Van der Grinten Arbeidsovereenkomstenrecht Bewerkt door: Prof. mr. W.H.A.C.M. Bouwens en mr. RAA. Duk drieëntwintigste druk Qft Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011
INHOUD Verkort aangehaalde werken / XV Voorwoord bij de drieëntwintigste druk / XIX Inleiding / XXI 1 De arbeidsovereenkomst / 1 1 De overeenkomst / 1 2 Totstandkoming en geldigheid van de overeenkomst / 2 3 Elementen arbeidsovereenkomst / 3 4 Werkgever / 12 5 De arbeidsovereenkomsten met minderjarigen / 14 6 Arbeidsovereenkomsten met vreemdelingen / 16 7 Bepaalde en onbepaalde tijd / 18 8 Flexibele arbeidsrelaties / 19 9 Afroepcontracten / 20 10 Uitzendarbeid / 22 11 Aanneming van werk / 25 12 Opdracht / 26 13 Samenloop met andere overeenkomsten / 26 14 Bijzondere arbeidsovereenkomsten / 27 2 Aangaan en wijzigen / 29 1 Contractsvrijheid / 29 2 Dwingend recht / 29 3 Gebondenheid aan een cao / 31 4 Vorm der overeenkomst / 35 5 De opgaveplicht van de werkgever / 36 6 Wijziging arbeidsovereenkomst / 37 7 Wet aanpassing arbeidsduur / 43
3 Handelen als goed werkgever en goed werknemer / 49 1 Algemeen / 49 2 Verplichting tot verschaffing van werk / 52 3 Verandering van taak, functie en voorwaarden / 53 4 Privacy en vrijheid van meningsuiting / 57 4 Bepaling, berekening en vormen van loon / 63 1 Bepaling van loon / 63 2 Bruto- en nettoloon / 65 3 Minimumloon / 67 4 Winstaandeel en provisie / 70 5 Berekening van loon per dag / 71 6 Vormen van loon / 71 7 Dienstwoning / 72 5 Verschuldigdheid van loon / 75 1 Tijd waarover loon verschuldigd is / 75 2 Loon indien niet wordt gewerkt / 75 3 Loon bij oorzaak voor rekening van werkgever / 78 4 De bereidheid de overeengekomen arbeid te verrichten / 82 5 Verschuldigdheid van loon na vernietiging van de opzegging / 86 6 De matigingsbevoegdheid van de rechter / 87 7 Artikel 628a / 90 8 Overige gevallen / 91 6 Loon bij ziekte / 93 1 Inleiding / 93 2 Arbeidsongeschiktheid wegens ziekte, zwangerschap of bevalling / 94 3 Geen recht op loon / 96 4 De duur van de loondoorbetalingsplicht van art. 629 / 101 5 Hoogte van het door te betalen loon / 104 6 Controlevoorschriften / 107 7 Re-integratieverplichtingen / 108 8 De vordering in rechte / 111 9 Regres / 114 7 Betaling van loon / 115 1 Wijze van voldoening van in geld vastgesteld loon / 115 2 Wijze van voldoening van anders dan in geld vastgesteld loon / 115 3 Plaats van voldoening / 116 4 Het tijdstip van voldoening / 116 VI
5 Aan wie betaling / 118 6 Opgaveplicht van de werkgever / 119 7 Te late betaling / 119 8 Preferentie / 121 9 Verjaring en rechtsverwerking / 121 10 De vordering tot loonbetaling in kort geding / 123 8 Beslag op en overdracht van loon / 125 1 Beslag / 125 2 Overdracht / 127 3 Overdracht bij koop op afbetaling / 128 4 Overdracht bij geldschieting / 128 9 Verrekening / 129 1 Tijdens de dienstbetrekking / 129 2 Bij of na einde van de dienstbetrekking / 130 10 Besteding van loon; fondsen / 133 1 Bestedingsbedingen / 133 2 Uitzonderingen / 134 3 Gevolgen / 135 4 Sanctie / 135 11 Vakantie en verlof / 137 1 De vakantieregeling / 137 2 Opbouw van vakantierechten / 138 3 Effectuering van de aanspraak / 141 4 Vakantiedagen / 144 5 Recht op loon / 146 6 Niet verleende vakantie / 146 7 Verjaring / 148 8 Vakantiebijslag / 149 9 Politiek verlof / 150 10 Zwangerschaps- en bevallingsverlof / 151 11 Adoptie- en pleegzorgverlof / 153 12 Calamiteiten- en ander kort verzuimverlof / 154 13 Kort- en langdurend zorgverlof / 157 14 Ouderschapsverlof / 161 12 Gelijke behandeling / 165 1 Regelingen omtrent gelijke behandeling bij de arbeid / 165 2 Andere discriminatieverboden / 168 VII
3 Direct en indirect onderscheid / 170 4 Objectieve rechtvaardigingsgronden / 173 5 De verbodsbepalingen van art. 646, art. 647 en de WGBMV / 174 6 Uitzonderingen op het verbod van art. 646 / 178 7 De sanctie op overtreding van art. 646 en 647 / 180 8 De verbodsbepaling van art. 648 / 183 9 De verbodsbepaling van art. 649 / 185 10 Algemene wet gelijke behandeling / 187 11 Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte / 189 12 Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid / 192 13 De Commissie Gelijke Behandeling / 196 13 Disciplinaire maatregelen / 199 1 Tuchtrecht en arbeidsovereenkomst / 199 2 Grondslag van disciplinaire maatregelen / 200 3 Schorsing / 202 4 Verschuldigdheid van loon / 203 5 Boete als disciplinaire maatregel / 204 6 Oplegging der boete / 206 7 Boete en schadevergoeding / 206 14 Het concurrentiebeding / 209 1 Aard en geldigheid van het beding / 209 2 Arbeidsovereenkomst en concurrentiebeding / 212 3 Geen beroep mogelijk op concurrentiebeding / 215 4 Vernietiging door de rechter / 215 5 Procedure bij vernietiging / 217 6 Vergoeding / 218 7 Vergoeding van schade en boete bij niet-nakoming / 219 8 Nakoming en schadevergoeding / 221 9 Overmacht / 221 10 Onbehoorlijke concurrentie / 222 15 Het getuigschrift / 223 1 Inhoud getuigschrift / 223 2 Vordering afgifte getuigschrift / 224 3 Schadevergoeding / 224 4 Andere inlichtingen / 225 16 Zorgplicht en aansprakelijkheid van de werkgever / 227 1 Inleiding / 227 2 De zorgplicht van de werkgever / 229 VIII
3 Aansprakelijkheid / 234 4 Gevaarlijke stoffen / 237 5 Stelplicht en bewijslast / 239 6 De schade van de werknemer / 241 7 De aansprakelijkheid van anderen dan de werkgever / 242 8 Aansprakelijkheid van de werkgever buiten art. 658 / 243 9 Verjaring / 248 17 Overwerk / 253 1 Plicht tot overwerk / 253 2 Vergoeding overwerk / 255 18 Bijzondere verplichtingen van de werknemer / 259 1 Arbeid zelf verrichten / 259 2 De voorschriften omtrent arbeid / 259 3 Niet-nakoming verplichtingen / 260 4 Schade van de werkgever / 261 5 Schade van derden / 265 19 Overgang van een onderneming / 267 1 Inleiding / 267 2 Overgang / 268 3 Gevolgen van de overgang / 273 4 Informatieplicht / 283 5 Insolventie / 284 20 Ontwikkeling en systematiek van het ontslagrecht / 287 1 Historische ontwikkelingen / 287 2 Het systeem van het geldende ontslagrecht / 290 21 Bepaalde tijd en ontbindende voorwaarde / 295 1 Overeenkomsten van bepaalde duur / 295 2 Opzegging van overeenkomsten voor bepaalde duur / 296 3 De verlengde arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd / 297 4 Het wettelijk systeem bij een reeks opvolgende arbeidsovereenkomsten / 298 5 De Ragetlie-regel / 303 6 Tussentijdse opzegging / 305 7 Ontbindende voorwaarde / 306 IX
22 De dood van partijen / 309 1 Dood van de werknemer / 309 2 Verplichting van de werkgever tegenover nabestaanden / 309 3 Dood van de werkgever / 310 23 Beëindiging van de overeenkomst in onderling overleg / 313 1 De overeenkomst tot beëindiging en toestemming in opzegging / 313 2 Te onderscheiden figuren en de al dan niet uiteenlopende gevolgen daarvan / 317 3 Gevolgen van een overeenkomst tot beëindiging / 318 24 Beëindiging van de overeenkomst ingevolge opzegging door een partij / 323 1 De eenzijdige beëindiging / 323 2 De rechtshandeling van opzegging / 324 3 De gebondenheid aan de opzegging / 326 4 Het dwingendrechtelijk karakter van de bevoegdheid tot opzegging / 327 5 Wijze van opzegging / 328 6 Verplichte opgave van reden / 329 7 Dag waartegen kan worden opgezegd / 329 8 Termijn van opzegging / 330 9 Berekening duur / 332 10 Opzegging van langdurige overeenkomsten / 333 11 Opzegging bij faillissement / 333 12 Opzegging bij surséance / 336 13 Opzegging bij toepassing van schuldsaneringsregeling / 337 14 Het gevolg van de geldige opzegging / 337 25 Het ontslagverbod van het BBA / 339 1 Het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen / 339 2 Arbeidsverhoudingen in de zin van het BBA / 340 3 Het toestemmingsvereiste van het BBA / 342 4 De sanctie op het verbod / 343 5 Afstand van het beroep op nietigheid / 345 6 De gevolgen van de nietigheid / 347 7 De procedure / 348 8 De toetsing van verzoeken om toestemming / 349 9 De toestemming voor zover vereist / 353 10 De beoordeling of toestemming vereist is / 354 11 De toestemming bij collectief ontslag / 354 12 De beslissing / 355 13 Beroepsmogelijkheden / 357
26 De bijzondere opzeggingsverboden / 359 1 Inleiding / 359 2 Opzegging tijdens arbeidsongeschiktheid wegens ziekte / 360 3 Opzegging tijdens zwangerschap en een bepaalde periode daarna / 363 4 Opzegging tijdens militaire dienst / 364 5 Opzegging tijdens lidmaatschap van bepaalde medezeggenschapsorganen / 364 6 Opzegging wegens lidmaatschap van de vakbond of vakbondsactiviteiten / 365 7 Opzegging wegens politiek verlof / 366 8 Opzegging wegens het geldend maken van het recht op verlof / 366 9 Opzegging wegens overgang van een onderneming / 366 10 Opzegging wegens de weigering in te stemmen met zondagsarbeid / 367 11 Opzegging van kandidaat-leden en voormalig leden van medezeggenschapsorganen en bepaalde functionarissen / 368 12 Uitzonderingen en afwijkingen / 369 13 Vernietiging van de opzegging / 371 27 Het proeftijdbeding / 373 1 Proeftijdbedingen / 373 2 De geldigheid van het proeftijdbeding / 373 3 De rechtsgevolgen van het proeftijdbeding / 376 28 Beëindiging om een dringende reden / 381 1 Vereisten voor beëindiging wegens dringende redenen / 381 2 Onverwijld gegeven of genomen ontslag / 381 3 Mededeling van de reden / 384 4 Gelijktijdige mededeling / 386 5 Stelplicht en bewijslast / 387 6 Gevolgen van de opzegging om een dringende reden / 388 29 De dringende reden / 391 1 De wettelijke omschrijving van dringende redenen / 391 2 Dringende reden voor werkgever / 393 3 Wettelijke gevallen / 395 4 Het weigeren te voldoen aan redelijke bevelen / 400 5 Afwezigheid wegens ziekte / 402 6 Ongeoorloofd verzuim / 405 7 Veronachtzaming van andere plichten / 407 8 Dringende redenen voor de werknemer / 411 XI
9 Wettelijke gevallen / 411 10 Andere gevallen / 412 11 Dringende reden volgens overeenkomst / 413 12 Uitsluiting en beperking dringende reden / 413 13 Oordeel dringende redenen / 414 30 De gevolgen van onregelmatige opzegging / 415 1 Algemeen / 415 2 Gefixeerde schadevergoeding / 417 3 Afwijking bedrag gefixeerde schadevergoeding / 420 4 Rechterlijk matigingsrecht / 420 5 Betaling in termijnen / 421 6 Rente over gefixeerde schadevergoeding / 421 7 Volledige schadevergoeding / 421 8 Herstel van de arbeidsovereenkomst / 422 9 Afkoopsom / 423 10 Preferentie / 424 11 Verjaring / 425 12 Schadevergoeding op andere gronden / 426 31 De kennelijk onredelijke beëindiging / 427 1 Kennelijk onredelijk / 427 2 Onredelijk voor werkgever / 429 3 Onredelijk voor werknemer / 438 4 Bewijs kennelijke onredelijkheid / 439 5 Oordeel kennelijke onredelijkheid / 439 6 Gevolgen kennelijke onredelijkheid / 439 7 Preferentie / 441 8 Verjaring / 441 32 Ontbinding van de overeenkomst door de rechter / 443 1 Ontbinding wegens gewichtige redenen / 443 2 Gewichtige redenen / 448 3 Procedure / 454 4 Rechtsmiddelen / 456 5 Vergoeding / 459 6 De (mate van) exclusiviteit van de vergoeding / 460 7 Rechtskracht van de beschikking / 462 8 Verdere opmerkingen / 463 9 De ontbinding wegens wanprestatie / 466 10 Dringende reden, gewichtige reden, wanprestatie / 467 XII
33 Vergoedingen bij ontslag / 469 1 Algemeen / 469 2 Schadevergoeding bij kennelijk onredelijke beëindiging / 470 3 Vergoeding bij ontbinding / 472 34 Toepasselijkheid van het Nederlandse recht / 479 1 Algemeen; rechterlijke bevoegdheid / 479 2 Toepasselijkheid BW / 480 3 Toepasselijkheid BBA / 482 4 Toepasselijkheid minimumloon en minimumvakantiebijslag / 484 Artikelenregister / 485 Trefwoordenregister / 511 Transponeringstabel / 525 XIII