1 Lesson Study in de Lerarenopleiding RUG Carien Bakker vakdidactica Nederlands c.h.w.bakker@rug.nl Charlotte Speekenbrink eerstegraadsdocente Nederlands (in opleiding) Marjolein Gielstra eerstegraadsdocente Nederlands (in opleiding)
2 Wat? 1. Eerstegraads lerarenopleiding RUG 2. Lesson Study in lerarenopleiding RUG 2 toepassingen
3 Eerstegraads Lerarenopleiding RUG 4 jaar vakmaster + 1 jaar lerarenopleiding bevoegdheid schoolvak Vakken lerarenopleiding: Stage Vakdidactiek Onderzoek Onderwijskunde
4 Stage Lesgeven aan 2 klassen, in ieder geval 1 bovenbouwklas Meedraaien in sectie en school Begeleiding : Vakcoach = eerstegraadsdocent zelfde vak Schoolopleider Vakdidacticus
5 Vakdidactiek Wat Kennis over doelstellingen, leerstof, werkvormen schoolvak Toepassing in huidige stagepraktijk Toekomstige toepassing (visieontwikkeling) Hoe Colleges Literatuur Opdrachten Lesbezoek vakdidacticus
6 Masteronderzoek Meedraaien met onderzoek vakdidacticus Begeleiding door vakdidactus en onderwijskundige Voorbeelden: Rol van het schoolboek bij de Moderne Vreemde Talen Bevordering van hogere orde denken binnen maatschappijleer Begrijpend lezen op een gymnasium Contextualiseren bij geschiedenis
7 Kloof theorie - praktijk Ideaal Huidig Student Student (Lesgeef)praktijk student te weinig centraal Soms geringe vakdidactische begeleiding door coach Instituut School Instituut School Weinig inhoudelijke uitwisseling vakdidactici - vakcoaches
8 Lesson Study in lerarenopleiding Doelen: Overbruggen kloof theorie praktijk Overbruggen kloof instituut school
Lesson Study in lerarenopleiding: 2 toepassingen 9 1. Masteronderzoek 2. Tijdens colleges vakdidactiek
10 Lesson Study tijdens Masteronderzoek Eindfase opleiding In hoeverre didactiek x effectief om y te bevorderen? Variant 1 Variant 2 Lesson Study Team 3 studenten Zelfde schoolvak Verschillende scholen Student Vakcoach Andere docent Zelfde schoolvak Zelfde stageschool Klassen Zelfde jaarlaag Zelfde jaarlaag Vraagstelling Lesmateriaal Onderzoeksinstrumenten Door studenten Door vakdidacticus
Lesson Study tijdens Masteronderzoek Literatuuranalyse + Onderzoeksvraag Docent 2 geeft bijgestelde lessenserie in eigen klas Anderen observeren en interviewen lln tijdens onderzoeksles Beantwoording onderzoeksvraag + verslaglegging 11 Ontwerp lessenserie Gezamenlijke evaluatie + bijstelling lessenserie Gezamenlijke evaluatie + bijstelling lessenserie Data-analyse Ontwerp onderzoeksinstrumenten Anderen observeren en interviewen lln tijdens onderzoeksles Docent 3 geeft bijgestelde lessenserie in eigen klas Nameting Beginmeting Docent 1 geeft lessenserie in eigen klas Anderen observeren en interviewen lln tijdens onderzoeksles Gezamenlijke evaluatie + bijstelling lessenserie
12 Voorspellen bevindingen variant 2 Docenten Studenten Leerlingen
13 Bevindingen studenten variant 2 + - Observeren bij elkaar Uitwisselen van ervaringen met ervaren collega s, inspiratie opdoen Lesmateriaal kritisch bekijken en verbeteren Verdieping in eigen lespraktijk en die van collega s Leren over leren van leerlingen Veel documenteren (logboeken, lesmateriaal) Planning en organisatie lesbezoeken
14 Bevindingen deelnemende docenten (variant 2) + - Toewerken naar optimale lessenserie op basis van grondige evaluatie Observeren van leerlingen, effecten van handelen docent op leerlingen Uit comfortzone Inhoudelijke gesprekken over onderwijs met collega s Organisatie Tijdrovend Uit comfortzone: door gezamenlijke verantwoordelijkheid weinig ruimte voor improvisatie en eigen keuzes Pittig: op ander niveau praten over lessen
15 Lesson Study tijdens colleges vakdidactiek Beginfase opleiding Groepjes van 3 studenten 3 rondes Begeleiding door ervaren docenten-in-opleiding Soms verplichte elementen (bv modelleren)
16 Lesson Study tijdens colleges vakdidactiek Les 1: student 1 bestudeert literatuur + maakt lesvoorbereiding + formuleert dilemma s Student 1 selecteert 15 min. + formuleert dilemma s Groep bestudeert video + dilemma s Groep bestudeert literatuur + lesvoorbereiding + dilemma s Uitvoering les + video-opname door student 1 Gezamenlijke evaluatie les student 1 op college Gezamenlijke bespreking op college Bijstelling les door student 1 Les 2: Student 2 bestudeert literatuur + maakt lesvoorbereiding + formuleert dilemma s
17 Bevindingen studenten Top Zicht op ideeën en visie op het vak medestudenten Gerichte opdrachten om theorie / werkvormen (modelleren) uit te proberen Video-opname: drempelverlagend om jezelf te zien + inspirerend om elkaar te zien lesgeven Feedback van lotgenoten Begeleiding door ervaren docentenin-opleiding Tip Leren om de juiste vakdidactische vragen te stellen beter verloop gesprekken Later in opleiding zodat dilemma's meer vakdidactisch van aard zijn Live lesbezoek i.p.v. video-analyse Minder administratie
18 Evaluatie Wat zijn je twijfels? Waar ben je van overtuigd?