Informatieblad Ondernemingsplan 1. Inleiding Verloskundigen met een eigen praktijk zijn ondernemers. Door de toenemende concurrentie wordt er echter een groot beroep gedaan op het ondernemerschap zodat de eigen praktijk kan blijven voortbestaan! De afgelopen jaren had marktwerking nauwelijks consequenties, er was immers sprake van een schaarste aan verloskundigen. Dat is echter drastisch veranderd in 2005. Door het arbeidsoverschot is er sprake van concurrentie! Tussen verloskundigen onderling neemt de concurrentie toe maar ook zijn er andere partijen die de verloskundige zorg naar zich toe dreigen te trekken. Het belang om met ondernemen bewust bezig te zijn neemt dan ook toe. Door het maken van een ondernemingsplan krijgt een praktijk inzage in de aansluiting van het zorgaanbod van de verloskundigenpraktijk op de zorgbehoefte en wensen vanuit de cliënten. Daarnaast is het mogelijk om met een ondernemingsplan aandacht te besteden aan het zo goed mogelijk inrichten van de secundaire processen (waaronder de administratie, automatisering etc.) zodat het primaire proces, de eigenlijke verloskundigenzorg, zo efficiënt mogelijk kan verlopen. In de dynamiek van de huidige eerstelijns gezondheidszorg is het belangrijk om de kansen en bedreigingen voor de praktijk te kennen en daarop in te spelen. Samenwerking tussen verloskundigenpraktijken maar bijvoorbeeld ook samenwerking tussen verloskundigen en huisartsen, diëtisten en fysiotherapeuten biedt kansen om de zorg te verbeteren. Kortom door te ondernemen wordt een praktijk zich bewust van de eigen sterke punten, de tevredenheid van de cliënten en de ontwikkelingen in de omgeving van de praktijk. Ondernemen voorkomt dat je overvallen wordt door ontwikkelingen maar zorgt ervoor dat de praktijk kan anticiperen, budgetteren, strategie kan uitzetten en gemakkelijker beslissingen kan nemen. Met als doel: het voortbestaan van de praktijk en plezier en voldoening in het ondernemen. Met een ondernemingsplan worden deze zaken in kaart gebracht en wordt het duidelijker voor een organisatie waar de kansen en bedreigingen liggen en op welke wijze de organisatie hierop kan inspelen. 2. Ondernemingsplan De hieronder geschetste structuur is bedoeld als leidraad voor het schrijven van een ondernemingsplan/bedrijfsplan voor een verloskundigenpraktijk. Dit betreft een aanzet tot het schrijven van een ondernemingsplan. Om daadwerkelijk ondersteuning te krijgen bij het schrijven van een ondernemingsplan kunt u een aanvraag indienen bij de Regionale Ondersteuningsstructuren www.lvg.org. Daarnaast zijn er ook diverse scholingsmogelijkheden zowel bij de ROS en, STBN als de opleidingsinstituten. Ook op internet is veel informatie verkrijgbaar. Op de website van de Kamer van Koophandel is een format voor een ondernemingsplan te downloaden. Daarnaast is op www.belastingdienst.nl veel informatie te verkrijgen voor de startende ondernemer. 3. Wat is een missie? Als eerste is het van belang om een missie te formuleren. Een missie geeft aan waar de praktijk voor staat, waarom u een onderneming bent en wat uw bestaansrecht is. Een goede missie zegt iets over de ziel van uw onderneming. Het zegt ook iets over de markt, uw ambities, de blik op de zorg en aspiraties voor de toekomt. Voor het formuleren van een missie is het belangrijk een aantal vragen te beantwoorden: Voor wie bestaat de praktijk: wie is de klant? Wat betekent de praktijk voor deze klant?
Wat wil de praktijk bereiken en uitdragen? Wat wordt door de praktijk belangrijk gevonden? (Ofwel: wat zijn de normen en waarden) Waarin onderscheid de praktijk zich ten opzichte van andere praktijken? Een missie wordt kort en krachtig geformuleerd en bestaat uit een of twee zinnen! Enkele voorbeelden: Wij ondersteunen zwangeren en hun partners voor en tijdens de zwangerschap, bij de geboorte en daarna; Wij streven naar een natuurlijk verloop van de zwangerschap en geboorte en maken daarbij medisch verantwoorde keuzes; Wij zijn een toonaangevende partner op het gebeid van zwangerschap en geboorte. Wij staan voor doelgerichte en respectvolle samenwerking. 4. Wat is een visie? De volgende stap is het bepalen van een visie. Een visie formuleert een gezamenlijk toekomst beeld waar de praktijk gezamenlijk voor staat. Een visie geeft inzage in de lange-termijn doelen en maakt deze doelen meetbaar en toetsbaar. De volgende vragen kunnen helpen bij het formuleren van een visie: Wát biedt de praktijk aan zorg en wat ziet de praktijk als ideale toekomst? Hóe voorziet de praktijk in verloskundige zorg en wat ziet de praktijk als ideale toekomst? Voorbeelden: Zwangerschap en baring zijn normale en natuurlijke gebeurtenissen. Wij willen vrouwen zodanig ondersteunen, dat zij kunnen bevallen op een manier die tegemoet komt aan hun eigen visie, wensen en vermogens. Wij baseren ons op de meest recente medische inzichten. Wij zijn een hecht team, dat voldoet aan de hoogste kwaliteitsnormen. Wij zijn voor een sterke eerstelijnszorg en werken samen met zorgverzekeraars, huisartsen, collega-verloskundigen en gynaecologen De visie achter een te realiseren eerstelijnscentrum voor echo s en screening is een versterking van de eerstelijnszorg, namelijk: Cliënten zoveel mogelijk in de eerstelijn; Het bieden van extra zorg en kwaliteit; Versterken van de samenwerking; Versterken van de concurrentiekracht. 5. De SWOT-analyse De SWOT-analyse bestaat uit het bepalen van de sterke en zwakke punten van de organisatie en de kansen en bedreigingen die er zijn voor de organisatie. Met andere woorden: Wat zijn de sterke punten van de organisatie/onderneming? Hoe onderscheidt de praktijk zich ten opzichte van de concurrenten? Wat zijn de zwakke punten van de praktijk? Welke kansen zien de praktijk op de markt? Welke bedreigingen dienen zich aan? De SWOT-analyse biedt een kader om met de gecombineerde analyses intern en extern tot strategische afwegingen te komen. Het model combineert interne sterkten en zwakten met externe kansen en
bedreigingen en zoekt naar strategieën om kansen en sterkten te benutten. Zwakten kunnen overwonnen worden en bedreigingen kunnen afgewend worden. Sterkten zijn bijvoorbeeld: Middelen, kennis en vaardigheden die beter zijn dan gemiddeld. Ligging praktijk extra kennis/vaardigheden/diploma s Groot marktaandeel. Goed imago of grote naamsbekendheid. Zwakten zijn bijvoorbeeld: Middelen, kennis en vaardigheden die slechter zijn dan gemiddeld. Slecht of beschadigd imago. Te hoge kosten en daardoor een lage marge. Kansen zijn bijvoorbeeld: Nieuwe klanten of nieuwe behoeften bij klanten. Vergroten van het zorgaanbod in eigen beheer. Problemen bij de concurrentie. Bedreigingen zijn bijvoorbeeld: Nieuwe concurrenten, nieuwe producten van concurrenten, andere aanbieders op dezelfde markt (kraamzorg, 2 e lijn) Teamproblemen. Achterstand op concurrenten, niet meegegaan met technische, economische of maatschappelijke ontwikkelingen. Economische recessie. Nadelige veranderingen in wet- en regelgeving. 5.1 Externe analyse Door middel van een externe analyse wordt inzicht verkregen in de omgeving van de praktijk en de partijen die invloed uitoefenen op de praktijk. Door vanuit de omgeving te kijken naar uw praktijk ontstaan nieuwe inzichten en beeld van de praktijk. Middels de onderstaande punten kunt u inzage verkrijgen in de omgeving van de praktijk: Noem de 10 belangrijkste betrokkenen en/of belanghebbenden rond uw praktijk. Zijn er samenwerkingsverbanden met andere hulpverleners? Wie zijn de belangrijkste afnemers? Zijn er nieuwe toetreders? Wie zijn de belangrijkste concurrenten? Wat zijn de belangrijkste regionale en landelijke beleidsontwikkelingen waar u mee te maken krijgt (beroepsverenigingen, overheid en zorgverzekeraars)? Benoem hierna de belangrijkste kansen en bedreigingen voor uw praktijk.
Aan de hand van bovenstaande analyse kunt u een keuze maken uit de belangrijkste kansen en bedreigingen waarmee ook een afweging wordt gemaakt in de ontwikkelingen die rondom de praktijk spelen. Hierdoor worden er prioriteiten gesteld. 5.2 Interne analyse Door middel van een interne analyse wordt inzichtelijk wat de sterke en zwakke punten van de organisatie zijn. Hiermee wordt naar de binnenkant van de praktijk gekeken. Middels de onderstaande punten kunt u inzage verkrijgen in de interne organisatie. Beschrijf de zorgvraag in het praktijkgebied (let op veranderingen). Beschrijf in het kort uw praktijkorganisatie (ruimte, organisatie dagelijks werk, opleiding personeel). Daarbij kunt u de primaire processen en secundaire processen in kaart brengen. Door deze processen in kaart te brengen krijgt de praktijk inzicht in wat goed loopt en waar meer aandacht aan besteed moet worden. Heeft u extra aandacht besteed aan kwaliteit en aanvullende verrichtingen (vraag een lijst op met aanvullende verrichtingen bij de dominante zorgverzekeraar in uw praktijkgebied)? Wat is de reden dat u aan de beschreven zaken extra aandacht besteed (hobby, zorgvraag, financiën)? Is uw praktijk bezig met kwaliteit/accreditatie? Verricht u preventieve taken? Werkt u klantgericht? Zo ja, hoe is dat zichtbaar (bereikbaarheid, communicatie, tevredenheidonderzoek, veiligheid)? Hoe is uw personeelsbeleid geregeld (arbeidsovereenkomst, persoonlijk opleidingsplan, werkoverleg, functioneringsgesprekken, delegeren taken met protocollen)? Benoem sterktes en zwaktes van uw organisatie (sluit uw organisatie aan op de zorgvraag?) Op basis van deze analyse wordt inzichtelijk gemaakt aan welke zaken in de organisatie prioriteit moet worden gegeven. 6. Strategie bepalen en doelen formuleren Op basis van de prioriteiten uit de SWOT-analyse worden er keuzes gemaakt voor de strategische richting van een praktijk. Op basis van de strategie worden er concrete doelstellingen geformuleerd. Voor het bepalen van de strategie kunnen de volgende vragen worden gehanteerd: Wat zijn uw keuzes in zorgaanbod van uw verloskundigenpraktijk? Met wie wilt u samenwerken? Heeft u al partijen benaderd? De keuzes die hier worden gemaakt moeten in lijn liggen met de conclusies uit de externe en interne analyse. Vervolgens kunnen er doelstellingen worden geformuleerd voor de praktijk: Welke doelen heeft u voor het komende jaar? Zijn de doelen SMART gesteld (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden)? Wie zijn betrokken geweest bij het formuleren van doelen? Wat is het tijdpad per doel? Welke prioriteit geeft u aan het doel? Zijn uw doelen een logisch vervolg op uw interne en externe analyse?
Speelt u in op sterktes en kansen of op zwaktes en bedreigingen? Deze doelen kunnen worden vastgelegd in een jaarplan. Daarmee wordt vastgelegd hoe er wordt ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen, welke zaken worden uitgebouwd, welke activiteiten niet langer meer worden gedaan en welke taken en verantwoordelijkheden een ieder heeft. 7. Begroting In een begroting wordt vastgelegd hoe de verloskundigenpraktijk de (jaar) plannen van de praktijk wilt realiseren. Een begroting geeft de financiële effecten van een beslissing weer. Door het opstellen van een begroting worden de wensen en de mogelijkheden duidelijk. Per periode van een boekjaar worden de financiële resultaten en verwachtingen opgesteld. 8. Evaluatie/resultaat Plan een evaluatiemoment waarin wordt gekeken hoe het staat met de geformuleerde doelen. De jaarrekening is een goed instrument om te bekijken hoe de praktijk ervoor staat en of het nodig is om de koers bij te stellen. De jaarrekening geeft een jaarlijks overzicht van de financiële situatie van de praktijk. Door het opstellen van een ondernemingsplan wordt de praktijk zich bewust van de keuzes die er worden gemaakt binnen de praktijk en het resultaat dat uiteindelijk hiermee wordt behaald. Heeft u vragen? Bel met de helpdesk tel: 0800-5668555 of mail naar helpdesk@knov.nl.