NOTARIËLE BLIKVANGERS

NOTARIËLE BLIKVANGERS

Leuvense Notariële Geschriften Editors Alain Verbeke Gewoon Hoogleraar K.U.Leuven Universiteit Tilburg Advocaat Luc Weyts Buitengewoon Hoogleraar K.U.Leuven Erenotaris en Christoph Castelein F.W.O.-onderzoeker K.U.Leuven LNG 9 K.U.Leuven Faculteit Rechtsgeleerdheid Instituut voor Notarieel Recht

NOTARIËLE BLIKVANGERS Luc Weyts en Christoph Castelein (editors) Met bijdragen van Ken Andries Marc Boes Rik Deblauwe André Michielsens Patrick Senaeve Aloïs Van den Bossche Johan Verstraete Antwerpen Oxford

Notariële blikvangers Luc Weyts en Christoph Castelein (editors) 2007 Intersentia Antwerpen Oxford http://www.intersentia.be ISBN 978-90-5095-715-1 D/2007/7849/83 NUR 822 Alle rechten voorbehouden. Behoudens uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de uitgever. Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kunnen noch de auteurs, noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade, die zou kunnen voortvloeien uit enige fout, die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.

INHOUD Hoofdstuk 1. De deontologische code André Michielsens.............................................. 1 1. Situering......................................................... 1 I. De plichten van een notaris................................... 1 II. Draagwijdte en noodzaak van een codificatie.................... 3 III. Relativiteit van interne reglementering......................... 5 IV. Centralisatie of decentralisatie?................................ 7 2. De inhoud van de code........................................... 10 I. Indeling................................................... 10 II. De notaris als openbaar ambtenaar........................... 11 III. De plichten tegenover de cliënt............................... 13 IV. De plichten tegenover confraters.............................. 17 V. De plichten en de instellingen................................ 22 3. Het algemeen reglementair kader (ARK)............................ 24 I. De problematiek............................................ 24 II. De wettelijke basis.......................................... 25 Hoofdstuk 2. Erelonen. Onbekend en toch bemind Aloïs Van den Bossche.......................................... 31 1. Erelonen........................................................ 31 2. Grondslag van het ereloon........................................ 34 3. Ereloon per akte................................................. 35 4. Verbintenissen onder opschortende voorwaarde..................... 36 5. Onbekende erelonen.............................................. 39 I. Afstand van goederen: artikel 17, 1............................ 39 II. Inbrengen van akten of stukken ter griffie (art. 17, 11)........... 41 III. Huur en pachtcontracten (art. 17, 13).......................... 41 IV. Overdracht van schuldvordering (art. 17, 34)................... 44 V. Opbod in de tussentijd der zittingen tot de toewijzing (art. 17, 41). 44 VI. Overeenkomst van onverdeeldheid (art. 17, 45)................. 45 VII. Vennootschappen (art. 17, 74)................................ 46 Intersentia v

Inhoud a. De kapitaalvermindering................................ 46 b. De internationale zetelverplaatsing....................... 48 VIII. VZW en stichting (art. 17, 11bis).............................. 49 IX. Akte in twee of meer talen................................... 51 X. De clausules van ongelijke verdeling en de giften tussen echtgenoten in een huwelijkscontract.......................... 51 XI. Tontine en aanwas.......................................... 53 XII. Omzetting van vruchtgebruik (art. 17, 21.3 ) en afstand van vruchtgebruik (art. 17,1. 3 ).................................. 57 XIII. Neerlegging onder de minuten van een onderhandse akte........ 58 6. Besluit.......................................................... 58 Hoofdstuk 3. Ruimtelijke ordening in het vizier Marc Boes...................................................... 61 1. Inleiding. Het verder naast elkaar bestaan van twee wetgevingen in het Vlaamse Gewest............................................ 61 2. Plannen......................................................... 62 I. Ruimtelijke structuurplannen................................ 62 II. Ruimtelijke uitvoeringsplannen.............................. 63 3. Vergunningen................................................... 66 I. Het plannen- en vergunningenregister........................ 66 II. De stedenbouwkundige vergunning........................... 67 a. De voorwerpen van aanvragen voor een stedenbouwkundige vergunning........................................ 67 b. Het wijzigen van de hoofdfunctie van een onroerend bebouwd goed......................................... 67 c. De verkavelingvergunning. Verval van de kleine verkavelingsvergunning................................. 70 4. Afzonderlijke akte wanneer er een herstelmaatregel op een onroerend goed rust........................................................ 71 5. Strafsancties en herstelmaatregelen................................. 74 I. Strafsancties............................................... 74 a. Strafbaar in stand houden............................... 74 b. Overtredingen van gewestplannen........................ 84 c. De bevoegdheid van de rechter met betrekking tot de herstelmaatregel........................................ 85 6. Bedingen....................................................... 88 vi Intersentia

Inhoud Hoofdstuk 4. Het bemiddelingsbeding nader bekeken Ken Andries.................................................... 91 1. Inleiding........................................................ 91 I. Voordelen van bemiddeling als Alternative Dispute Resolution (ADR) methode............................................ 91 II. De notaris als bemiddelaar................................... 92 2. Bemiddelingsbeding.............................................. 93 I. Algemeen.................................................. 93 a. Onderscheid tussen conflictvoorkomende en conflictbeheersende clausules................................... 93 b. Begrip................................................ 94 II. Mogelijke grenzen aan de geldigheid.......................... 94 a. Geen specifieke bescherming zwakkere partijen in artikel 1725 Ger.W...................................... 94 b. Consumentenbescherming en het recht op toegang tot de rechter................................................ 95 III. Effect...................................................... 97 a. Relativiteit van de overeenkomst......................... 97 b. Autonoom karakter.................................... 99 IV. Inhoud................................................... 100 a. Verbintenissen om iets te doen.......................... 101 b. Verbintenissen om iets niet te doen...................... 102 V. Aandachtspunten bij het opstellen van bemiddelingsbedingen... 104 a. Algemeen............................................ 104 b. Uitwerken van de procedure............................ 104 VI. Afdwingbaarheid.......................................... 106 a. Impact van het bemiddelingsbeding..................... 106 b. Spanningsveld tussen vrijheid (vrijwilligheid vrijblijvendheid) en afdwingbaarheid.................... 107 c. Mogelijkheden om het engagement af te dwingen.......... 108 d. Regeling van artikel 1725 Ger.W......................... 110 3. Besluit......................................................... 112 Hoofdstuk 5. Fiscale blikvangers voor de notaris. Over directe belastingen, registratie- en successierechten Rik Deblauwe................................................. 113 1. Inleiding....................................................... 113 2. Inkomstenbelastingen........................................... 113 Intersentia vii

Inhoud I. De Rundschau........................................... 113 II. De interne meerwaarden................................... 115 a. Eerste fase: geen rimpeling op het water.................. 116 b. Tweede fase: de BBI begint.............................. 116 c. Derde fase: olie op de golven............................ 117 d. Vierde fase: de rulingcommissie......................... 117 e. Vijfde fase: de minister consolideert of probeert toch..... 118 f. Zesde fase: het cassatiearrest en erna................... 120 III. Terugblik en blik op de toekomst............................ 121 3. Indirecte belastingen............................................ 122 I. Overzicht................................................. 122 II. De vrijstelling van de gezinswoning.......................... 123 a. Analyse.............................................. 123 b. Beoordeling.......................................... 126 III. Terugblik en blik op de toekomst............................ 127 Hoofdstuk 6. De hervorming van het afstammingsrecht door de wetten van 1 juli 2006 en 27 december 2006 Patrick Senaeve............................................... 129 1. Inleiding....................................................... 129 2. De vaderlijke afstamming binnen het huwelijk...................... 132 I. Inkrimping van het toepassingsgebied van de vaderschapsregel.. 132 II. Uitschakeling van de vaderschapsregel niet absoluut........... 135 III. Erkenning door de echtgenoot en onderzoek naar het vaderschap tegen de echtgenoot mogelijk..................... 136 IV. Innovaties inzake de betwisting van het wettelijke vaderschap... 137 3. De erkenning................................................... 139 I. Het vaststellen van de afstamming door erkenning............. 139 a. Gemeenschappelijke regels aangaande moederlijke erkenning en vaderlijke erkenning....................... 139 b. Moederlijke erkenning................................. 144 c. Vaderlijke erkenning door een gehuwd man.............. 144 II. De betwisting van de erkenning............................. 146 a. Bezit van staat als grond van ontoelaatbaarheid........... 147 b. Titularissen........................................... 147 c. Termijn.............................................. 148 d. Bijkomende vereiste en bijzondere gevolgen van een betwisting op vordering van de man die het vaderschap opeist.... 148 4. Het onderzoek naar het moederschap en naar het vaderschap......... 149 viii Intersentia

Inhoud 5. Wijzigingen op het vlak van het versterferfrecht..................... 151 I. Situering................................................. 151 II. Het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot in samenloop met een in overspel verwekt kind.................. 152 III. De uitsluiting van in overspel verwekte kinderen uit de verdeling in natura van de nalatenschap...................... 153 IV. Overgangsrecht............................................ 154 Hoofdstuk 7. Een notariaat voor de 21ste eeuw Johan Verstraete............................................. 157 Inleiding........................................................... 157 1. Kennisvereiste.................................................. 158 2. Deontologie, moraliteit en collegialiteit............................ 161 3. Bedrijfsleiderscapaciteiten........................................ 162 4. De notaris, een sociaal wezen..................................... 163 Reeds verschenen in de reeks Leuvense Notariële Geschriften..............165 Intersentia ix