Verkeersonderzoek gemeente Eemsmond

Verkeersonderzoek gemeente Eemsmond Knelpunten en mogelijke oplossingen Definitief Opdrachtgever: Gemeente Eemsmond Grontmij Nederland B.V. Haren, 2 oktober 2009

Verantwoording Titel : Verkeersonderzoek gemeente Eemsmond Subtitel : Knelpunten en mogelijke oplossingen Projectnummer : 272028 Referentienummer : R090018jr Revisie : - Datum : 2 oktober 2009 Auteur(s) : ing. B. Geerdes E-mail adres : noord@grontmij.nl Gecontroleerd door : ing. H. Hoekstra Paraaf gecontroleerd : Goedgekeurd door : ing. F. Gort Paraaf goedgekeurd : Contact : Nieuwe Stationsweg 4 9751 SZ Haren Postbus 125 9750 AC Haren T +31 50 533 44 55 F +31 50 534 96 11 noord@grontmij.nl www.grontmij.nl Pagina 2 van 62

Samenvatting Voor u ligt het verkeersonderzoek gemeente Eemsmond. De gemeente Eemsmond heeft, naar aanleiding van diverse klachten en verkeersonveilige gevoelens binnen dorpen en kernen in de gemeente, aan Grontmij gevraagd een verkeersonderzoek te doen. In dit onderzoek komt naar voren te komen hoe de verkeersstromen lopen binnen de gemeente, wat de knelpunten zijn, en wat mogelijke (infrastructurele) oplossingen voor de komende jaren zijn. Inventarisatie verkeersgegevens: Het onderzoek is gestart met een inventarisatie van bestaande verkeersgegevens waarbij o.a. gebruik is gemaakt van kentekenonderzoeken, gemeentelijke verkeerstellingen, evaluaties van 30 km per uur gebieden en provinciale verkeersgegeven. Aanvullend hebben extra verkeerstellingen plaatsgevonden, is een ongevallenanalyse uitgevoerd en een tweede kentekenonderzoek gehouden (ter actualisering en vergelijking), zijn locale inspecties uitgevoerd en is onder handelsverenigingen, dorpsbelangen en buurtverenigingen in de gemeente is een verkeersenquête gehouden voor inzicht in subjectieve verkeergevoelens. De inventarisatie is aangevuld met diverse (gemeentelijke) beleidsstukken waarin verkeer een (prominente) rol speelt zoals o.a. de strategische visie gemeente Eemsmond 2030, identiteitsstudies dorpen gemeente Eemsmond, Provinciaal Omgevings Plan 2009-2013 (POP 3) en de discussienota Eemsmond Vitaal. Knelpunten en mogelijke (infrastructurele) oplossingen: De verkeer en vervoerssituatie in de gemeente Eemsmond is in grote lijnen in orde. Er spelen verhoudingsgewijs weinig grote knelpunten. De knelpunten kenmerken zich in ongevallen concentraties, te hoog gereden snelheden, ongewenste sluiproutes en aantasting van verblijfsfuncties. De geconstateerde knelpunten concentreren zich met name op de locaties: Onderdendamsterweg (tussen Warffum en Onderdendam) Doorgaande routes in Uithuizen (De Snik, J. Cohenstraat en J.F. Kennedylaan) Doorgaand en sluipverkeer bij Roodeschool (Hooilandseweg en Tilweg) ongevallen hoge snelheden sluiproute verblijfsfunctie X X X X X X X X In het rapport is per dorp aangegeven welke overige knelpunten zich voordoen en hoe en of (infrastructurele) oplossingen gewenst zijn. Benodigde investeringen: Een globale kostenraming is gemaakt voor de grotere (infrastructurele) oplossingen waarbij de oplossingsrichting nagenoeg eenduidig is. Dit is het geval bij o.a. de Onderdendamsterweg, De Snik, J. Cohenstraat en J.F. Kennedylaan. Voor de Tilweg en Hooilandseweg zijn diverse maatregelen nog optioneel, waarbij laatstgenoemde verbonden is aan de rondweg bij Roodeschool. Onderdendamsterweg (Warffum) aanleg 5700 m grasbetonsteen 577.000 De Snik (Uithuizen) aanleg 200 m betonstraatsteen 141.000 J. Cohenstraat (Uithuizen) aanleg 400 m betonstraatsteen 270.000 J.F. Kennedylaan (Uithuizen) aanleg 700 m betonstraatsteen 459.000 Kosten voor extra studie, onderzoek, verkeerstellingen e.d. zijn niet gespecificeerd gezien deze zowel intern als extern kunnen worden uitgevoerd of mogelijk kunnen worden gecombineerd. Pagina 3 van 62

Inhoudsopgave 1 1.1 Inleiding...6 Achtergrond...6 1.2 Doelstelling van het onderzoek...6 1.3 1.4 Leeswijzer...7 Verklarende afkortingenlijst...7 2 Verkeersgegevens...8 2.1 2.2 Gemeentelijke en provinciale verkeertellingen...8 Kentekenonderzoek gemeente Eemsmond...11 2.3 2.4 Ongevallenanalyse...17 Evaluatie 30 km per uur gebieden (2005)...24 2.5 Verkeerskundige enquêtes...25 3 Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond...30 3.1 Verkeersbeleid gemeente Eemsmond...30 3.2 Provinciaal Omgevingsplan 2009 2013 (POP 3)...31 3.3 Identiteitsstudies diverse hoofdkernen...32 3.4 Woonplan Eemsmond...34 3.5 Eemsmond Vitaal...35 3.6 Gemeentelijke visie Uithuizen dorpsbeeld N363...35 3.7 Eemshaven...35 4 Knelpunten en mogelijke oplossingen...36 4.1 Algemeen...36 4.2 Doodstil en Zandeweer...38 4.3 Kantens...40 4.4 Oldenzijl...42 4.5 Oosteinde...43 4.6 Oosternieland...44 4.7 Oudeschip...46 4.8 Roodeschool...47 4.9 Rottum...49 4.10 Stitswerd...50 4.11 Uithuizen...51 4.12 Uithuizermeeden...54 4.13 Usquert...56 4.14 Warffum...57 4.15 Opsomming aanbevolen verkeersmaatregelen...59 5 Globale raming verkeersmaatregelen...60 6 Bronvermelding...62 Pagina 4 van 62

Inhoudsopgave (vervolg) Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4: Kentekenonderzoek Eemsmond Resultaten verkeerskundige enquêtes Snelheidsregiem gemeentelijke wegen Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen Pagina 5 van 62

1 Inleiding 1.1 Achtergrond In de gemeente Eemsmond wordt het ambtelijke en bestuurlijk apparaat regelmatig geconfronteerd met gevoelens van (verkeers)onveiligheid door druk auto- vracht- en landbouwverkeer in en door de diverse dorpen en kernen binnen de gemeente. In de afgelopen jaren zijn allerlei suggesties gedaan en mogelijke oplossingen aangedragen, van kleine aanpassingen tot rigoureuze oplossingen. Ook zijn er regelmatig klachten dat de dorpen slecht ontsloten en bereikbaar zijn. Om te voorkomen dat allerlei ad-hoc besluiten worden genomen heeft de gemeente besloten om een uitvraag te doen voor een verkeersonderzoek. Uit dat onderzoek moet blijken hoe de verkeersstromen binnen de gemeente lopen, waar de knelpunten liggen, hoe de dorpen beter ontsloten kunnen worden en wat mogelijke oplossingen voor de korte en lange termijn zijn. De gemeente Eemsmond heeft Grontmij opdracht gegeven voor het uitvoeren van het verkeersonderzoek. 1.2 Doelstelling van het onderzoek Het doel van dit onderzoek is: Inzicht geven in de huidige verkeersstromen en -knelpunten in de gemeente en het voorstellen van mogelijke oplossingen zodat bestuurlijk voor de komende jaren het beleid en financiële inzet t.b.v. verkeersmaatregelen kan worden vastgesteld. Om dit doel te bereiken zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: verkeersanalyse: inventarisatie van bestaande verkeersgegevens uitvoeren verkeerstelling op de Oosternielandseweg en Maarvlietweg uitvoeren van een kentekenonderzoek op div. toegangswegen uitvoeren van een ongevallenanalyse in de gemeente afnemen van verkeersenquêtes onder dorpsbelangen, handels- en buurtverenigingen het toetsen van toekomstige ontwikkelingen (in de dorpen) op de verkeersafwikkeling het opstellen van een knelpuntenlijst in verkeersafwikkeling en -veiligheid in beeld brengen mogelijke oplossingen (per knelpunt): in kaart brengen en voorstellen van mogelijke oplossingen toetsing oplossingen aan vaststaand beleid en toekomstige ontwikkelingen een globale kostenraming per voorgestelde oplossing Pagina 6 van 62

Inleiding 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 komt de inventarisatie van verkeersgegevens aan bod. In de inventarisatie worden verkeerstellingen, kentekenonderzoeken, verkeersenquêtes, ongevallenanalyses en evaluatie van 30 km per uur gebieden behandeld. Hoofdstuk 3 richt zich op (toekomstige) ontwikkelingen in de gemeente Eemsmond die van invloed kunnen zijn op de verkeersafwikkeling in de dorpen. De Identiteitsstudies van de hoofdkernen worden behandeld, het woonplan van de gemeente Eemsmond en er wordt kort stil gestaan bij de ontwikkelingen in het Eemshavengebied. Voor alle dorpen wordt in hoofdstuk 4 een verkeersanalyse gegeven. Hierbij wordt beknopt teruggeblikt op alle verkeersgegeven en (toekomstige) ontwikkelingen. N.a.v. een knelpuntenlijst per dorp worden diverse conclusies en aanbevelingen gedaan. In hoofdstuk 5 wordt waar mogelijk een globale kostenraming per (infrastructurele) aanbeveling gegeven. In hoofdstuk 6 staat een overzicht van alle conclusies en aanbevelingen per dorp (inclusief uitkomst van de globale kostenraming) dat als input dient voor de gemeente om met betrokken wegbeheerders, dorpsvertegenwoordigers en andere belanghebbenden een uitvoeringsplan te kunnen vaststellen voor de komende jaren. 1.4 Verklarende afkortingenlijst Onderstaand ziet u de afkortingen verklaard, die in de diverse tabellen gebruikt zijn. A abs absoluut B best bestaand bestemming verkeer met een bestemming in een gebied C class classificatie D dodelijk ongeval met dodelijke afloop drg / doorgaand doorgaand verkeer door een gebied E etm etmaal H herkomst verkeer met een herkomst uit een gebied I I fiets fietsintensiteit intern verkeer binnen een gebied intensiteit aantal motorvoertuigen per werkdag L letsel ongeval met letselschade L / licht licht verkeer, met name autoverkeer M M / middel middelzwaar verkeer, net name lichte vrachtwagens mvt motorvoertuigen T tot totaal U ums uitsluitend materiële schade V V85 de maximale snelheid dat 85% van het verkeer op een wegvak rijdt Vmax de wettelijk toegestane maximum snelheid op een wegvak Z Z / zwaar zwaar verkeer, met name zware vrachtauto s Tabel 1: verklarende afkortingenlijst Pagina 7 van 62

2 Verkeersgegevens 2.1 Gemeentelijke en provinciale verkeertellingen In de periode 2004 t/m 2009 zijn er door de gemeente op circa 13 locaties verkeerstellingen gehouden. Hierbij zijn de intensiteiten, snelheden en voertuigclassificaties gemeten. Aanvullend heeft Grontmij in Oosternieland een verkeerstelling gehouden op de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg. Alle verkeersintensiteiten zijn berekend tot werkdag etmaalintensiteiten. Bij dergelijke verkeerstellingen wordt niet specifiek rekening gehouden met de diverse oogsttijden. Op de provinciale wegen houdt de provincie Groningen op vaste en variabele telpunten verkeersmetingen. Dit doet zij echter per traject i.p.v. per locatie. Ze zijn daardoor niet exact vergelijkbaar met de gemeentelijke verkeerstellingen, maar geven tezamen wel een goede afspiegeling van de werkelijkheid. De provinciale telgegevens zijn uit 2007. plaats locatie intensiteit Vmax V85 Doodstil traject N999 (Eemshavenweg N46 Zandeweer) 5.600 m.v.t. - - Zandeweer traject N999 (Zandeweer rotonde Doodstil) 4.900 m.v.t. - - locatie Trekweg Doodstil 1.300 m.v.t. 30 km/uur 56 km/uur locatie Domies Laand Zandeweer 200 m.v.t. 30 km/uur 26 km/uur Kantens traject N998 (Coendersweg Middelstum Oosterweg Kantens) 2.200 m.v.t. - - traject N998 (Oosterweg Kantens Stationsstraat Usquert) 1.500 m.v.t. - - Oosteinde traject N363 (Eemshavenweg N46 EGD weg Spijk N33) 4.100 m.v.t. 80 km/uur 85 km/uur Oosternieland locatie Oosternielandsterweg 2.400 m.v.t. 60 km/uur 85 km/uur locatie Maarvlietweg 2.200 m.v.t. 80 km/uur 97 km/uur locatie Oosternielandsterweg (bebouwde kom) 300 m.v.t. 30 km/uur 27 km/uur Roodeschool traject N363 (Kerkstraat Uithuizermeeden Tilweg Roodeschool) 4.300 m.v.t. - - traject N363 (Tilweg Roodeschool Eemshaveneweg N46) 4.600 m.v.t. - - locatie Tilweg 500 m.v.t. 80 km/uur 74 km/uur Rottum traject N998 (Oosterweg Kantens Stationsstraat Usquert) 1.500 m.v.t. - - Uithuizen locatie Havenweg (t.h.v. nr. 32) 4.000 m.v.t. 30 km/uur 58 km/uur traject N363 (Streeksterweg Usquert Departementstraat Uithuizen) 5.000 m.v.t. - - traject N363 (Departementstraat Uithuizen Dingeweg Uithuizen) 4.300 m.v.t. 50 km/uur 63 km/uur traject N363 (Dingeweg Uithuizen Kerkstraat Uithuizermeeden) 5.900 m.v.t. - - locatie Borgweg (t.h.v. nr. 28) 2.200 m.v.t. 30 km/uur 54 km/uur locatie De Laan 900 m.v.t. 30 km/uur 44 km/uur Uithuizermeeden traject N363 (Dingeweg Uithuizen Kerkstraat Uithuizermeeden) 5.900 m.v.t. - - locatie Hoofdstraat 7.300 m.v.t. 30 km/uur 38 km/uur traject N363 (Kerkstraat Uithuizermeeden Tilweg Roodeschool) 4.300 m.v.t. - - locatie Oosternielandsterweg 2.400 m.v.t. - - locatie Torenstraat 700 m.v.t. 30 km/uur 48 km/uur Usquert traject N363 (W. Reinderstraat Warffum Streeksterweg Usquert) 4.000 m.v.t. - - traject N363 (Streeksterweg Usquert Departementstraat Uithuizen) 5.000 m.v.t. - - traject N998 (Oosterweg Kantens Stationsstraat Usquert) 1.500 m.v.t. - - Warffum locatie Juffer Marthastraat (t.h.v. huisnr. 55) 4.800 m.v.t. 50 km/uur 69 km/uur locatie Oostervalge (t.h.v. huisnr. 19) 4.800 m.v.t. 50 km/uur 58 km/uur locatie Oostervalge (t.h.v. huisnr. 40) 4.700 m.v.t. 50 km/uur 75 km/uur locatie Oosterstraat 1.200 m.v.t. 30 km/uur 36 km/uur Tabel 2: verkeerstellingen in de gemeente Eemsmond Pagina 8 van 62

Verkeersgegevens In het overzicht van alle verkeerstellingen in tabel 2 ziet u dat: de snelheid op met de Trekweg (Doodstil), Oosternielandsterweg en Maarvlietweg (Oosternieland), Havenweg en Borgweg (Uithuizen), Torenstraat (Uithuizermeeden) en Juffer Marthastraat (Warffum) relatief hoog ten opzichte van het snelheidsregiem op deze locaties is. de werkdag etmaal intensiteit op de toegangswegen N363 en N999 gemiddeld tussen de 4.000 en 5.900 motorvoertuigen ligt met daarbij een uitschieter van 7.300 motorvoertuigen op de Hoofdstraat in Uithuizermeeden. De intensiteit op de N998 en de Oosternielandsterweg / Maarvlietweg ligt met 1.500 tot 2.400 motorvoertuigen beduidend lager. Met verkeersintensiteiten op een onderliggend wegennet in een landelijk gebied is het lastig aan te geven wanneer een maximum intensiteit is bereikt. Dit is van meer factoren dan alleen verkeersintensiteit afhankelijk. Als er puur naar capaciteit en afwikkeling wordt gekeken is er op geen enkel wegvak in de gemeente een echt capaciteitsprobleem, mogelijk wel andere verkeersproblematiek. Belangrijk zijn met name overige factoren als het aantal ongevallen, het veiligheidsgevoel onder gebruikers en aanwonenden, de verblijf of verkeersfunctie van het dorp of gebied, de herkomst- en bestemming van het verkeer (en alternatieven), de samenstelling van het verkeer, het profiel van het weg zelf, de gereden snelheiden en gewenste ontwikkelingen in een gebied. Een weg met een lagere intensiteit kan daarmee sneller aan zijn maximum zitten dan het wegvak met de hoogste intensiteit. Pagina 9 van 62

Verkeersgegevens Onderstaand ziet u een keuzeschema (bron: CROW Ontwerpwijzer Fietsverkeer) voor aan te leggen fietsvoorzieningen n.a.v. wegcategorie, snelheidsregiem en verkeersintensiteit op wegvakken binnen en buiten de bebouwde kom. Vanaf 4.000 tot 5.000 motorvoertuigen per etmaal op wegvakken binnen de bebouwde kom wordt in diverse situaties een fietsstrook of fietspad voorgesteld. De verkeersintensiteit is vanaf deze waarden aanleiding om een fietsstrook of fietspad te overwegen. Elke locatie is verschillend, maar wel een indicatie dat voor fietsers de maximum intensiteit relatief is bereikt. keuzeschema wegvakken binnen de bebouwde kom wegcategorie max. snelheid intensiteit autoverkeer fietsnetwerk categorie autoverkeer (km/h) (mvt/etm) basisnetwerk (I fiets < 750/etm) fietsroute (I fiets 500-2500/etm) hoofd fietsroute (I fiets > 2000/etm) n.v.t. 0 solitair pad erftoegangsweg gebiedsontsluitingsweg stapvoets of 1 2.500 gemengd verkeer fietsstraat met 30 km/h voorrang 50 km/h 70 km/h 2.000 5.000 fietspad of fietsstrook (met voor- fietsstrook of fietspad > 4.000 rang) 2x1 rijstrook fietspad of parallelweg niet relevant 2x2 rijstrook fiets-/bromfietspad of parallelweg Tabel 3: keuzeschema wegvakken binnen de bebouwde kom (CROW publicatie 230) keuzeschema wegvakken buiten de bebouwde kom functie snelheid (km/h) intensiteit functie wegvak autoverkeer (mvt/etm) erftoegangsweg 60 1 2.500 gebiedsontsluitingsweg 2.000 3.000 functie wegvak fietsverkeer basisnetwerk gemengd verkeer fietsstrook of fietspad > 3.000 fietspad 80 niet relevant fiets-/bromfietspad parallelweg * plus eventueel aanvullende eisen op het gebied van de snelheid Tabel 4: keuzeschema wegvakken buiten de bebouwde kom (CROW publicatie 230) (hoofd)fietsroute (I fiets > 2000/etm) fietsstraat, als I auto < 500 mvt/etm)* fietspad, eventueel stroken Pagina 10 van 62

Verkeersgegevens 2.2 Kentekenonderzoek gemeente Eemsmond In 2002 heeft Grontmij voor de provincie Groningen een grootschalig kentekenonderzoek in Noordoost Groningen gehouden. Het onderzoek focuste zich op de N363 en betrof qua onderzoeksgebied een groot deel van de gemeente Eemsmond en de directe omgeving van Baflo. Om inzicht te krijgen in de verkeersstromen op de toegangswegen in de gemeente Eemsmond is in mei 2009 een vergelijkbaar kentekenonderzoek door Grontmij uitgevoerd op twaalf locaties. Deze komen overeen met de locaties in het kentekenonderzoek in 2002, m.u.v. drie locaties bij Baflo in de gemeente Winsum die voor het nieuwe kentekenonderzoek weinig meerwaarde hebben. In figuur 1 ziet u de telpunt locaties van het kentekenonderzoek in 2009. Figuur 1: locaties kentekenonderzoek gemeente Eemsmond mei 2009 De telpunten in het buitenkordon (4 t/m 10) registeren al het doorgaande, herkomst en bestemmingsverkeer. Alle interne telpunten (11 t/m 15) registeren de verkeersbewegingen per kordon (kordon B t/m G) zodat ook per grote kern de verkeersstromen zichtbaar zijn. Bij de telpunten 8 en 9 zijn in meerdere richtingen geteld om alle verkeersstromen op deze punten inzichtelijk te maken. Op alle andere telpunten zijn steeds in twee rijrichtingen geteld, zie bijlage 1. locatie omschrijving locatie omschrijving 4 Westerwalge: t.h.v. van de komgrens (Warffum) 9c N363 west van Roodeschool: van/naar N46 zuid 5 Onderdendamsterweg: t.h.v. van spoorlijn (Warffum) 10 N363 tussen Baflo en Warffum 6 N998 (Provinciale weg): ten zuiden van Usquert 11 N363 tussen Warffum en Usquert 7 Eppenhuizerweg: west van aansluiting met N46 12 N363 tussen Usquert en Uithuizen 8a Maarvlietweg: west van aansluiting met N46 13 Havenweg: ten zuiden Uithuizen 8b Oosternielandsterweg: westen van aansluiting met N46 14 N363 tussen Uithuizen en Uithuizermeeden 9a N363 west van Roodeschool: van/naar N46 noord 15 N363 tussen Uithuizermeeden en Roodeschool 9b N363 west van Roodeschool: van/naar N363 oost Tabel 5: overzicht telpunten kentekenonderzoek gemeente Eemsmond mei 2009 Op de locaties zijn de kentekens geregistreerd door middel van visuele waarneming. Van alle passerende motorvoertuigen zijn de eerste vier karakters van het kenteken, het tijdstip en de voertuigcategorie vastgelegd. Hierbij is onderscheid gemaakt naar motoren (Mo), licht verkeer (L), middel-zwaar vrachtverkeer (M), OV-bussen (B), zwaar vrachtverkeer (Z) en overige langzame motorvoertuigen (Lz). De motoren en de langzame motorvoertuigen zijn alleen geteld. Bij de kentekenregistraties zijn 28 waarnemers ingezet en zijn in totaal 12.408 kentekens geregistreerd. Het aantal kentekens is niet maatgevend voor het aantal afzonderlijke motorvoertuigen, omdat een voertuig op meerdere locaties geregistreerd kan zijn. Pagina 11 van 62

Verkeersgegevens Het kentekenonderzoek is uitgevoerd op dinsdag 12 mei 2009 van 14:45 uur tot 18:15 uur. De weersomstandigheden op dinsdag 12 mei 2009 waren droog, zonnig en 16 C. Algemeen: Het aandeel doorgaand verkeer in het onderzoeksgebied bedraagt 3% van al het geregistreerde verkeer. De N363, tussen locaties 9 en 10, is met 1% doorgaand verkeer minimaal. Het herkomstverkeer in het onderzoeksgebied bedraagt 26%, bestemmingsverkeer 39% en intern verkeer 31%. In tabel 3 ziet u een totaaloverzicht van alle verkeersstromen tussen de diverse telpunten en kordons in het gebied. abs % Totaal doorgaand verkeer 201 3% Totaal herkomstverkeer 1651 26% Totaal bestemmingsverkeer 2440 39% Totaal intern 1962 31% Totaal aantal verplaatsingen 6254 100% naar tot tot % van 4 5 6 7 8 09.a 09.b 09.c 10 B C D E F G best Tot drg drg 27 04: ten noorden van Warffum 1 6 2 18 44 8 12 4 3 2 73 100 27 % 15 05: ten zuiden van Warffum 3 11 75 2 1 78 92 14 % 06: ten zuiden van Usquert 8 1 1 6 21 184 17 4 226 242 16 7% 07: N46 (Garsthuizen) 1 8 9 7 12 458 31 4 127 639 657 18 3% 08: N46 (Zijldijk) 1 2 4 1 2 3 3 38 286 44 2 376 386 10 3% 09.a: N46 (Oosteinde) noord 1 1 2 2 1 13 11 13 40 44 4 9% 09.b: N363 oost (Oosteinde) 4 3 4 6 17 24 24 143 166 96 6 459 493 34 7% 09.c: N46 (Oosteinde) zuid 1 5 6 9 64 79 85 6 7% 13 10 N363 west 12 5 9 9 7 3 26 1 282 53 76 33 12 14 470 542 72 % B: Warffum 33 32 9 2 16 225 52 53 11 3 7 443 C: Usquert 8 69 6 3 7 47 49 180 12 6 3 390 D: Uithuizen 17 2 11 343 27 10 116 5 113 78 211 283 62 168 1446 11 E: Uithuizermeeden 3 1 10 172 9 97 5 20 17 19 228 0 15 706 F: Roodeschool 2 3 2 18 9 68 34 11 6 2 79 118 3 355 G: Zandeweer 80 4 2 4 4 161 17 1 273 Totaal overige herkomsten 63 34 93 443 220 28 308 44 418 1651 Totaal 92 41 113 459 238 31 349 46 483 612 575 146 5 985 41 8 347 244 0 6254 Totaal doorgaand verkeer 29 7 20 16 18 3 41 2 65 10 Percentage doorgaand verkeer 32% 17% 18% 3% 8% % 12% 4% 13% Tabel 6: overzicht geregistreerd verkeer tussen alle tellocaties In de diverse verkeersrelaties tussen de dorpen (kordons) is te zien dat Warffum sterkt gericht is op Winsum en Groningen (telpunt 10), Usquert en Uithuizermeeden sterk gericht zijn op Uithuizen (telpunten 12 en 14) en Roodeschool sterk gericht is op Uithuizermeeden en iets mindere mate op Uithuizen (telpunten 14 en 15). De zwaarste externe verkeersrelaties zijn op het zuiden gericht, vooral op de stad Groningen. In tabel 6 is te zien dat in de verkeersrelaties van en naar de stad Groningen als onderstaand wordt gereden: Warffum 5 op de 6 voertuigen via de N363/N361 en 1 op de 6 via de Onderdendamsterweg. Usquert 5 op de 7 voertuigen via de N998 en 2 op de 7 via de N363. Uithuizen 8 op de 10 voertuigen via de N999 en 2 op de 10 via de N363. Uithuizermeeden 9 op de 11 voertuigen via de Maarvlietweg en 2 op de 11 via de N363 of N999. Roodeschool 2 op de 3 voertuigen via de N363/N46 en 1 op de 3 via de Tilweg/Maarvlietweg. Een opmerking hierop is dat het verkeer vanuit Warffum naar de stad Groningen (in de toekomst) geconfronteerd wordt met de herinrichting in Onderdendam, rondweg om Winsum en overige maatregelen op de N361. De verwachting is dat hierdoor de route van de N363/N361 aantrekkelijker wordt en gewerkt kan worden om de Onderdendamsterweg een verdere ondergeschikte rol te geven. Verkeer vanuit Usquert en Uithuizen van/naar Groningen via de N363, in de huidige situatie respectievelijk 2 op de 7 en 2 op de 10 voertuigen, kan door de toekomstige maatregelen op de N361 echter toenemen (t.o.v. de route via de N998 of N999). Dit betekent extra doorgaand verkeer door Warffum en Usquert. De exacte toename zal in de praktijk echter van meerdere factoren afhangen. Pagina 12 van 62

Verkeersgegevens In tabel 5 ziet u tevens de top 20 van verkeersrelaties in het onderzoeksgebied. Het betreft tezamen 68% van het totale geregistreerde verkeer. Wat opvalt binnen de top 20 is dat: 39% van het totale verkeer heeft een herkomst of bestemming heeft in Uithuizen 12% van het totale verkeer rijdt over de N999 tussen de N46 en Uithuizen 9% van het totale verkeer lokaal verkeer is tussen Uithuizen en Uithuizermeeden 9% van het totale verkeer vanuit Warffum via de N363 richting Winsum/Groningen rijdt 8% van het totale verkeer over de Maarvlietweg tussen de N46 en Uithuizermeeden verkeersstroom verkeersstroom van naar abs. % van naar abs. % 7 N46 (Garsthuizen) D Uithuizen 458 7% E Uithuizermeeden 8 N46 (Zijldijk) 172 3% D Uithuizen 7 N46 (Garsthuizen) 343 5% D Uithuizen G Zandeweer 168 3% 8 N46 (Zijldijk) E Uithuizermeeden 286 5% 9b N363 (Oosteinde) E Uithuizermeeden 166 3% D Uithuizen E Uithuizermeeden 283 5% G Zandeweer D Uithuizen 161 3% 1 0 N363 west B Warffum 282 5% 9b N363 (Oosteinde) D Uithuizen 143 2% E Uithuizermeeden D Uithuizen 228 4% 7 N46 (Garsthuizen) G Zandeweer 127 2% B Warffum 10 N363 west 225 4% F Roodeschool E Uithuizermeeden 118 2% D Uithuizen C Usquert 211 3% D Uithuizen 9b N363 (Oosteinde) 116 2% 6 ten zuiden van Usquert C Usquert 184 3% D Uithuizen 10 N363 west 113 2% C Usquert D Uithuizen 180 3% E Uithuizermeeden F Roodeschool 110 2% Tabel 7: top 20 verkeersrelaties kentekenonderzoek gemeente Eemsmond Kordon B: Warffum Het doorgaand verkeer door Warffum bedraagt 37%, een lichte daling t.o.v. 2002. Het doorgaand verkeer door Warffum heeft met name een lokaal karakter. Jaar doorgaand herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 756 40% 556 29% 592 31% 1904 100% 2009 609 37% 443 27% 612 37% 1664 100% Tabel 8: verkeersstromen in het kordon Warffum Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 4% lager dan in 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 1%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. jaar licht middel zwaar langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 2782 91% 57 2% 170 6% 33 1% 3064 100% 2009 2170 93% 53 2% 49 2% 35 2% 2339 100% Tabel 9: samenstelling verkeer in het kordon Warffum Pagina 13 van 62

Verkeersgegevens Kordon C: Usquert Het doorgaand verkeer door Usquert bedraagt 44%, een lichte daling t.o.v. 2002. Het doorgaand verkeer Usquert heeft met name een lokaal karakter. jaar doorgaand herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 950 50% 455 24% 495 26% 1900 100% 2009 747 44% 390 23% 575 34% 1712 100% Tabel 10: verkeersstromen in het kordon Usquert Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 5% lager dan in 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 0%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. jaar licht middel zwaar langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 3032 92% 49 2% 144 4% 30 1% 3282 100% 2009 2334 94% 70 3% 45 2% 9 0% 2492 100% Tabel 11: samenstelling verkeer in het kordon Usquert Kordon D: Uithuizen Het doorgaand verkeer door Uithuizen bedraagt 15%, een daling t.o.v. 2002. Hiervan doorkruist 10% Uithuizen via de N363 en 5% via de N999 (3% richting Uithuizermeeden en 2% richting Usquert). 85% van het verkeer in Uithuizen heeft een herkomst of bestemming in het dorp zelf. jaar doorgaand herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 765 22% 1241 26% 1441 42% 3447 100% 2009 519 15% 1446 42% 1463 43% 3428 100% Tabel 12: verkeersstromen in het kordon Uithuizen Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 4% lager dan in 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 0%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. jaar licht middel zwaar langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 4531 94% 72 2% 147 3% 31 1% 4828 100% 2009 3821 95% 63 2% 68 2% 13 0% 4007 100% Tabel 13: samenstelling verkeer in het kordon Uithuizen Kordon E: Uithuizermeeden Het doorgaand verkeer door Uithuizermeeden bedraagt 31%, een lichte stijging t.o.v. 2002. Hiervan doorkruist 27% Uithuizermeeden via de N363 en 4% via de Maarvlietweg (3% richting Uithuizen en 1% richting Roodeschool). 69% van het verkeer in Uithuizermeeden heeft een herkomst of bestemming in het dorp zelf. Jaar doorgaand Herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 708 28% 771 30% 1076 42% 2555 100% 2009 748 31% 714 29% 985 40% 2447 100% Tabel 14: verkeersstromen in het kordon Uithuizermeeden Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 3% lager dan in 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 1%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. Pagina 14 van 62

Verkeersgegevens jaar licht middel zwaar langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 3654 93% 75 2% 123 3% 41 1% 3926 100% 2009 3159 95% 42 1% 70 2% 16 1% 3335 100% Tabel 15: samenstelling verkeer in het kordon Uithuizermeeden Kordon F: Roodeschool Het doorgaand verkeer door Roodeschool bedraagt 50%, een lichte stijging t.o.v. 2002. Nagenoeg al het doorgaande verkeer rijdt over de N363 door het dorp. jaar doorgaand Herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 904 47% 491 26% 506 27% 1901 100% 2009 780 50% 355 23% 420 27% 1555 100% Tabel 16: verkeersstromen in het kordon Roodeschool Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 4% lager dan in 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 0%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. jaar licht middel zwaar Langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 3301 93% 72 2% 123 4% 34 1% 3570 100% 2009 2759 94% 28 1% 74 3% 13 0% 2929 100% Tabel 17: samenstelling verkeer in het kordon Roodeschool Kordon G: Zandeweer Het doorgaand verkeer door het kordon Zandeweer bedraagt 59%, gelijk t.o.v. 2002. 41% van het verkeer heeft een herkomst of bestemming in Zandeweer of Doodstil. Jaar doorgaand herkomst bestemming totaal abs % abs % abs % abs % 2002 959 59% 300 19% 351 22% 1.610 100% 2009 909 59% 273 18% 347 23% 1.529 100% Tabel 18: verkeersstromen in het kordon Zandeweer Het aandeel zwaar vrachtverkeer is met 4% gelijk t.o.v. 2002. Het aandeel langzaam verkeer (waaronder landbouwverkeer) is 0%. Hierbij moet rekening gehouden worden dat het een momentopname s middags is, landbouwverkeer seizoensafhankelijk is en veel ondergeschikte wegen gebruikt. jaar licht middel zwaar langzaam totaal abs % abs % abs % abs % abs % 2002 2.733 94% 38 1% 90 3% 2 0% 2.902 100% 2009 2.350 96% 44 2% 44 2% 3 0% 2.460 100% Tabel 19: samenstelling verkeer in het kordon Zandeweer Pagina 15 van 62

Verkeersgegevens Aandeel vrachtverkeer: Het aandeel vrachtverkeer, zoals gemeten in het kentekenonderzoek in 2002 en 2009, geeft een beeld van de toe- of afname in de laatste zeven jaar. Voor het werkelijk aandeel vrachtverkeer op deze wegen zijn echter (constante) verkeersmetingen nodig. Op de provinciale wegen wordt op veel locaties wel constant en/of periodiek gemeten. In onderstaande afbeelding ziet u een overzicht van het percentage vrachtverkeer, gemeten op de provinciale wegen (in 2007). Binnen de gemeente Eemsmond geldt grofweg dat; 12 tot 15% vrachtverkeer aanwezig is op de N363 9 tot 12% vrachtverkeer aanwezig is op de N998 en N999 Uit de verkeerstelling op de Oosternielandsterweg/Maarvlietweg van Grontmij (april 2009) blijkt tevens dat; 23% vrachtverkeer aanwezig is op de Oosternielandsterweg/Maarvlietweg (vóór de herinrichting) Figuur 1: aandeel vrachtverkeer provinciale wegen (bron: provincie Groningen) Pagina 16 van 62

Verkeersgegevens 2.3 Ongevallenanalyse Binnen het grondgebied van de gemeente Eemsmond is voor het verkeerskundig onderzoek een ongevallenanalyse uitgevoerd. Hiervoor is gebruik gemaakt van door de politie geregistreerde ongevallen (in het programma VERAS). De provincie Groningen heeft als abonnementhouder toestemming verleend voor gebruik van de data. De landelijke doelstellingen omtrent verkeersveiligheid (Nota Mobiliteit) voor 2010 en 2020 zijn in provinciale doelstellingen vertaald in het Provinciaal Omgevingsplan 2009 2013. Ten opzichte van het gemiddelde over de jaren 2001 t/m 2003 geldt voor 2010 daarin de doelstelling: Het verminderen van het aantal verkeersdoden met 30 procent Het verminderen van het aantal ziekenhuisgewonden met 7,5 procent Als je bovenstaande doelstelling vertaald naar de gemeente Eemsmond, betekent dit: 2010 2020 aantal jaarlijkse verkeersdoden (afgerond) 1 1 aantal jaarlijkse ziekenhuisgewonden (afgerond) 27 24 Registratiegraad: Ongevallen worden alleen geregistreerd als de politie ter plaatse is geweest. De volledigheid van de registratie van de ongevallen is sterk afhankelijk van de ernst van het daarbij opgelopen letsel. De mate van onderregistratie van ongevallen wordt groter naarmate de ernst van de afloop ervan afneemt. In de praktijk worden vier categorieën verkeersongevallen onderscheiden, alle met een afnemende registratiegraad: Ongevallen met dodelijke afloop: ca. 90% Ongevallen waarbij ziekenhuisopname volgt: ca 53% Ongevallen waarbij spoedeisende hulp vereist is (geen ziekenhuisopname): 10-15% Ongevallen met uitsluitend materiële schade: ca 10% De registratiegraad verschilt eveneens per type ongeval. Zo is de registratiegraad van ongevallen waarbij gemotoriseerd verkeer betrokken is hoger dan ongevallen waarbij slechts langzaam verkeer betrokken is. Ontwikkeling ongevallen: Om iets te kunnen zeggen over de ontwikkeling van de ongevallen in gemeente Eemsmond, is in onderstaande figuur het aantal dodelijke- en ziekenhuisslachtoffers weergegeven vanaf 2001. Het gemiddelde van 2001 t/m 2003 is beginpunt van de doelstelling (overgenomen uit POP 3) en de trendlijnen laten de doelstellingen zien tot en met 2020. Pagina 17 van 62

Verkeersgegevens Slachtoffers gemeente Eemsmond 14 12 10 8 6 4 2 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Dodelijke slachtoffers Ziekenhuisslachtoffers Taakstelling dodelijke slachtoffers Taakstelling ziekenhuisslachtoffers Figuur 2: Ontwikkeling slachtoffers bij ongevallen gemeente Eemsmond Het aantal dodelijke verkeerslachtoffers fluctueert de laatste jaren tussen 1 en 3 slachtoffers per jaar. Indien de trend van de laatste jaren door blijft gaan, zal het aantal dodelijke verkeerslachtoffers boven de taakstelling van 1 dodelijk slachteroffer (afgerond) in 2010 blijven. De ontwikkeling van het aantal ziekenhuisslachtoffers heeft een grillig verloop. In 2004 was het aantal ziekenhuisslachtoffers 13, wat daalde naar 7 in het jaar 2007 maar in 2008 weer steeg tot 13 ziekenhuisslachtoffers. Het totaal aantal slachtoffers (ook degenen niet in een ziekenhuis opgenomen) blijft jaarlijks echter wel redelijk gelijk. Om aan de taakstelling van het POP 3 te voldoen zal het aantal ziekenhuisslachtoffers toch nog moeten dalen. jaar ongevallen slachtoffers dodelijk letsel ums tot. overleden opg. ziekenh. lichtgewond alle slachtoffers 2004 1 24 143 168 1 13 17 31 2005 1 17 146 164 1 5 16 22 2006 2 24 120 146 2 7 21 30 2007 2 18 127 147 2 7 18 27 2008 1 25 120 146 1 13 15 29 totaal 7 108 656 771 7 45 87 139 Tabel 20: Ontwikkeling ongevallen en slachtoffers 2004 t/m 2008 gemeente Eemsmond Het totaal aantal ongevallen heeft wel een dalende trend. In 2004 gebeurden in totaal 168 ongevallen in gemeente. In 2008 is dit aantal met 13% gedaald naar 146 ongevallen totaal. Pagina 18 van 62

Verkeersgegevens Wegbeheerder: In totaal gebeurden in de periode 2004 t/m 2008 515 ongevallen, 67% van het totaal, op gemeentelijke wegen. De overige ongevallen vonden plaats op het provinciale wegennet. Het aantal dodelijke ongevallen op het gemeentelijk wegennet was in bovenstaande periode 4 (van de 7 dodelijke ongevallen in totaal). 63% van de letselongevallen en 68% van ums ongevallen kwam voor op het gemeentelijk wegennet. Locatie: Het grootste deel van de ongevallen in Eemsmond komt voor op wegvakken, 37% van de ongevallen gebeurden op kruispunten en circa 44% van de ongevallen kwam voor op rechte wegen en 19% in bochten. Top 33 onveilige locaties: In onderstaande tabel is een lijst weergegeven met daarin de 33 meest onveilige ongevallenlocaties in gemeente Eemsmond in de periode 2004 t/m 2008. Twaalf ongevallenlocaties bevinden zich op kruispunten en de overige locaties op wegvakken. Zestien ongevallenlocaties vallen onder beheer van gemeente Eemsmond, de overige zeventien locaties bevinden zich op het provinciale wegennet. De in het groen aangegeven locaties zijn de locaties welke onder het gemeentelijke beheer vallen. De ongevallen zijn exclusief parkeerongevallen. Als minimale ondergrens is 2 letselongevallen en/of 5 ongevallen in totaal genomen. nr. type loc. straat 1 straat 2 straat 3 dodelijk letsel ums tot. 1 W Usquerderweg Hogeweg Doodstilsterweg 1 4 4 9 2 K De Laan Provincialeweg Provincialeweg 0 4 3 7 3 W Onderdendamsterweg Kloosterweg Warffumerweg 0 3 18 21 4 K Dingeweg Provincialeweg Provincialeweg 0 3 5 8 5 W Oosternielands Weg B Haikesweg Maarvlietweg 0 3 3 6 6 K Battenweg Battenweg Oosternielandsterweg 0 3 0 3 7 K J F Kennedylaan J F Kennedylaan Maarweg 0 2 7 9 8 K Provincialeweg Provincialeweg Streeksterweg 1 1 2 4 9 K Maarvlietweg Oosternielandsterweg Oosternielandsterweg 0 2 1 3 10 W Den Hoornsterweg Oosternielandsterweg Den Hoornsterweg 1 1 1 3 11 W Hooilandseweg Canadawegje Roodeschool 0 2 0 2 12 W Meedsterweg Kaapweg Tilweg 1 1 0 2 13 K Hoofdstraat West Hoofdstraat West Maarweg 0 1 10 11 14 K Provincialeweg Provincialeweg Talmaweg 0 1 7 8 15 W Eemshavenweg Eemshavenweg Oosternieland 0 1 6 7 16 K Havenweg Havenweg J Cohenstraat 0 1 6 7 17 W Provincialeweg Wadwerderweg Zijlsterweg 1 0 5 6 18 W Langestraat Pastorieweg Kerkpad 0 1 5 6 19 K Blink Hoofdstraat Oost Oosterstraat 0 1 5 6 20 W Oosternielandsterweg Maarvlietweg Den Hoornsterweg 0 1 5 6 21 W Provincialeweg Provincialeweg Verlengde Dingeweg 0 1 4 5 22 W Eppenhuizerweg Kantsterweg Eppenhuizerweg 0 1 4 5 23 W Eemshavenweg Garsthuizen Garsthuizen 0 1 4 5 24 W Hooilandseweg Laanweg Canadawegje 0 1 4 5 25 W Rondweg Trekweg Noorderweg 0 0 12 12 26 W Hooilandseweg Hooilandseweg Prinsenhof 0 0 8 8 27 W Onderdendamsterweg Hammelandsterweg Kloosterweg 0 0 8 8 28 K Hoofdstraat Hoofdstraat Johan van Veenplein 0 0 8 8 29 W Hooilandseweg Eemshavenweg Radsweg 0 0 7 7 30 K Provincialeweg Provincialeweg Zijlsterweg 0 0 6 6 31 W Westervalge Breedster Oudendijk Breedster Oudendijk 0 0 5 5 32 W Onderdendamsterweg A G Bellstraat Hammelandsterweg 0 0 5 5 33 W Blink Havenweg Hoofdstraat Oost 0 0 5 5 Tabel 21: top 33 onveilige locaties gemeente Eemsmond W = Wegvak; K = Kruising De locaties waar de meeste ongevallen zijn voorgevallen zijn: tussen Warffum en Onderdendam: Onderdendamsterweg (wegvak tussen Kloosterweg en Warffumerweg), 21 ongevallen; tussen Uithuizen en Eppenhuizen: Rondweg (wegvak tussen Trekweg en Noorderweg), 12 ongevallen; Uithuizen: Kruispunt Hoofdstraat West Maarweg, 11 ongevallen. Pagina 19 van 62

Verkeersgegevens Tabel 21 is gerangschikt op het aantal letselongevallen. Op enkele locaties gebeuren relatief veel ongevallen met uitsluitend materiële schade, maar deze staan niet bovenin de tabel. In figuur 3 zijn de meest gevaarlijke locaties tevens op kaart weergegeven. Figuur 3: gevaarlijke locaties gemeente Eemsmond (2004 2008) Pagina 20 van 62

Verkeersgegevens Toedrachten: Op de top 33 onveilige locaties is de meest voorkomende toedracht van ongevallen geen voorrang / doorgang verlenen (68 ongevallen). Onderstaand ziet u de meest voorkomende toedrachten. - geen voorrang / doorgang verlenen 31% - fout door bocht 8% - macht over het stuur verliezen 17% - onvoldoende afstand 7% - slippen 9% - onvoldoende rechts rijden 7% Onderstaand ziet u per dorp een korte samenvatting van eventueel aanwezige concentraties van (ernstige) ongevallen. Doodstil en Zandeweer: In de periode 2004 t/m 2008 is er één concentratie van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de N999 ten noorden van Zandeweer. Oldenzijl: Er zijn van 2004 tot en met 2008 geen concentraties van (ernstige) ongevallen in en rondom Oldenzijl geregistreerd. Kantens: In het dorp Kantens is in de periode 2004 2008 één concentratie van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de provinciale weg N998 (Langestraat) in het dorp. Oosteinde: In de periode 2004 t/m 2008 is er één concentratie van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de provinciale weg N363 bij Oosteinde. Afbeelding 1: N999 bij Zandeweer Oosternieland: In de periode 2004 t/m 2008 zijn er drie concentraties van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de Oosternielandsterweg en (in het verlengde) de Battenweg en de kruising met de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg. Afbeelding 2: Langestraat Kantens Oudeschip: Er zijn van 2004 tot en met 2008 geen concentraties van (ernstige) ongevallen in en rondom Oudeschip geregistreerd. Afbeelding 3: Battenweg Oosternieland Pagina 21 van 62

Verkeersgegevens Roodeschool: In de periode 2004 t/m 2008 zijn er twee concentraties van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de N363 nabij Roodeschool. Stitswerd: Verkeersveiligheid: Er zijn van 2004 tot en met 2008 geen concentraties van (ernstige) ongevallen in en rondom Stitswerd geregistreerd. Afbeelding 4: N363 Roodeschool Rottum: In het dorp Rottum is in de periode 2004 2008 één concentratie van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de provinciale weg N998 Uithuizen: In de periode 2004 t/m 2008 zijn er negen concentraties van (ernstige) ongevallen geregistreerd waarvan vier op de Industrieweg, drie op de Havenweg en Blink en de overige twee beiden ter hoogte kruisingen met de Maarweg. Afbeelding 5: N998 bij Rottum Uithuizermeeden: Binnen de bebouwde kom van Uithuizermeeden is in de periode 2004 2008 één concentratie van (ernstige) ongevallen geregistreerd op de Hoofdstraat. Afbeelding 6: Oosterstraat - Snik Afbeelding 7: Hoofdstraat Pagina 22 van 62

Verkeersgegevens Usquert: Binnen het Oude Dijkpad zijn in de periode 2004 2008 drie concentraties van (ernstige) ongevallen geregistreerd. De concentraties doen zich met name bij de oversteken met de provinciale weg voor. Warffum: Binnen de bebouwde kom van Warffum zijn in de periode 2004 2008 geen concentraties van (ernstige) ongevallen geregistreerd. Deze doen zich wel voor op twee locaties buiten de bebouwde kom op de Westervalgeweg en Onderdendamsterweg. Afbeelding 8: Streeksterweg N363 Afbeelding 9: Juffer Marthastraat Pagina 23 van 62

Verkeersgegevens 2.4 Evaluatie 30 km per uur gebieden (2005) De afgelopen jaren zijn diverse wegen, woonwijken en dorpen in de gemeente Eemsmond als 30 km per uur zone ingericht. In 2005 heeft hiervan een evaluatie van plaatsgevonden. Naast verkeerstellingen en ongevallen cijfers zijn door de gemeente tevens enquêtes uitgezet bij bewoners aan geselecteerde wegen. Onderstaand ziet u een samenvatting van de gemeentelijke evaluatie 30 km per uur zones (uit 2005). Hop dit moment zijn meerdere gebieden als 30 km per uur zones ingericht. Zandeweer: In Zandeweer zijn de Veilingweg en Molenhorn ingericht als 30 km per uur zones. Na metingen blijkt dat in Zandeweer 84 tot 86% van het verkeer langzamer dan 40 km per uur rijdt. Dit is een grote verbetering ten opzicht van vóór de herinrichting. Oosternieland: Na het instellen van een 30 km per uur zone op de Oosternielandsterweg (binnen de bebouwde kom) rijdt circa 70% langzamer dan 30 km per uur. Er is weinig effect maar dit komt omdat veel automobilisten zich daarvoor ook al (grotendeels) aan de snelheid hield. Rottum: De bebouwde kom van Rottum is ingesteld als 30 km per uur zone. Na de instelling van de 30 km per uur zone reed 80% langzamer dan 30 km per uur i.p.v. 58,5% vóór de instelling. Stitswerd: In de bebouwde kom, aangewezen als 30 km per uur zone, rijdt 11% harder dan 40 km per uur i.p.v. 30% voorheen. Tevens rijdt 48,5% langzamer dan 30 km per uur i.p.v. 23% voorheen. Uithuizen: In Uithuizen zijn de Havenweg, J.Cohenstraat en de Snik gereconstrueerd als 30 km per uur zones. Dit had destijds alleen een positief effect op de Havenweg, met name omdat de wegen niet (volledig) volgens de normen van Duurzaam Veilig zijn ingericht. Op de Havenweg is het percentage verkeer dat langzamer rijdt dan 50 km per uur verhoogd van 26% tot 75%. Het percentage dat 30 km per uur rijdt is met 3,5% nog erg laag. Op de J.Cohenstraat en de Snik rijden respectievelijk 90% tot 92,5% van de automobilisten minder hard dan 50 km per uur. Gemiddeld 19,5% rijdt langzamer dan 30 km per uur. Usquert: De Streeksterweg is qua snelheidsregiem niet (volledig) volgens de richtlijnen van Duurzaam Veilig ingericht als 30 km per uur zone. De snelheid is niet afgenomen. Op verzoek van de bewoners is niet gekozen voor snelheidsremmende maatregelen. Warffum: De Oosterstraat is in overleg met bewoners d.m.v. bebording en dubbele streep ingericht als 30 km per uur zone. Het instellen van de zone heeft enige effect op de snelheid gehad. Ook de Wethouder G. Reindersstraat is ingericht als 30 km per uur zone. Hier heeft de herinrichting wel degelijk invloed gehad op de gereden snelheid. Circa 56% rijdt langzamer dan 30 km per uur en 74,5% rijdt langzamer dan 40 km per uur. Aanbevelingen: De Gemeentelijke Verkeerscommissie Eemsmond adviseerde in 2005 het onderstaande: Doorgaan met het inrichten van verblijfsgebieden binnen de bebouwde kom tot 30 km-zones en dit zoveel mogelijk meenemen in reconstructies, rioleringswerkzaamheden, rationeel wegbeheerder, herstraatwerk enz.; Buiten de bebouwde kom geen maatregelen nemen, tenzij de omstandigheden dit eisen, bijv. op de aanloopwegen naar 30 km-gebieden mag de snelheid geen 80 km per uur zijn, of als er jaarlijks op wegen of kruisingen (veel) ongevallen plaatsvinden; Jaarlijkse de middelen in de meerjarenbegroting voor Duurzaam Veilig beschikbaar blijven stellen. Pagina 24 van 62

Verkeersgegevens 2.5 Verkeerskundige enquêtes In mei en juni 2009 zijn dorpsbelangen, handelsverenigingen en buurtverenigingen in de gemeente Eemsmond benaderd om mee te werken aan een verkeerskundige enquete. De enquetes zijn van belang om een inzicht te krijgen in subjectieve verkeersveiligheidsgevoel in de diverse dorpen. Onderstaand ziet het voorbeeld van de enquete voor in dit geval Uithuizen. Elke enquete is toegespits op het betreffende dorp. Er waren in totaal zes vragen in te vullen vragen m.b.t. de verkeersveiligheid in het dorp. Er is daarbij ruimte gegeven voor het invullen van eigen opmerkingen. In bijna alle dorpen zijn enquetes ingevuld en geretourneerd. Afbeelding 10: Verkeerskundige enquête Pagina 25 van 62

Verkeersgegevens Onderstaand ziet u de algemene opmerkingen vanuit de dorpsbelangen, handelsverenigingen en buurtverenigingen per dorp weergegeven. De volledig ingevuld enquetes vindt u in bijlage 2. Doodstil en Zandeweer: Buurtvereniging Doodstil Springlevend en Stichting Dorpscentrum t Klokhoes hebben hun medewerking verleend aan de enquête. Men vindt de Trekweg onveilig voor fietsers vanwege hard rijdende auto s en vracht- en landbouwverkeer. Daarnaast wordt de aansluiting Poelweg Hoofdstraat en Molenhorn als onveilige locatie genoemd voor fietsende kinderen. Kantens: Dorpsbelangen Kantens heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Afbeelding 11: Hoofdstraat Zandeweer Men voelt zich als fietser onveilig op de provinciale weg N998, zowel de Usquerderweg, Lange Straat als Middelstumerweg door te hard rijdend verkeer. De parkeercapaciteit wordt te matig bevonden, het (doorgaande) vrachtverkeer op de N998 als zeer onwenselijk en de combinatie van krapte, scherpe bocht en geparkeerde auto s in de Langestraat als onveilig. Afbeelding 12: Lange Straat Kantens Oldenzijl: De Vereniging Dorpsbelangen Oldenzijl heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Er wordt aangegeven dat men zich als fietser veilig voelt in het dorp, de bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van het dorp zeer goed scoort en er geen problemen zijn met vracht- of landbouwverkeer. Afbeelding 13: Paaptilsterweg Oldenzijl Pagina 26 van 62

Verkeersgegevens Oosteinde: Dorpsvereniging Nijkerkje heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Men vindt als fietser de broodjes langs de Hooilandseweg onveilig. Tevens komt naar voren dat op de Radsweg en Hooilandseweg auto s en vrachtauto s te hard rijden, er te veel geparkeerd wordt en men elkaar moeilijk kan passeren. Oosternieland: Dorpsbelangen Oosternieland heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Afbeelding 14: Radsweg Oosteinde: Dorpsbelang heeft de opmerking dat de wegen te smal zijn en er te hard wordt gereden. Zij heeft het verzoek voor een fietspad naar Uithuizermeeden. De bereikbaarheid van het dorp is goed. Er zijn verder geen bijzonderheden. Afbeelding 15: Oosternielandsterweg Oudeschip: De Vereniging Dorpsbelangen Oudeschip heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Men vindt dat het autoverkeer hard door het dorp rijdt maar de bereikbaarheid van het dorp goed is. Men ervaart de leefbaarheid voor de fietsers slecht en parkeergelegenheid voor bezoek onvoldoende. Roodeschool: Dorpsbelangen Roodeschool heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Afbeelding 16: D. Luddesweg Oudeschip Dorpsbelangen vindt dat de broodjes op de Hooilandseweg tussen rijbaan en fietspad verwijderd moet worden en het smalle profiel van de weg aangepakt. Afbeelding 17: Hooilandseweg Pagina 27 van 62

Verkeersgegevens Rottum: Vereniging dorpsbelangen Rottum heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Men vindt dat op de Usquerderweg en t-lage Eind fietsers zich onveilig voelen door te hard rijdende (vracht)verkeer. De bereikbaarheid van het dorp is goed. Op de J. Tilbusscherweg rijdt het vrachtverkeer eveneens te hard. Stitswerd: De Vereniging Wierdebelangen Stitswerd heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. Afbeelding 18: N363 noord van Rottum: Men is op zich tevreden over de afwikkeling van het verkeer in het dorp. Op enkele plekken in het dorp kunnen auto s elkaar niet passeren. Vracht- en landbouwverkeer is meestal voorzichtig. Uithuizen: Twee buurtverenigingen, waaronder buurtvereniging De Wilgenbuurt, hebben hun medewerking verleend aan een de enquête voor het dorp. Afbeelding 19: Stitswerderweg Stitswerd Voor het gehele centrumgebied geldt dat men vindt dat er te hard wordt gereden, er te weinig parkeerplaatsen zijn en dat het onveilig voor fietsers is. Dit alles concentreert zich op de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan, Zuiderstraat, Havenweg, Snik en de Hoofdstraat. Het vracht- en landbouwverkeer wordt als gevaarlijk ervaren vanwege te hoge snelheden en te smalle wegen. Afbeelding 20: J. Cohenstraat Pagina 28 van 62

Verkeersgegevens Uithuizermeeden: Stichting Dorpsbelangen Uithuizermeeden heeft haar medewerking verleend aan de enquête voor het dorp. M.b.t. de fietsveiligheid vindt zij de Paapstilsterweg en Langelandsterweg te smal. Laatstgenoemde mede door parkeermogelijkheden aan beide zijden van de weg en te snel rijdende automobilisten. Ook de Hoofdstraat wordt fietsonvriendelijk bevonden. Het Johan van Veenplein wordt als lastig ervaren, o.a. voor parkeren. Vracht- en landbouwverkeer wordt gezien als een noodzakelijk kwaad. Usquert: Dorpsbelangen Usquert heeft helaas niet meegewerkt aan de enquête waardoor de veiligheidsgevoelens in het dorp niet bekend zijn. Afbeelding 21: Johan van Veenplein Warffum: Vereniging Dorpsbelangen Warffum en de Handelsvereniging Warffum hebben hun medewerking verleend de enquête voor het dorp. Afbeelding 22: Hoofdstraat Usquert De J. Marthastraat, Oostervalge, Onderdendamsterweg en Oosterstraat worden voor fietsers onveilig ervaren. De hoofdstraat is vanwege het smalle profiel slecht bereikbaar voor autoverkeer. Parkeervoorzieningen voor fietsers en automobilisten (centrumgebied) zijn te weinig aanwezig. Doorgaand vrachtverkeer rijdt vaak te hard door het dorp. Afbeelding 23: afsluiting Oostervalge De Vereniging Dorpsbelangen Warffum heeft het verzoek voor een breder onderzoek aan meerdere verkeersdeelnemers ter plekke van de onderzoeksplaatsen om verder te komen tot bruikbare (oplossingsgerichte) methoden. Men is tegen de afsluiting van de Oostervalge. Pagina 29 van 62

3 Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond 3.1 Verkeersbeleid gemeente Eemsmond In december 2000 heeft de raad van de gemeente Eemsmond het plan Wegencategorisering gemeente Eemsmond, indeling verkeers- en verblijfsfuncties en uitwerking categorisering vastgesteld. Voor onderscheid tussen verkeersaders en verkeersluwe gebieden zijn onderstaande criteria gehanteerd: - ruimtelijke samenhang - intensiteit (grenswaarden) - bestaande vormgeving - haalbaarheid (ruimte/milieu) - functie voor auto/fiets/bus - wenselijkheid - toegang service/hulpdiensten - ongevallen (objectief) - continuïteit (aansluiten omliggende wegbeheerders) De raad heeft besloten om het inrichten van verblijfsgebieden binnen de bebouwde kom tot 30km-zones zoveel mogelijk mee te nemen in reconstructies, rioleringswerkzaamheden, rationeel wegbeheer, herstraatwerk enzovoort. Binnen de meeste kernen in de gemeente zijn inmiddels gebieden als 30km-zones ingericht. Op diverse locaties is, in overleg met bewoners, gekozen voor een sombere inrichting. Er is gekozen om op het eigen wegennet buiten de bebouwde kom standaard niet tot 60 kmzones in te richten. Alleen als het wettelijk noodzakelijk is, worden wegen aangewezen tot 60 km-zones, bijvoorbeeld in de overgang naar een 30 km per uur weg of als zich veel ongevallen op deze locaties voordoen. Enkele wegen die wel als 60 km-zones zijn ingericht zijn de Trekweg tussen Doodstil en Uithuizen en de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg. Het beleid van de gemeente is als volgt samen te vatten: het inrichten van verblijfsgebieden binnen de bebouwde kom tot 30km-zones (zo veel mogelijk meegenomen met reconstructies, rioleringswerkzaamheden, herstraatwerk e.d.); buiten de bebouwde kom geen (60 km per uur) maatregelen nemen, tenzij de omstandigheden dit eisen, of als er op wegen of kruisingen (veel) ongevallen plaatsvinden; Pagina 30 van 62

Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond 3.2 Provinciaal Omgevingsplan 2009 2013 (POP 3) De landelijke doelstellingen omtrent verkeersveiligheid (Nota Mobiliteit) voor 2010 en 2020 zijn in het POP 3 (2009 2013) op provinciaal niveau vertaald. Ten opzichte van het gemiddelde over de jaren 2001 t/m 2003 geldt voor 2010 daarin de doelstelling: Het verminderen van het aantal verkeersdoden met 30 procent Het verminderen van het aantal ziekenhuisgewonden met 7,5 procent Als je bovenstaande doelstelling vertaald naar de gemeente Eemsmond, betekent dit: 2010 2020 aantal jaarlijkse verkeersdoden (afgerond) 1 1 aantal jaarlijkse ziekenhuisgewonden (afgerond) 27 24 Om de doelstellingen te bereiken wordt er onder meer gericht op: Samen met gemeenten, Openbaar Ministerie en de politie in de regio heeft de provincie uitgangspunten en acties benoemd om de doelstellingen te bereiken. Deze zijn onder meer gericht op: terugdringen concentraties van verkeersongevallen op kruispunten en wegvakken ( black spots ) het terugdringen van het aantal rijongevallen (ongevallen waarbij geen botspartner betrokken is) aandacht voor permanente verkeerseducatie betere afstemming tussen wegbeheerders over de inrichting van hun wegen Voor het eigen provinciale wegennet heeft de provincie het Regionaal Actieplan Verkeersveiligheid opgesteld. Hierin worden vier aandachtsgebieden onderscheiden: black spots gevaarlijke routes fietsoversteken provinciale wegen binnen de bebouwde kommen De aanpak is erop gericht om zowel de bereikbaarheid als de verkeersveiligheid op het eigen wegennet te verbeteren. Geleidelijk aan wordt gewerkt aan duurzaam veilige inrichting zodat de risico s verminderen en weggebruikers weten welk verkeersgedrag van hen wordt verwacht. Waar provinciale wegen een verblijfsgebied doorsnijden, strijden verkeersruimte en verblijfsruimte vaak om voorrang. Bij inrichting volgens het concept shared space delen mensen de openbare ruimte, niet door verkeersregels maar door sociale omgangsvormen. Hierbij is een inrichting nodig die tot een lage snelheid en een veilig gedrag van weggebruikers. Het concept shared space biedt de mogelijkheden om verkeersveiligheid en ruimtelijke kwaliteit te vergroten op plaatsen waar provinciale wegen door verblijfsgebied lopen. De provincie heeft de herinrichting van Onderdendam reeds op deze manier uitgevoerd. Pagina 31 van 62

Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond 3.3 Identiteitsstudies diverse hoofdkernen De gemeente Eemsmond heeft in 2001 haar strategische visie voor de hele gemeente t/m het jaar 2030 vastgesteld. Voor de onderstaande dorpen heeft de gemeente dit in de periode 2005 t/m 2009 vertaald naar een Identiteitsstudie voor de dorpen Kantens, Roodeschool, Uithuizen, Uithuizermeeden, Usquert en Warffum. De visie en ruimtelijke plannen voor deze dorpen kunnen een effect hebben op de verkeersstromen en afwikkeling in en rondom deze dorpen in de komende jaren. Onderstaand ziet u m.b.t. de ID-studies per dorp de ontwikkelingen aangegeven die op de verkeersafwikkeling van invloed kunnen zijn. Een opmerking m.b.t. ID-studies is dat de woningbouwopgave op dit moment binnen de gemeente geactualiseerd wordt. Deze is nog niet vastgesteld, maar zal kleiner in omvang worden. Kantens, Warffum en Usquert: In de ID-studies voor Kantens, Warffum en Usquert wordt beperkt ruimte geboden voor extra woningbouw. Dit betreft 83 wooneenheden in Warffum, 59 in Usquert en 31 in Kantens tot 2010. Er is nagenoeg geen sprake voor uitbreiding van bedrijven. De verkeersstructuur in de dorpen blijft ongewijzigd. De nadruk in de drie dorpen ligt, naast stedenbouw, met name op landschappelijke ontwikkelingen. Figuur 2: ID-studies Kantens, Warffum en Usquert Pagina 32 van 62

Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond Uithuizen: In de ID-studie Uithuizen wordt ruimte geboden voor een extra woningbouwopgave van 320 wooneenheden tot 2010. Een andere belangrijke ontwikkeling is de revitalisering van het winkelgebied met daarin het behouden van een goede winkelfunctie voor Uithuizen en de regio. Een nieuwe ontsluitingsweg ten zuidoosten van het dorp zal de Uithuizerweg (N363) met de Havenweg (N999) verbinden. Automobilisten kunnen hiermee de route via de Dingeweg, Snik en Havenweg vermijden. Er wordt tevens ruimte geboden voor uitbreiding van bedrijven. Figuur 3: ID-studie Uithuizen Uithuizermeeden: De woningbouwopgave voor Uithuizermeeden, 159 wooneenheden tot 2010, en realisatie van een nieuwe bedrijventerrein (naast bedrijventerrein Edama) zijn de grootste ontwikkelingen voor het dorp. De verkeersstructuur in het dorp blijft nagenoeg ongewijzigd, hoewel mogelijke kansen in de Bergsmastraat hierop deels van invloed kunnen zijn. Figuur 4: ID-studie Uithuizermeerden Pagina 33 van 62

Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond Roodeschool: De visie voor Roodeschool is het omwerken van een doorgangs- en wegdorp tot een goed bereikbaar aangenaam woondorp. Hiervoor wordt ingespeeld op diverse ontwikkelingen. De woningbouwopgaaf, 76 wooneenheden tot 2010, verplaatsing van het treinstation, nieuw tracé van de N363 aan west- en noordzijde van het dorp (deels via de Greedeweg) en lokale uitbreiding van bedrijven zijn de belangrijkste ontwikkelingen. Figuur 5: ID-studie Roodeschool 3.4 Woonplan Eemsmond Het woonplan zoals omschreven in de ID-studies is gebaseerd op de verwachte groei van de eigen bevolking. Groei in de gemeente werd vooral verwacht in de leeftijdsgroep 55 tot 65 jaar, een afname in de leeftijdsgroep 0 tot 34 jaar en daartussen stabiel. Er werd een tekort verwacht van 480 seniorenwoningen. Ondertussen wordt een (grotere) krimp en minder behoefte aan nieuwbouw verwacht. Het geactualiseerde woonplan is nog niet bestuurlijk vastgesteld. Onderstaand ziet u het huidige woonplan (tot 2010) zoals omschreven in de ID-studies. Zoals in paragraaf 3.3 Identiteitsstudies diverse hoofdkernen omschreven zorgt het huidige woonplan niet voor extra verkeersstromen of overlast, uitgezonderd mogelijk op zeer lokale schaal. Dit zal in het geactualiseerde woonplan, wat minder in omvang zal zijn, verkeerskundige nog minder gevolgen geven. plaats wooneenheden sloopopgave nieuwbouw Uithuizen +190-130 +320 Uithuizermeeden +114-45 +159 Roodeschool + 30-46 + 76 Usquert + 41-18 + 59 Warffum + 76-7 + 83 Kantens + 15-16 + 31 Zandeweer + 4-18 + 22 totaal tot 2010 +470-280 +750 Tabel 22: woonplan Eemsmond tot 2010 Pagina 34 van 62

Beleid en ontwikkelingen in Eemsmond 3.5 Eemsmond Vitaal In de nota Eemsmond Vitaal worden de mogelijkheden onderzocht voor wonen in het landelijk gebied van de gemeente Eemsmond. Het heeft geen directe betrekking op de bouw- en woningopgaven binnen de gemeente, zoals gesteld in de ID-studies en het Woonplan Eemsmond. Vanuit Eemsmond Vitaal wordt ten noorden van de N363 verzocht voor een goede ontsluiting van verkeer met een agrarische bestemming. Binnen de gemeente Eemsmond is daarop in dit gebied reeds gedeeltelijk ingespeeld met de speciale vrachtwagenroute (vrachtwagen verwijssysteem) wat grotendeels ook geschikt is voor verkeer met een agrarische bestemming. Profielen op deze route zijn hierop aangepast. 3.6 Gemeentelijke visie Uithuizen dorpsbeeld N363 In opdracht van de gemeente Eemsmond heeft HKB stedenbouwkundigen een visie voor de Industrieweg en provinciale weg N363 in en rondom Uithuizen uitgewerkt. In deze visie zijn ook het bedrijventerrein Noord en bedrijventerrein Edama betrokken. Het belangrijkste in de visie is de herinrichting van de N363 van 80 km per uur profiel naar 50 km per uur dorpse straat door Uithuizen waardoor met name de verblijfsfunctie weer grotendeels wordt teruggebracht. Figuur 6: gemeentelijke visie Uithuizen dorpsbeeld N363 (bron: HKB stedenbouwkundigen) 3.7 Eemshaven De Eemshaven heeft de laatste jaren een enorme groei doorgemaakt. Er zijn diverse ontwikkelingen zoals de uitbreiding van de Beatrixhaven, de ontwikkeling van het Energy Park Eemshaven, een LNG terminal voor vloeibaar aardgas, windturbinepark, studie naar mogelijke opslag van olie en een datahotel. Met name de bouw van de diverse projecten door (tijdelijke) werknemers zal voor gedeeltelijk extra verkeersafwikkeling zorgen. Toch is het niet de verwachting dat deze groei op met name het onderliggend wegennet extra verkeersknelpunten zal veroorzaken. Pagina 35 van 62

4 Knelpunten en mogelijke oplossingen In hoofdstuk 4 wordt n.a.v. alle verkeersgegevens en (verwachte) ontwikkelingen in de gemeente Eemsmond, die van invloed kunnen zijn op de verkeersafwikkeling, gemeentebreed en per dorp een verkeersanalyse met eventuele knelpunten daarin voor nu en de komende jaren aangegeven. 4.1 Algemeen Verkeersstructuur: De verkeersstructuur in de gemeente Eemsmond is de Eemshavenweg N46 met diverse toegangswegen als de N998, N999 en Oosternielandseweg/Maarvlietweg naar de diverse hoofdkernen. De verbinding tussen de hoofdkernen wordt gevormd door de N363. De meeste dorpen en kernen zijn voor hun voorzieningen afhankelijk van Uithuizen en deels Uithuizermeeden. Verkeer van en naar de Eemshaven wikkelt zich grotendeels af via de N33 en N46. In het kentekenonderzoek 2009 is m.b.t. de verkeersstromen naar voren gekomen dat: het doorgaand verkeer op de N363 minimaal is. er wel sprake van doorgaand verkeer is, maar van lokale aard (omliggende dorpen naar Uithuizen). de gewenste routes naar de stad Groningen via de Eemshavenweg N46 goed gebruikt worden. Roodeschool met 50% het hoogste doorgaande verkeer heeft (richting Uithuizen en Uithuizermeeden). Uithuizen met 15% het laagste doorgaande verkeer heeft (85% is herkomst of bestemmingsverkeer) Met betrekking tot de verkeersstromen zijn er weinig knelpunten binnen de gemeente. Er zijn weliswaar op sommige locaties hoge verkeersintensiteiten op de N363, met name in Uithuizermeeden, maar dit leidt niet tot capaciteitstekort of anderzijds (grote) knelpunten. Ervaringen in verkeersstromen met het vrachtwagen verwijssysteem, een uniek agrologistiek project in de gemeente Eemsmond, wordt in de eerste helft van 2010 geëvalueerd. Ervaringen met het vrachtwagen verwijssysteem konden derhalve nog niet in het verkeerskundig rapport worden meegenomen. Het hoge percentage doorgaand verkeer (50%) door Roodeschool is wel een aandachtspunt. Het verblijven in het dorp staat hiermee onder druk. In het POP 3 snijdt de provincie dit probleem reeds aan en legt de nadruk op het verblijven, o.a. middels shared space inrichting. In de ID-studie Roodeschool wordt de rondweg rondom Roodeschool (deels via de Greedeweg) als oplossing aangedragen. In paragraaf 4.8 Roodeschool wordt hier verder op ingegaan. Het andere knelpunt m.b.t. de verkeersstromen is het hoge percentage herkomst en bestemmingsverkeer in Uithuizen (85%). Aannemelijk is dat dit verkeer voor een groot gedeelte de winkelvoorzieningen in het centrum als bestemming heeft. Dit resulteert in extra verkeersdruk op o.a. de Havenweg, De Snik, J.F. Kennedylaan en J. Cohenstraat. Ook zorgt het voor extra parkeerdruk. Op deze en andere locaties in het centrum van Uithuizen gebeuren relatief veel ongevallen. De verkeersstromen van en naar het centrum van Uithuizen zijn te complex om zonder extra onderzoek uitspraken over te kunnen doen. Hiervoor is informatie van o.a. winkeliers en bezoekers nodig over bezoekersgedrag. Na extra inzicht in de (mobiliteits)behoefte kan met beleids- of infrastructurele maatregelen het verkeer in het centrum van Uithuizen beter gestuurd worden. In paragraaf 4.11 Uithuizen wordt hier op teruggekomen. Pagina 36 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Ongevallenconcentraties: In de ongevallen analyse is reeds geconstateerd dat de gemeente Eemsmond nog niet aan de taakstelling voor het aantal dodelijke slachtoffers en ziekenhuisslachtoffers in 2010 en 2020 voldoet. Hiervoor is zowel een inspanning van de gemeente en provincie als wegbeheerder voor nodig gezien binnen de top 33 van onveilige locaties ook 17 locaties op provinciale wegen plaats vindt. De meest voorkomende toedracht van ongevallen is geen voorrang / doorgang verlenen (31%). Daarna volgt macht over het stuur verliezen (17%), slippen (9%), fout door de bocht (8%), onvoldoende afstand (7%) en onvoldoende rechts rijden (7%). In de volgende paragrafen wordt per dorp op de ongevallenlocaties ingegaan. Snelheidsregiems: In de meeste kernen heeft de gemeente reeds (gedeeltelijk) 30 km-zones gerealiseerd. In de effectiviteit hiervan zit een duidelijk patroon. Daar waar de inrichting nagenoeg volgens de richtlijnen van Duurzaam Veilig is uitgevoerd is het resultaat (gereden snelheid, ongevallen e.d.) substantieel verbeterd. Bij de locaties met een sobere inrichting blijven de resultaten achter. Aandacht is nodig voor de Trekweg in Doodstil, J.F. Kennedylaan, J. Cohenstraat en de Snik in Uithuizen. In de paragrafen verder in dit hoofdstuk voor deze dorpen wordt daar verder op ingegaan. Buiten de bebouwde kom zijn het aantal wegvakken met een 60 km per uur regiem beperkt. Voorbeelden met 60 km per uur regiem zijn de N363 bij Usquert en Oosteinde, de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg en Trekweg (tussen Doodstil en Uithuizen). Er zijn drie routes buiten de bebouwde kom die opvallen doordat hier zich (verschillende) concentraties ongevallen voor doen. Dit zijn de Onderdendamsterweg (tussen Warffum en Onderdendam), provinciale weg N998 (tussen Usquert en Middelstum) en Oosternielandsterweg en Battenweg (ten oosten van Oosternieland). In de paragrafen verder in dit hoofdstuk voor deze dorpen wordt daar verder op ingegaan. Pagina 37 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.2 Doodstil en Zandeweer In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 1.200 m.v.t. V85 = 56 km/uur Vmax = 30 km/uur te hoge snelheid > 10 ongevallen (2004 2008) 4.900 m.v.t. onveilige kruising 200 m.v.t. V85 = 26 km/uur Vmax = 30 km/uur 5.600 m.v.t. Figuur 7: overzichtskaart Doodstil en Zandeweer De verkeersintensiteiten op de N999, Trekweg en Domies Land voldoen allemaal (ruim) aan de beschikbare capaciteit. De V85 snelheid op de Trekweg is in verhouding tot de maximum snelheid te hoog, ondanks dat de weg recentelijk een (sobere) Duurzaam Veilig inrichting heeft gekregen wat een snelheidsverlagend effect heeft gehad. Op de overige wegen in de 30 km per uur zone rijdt, volgens de evaluatie van de 30 km per uur gebieden (2005), bijna 70% langzamer dan 30 km per uur. In het kentekenonderzoek blijkt 59% doorgaand verkeer (over de N999) te zijn. Het overige verkeer heeft een herkomt of bestemming in één van beide dorpen. Er zijn weinig concentraties van (ernstige) ongevallen op één locatie, op de provinciale weg N999 ten noorden van Zandeweer, na. Uit de verkeersenquête komt naar voren dat men de Trekweg en de aansluiting Poelweg Hoofdstraat voor fietsers onveilig vindt door te hard rijdend verkeer. Er is geen ID-studie voor Doodstil en Zandeweer. Het klein aantal gepland wooneenheden voor Zandeweer (22 stuks tot 2010) en de ontwikkelingen in de Eemshaven zullen niet van noemenswaardige invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in beide dorpen. Pagina 38 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Conclusies en aanbevelingen: Voor Doodstil en Zandeweer kan geconcludeerd worden dat er weinig verkeerskundige knelpunten nu en in de toekomst aanwezig zijn. M.b.t. de Trekweg is deze reeds (sober) Duurzaam Veilig ingericht. Enkele Duurzaam Veilig accentpunten kunnen worden toegevoegd. De overtredingen worden echter met name begaan door lokale bewoners die (rijdend in de auto) niet direct geconfronteerd worden met hun snelheid. Wellicht beter kan op de verantwoordelijkheid van de lokale bewoners worden ingespeeld. In overleg met dorpsbelangen mag de verantwoordelijkheid deels bij de lokale bevolking worden teruggelegd. Het gaat om een gedragsverandering die, op deze schaal, niet per definitie met infrastructuur alleen is op te lossen. In Noordoost Friesland is door vier gemeenten vanaf 2005 succesvol geëxperimenteerd met mobiele snelheidsinformatiesystemen (genaamd smiley s). Een matrixbord met ingebouwde radar confronteert de bestuurder met een lachende of treurende smiley. De borden rouleren op diverse locaties. De ervaringen tot nu toe zijn positief. Metingen in Nederland en het buitenland bevestigen een snelheidsverlaging op deze locaties. De vanaf prijs is circa 6.000,- per stuk. De onoverzichtelijke situatie voor fietsers op de kruising Poelweg Hoofdstraat kan relatief goedkoop middels de plaatsing van een spiegelbord worden verbeterd. Een echt knelpunt is het echter niet. De ongevallenconcentratie op de N999 ten noorden van Zandeweer is een aandachtspunt. Het is de één na verkeersonveilige locatie in de gemeente. Een duidelijk oorzaak is niet goed aan te geven door o.a. het ontbreken van extra verkeersgegevens. Extra onderzoek en vervolgens (snelheidsremmende) maatregelen zijn gewenst. Opsomming aanbevelingen: In overleg met dorpsbelangen, (tijdelijke) plaatsing van twee smiley s op de Trekweg Een effectmeting één jaar na plaatsing van de smiley s op de Trekweg Plaatsing spiegelbord kruising Poelweg Hoofdstraat. Onderzoek en (snelheids)remmende maatregelen op de N999 ten noorden van Zandeweer. Pagina 39 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.3 Kantens In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 1.500 m.v.t. 6 10 ongevallen (2004-2008) onveilige situatie 2.200 m.v.t. Figuur 8: overzichtskaart Kantens De verkeersintensiteiten op de N998 voldoen (ruim) aan de beschikbare capaciteit. In 2007 zijn mobiele snelheidsmetingen gehouden op de N998 bij Kantens. In onderstaande tabel ziet u de maximum snelheid (Vmax) en V85 snelheden op deze locaties. De V85 snelheid ligt iets boven de maximum snelheid. locatie N998 Vmax V85 hectometerpaal 1.5 (dorp in) 50 km/uur 49 km/uur hectometerpaal 1.7 (dorp uit) 50 km/uur 57 km/uur hectometerpaal 2.3 (dorp in) 50 km/uur 60 km/uur hectometerpaal 2.5 (dorp uit) 30 km/uur 42 km/uur Tabel 21: snelheidsmetingen Kantens: Het dorp Kantens is niet meegenomen in het kentekenonderzoek. Het profiel van de Langestraat is smal en bochtig, met name omdat de aanliggende huizen dicht op de weg staan. Het smalle profiel is gunstig voor de gereden snelheid maar ongunstig voor het gevoel van veiligheid, met name door o.a. doorgaand vrachtverkeer. Het onveilige gevoel wordt versterkt door de concentratie van (ernstige) ongevallen op de Langestraat. De in de verkeersenquête aangegeven parkeerproblematiek in o.a. de Langestraat is helder, doch is hier niet een eenduidige oplossing voor. Vanwege ruimtegebrek maar ook vanwege daardoor lagere gereden snelheden is parkeren in de Langestraat per definitie namelijk niet ongewenst. De PIEK belasting door halende en brengende ouders voor de lagere school kan mogelijk wel meer gereguleerd worden. In de ID-studie voor Kantens blijft de verkeersstructuur ongewijzigd. Er is extra woningbouw van 31 wooneenheden gepland tot 2010. Er zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen die van invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in het dorp. Pagina 40 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Conclusies en aanbevelingen: Voor Kantens speelt eigenlijk alleen het (zwaar) doorgaand verkeer over de provinciale weg N998 door het dorp. Ondanks dat de intensiteiten relatief laag zijn en de V85 snelheid op acceptabel niveau ligt is er een gevoel van verkeersonveiligheid. Deze wordt bevestigd door concentraties (ernstige) ongevallen op de Langestraat. Door het krappe profiel zijn fysieke mogelijkheden in de Langestraat beperkt en is de meerwaarde daarvan relatief laag. De nadruk moet meer liggen op bewustwording van elkaar en de gereden snelheid. Net als op de Trekweg in Doodstil zou ook hier gebruik kunnen worden gemaakt van twee mobiele snelheidsinformatiesystemen ( smiley s ) met een evaluatie enkele maanden later. Er kan mogelijk gecombineerd gebruik plaatsvinden (in tijd) met de Trekweg in Doodstil. M.b.t. de (driemaal daagse) parkeerproblematiek bij de lagere school en parkeren in de Langestraat is niet per se negatief. Het dwingt de weggebruiker aandacht te hebben voor zijn omgeving. Gezien de ongevallenconcentratie in de Langestraat is overleg met de schoolleiding echter wel gewenst om te komende tot een meer gereguleerde oplossing voor het halen en brengen van de schoolkinderen. Op de provinciale weg N998 doen zich relatief veel ongevallen voor. Tussen Kantens en Usquert ligt een vrij liggende fietsverbinding. Het is zaak om het aantal ongevallen de komende jaren op dit traject in de gaten te houden om eventueel toch extra maatregelen te nemen. Opsomming aanbevelingen: Plaatsing van twee smiley s in de Langestraat (in overleg met de provincie als wegbeheerder en dorpsbelangen en eventueel gecombineerd met de Trekweg in Doodstil). Een effectmeting één jaar na plaatsing van de snelheidsdisplays in de Langestraat. Met de openbare basisschool gereguleerde ophaal/brengmogelijkheden bespreken. Pagina 41 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.4 Oldenzijl In de onderstaande figuur ziet u een overzichtskaart van Oldenzijl. Hierop staan geen gegevens als verkeersintensiteiten, maximum snelheiden (Vmax), V85 snelheden of ongevallenconcentraties weergegeven puur omdat deze niet geregistreerd zijn en/of niet voorkomen. Hetzelfde geldt voor opmerkingen uit de verkeersenquête voor wat betreft mogelijke verkeersknelpunten. Figuur 9: overzichtskaart Oldenzijl Er zijn geen werkdag etmaalintensiteiten van de Oldenzijlsterweg en Noorderweg beschikbaar. In het dorp doen zich geen concentraties van (ernstige) ongevallen voor. In de verkeersenquête wordt aangegeven dat men zich als fietser veilig voelt in het dorp, de bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van het dorp zeer goed scoort en er geen problemen zijn met vracht- of landbouwverkeer. Er is geen ID-studie voor Oldenzijl. Er staan ook geen extra wooneenheden gepland. Hiermee zijn er geen ontwikkelingen die van noemenswaardige invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in het dorp. Conclusies en aanbevelingen: Er zijn in Oldenzijl nu en toekomstig geen verkeerskundige knelpunten te verwachten. Er hoeven vooralsnog geen verkeerskundige maatregelen genomen te worden. Opsomming aanbevelingen: Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. Pagina 42 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.5 Oosteinde In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. hoge snelheid vracht- en autoverkeer 6 10 ongevallen (2004-2008) fietsonvriendelijk hoge snelheid vracht- en autoverkeer 4.100 m.v.t. V85 = 85 km/uur Vmax = 80 km/uur Figuur 10: overzichtskaart Oosteinde De verkeersintensiteiten op de Hooilandseweg (N363) voldoen aan de beschikbare capaciteit. De V85 snelheid (buiten de bebouwde kom) voldoet goed. Binnen de bebouwde kom zijn hiervoor geen snelheidsmetingen beschikbaar. In de verkeersenquête wordt aangegeven dat vracht- en autoverkeer op de Hooilandseweg en Radsweg te hard rijdt en de broodjes langs de Hooilandseweg gevaarlijk zijn. Op de Hooilandseweg is tevens een concentraties van (ernstige) ongevallen. Voor Oosteinde is geen kentekenonderzoek gehouden. Ook is er geen ID-studie voor het dorp en zijn er geen extra wooneenheden gepland. Toekomstige ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het dorp zijn de ontwikkelingen in de Eemshaven en het mogelijk nieuwe tracé van de N363 ten noorden van Roodeschool. De eerstgenoemde zal voor mogelijk iets hogere intensiteiten zorgen. Verkeer op het nieuwe tracé van de N363 bij Roodeschool richting Spijk en Delfzijl kan mogelijk de Radsweg als extra sluiproute gebruiken. Conclusies en aanbevelingen: Voor zowel de Hooilandseweg (binnen de bebouwde kom) als de Radsweg ontbreekt een cijfermatige onderbouwing. Verzocht wordt om voor beide wegen een snelheidsmeting te houden. Bij bevestiging van te hoge snelheden zijn extra snelheidsbeperkende maatregelen gewenst. Uit oogpunt van fietsvriendelijkheid en inrichting van de Hooilandseweg (binnen de bebouwde kom) als verblijfsgebied zou de afscheiding ( broodjes ) bij de fietsstroken verwijderd kunnen worden en de weg volgens Duurzaam Veilig principe ingericht. Zo wordt tevens aan de doelstellingen in het POP 3 voldaan. Opsomming aanbevelingen: Het houden van een verkeerssmeting op de Hooilandseweg en Radsweg (en ev. verder Duurzaam Veilige inrichting). Pagina 43 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.6 Oosternieland In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 2.400 m.v.t. V85 = 85 km/uur Vmax = 60 km/uur 6 10 ongevallen (2004-2008) 3 5 ongevallen (2004-2008) 3 5 ongevallen (2004-2008) 2.200 m.v.t. V85 = 97 km/uur Vmax = 80 km/uur 300 m.v.t. V85 = 27 km/uur Vmax = 30 km/uur algemeen: te smalle wegen, te hoge snelheden fietspad richting Uithuizermeeden Figuur 11: overzichtskaart Oosternieland De verkeersintensiteiten op de Maarvlietweg en Oosternielandsterweg voldoen ruim aan de beschikbare capaciteit. Op beide wegen wordt behoorlijk te hard gereden. Binnen de bebouwde kom van het dorp houdt men zich keurig aan de maximum snelheid. Het aandeel landbouwverkeer, zoals in onderstaande tabel weergegeven, is met 21% en 23% relatief hoog op beide wegen. jaar licht middel zwaar + langzaam totaal abs % abs % abs % abs % (O) 1835 78% 348 15% 182 8% 2365 100% (M) 1777 80% 256 12% 194 9% 2227 100% Tabel 23: samenstelling verkeer op de Oosternielandsterweg (O) en Maarvlietweg (M): Er zijn drie concentraties van (ernstige) ongevallen, op de kruising Maarvlietweg Oosternielandsterweg en op de Battenweg en Oosternielandsterweg. In de verkeersenquête wordt aangegeven dat de wegen te smal zijn en er te hard gereden worden. Hiervan is geen cijfermatige onderbouwing. Er is geen ID-studie voor Oosternieland en er zijn ook geen extra wooneenheden gepland. Toekomstige ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn met name het mogelijk nieuwe tracé van de N363 ten noorden van Roodeschool. Verkeer vanuit Spijk rijdt dan mogelijk iets sneller via Oosternieland richting Uithuizermeeden, dan nu door de bebouwde kom van Roodeschool. Verkeer vanuit de Eemshaven rijdt nog steeds sneller via het nieuwe tracé langs Roodeschool. Pagina 44 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Conclusies en aanbevelingen: Voor de te hoge snelheden op de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg heeft de gemeente reeds actie ondernomen door een herinrichting van beide wegen inclusief het kruispunt met de Battenweg en Ondernielandsterweg. Het verdient de aanbeveling om als evaluatie over een jaar nogmaals een verkeerstelling op de Oosternielandsterweg en Maarvlietweg te houden. Op de Battenweg en Oosternielandsterweg dient een verkeerstelling gehouden te worden. Deze zal, nu met de nieuwe kruispuntoplossing bij de Maarvlietweg, mogelijk lager zijn. Indien de snelheden op zowel de Battenweg als Oosternielandsterweg alsnog erg hoog zijn, dienen Duurzaam Veilig oplossingen overwogen te worden. M.b.t. de wens voor een fietspad richting Uithuizermeeden geldt ook hier dat een evaluatie van de herinrichting van de Oosternielandsterweg afgewacht dient te worden. Tevens is er vanuit Oosternieland een nagenoeg even snelle fietsroute naar Uithuizermeeden via de Tilweg en Meedsterweg. Deze route kan als gewenste hoofdfietsroute gaan gelden richting Uithuizermeeden, gecombineerd met de fietsroute vanuit Roodeschool richting Uithuizermeeden. Om sluipverkeer vanuit Roodeschool tegen te gaan, één op de drie voertuigen van/naar de N46 gaat via de Tilweg, en om de fietsroute te optimaliseren dient de Tilweg Duurzaam Veilig te worden ingericht. Opsomming aanbevelingen: Evaluatie herinrichting Oosternielandsterweg en Maarvlietweg over een jaar (verkeerstelling). Verkeerstellling Battenweg en Oosternielandsterweg t.h.v. ongevallenconcentraties en bij te hoge snelheden alsnog Duurzaam Veilige oplossingen overwegen. Extra bewegwijzering fietsroute richting Uithuizermeeden via de Tilweg en Greedeweg (in combinatie met de fietsroute vanaf Roodeschool) Pagina 45 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.7 Oudeschip In de onderstaande figuur ziet u een overzichtskaart van Oudeschip. Hierop staan geen gegevens als verkeersintensiteiten, maximum snelheiden (Vmax), V85 snelheden of ongevallenconcentraties weergegeven puur omdat deze niet geregistreerd zijn en/of niet voorkomen. De belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes zijn in het blauw aangegeven.. algemeen: auto s rijden erg hard Figuur 12: overzichtskaart Oudeschip Er zijn geen werkdag etmaalintensiteiten op de D. Luddesweg of Dijkweg beschikbaar. In het dorp doen zich geen concentraties van (ernstige) ongevallen voor. In de verkeersenquête wordt aangegeven dat het autoverkeer erg hard rijdt, er slechte parkeergelegenheid is voor bezoek en de leefbaarheid voor fietsers niet goed is. Er is geen ID-studie voor Oudeschip. Er staan ook geen extra wooneenheden gepland. De ontwikkelingen in de Eemshaven kunnen lokaal voor (tijdelijk) extra verkeer zorgen. Conclusies en aanbevelingen: Er zijn in Oudeschip op dit moment geen verkeerskundige knelpunten zichtbaar waarop ingespeeld moet worden. Ter ondersteuning van de verkeerskundige enquête is het echter aanbevolen om op de D. Luddesweg en Dijkweg een verkeerstelling te houden. Aan de hand daarvan kan, indien nodig, actie ondernomen worden. Opsomming aanbevelingen: Een verkeerstelling op de D. Luddesweg en Dijkweg. Pagina 46 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.8 Roodeschool In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u het nieuwe tracé van de N363, het nieuwe treinstation, de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en de belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. nieuw tracé N363 4.300 m.v.t. 6 10 ongevallen (2004-2008) nieuw station onveilig door broodjes op fietspad te smal voor vrachtverkeer Hooilandseweg graag aanpakken 600 m.v.t. V85 = 74 km/uur Vmax = 80 km/uur 4.600 m.v.t. 3 5 ongevallen (2004-2008) Figuur 13: overzichtskaart Roodeschool De verkeersintensiteiten op de Hooilandseweg en Tilweg voldoen (ruim) aan de beschikbare capaciteit. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de gereden snelheden op de Hooilandseweg binnen de bebouwde kom. En zijn wel twee concentraties van (ernstige) ongevallen op de Hooilandseweg. In de verkeerskundige enquête wordt aangegeven dat de afscheiding ( broodjes ) langs het fietspad op de Hooilandseweg verkeersonveilig is. Tevens is de weg te smal voor vrachtverkeer. Voor fietsers richting Uithuizermeeden geldt dat zij, naar de route via de Hooilandseweg, ook een goede fietsroute via de Tilweg en Greedeweg hebben. Deze route kan als gewenste hoofdfietsroute gaan gelden richting Uithuizermeeden, gecombineerd met de fietsroute vanuit Oosternieland richting Uithuizermeeden. Hiervoor dient de Tilweg wel Duurzaam Veilig te worden ingericht. Bijkomend voordeel daarbij is dat sluipverkeer vanuit Roodeschool, één op de drie voertuigen gaat via de Tilweg, naar de N46 hiermee eveneens deels wordt tegengegaan. In het kentekenonderzoek blijkt dat 50% van het verkeer over de Hooilandseweg doorgaand is. Het karakter van de Hooilandseweg is een doorgaande weg door het dorp. Er is geen sprake van een verblijfsfunctie. In de ID-studie voor Roodeschool wordt in een variant een nieuwe tracé van de N363 ten noorden van Roodeschool (over de Greedeweg) voorgesteld. Tevens wordt een nieuw treinstation voorgesteld aan de westzijde van het dorp (nabij de Hooilandseweg) in relatie met een doortrekking van de spoorlijn Groningen Roodeschool voor personenvervoer richting de Eemshaven en veerverbinding naar Borkum. Dit zal een iets gewijzigde verkeersstroom van en naar het station tot gevolg hebben. Pagina 47 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Tot 2010 zijn in het woonplan Eemsmond voor Roodeschool een 76 nieuwe wooneenheden voorgesteld. De (tijdelijke) ontwikkelingen in de Eemshaven kunnen extra verkeer deels genereren door of langs Roodeschool. De verkeersafwikkeling zal waarschijnlijk echter niet te zwaar belast worden. Conclusies en aanbevelingen: De realisatie van een noordelijke rondweg bij Roodeschool is gewenst. Bij realisatie zal de Hooilandseweg nagenoeg voor 50%, het huidige doorgaand verkeer, minder belast worden. Dit betekent een vermindering van 2.100 tot 2.300 motorvoertuigen per dag. Door een extra aansluiting vanaf Greedeweg halverwege Roodeschool zal het huidige lokale verkeer eveneens minder van de Hooilandseweg gebruik maken. Het dorp krijgt hiermee zijn verblijfsfunctie terug. Een totale herinrichting van de Hooilandseweg binnen de bebouwde kom tot 30 km per uur verblijfsgebied (Duurzaam Veilig), mogelijk volgens het concept shared space, is in deze variant gewenst. N.a.v. het uiteindelijk tracé van de N363 en aansluiting naar Roodeschool vanaf de Greedeweg valt de exacte invulling van de Hooilandseweg vorm te geven. Hierbij wordt voldaan aan de verkeersveiligheiddoelstellingen in het POP 3 op plaatsen waar provinciale wegen door verblijfsgebied lopen. Indien het noordelijke tracé om andere redenen niet mogelijk blijkt te zijn, verdient het ook dan de aanbeveling om de Hooilandseweg tot verblijfsgebied her in te richten. Doorgaand verkeer vanuit de richting van de Eemshaven of Spijk wordt zo gestimuleerd worden om via de N46 en vervolgens de N999 of Maarvlietweg Uithuizen of Uithuizermeeden te bereiken. Opsomming aanbevelingen: Herinrichting Hooilandseweg tot 30 km per uur verblijfsgebied (exacte invulling pas mogelijk na uiteindelijk tracé N363). Duurzaam Veilige inrichting Tilweg (i.v.m. sluipverkeer van/naar N46 en fietsroute) Extra bewegwijzering fietsroute richting Uithuizermeeden via de Tilweg en Greedeweg (in combinatie met de fietsroute vanaf Oosternieland) Pagina 48 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.9 Rottum In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en de belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 1.500 m.v.t. 6 10 ongevallen (2004-2008) onveilig voor fietsers te hard rijdend vrachtverkeer Figuur 14: overzichtskaart Rottum De verkeersintensiteiten op de N998 voldoen (ruim) aan de beschikbare capaciteit. Er zijn geen snelheidsgegevens beschikbaar. In het dorp zelf rijdt 80% langzamer dan 30 km per uur (2005). Er is één concentratie van (ernstige) ongevallen op de N998 ten noorden van Rottum. Rottum is niet meegenomen in het kentekenonderzoek. Er is geen ID-studie voor het dorp. Ook zijn er geen wooneenheden tot 2010 gepland. In de verkeerskundige enquête wordt aangegeven dat met name door het vrachtverkeer fietsers op de Usquerderweg en t-lage Eind zich onveilig voelen. Ook op de J. Tilbusscherweg wordt aangegeven dat het vrachtverkeer te hard rijdt. Conclusies en aanbevelingen: In het dorp Rottum is er sprake van een gevoelsmatig onveilige situatie voor fietsers op de provinciale weg N998. Te hard rijdend verkeer in het dorp zelf wordt niet door cijfers ondersteund. Er wordt een vrij liggend fietspad tussen Rottum en Usquert langs de provinciale weg aangelegd. Het verloop van de ongevallenconcentratie dient daarbij wel in de gaten te worden gehouden. Het heeft de voorkeur om over een jaar een evaluatie voor de N998 te houden n.a.v. de aanleg van het fietspad. Voorlopig hoeven er geen extra verkeerskundige maatregelen genomen te worden. Opsomming aanbevelingen: Geen extra verkeerskundige maatregelen op dit moment noodzakelijk. Evaluatie provinciale weg N998 n.a.v. aanleg fietspad (snelheid, ongevallen e.d.). Pagina 49 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.10 Stitswerd In de onderstaande figuur ziet u een overzichtskaart van Stitswerd. Hierop staan geen gegevens als verkeersintensiteiten, maximum snelheiden (Vmax), V85 snelheden of ongevallenconcentraties weergegeven puur omdat deze niet geregistreerd zijn en/of niet voorkomen. Hetzelfde geldt voor opmerkingen uit de verkeersenquête voor wat betreft mogelijke verkeersknelpunten. Figuur 15: overzichtskaart Stitswerd Er zijn geen werkdag etmaalintensiteiten van de Stitswerderweg en Knolweg beschikbaar. In het dorp doen zich geen concentraties van (ernstige) ongevallen voor. In de verkeersenquête wordt aangegeven er eigenlijk geen verkeersknelpunten zijn, maar dat op sommige locaties auto s elkaar niet goed kunnen passeren. Er is geen ID-studie voor Stitswerd. Er staan ook geen extra wooneenheden gepland. Hiermee zijn er geen ontwikkelingen die van noemenswaardige invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in het dorp. Conclusies en aanbevelingen: Er zijn in Stitswerd nu en toekomstig geen verkeerskundige knelpunten te verwachten. Er hoeven vooralsnog geen verkeerskundige maatregelen genomen te worden. Opsomming aanbevelingen: Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. Pagina 50 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.11 Uithuizen In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en de belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 900 m.v.t. V85 = 44 km/uur Vmax = 30 km/uur 5.000 m.v.t. 6 10 ongev. 6 10 ongev.. > 10 ongev. 6 10 ongev. 6 10 ongev. 3 5 ongev. 5.900 m.v.t. 6 10 ongev. 4.300 m.v.t. V85 = 63 km/uur Vmax = 50 km/uur 3 5 ongev. 2.200 m.v.t. V85 = 54 km/uur Vmax = 30 km/uur 6 10 ongev. centrum: onveilig voor fietsers veel geparkeerde auto s te weinig parkeerplekken te hoge snelheid 4.000 m.v.t. V85 = 44 km/uur Vmax = 30 km/uur Figuur 16: overzichtskaart Uithuizen De verkeersintensiteiten op de toegangswegen (N363 en Havenweg) voldoen allemaal (ruim) aan de beschikbare capaciteiten. De gereden V85 snelheden op de gemeten wegen vallen, op de Borgweg na, eveneens binnen acceptabele marges. De Havenweg, J. Cohenstraat en de Snik de laatste jaren gereconstrueerd als 30 km/uur zones. Dit had een positief effect op de Havenweg maar weinig tot geen effect op de J. Cohenstraat en de Snik omdat deze wegen niet (volledig) volgens Duurzaam Veilig principes zijn ingericht. Respectievelijk 90% tot 92,5% van de automobilisten reed hier in 2005 minder hard dan 50 km per uur. Wat opvalt is het hoge aantal van negen concentraties (ernstige) ongevallen in het dorp waarvan zes stuks tussen de 6 tot 10 ongevallen en één stuk van meer dan 10 ongevallen in de periode 2004 tot en met 2008. In het kentekenonderzoek blijkt 85% van het verkeer een herkomst of bestemming in Uithuizen te hebben. Slechts 15% van het verkeer is doorgaand (waarvan tweederde over de N363). Uit de verkeersenquêtes komt de problematiek rondom en in het centrum naar voren. Van onveilige situaties voor fietsers tot veel geparkeerde auto s, te weinig parkeerplaatsen en hoge snelheden. Ook het vracht- en landbouwverkeer door het dorp, op de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan, Zuiderstraat en kruising Hoofdstraat West Maarweg, zorgt voor overlast. (Vracht)verkeer van en naar bedrijventerrein Edama is niet als expliciet probleem aangegeven, ook niet in aanwezige verkeersgegevens. Pagina 51 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen In de Identiteitsstudie Uithuizen wordt in de visie voor het dorp ingespeeld op een nieuwe verbinding aan de oostzijde van het dorp (tussen N363 en N999). Met name landbouwverkeer in noord zuid richting kan van de verbinding profijt. Echter zijn deze intensiteiten niet hoog. Het doorgaand autoverkeer zal met circa 3% (het huidige doorgaand verkeer) op deze relatie ook beperkt zijn. Uitgaande van alleen verwachtte verkeersintensiteiten biedt de nieuwe verbinding geen structurele oplossing. In de gemeentelijke visie Uithuizen dorpsbeeld N363 wordt een herinrichting voorgesteld van de Industrieweg en provinciale weg N363, bedrijventerrein Noord en bedrijventerrein Edama in Uithuizen. M.b.t. het profiel van de N363 is de belangrijkste verkeerskundige component de herinrichting van 80 km per uur profiel naar 50 km per uur dorpse straat. Bij goede uitvoering wordt de verblijfsfunctie in het gebied hiermee deels teruggebracht. De visie van de gemeente m.b.t. de N363 strookt eveneens met het provinciaal beleid (POP 3) voor het terugbrengen van verblijfsfuncties op provinciale wegen door verblijfsgebied, mogelijk middels shared space oplossingen. Het doorgaand verkeer op de N363 bij Uithuizen, 10% van het totale verkeer in het dorp, zal hiermee tevens verder ontmoedigd worden. De kruispuntvlakken zullen verkeersveiliger worden. Hiervan zijn echter nog geen profielschetsen gemaakt. De extra woningbouwopgave van 320 wooneenheden tot 2010 zal wat extra verkeersintensiteit genereren. Dit geldt ook voor de woningbouwopgaven in omliggende dorpen die voor hun voorzieningen (deels) afhankelijk zijn van Uithuizen. De ontwikkelingen in de Eemshaven kunnen eveneens voor tijdelijk extra druk van en naar het centrum als voorzieningsgebied zorgen. Conclusies en aanbevelingen: Uit het kentekenonderzoek blijkt dat 85% van het verkeer een herkomst of bestemming in Uithuizen heeft. Interessant hierin is hoeveel van dit verkeer gerelateerd is aan de winkelvoorzieningen in het centrumgebied (personeel of bezoekers) en wat de herkomst en gedrag (o.a. parkeerduur) van dit verkeer is. Met dergelijke bezoekersgegevens, bijvoorbeeld via een gebruikersenquête, en een parkeerduur meting of lokale parkeersimulatie worden de mogelijkheden zichtbaar om de verkeerscirculatie en problematiek in het dorp verder te structureren. Enkele wegen rondom het centrumgebied worden op dit moment reeds door de gemeente heringericht. Op de kruising Hoofdstraat West Maarweg wordt dit jaar nog een plateau aangebracht. Het heeft de aanbeveling de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan en de Snik ook verder volgens Duurzaam Veilig principes in te richten. Afbeelding 24: winkelcentrum Molenerf Afbeelding 25: herinrichting Pagina 52 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Leeuwstraat De kruisingen met de N363 zijn redelijk attentieverhogend en gereden snelheden niet bijzonder hoog. Desondanks gebeuren er relatief veel ongevallen. In de plannen voor de herinrichting van de Industrieweg en N363 (naar 50 km per uur dorpse straat) dient extra aandacht uit te gaan naar het aantal ongevallen op de kruisingen. De kruispuntoplossingen dienen aan te sluiten bij het gekozen profiel voor de wegvakken. Per locatie is maatwerk noodzakelijk. Afbeelding 26: kruising N363 - Talmaweg Opsomming aanbevelingen: Uitvoering van een verkeersonderzoek met parkeerduur meting of lokale parkeersimulatie in en rondom de Molenerf. Verdere Duurzaam Veilig inrichting van de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan en de Snik. Aanpak kruispuntvlakken op de provinciale weg N363 bij herinrichting (aansluitend op de te kiezen stedenbouwkundige profielen) Pagina 53 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.12 Uithuizermeeden In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en de belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. fietsonvriendelijk 4.300 m.v.t. 5.900 m.v.t. 7.300 m.v.t. V85 = 38 km/uur Vmax = 30 km/uur 6 10 ongevallen (2004-2008) fietsonvriendelijk (Hoofdstraat) moeilijk parkeren (Johan van Veenplein) 700 m.v.t. V85 = 48 km/uur Vmax = 30 km/uur fietsonvriendelijk (Paaptilsterweg) Figuur 17: overzichtskaart Uithuizermeeden: De verkeersintensiteiten op de Hoofdstraat voldoen allemaal aan de beschikbare capaciteiten. Nabij het Johan van Veenplein is de werkdag etmaalintensiteit met 7.291 motorvoertuigen wel relatief hoog. De V85 snelheid op zowel de Hoofdstraat als Torenstraat is binnen de marges. Het doorgaand verkeer door Uithuizen bedraagt 31% waarvan het overgrote merendeel het dorp via de N363 doorkruist. Herkomst en bestemmingsverkeer binnen het kordon van Uithuizermeeden in de richting van de stad Groningen bereikt of verlaat het dorp grotendeels via de Maarvlietweg. Er is relatief veel lokaal verkeer tussen het kordon Uithuizermeeden en Uithuizen (circa 8% van het totale verkeer in het kentekenonderzoek). Pagina 54 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Er is in het dorp één concentratie van (ernstige) ongevallen in het centrum. In de verkeerskundige enquête komt in dit gebied de fietsonvriendelijkheid in de Hoofdstraat en parkeren op het Johan van Veenplein naar voren. Ook de Paaptilsterweg en Langelandsterweg worden als fietsonvriendelijk omschreven. Afbeelding 27: Hoofdstraat: In de ID-studie voor Uithuizermeeden zijn 159 nieuwe wooneenheden en de realisatie van een nieuwe bedrijventerrein (naast Edema) gepland. Dit zal, samen met de extra wooneenheden en kleinschalige bedrijven in omliggende dorpen wat extra verkeersintensiteit genereren. De ontwikkelingen in de Eemshaven kunnen eveneens voor tijdelijk extra druk van en naar het centrum als voorzieningsgebied zorgen. Conclusies en aanbevelingen: De fietsonvriendelijkheid van de Paaptilsterweg en Langelandsterweg wordt o.a. toegewezen aan het smalle wegprofiel en te hard rijdende auto s, echter het profiel verbreding, indien al mogelijk, zal juist voor hogere snelheden zorgen. Er zijn geen ongevallen statistieken die de onveiligheid bevestigen. Zaak is om beide wegen qua fietsvriendelijkheid in de gaten te houden. Het verkeer door de Hoofdstraat, ter hoogte van het Johan van Veenplein, is relatief hoog met 7.300 motorvoertuigen. Dit is echter geconcentreerd op alleen deze locatie. Het gebruik van het Johan van Veenplein voor automobilisten blijkt (uit de verkeersenquête) soms iets lastig te zijn. Bij de inventarisatie op straat zijn hier echter geen knelpunten waargenomen. Het is daarmee niet aan te merken als verkeerskundig knelpunt, maar wel verstandig gebruik van de Hoofdstraat en Johan van Veenplein periodiek te monitoren. Opsomming aanbevelingen: Periodiek het verkeersgebruik monitoren van de Hoofdstraat en Johan van Veenplein. Pagina 55 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.13 Usquert In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008). U ziet geen aanbevelingen weergegeven omdat dorpsbelangen Usquert helaas niet heeft meegewerkt aan de enquête. 6 10 ongevallen (2004-2008) 5.000 m.v.t. 3 5 ongevallen (2004-2008) 4.000 m.v.t. 6 10 ongevallen (2004-2008) Figuur 18: overzichtskaart Usquert: 1.500 m.v.t. De verkeersintensiteiten op de N363 langs en N998 naar Usquert voldoen (ruim) aan de beschikbare capaciteit. Er is geen informatie beschikbaar over de gereden snelheden. Op de provinciale weg N363 is bij bijna alle oversteken sprake van een concentratie van (ernstige) ongevallen. In het kentekenonderzoek blijkt dat 44% van het verkeer door Usquert een doorgaand karakter heeft. Verkeer van en naar de stad Groningen reist voor iets maar dan 70% via de provinciale weg N998. Vanuit Usquert is dit de kortste route. Iets meer dan 40% van het verkeer in het kordon Usquert reist van en naar Uithuizen. In de ID-studie voor Usquert wordt met 59 extra wooneenheden beperkt ruimte geboden voor extra woningbouw. Er is geen sprake van uitbreiding van bedrijven en de verkeersstructuur blijft nagenoeg ongewijzigd. Deze en de ontwikkelingen in de Eemshaven zullen van weinig invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in Usquert. Conclusies en aanbevelingen: Er zijn in het dorp Uquert zelf nagenoeg geen verkeerskundige knelpunten. De concentraties (ernstige) ongevallen bij de diverse oversteken met de N363 verdient aandacht ondanks dat de kruispuntoplossingen relatief optimaal zijn uitgevoerd. In overleg met de provincie zijn verder attentieverhogende maatregelen gewenst. Opsomming aanbevelingen: Verdere attentieverhogende maatregelen bij oversteken N363. Pagina 56 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.14 Warffum In de onderstaande figuur ziet u een overzicht van de verkeersintensiteiten per werkdag etmaal, maximum snelheiden (Vmax) en V85 gereden snelheden weergegeven. Tevens ziet u de ongevallenconcentraties (periode 2004 2008) en de belangrijkste opmerkingen uit de verkeersenquêtes in het blauw aangegeven. 4.700 m.v.t. V85 = 75 km/uur Vmax = 50 km/uur snel auto- en landbouwverkeer 4.800 m.v.t. V85 = 58 km/uur afsluiting Oostervalge ongewenst Vmax = 50 km/uur fietsonvriendelijk 3 5 ongevallen (2004-2008) aandacht oversteken 4.800 m.v.t. V85 = 69 km/uur Vmax = 50 km/uur snel auto- en landbouwverkeer 1.100 m.v.t. V85 = 36 km/uur Vmax = 30 km/uur gevaarlijke drempel fietsonvriendelijk algemeen: verzoek voor breder onderzoek onder meerdere verkeersdeelnemers 3 5 ongevallen (2004-2008) snel auto- en landbouwverkeer Figuur 19: overzichtskaart Warffum: De verkeersintensiteiten op de N363 door Warffum voldoen (ruim) aan de beschikbare capaciteit. De gereden snelheden over de N363 zijn met name aan de oost en westzijde van het dorp te hoog. De snelheid in de Oosterstraat is acceptabel. Op de provinciale weg N363 is geen sprake van een concentratie van (ernstige) ongevallen. Hiervan is wel sprake buiten het dorp op de Westervalge en Onderdendamsterweg. In het kentekenonderzoek blijkt dat 37% van het verkeer door Warffum een doorgaand karakter heeft. Meer dan 80% van het verkeer van en naar de stad Groningen rijdt via de N363, de overige 20% met name via de Onderdendamsterweg (wat in reistijd nagenoeg gelijk is). Het merendeel van het verkeer in het dorp is gericht op Winsum en Groningen en in mindere mate op Uithuizen. Uit de ongevallenanalyse komt de Onderdendamsterweg met 21 ongevallen (tussen de Kloosterweg en Warffumerweg) met stip op de meest verkeersonveilige locatie in de gemeente. In de ID-studie voor Warffum wordt met 83 extra wooneenheden beperkt ruimte geboden voor extra woningbouw. Er is geen sprake van uitbreiding van bedrijven en de verkeersstructuur blijft nagenoeg ongewijzigd. Deze en de ontwikkelingen in de Eemshaven zullen van weinig invloed zijn op de toekomstige verkeersafwikkeling in Warffum. Pagina 57 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen Conclusies en aanbevelingen: Door Vereniging Dorpsbelangen en Handelsvereniging Warffum zijn diverse aandachtspunten m.b.t. het verkeer in het dorp aangegeven. Deze concentreren zich met name rondom de N363, Oosterstraat en Onderdendamstwerweg. De N363 is in 2009 voor een groot deel in overleg met het dorp heringericht. Het is in die zin verstandig om medio 2010, een jaar ná de herinrichting, nogmaals de verkeersknelpunten in het dorp (inclusief Oosterstraat) te evalueren. M.b.t. de Onderdendamsterweg is actie gewenst. Met 21 ongevallen in de periode 2004 2008 is het de meeste verkeersonveilige locatie in de gemeente. Circa 20% van het verkeer van en naar de stad Groningen reist via de Onderdendamsterweg, met name ook omdat de reistijd bijna even lang is dan via Winsum. Bij de mogelijke aanleg van de rondweg Winsum en aansluiting van de N361 op de oostelijke ringweg bij Groningen zal meer verkeer geneigd zijn te reizen via Winsum. Toch zal gebruik van en snelheid op de Onderdendamsterweg verder omlaag moeten worden gebracht. Het heeft de aanbeveling de Onderdendamstweg als 60 km-zone in te richten. De Vereniging Dorpsbelangen Warffum geeft aan dat zij graag een breed onderzoek ziet onder meerdere verkeersdeelnemers in het dorp. Opsomming aanbevelingen: Herziene evaluatie van de verkeersknelpunten in Warffum medio half 2010, mogelijk inclusief verkeerskundig onderzoek onder meerdere verkeersdeelnemers. Inrichting Onderdendamsterweg als 60 km-zone. Pagina 58 van 62

Knelpunten en mogelijke oplossingen 4.15 Opsomming aanbevolen verkeersmaatregelen In de onderstaande tabel ziet u een opsomming van alle verkeersmaatregelen voor de diverse dorpen en kernen. Tevens is per voorgestelde verkeerskundige maatregelen een classificatie aangegeven waarbij de kleur rood verkeerskundig de hoogste en groen de laagste prioriteit heeft. Voor de classificatie zijn de Duurzaam Veilig aspecten, verblijfsfunctie en aantal ongevallen leidend. plaats aanbevolen verkeerskundige maatregelen class. Doodstil & Zandeweer I.s.m. dorpsbelangen, (tijdelijke) plaatsing één of twee smiley s op de Trekweg Een effectmeting één jaar na plaatsing van de smiley s op de Trekweg. Plaatsing spiegelbord kruising Poelweg Hoofdstraat. Onderzoek en (snelheids)remmende maatregelen op de N999 ten noorden van Zandeweer. Kantens I.s.m. dorpsbelangen / provincie, (tijdelijke) plaatsing twee smiley s in de Langestraat. Een effectmeting één jaar na plaatsing van de smiley s in de Langestraat. Met de openbare basisschool de gereguleerde ophaal/brengmogelijkheden bespreken. Oldenzijl Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. - Oosteinde Een verkeersmeting op de Hooilandseweg en Radsweg (en ev. Duurzaam Veilige inrichting) Oosternieland Evaluatie herinrichting Oosternielandsterweg en Maarvlietweg over een jaar (verkeerstelling). Verkeerstellling Battenweg en Oosternielandsterweg en mogelijk Duurzaam Veilig inrichting Extra bewegwijzering fietsroute richting Uithuizermeeden via Tilweg en Greedeweg Oudeschip Een verkeerstelling op de D. Luddesweg en Dijkweg Roodeschool Herinrichting Hooilandseweg tot 30 km per uur verblijfsgebied (exacte invulling na tracé N363) Duurzaam Veilige inrichting Tilweg (i.v.m. sluipverkeer van/naar N46 en fietsroute) Extra bewegwijzering fietsroute richting Uithuizermeeden via Tilweg en Greedeweg Rottum Geen extra verkeerskundige maatregelen op dit moment noodzakelijk. Evaluatie provinciale weg N998 n.a.v. aanleg fietspad (snelheid, ongevallen e.d.). - Stitswerd Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. - Uithuizen Verkeersonderzoek met parkeerduur meting of lokale parkeersimulatie in en rondom Molenerf Verdere Duurzaam Veilig inrichting van de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan en de Snik. Aanpak kruispuntvlakken N363 bij herinrichting (aansluitend op nog te kiezen profielen) Uithuizermeeden Periodiek het verkeersgebruik monitoren van de Hoofdstraat en Johan van Veenplein. Usquert Verdere attentieverhogende maatregelen bij oversteken N363. Warffum Herziening verkeersknelpunten N363 Warffum medio 2010 (ev. incl. verkeerskundige enquête) Inrichting Onderdendamsterweg als 60 km-zone. Tabel 24: opsomming aanbevolen verkeerskundige maatregelen Pagina 59 van 62

5 Globale raming verkeersmaatregelen In dit hoofdstuk vindt voor de aanbevolen verkeersmaatregelen in paragraaf 4.15 Opsomming aanbevolen verkeersmaatregelen een globale kostenraming. De daarin gestelde maatregelen vallen onder vier subcriteria onder te verdelen: (verkeerskundig) onderzoek aanschaf verkeerskundige maatregelen relatief eenduidige verkeerskundige oplossingen meervoudige verkeerskundige oplossingen (Verkeerskundig) onderzoek: Extra benodigd onderzoek zoals verkeerstellingen, effectmetingen, monitoring en parkeerduur metingen of simulaties zijn niet op kosten gezet. Deze maatregelen zijn weliswaar gewenst maar de wijze van uitvoering, binnen of buiten de eigen organisatie, grootte van het onderzoek met te bepalen afbakening zijn bepalend voor een juist te formuleren kostenindicatie. Aanschaf verkeerskundige maatregelen: De aanschafkosten van de smiley s in Doodstil en Kantens hebben een vanaf prijs van circa 6.000,- per stuk (exclusief plaatsing en overige kosten).het gebruik van de smiley s in beide dorpen kan mogelijk gecombineerd worden. In dat geval worden de aanschafkosten beperkt tot 2 stuks die gerouleerd kunnen worden. De aanschafkosten van een spiegelbord in Zandeweer kost circa 700,-. Relatief eenduidige verkeerskundige oplossingen: Er zijn vier locaties waarvan de verkeerskundige oplossing relatief eenduidig qua oplossing valt vorm te geven. Dit zijn de J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan en de Snik in Uithuizen en de Onderdendamsterweg bij Warffum. De J. Cohenstraat, J.F. Kennedylaan en de Snik zijn allen sober Duurzaam Veilig ingericht. De maximum snelheid is verlaagd en kruispuntvlakken zijn heringericht. Toch is de gereden snelheid nog te hoog. Aanbevolen wordt betonstraatstenen als verharding aan te brengen over de gehele breedte en lengte van de weg. Hiermee wordt het karakter van de weg en de verblijfsfunctie benadrukt. De Onderdendamsterweg heeft te maken met hoge snelheden, relatief veel ongelukken, bermschade en gebruik als sluiproute naar Groningen. Het verlagen van de maximum snelheid naar 60 km per uur in combinatie met het aanbrengen van grasbetontegels in de bermen is een mogelijke oplossing voor de Onderdendamsterweg. Meerduidige verkeerskundige oplossingen: Onder deze categorie vallen de verkeerskundige oplossingen waarvoor meerdere afwegingen (vaak niet alleen verkeerskundig) voor het type oplossing. Denk hierbij aan de Duurzaam Veilig inrichting van de Tilweg bij Roodeschool. Oplossingen zijn van belang, alleen meerdere (beleids)keuzes voor het type oplossing dienen hiervoor genomen te worden. Pagina 60 van 62

Globale raming verkeersmaatregelen Hetzelfde geldt voor grote infrastructurele projecten in de gemeente waarvoor extra s keuzen gemaakt en onderzoek gedaan dient te worden alvorens de exacte invulling bepaald kan worden. Het beste voorbeeld hiervan is de invulling van de Hooilandseweg, mogelijk in combinatie met de rondweg Roodeschool. Trajecten met o.a. de provincie dienen hiervoor eerst te worden afgerond. In tabel 25 staan de aanbevolen verkeerskundige maatregelen nogmaals (beknopt) omschreven met classificatie, type maatregelen en een kostenindicatie. Alle in dit rapport aangegeven kostenindicaties zijn indicatief en kunnen geen rechten aan ontleend worden. Alle kosten boven de twintigduizend euro zijn in bijlage 4 verder gespecificeerd. plaats aanbevolen verkeerskundige maatregelen class. type kostenindicatie Doodstil & Zandeweer Kantens Twee smiley s op de Trekweg Effectmeting smiley s op de Trekweg. Spiegelbord kruising Poelweg Hoofdstraat. Onderzoek N999 ten noorden van Zandeweer. Twee smiley s in de Langestraat. Effectmeting smiley s in de Langestraat. Gereguleerde ophaal/brengmogelijkheden school. Aanschaf Onderzoek Aanschaf Onderzoek Aanschaf Onderzoek Onderzoek Oldenzijl Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. - - - 12.000-700 - 0* Oosteinde Verkeersmeting Hooilandseweg / Radsweg Onderzoek - Oosternieland Evaluatie Oosternielandsterweg en Maarvlietweg. Onderzoek - - Verkeerstellling Battenweg en Oosternielandsterweg Onderzoek - Fietsroute bewegwijzering Tilweg/Greedeweg Eenduidig Oudeschip Een verkeerstelling op de D. Luddesweg en Dijkweg Onderzoek - Roodeschool Rottum Herinrichting Hooilandseweg tot 30 km per uur Duurzaam Veilige inrichting Tilweg Fietsroute bewegwijzering Tilweg/Greedeweg Vooralsnog geen verkeerskundige maatregelen. Evaluatie provinciale weg N998 n.a.v. aanleg fietspad. - Meerduidig Meerduidig Meerduidig - Onderzoek Stitswerd Geen verkeerskundige maatregelen noodzakelijk. - - - Uithuizen Parkeerduur meting of parkeersimulatie Molenerf Duurzaam Veilig inrichting J. Cohenstraat. Duurzaam Veilig inrichting J.F. Kennedylaan. Duurzaam Veilig inrichting de Snik. Aanpak kruispuntvlakken N363 bij herinrichting. Onderzoek Eenduidig Eenduidig Eenduidig Meerduidig Uithuizermeeden Periodiek monitoren Hoofdstraat en Johan van Veenplein. Onderzoek Usquert Attentieverhogende maatregelen oversteken N363. Meerduidig Warffum Herziening verkeersknelpunten N363 medio 2010. Inrichting Onderdendamsterweg als 60 km-zone. Tabel 25: kostenindicatie verkeerskundige maatregelen Onderzoek Eenduidig - - - - - - - - 270.000 459.000 141.000 - - 577.000 *bij combinatie met de smiley s in Doodstil Pagina 61 van 62

6 Bronvermelding Voor het verkeerskundig onderzoek zijn o.a. onderstaande bronnen geraadpleegd: verkeersveiligheidsplan gemeente Eemsmond (Grontmij 1996) strategische visie gemeente Eemsmond 2030 (Bugel Hajema 2001) kentekenonderzoek Noordoost Groningen (Grontmij 2002) evaluatie 30 km/uur gebieden gemeente Eemsmond (gemeente Eemsmond 2005) identiteitsstudies dorpen gemeente Eemsmond (KAW architecten en adviseurs 2005 2009) Ontwerpwijzer Fietsverkeer, publicatie 230 (CROW 2006) Uithuizen visie dorpsbeeld N363 (HKB stedenbouwkundigen 2008) basisgegevens Verkeer en Vervoer prov. Groningen 2007 (provincie Groningen 2008) VERAS ongevallen statistieken gemeente Eemsmond 2004 2008 (provincie Groningen 2008) Provinciaal Omgevings Plan 2009-2013 (provincie Groningen 2009) snelheidsregiem dorpen gemeente Eemsmond (gemeente Eemsmond 2009) digitale ondergronden gemeente Eemsmond (gemeente Eemsmond 2009) identiteitsstudies dorpen gemeente Eemsmond (KAW architecten en adviseurs 2005 2009) gemeentelijke verkeerstellingen gemeente Eemsmond 2004 2009 (gemeente Eemsmond 2009) discussienota Eemsmond Vitaal (HKB stedenbouwkundigen 2009) Pagina 62 van 62

Bijlage 1 Kentekenonderzoek Eemsmond

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond Overzicht locaties kentekenonderzoek gemeente Eemsmond mei 2009 Figuur 20: locaties kentekenonderzoek gemeente Eemsmond mei 2009 locatie omschrijving locatie omschrijving 4 Westerwalge: t.h.v. van de komgrens (Warffum) 9c N363 west van Roodeschool: van/naar N46 zuid 5 Onderdendamsterweg: t.h.v. van spoorlijn (Warffum) 10 N363 tussen Baflo en Warffum 6 N998 (Provinciale weg): ten zuiden van Usquert 11 N363 tussen Warffum en Usquert 7 Eppenhuizerweg: west van aansluiting met N46 12 N363 tussen Usquert en Uithuizen 8a Maarvlietweg: west van aansluiting met N46 13 Havenweg: ten zuiden Uithuizen 8b Oosternielandsterweg: westen van aansluiting met N46 14 N363 tussen Uithuizen en Uithuizermeeden 9a N363 west van Roodeschool: van/naar N46 noord 15 N363 tussen Uithuizermeeden en Roodeschool 9b N363 west van Roodeschool: van/naar N363 oost Tabel 26: overzicht telpunten kentekenonderzoek gemeente Eemsmond mei 2009 Het kentekenonderzoek is uitgevoerd op dinsdag 12 mei 2009 van 14:45 uur tot 18:15 uur. De weersomstandigheden op dinsdag 12 mei 2009 waren droog, zonnig en 16 C.

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 1) Overzicht doorgaand-, herkomst- en bestemmingsverkeer Avondperiode: 15.00-18.00 uur, totaal motorvoertuigen Naar Tot tot % Van 4 5 6 7 8 09.1 09.2 09.3 10 B C D E F G best Tot drg drg 04: ten noorden van Warffum 1 6 2 18 44 8 12 4 3 2 73 100 27 27% 05: ten zuiden van Warffum 3 11 75 2 1 78 92 14 15% 06: ten zuiden van Usquert 8 1 1 6 21 184 17 4 226 242 16 7% 07: N46 (Garsthuizen) 1 8 9 7 12 458 31 4 127 639 657 18 3% 08: N46 (Zijldijk) 1 2 4 1 2 3 3 38 286 44 2 376 386 10 3% 09.1: N46 (Oosteinde) noord 1 1 2 2 1 13 11 13 40 44 4 9% 09.2: N363 oost (Oosteinde) 4 3 4 6 17 24 24 143 166 96 6 459 493 34 7% 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 1 5 6 9 64 79 85 6 7% 10 N363 west 12 5 9 9 7 3 26 1 282 53 76 33 12 14 470 542 72 13% B: Warffum 33 32 9 2 16 225 52 53 11 3 7 443 C: Usquert 8 69 6 3 7 47 49 180 12 6 3 390 D: Uithuizen 17 2 11 343 27 10 116 5 113 78 211 283 62 168 1446 E: Uithuizermeeden 3 1 10 172 9 97 5 20 17 19 228 110 15 706 F: Roodeschool 2 3 2 18 9 68 34 11 6 2 79 118 3 355 G: Zandeweer 80 4 2 4 4 161 17 1 273 Totaal overige herkomsten 63 34 93 443 220 28 308 44 418 1651 Totaal 92 41 113 459 238 31 349 46 483 612 575 1465 985 418 347 2440 6254 Totaal doorgaand verkeer 29 7 20 16 18 3 41 2 65 Percentage doorgaand verkeer 32% 17% 18% 3% 8% 10% 12% 4% 13% Samenvatting abs % Totaal doorgaand verkeer 201 3% Totaal herkomstverkeer 1651 26% Totaal bestemmingsverkeer 2440 39% Totaal intern 1962 31% Totaal aantal verplaatsingen 6254 100% Avondperiode: 15.00-18.00 uur, licht verkeer (L) Naar Tot tot % Van 4 5 6 7 8 09.1 09.2 09.3 10 B C D E F G best Tot drg drg 04: ten noorden van Warffum 1 6 1 16 41 8 12 3 3 2 69 93 24 26% 05: ten zuiden van Warffum 3 10 75 2 1 78 91 13 14% 06: ten zuiden van Usquert 6 1 1 4 19 169 14 3 205 217 12 6% 07: N46 (Garsthuizen) 1 8 8 6 12 440 31 4 121 614 631 17 3% 08: N46 (Zijldijk) 1 1 4 1 2 3 3 37 261 44 2 350 359 9 3% 09.1: N46 (Oosteinde) noord 1 1 2 2 1 12 11 11 37 41 4 10% 09.2: N363 oost (Oosteinde) 4 3 4 6 16 24 23 133 157 93 6 436 469 33 7% 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 1 5 6 9 62 77 83 6 7% 10 N363 west 11 5 8 7 7 2 25 1 276 51 73 27 12 14 453 519 66 13% B: Warffum 33 32 8 2 15 214 49 50 11 3 7 424 C: Usquert 8 65 6 3 7 45 48 176 12 6 3 379 D: Uithuizen 17 2 9 330 25 10 113 4 108 78 207 281 62 165 1411 E: Uithuizermeeden 3 1 9 164 8 95 5 19 16 19 223 109 14 685 F: Roodeschool 2 3 2 17 9 65 33 11 6 2 78 116 3 347 G: Zandeweer 75 4 2 4 4 158 15 1 263 Totaal overige herkomsten 63 34 86 424 209 27 299 42 399 1583 Totaal 89 41 104 438 227 29 338 44 457 598 550 1413 937 410 337 2319 6012 Totaal doorgaand verkeer 26 7 18 14 18 2 39 2 58 Percentage doorgaand verkeer 29% 17% 17% 3% 8% 7% 12% 5% 13%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 2) Overzicht doorgaand-, herkomst- en bestemmingsverkeer Avondperiode: 15.00-18.00 uur, middel-zwaar verkeer (M) Naar Tot tot % Van 4 5 6 7 8 09.1 09.2 09.3 10 B C D E F G best Tot drg drg 04: ten noorden van Warffum - 05: ten zuiden van Warffum 1 1 1 100% 06: ten zuiden van Usquert 2 2 2 8 2 1 13 17 4 24% 07: N46 (Garsthuizen) 1 1 10 2 13 14 1 7% 08: N46 (Zijldijk) 1 7 7 8 1 13% 09.1: N46 (Oosteinde) noord - 09.2: N363 oost (Oosteinde) 3 2 2 7 7 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 1 1 1 10 N363 west 1 1 1 2 1 3 3 9 12 3 25% B: Warffum 1 4 1 1 7 C: Usquert 1 1 1 3 D: Uithuizen 1 3 1 4 1 2 12 E: Uithuizermeeden 1 2 1 3 7 F: Roodeschool 1 1 2 G: Zandeweer 4 1 1 6 Totaal overige herkomsten 2 8 3 4 8 25 Totaal 2 4 9 3 5 12 6 10 24 15 3 4 50 97 Totaal doorgaand verkeer 2 2 1 1 4 Percentage doorgaand verkeer 100% - 50% 11% - 20% - 33% Avondperiode: 15.00-18.00 uur, zwaar verkeer (Z) Naar Tot tot % Van 4 5 6 7 8 09.1 09.2 09.3 10 B C D E F G best Tot drg drg 04: ten noorden van Warffum 1 2 3 1 4 7 3 43% 05: ten zuiden van Warffum - 06: ten zuiden van Usquert 4 1 5 5 07: N46 (Garsthuizen) 6 4 10 10 08: N46 (Zijldijk) 1 18 19 19 09.1: N46 (Oosteinde) noord 1 2 3 3 09.2: N363 oost (Oosteinde) 1 1 5 6 1 13 14 1 7% 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 1 1 1 10 N363 west 1 1 1 4 1 2 7 10 3 30% B: Warffum 1 7 2 2 12 C: Usquert 2 3 5 D: Uithuizen 10 2 1 3 1 1 18 E: Uithuizermeeden 1 1 1 1 1 1 1 7 F: Roodeschool 2 1 1 2 6 G: Zandeweer 1 2 1 4 Totaal overige herkomsten 1 11 1 5 2 10 30 Totaal 1 1 12 2 6 2 13 8 11 23 31 5 6 62 121 Totaal doorgaand verkeer 1 1 1 1 3 Percentage doorgaand verkeer 100% - 8% - 50% 17% 23%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 3) Verhouding per locatie Avondperiode: 15.00-18.00 uur Doorgaand Herkomst Bestemming Intern Totaal L M Z TOT L M Z TOT L M Z TOT L M Z TOT L M Z TOT 04: ten noorden van Warffum 50 2 4 56 63 63 69 4 73 182 2 8 192 05: ten zuiden van Warffum 20 1 21 34 34 78 78 132 1 133 06: ten zuiden van Usquert 30 6 36 86 2 1 89 205 13 5 223 321 21 6 348 07: N46 (Garsthuizen) 31 2 1 34 424 8 11 443 614 13 10 637 1069 23 22 1114 08: N46 (Zijldijk) 27 1 28 209 3 212 350 7 19 376 586 11 19 616 09.1: N46 (Oosteinde) noord 6 1 7 27 1 28 37 3 40 70 5 75 09.2: N363 oost (Oosteinde) 72 1 2 75 299 4 5 308 436 7 13 456 807 12 20 839 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 8 8 42 2 44 77 1 1 79 127 1 3 131 10 N363 west 124 7 6 137 399 8 10 417 453 9 7 469 976 24 23 1023 11: N363: Warffum - Usquert 102 8 4 114 242 5 4 251 262 10 4 276 272 3 5 280 878 26 17 921 12: N363: Usquert - Uithuizen 84 4 4 92 210 6 1 217 238 10 5 253 604 2 9 615 1136 22 19 1177 13: N363: ten zuiden van Uithuizen 31 2 1 34 355 4 10 369 517 11 6 534 374 4 5 383 1277 21 22 1320 14: N363: Uithuizen - Uith'meeden 81 2 3 86 231 3 4 238 335 7 11 353 752 5 6 763 1399 17 24 1440 15: N363: Uith'meeden - R'school 73 1 3 77 287 3 5 295 420 5 13 438 386 4 390 1166 9 25 1200 % Doorgaand % Herkomst % Bestemming % Intern L M Z TOT L M Z TOT L M Z TOT L M Z TOT 04: ten noorden van Warffum 27% 100% 50% 29% 35% 33% 38% 50% 38% 05: ten zuiden van Warffum 15% 100% 16% 26% 26% 59% 59% 06: ten zuiden van Usquert 9% 29% 10% 27% 10% 17% 26% 64% 62% 83% 64% 07: N46 (Garsthuizen) 3% 9% 5% 3% 40% 35% 50% 40% 57% 57% 45% 57% 08: N46 (Zijldijk) 5% 9% 5% 36% 27% 34% 60% 64% 100% 61% 09.1: N46 (Oosteinde) noord 9% 20% 9% 39% 20% 37% 53% 60% 53% 09.2: N363 oost (Oosteinde) 9% 8% 10% 9% 37% 33% 25% 37% 54% 58% 65% 54% 09.3: N46 (Oosteinde) zuid 6% 6% 33% 67% 34% 61% 100% 33% 60% 10 N363 west 13% 29% 26% 13% 41% 33% 43% 41% 46% 38% 30% 46% 11: N363: Warffum - Usquert 12% 31% 24% 12% 28% 19% 24% 27% 30% 38% 24% 30% 31% 12% 29% 30% 12: N363: Usquert - Uithuizen 7% 18% 21% 8% 18% 27% 5% 18% 21% 45% 26% 21% 53% 9% 47% 52% 13: N363: ten zuiden van Uithuizen 2% 10% 5% 3% 28% 19% 45% 28% 40% 52% 27% 40% 29% 19% 23% 29% 14: N363: Uithuizen - Uith'meeden 6% 12% 13% 6% 17% 18% 17% 17% 24% 41% 46% 25% 54% 29% 25% 53% 15: N363: Uith'meeden - R'school 6% 11% 12% 6% 25% 33% 20% 25% 36% 56% 52% 37% 33% 16% 33%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 4) Overzicht kordon B: Warffum Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 04 05 10 11 best Tot drg drg Samenvatting 04 ten noorden van Warffum 1 18 37 44 100 56 56% abs % 05 ten zuiden van Warffum 3 11 3 75 92 17 18% Totaal doorgaand verkeer 609 37% 10 N363: Baflo - Warfum 12 5 243 282 542 260 48% Totaal herkomstverkeer 443 27% 11 N363: Warffum - Usquert 44 3 229 211 487 276 57% Totaal bestemmingsverkeer 612 37% Totaal overige herkomsten 33 32 225 153 443 Totaal aantal verplaatsingen 1664 100% Totaal 92 41 483 436 612 1664 Totaal doorgaand verkeer 59 9 258 283 Percentage doorgaand verkeer 64% 22% 53% 65% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 04 05 10 11 best Tot drg drg Samenvatting 04 ten noorden van Warffum 1 8 13 18 40 22 55% abs % 05 ten zuiden van Warffum 3 3 24 30 6 20% Totaal doorgaand verkeer 233 38% 10 N363: Baflo - Warfum 2 2 82 98 184 86 47% Totaal herkomstverkeer 150 24% 11 N363: Warffum - Usquert 19 100 90 209 119 57% Totaal bestemmingsverkeer 230 38% Totaal overige herkomsten 14 15 71 50 150 Totaal aantal verplaatsingen 613 100% Totaal 38 18 182 145 230 613 Totaal doorgaand verkeer 24 3 111 95 Percentage doorgaand verkeer 63% 17% 61% 66% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 04 05 10 11 best Tot drg drg Samenvatting 04 ten noorden van Warffum 3 10 14 27 13 48% abs % 05 ten zuiden van Warffum 3 2 17 22 5 23% Totaal doorgaand verkeer 169 34% 10 N363: Baflo - Warfum 5 67 78 150 72 48% Totaal herkomstverkeer 158 32% 11 N363: Warffum - Usquert 10 2 67 58 137 79 58% Totaal bestemmingsverkeer 167 34% Totaal overige herkomsten 12 6 84 56 158 Totaal aantal verplaatsingen 494 100% Totaal 27 8 157 135 167 494 Totaal doorgaand verkeer 15 2 73 79 Percentage doorgaand verkeer 56% 25% 46% 59% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 04 05 10 11 best Tot drg drg Samenvatting 04 ten noorden van Warffum 1 9 12 16 38 22 58% abs % 05 ten zuiden van Warffum 1 4 1 20 26 6 23% Totaal doorgaand verkeer 252 41% 10 N363: Baflo - Warfum 2 1 94 87 184 97 53% Totaal herkomstverkeer 160 26% 11 N363: Warffum - Usquert 22 105 77 204 127 62% Totaal bestemmingsverkeer 200 33% Totaal overige herkomsten 14 13 77 56 160 Totaal aantal verplaatsingen 612 100% Totaal 39 15 195 163 200 612 Totaal doorgaand verkeer 25 2 118 107 Percentage doorgaand verkeer 64% 13% 61% 66% 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 04 05 10 11 best Tot drg drg Samenvatting 04 ten noorden van Warffum 6 15 14 35 21 60% abs % 05 ten zuiden van Warffum 2 4 38 44 6 14% Totaal doorgaand verkeer 188 34% 10 N363: Baflo - Warfum 5 4 82 117 208 91 44% Totaal herkomstverkeer 125 22% 11 N363: Warffum - Usquert 12 1 57 76 146 70 48% Totaal bestemmingsverkeer 245 44% Totaal overige herkomsten 7 13 64 41 125 Totaal aantal verplaatsingen 558 100% Totaal 26 18 131 138 245 558 Totaal doorgaand verkeer 19 5 67 97 Percentage doorgaand verkeer 73% 28% 51% 70%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 5) Overzicht kordon C: Usquert Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 06 11 12 best Tot drg drg Samenvatting 06 ten zuiden van Usquert 35 23 184 242 58 24% abs % 11 N363: Warffum - Usquert 24 297 115 436 321 74% Totaal doorgaand verkeer 747 44% 12 N363: Usquert - Uithuizen 20 348 276 644 368 57% Totaal herkomstverkeer 390 23% Totaal overige herkomsten 69 104 217 390 Totaal bestemmingsverkeer 575 34% Totaal 113 487 537 575 1712 Totaal aantal verplaatsingen 1712 100% Totaal doorgaand verkeer 44 383 320 Percentage doorgaand verkeer 39% 79% 60% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 06 11 12 best Tot drg drg Samenvatting 06 ten zuiden van Usquert 18 6 50 74 24 32% abs % 11 N363: Warffum - Usquert 12 96 37 145 108 74% Totaal doorgaand verkeer 288 46% 12 N363: Usquert - Uithuizen 5 151 112 268 156 58% Totaal herkomstverkeer 144 23% Totaal overige herkomsten 28 40 76 144 Totaal bestemmingsverkeer 199 32% Totaal 45 209 178 199 631 Totaal aantal verplaatsingen 631 100% Totaal doorgaand verkeer 17 169 102 Percentage doorgaand verkeer 38% 81% 57% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 06 11 12 best Tot drg drg Samenvatting 06 ten zuiden van Usquert 8 10 51 69 18 26% abs % 11 N363: Warffum - Usquert 6 95 34 135 101 75% Totaal doorgaand verkeer 221 45% 12 N363: Usquert - Uithuizen 8 94 76 178 102 57% Totaal herkomstverkeer 113 23% Totaal overige herkomsten 15 35 63 113 Totaal bestemmingsverkeer 161 33% Totaal 29 137 168 161 495 Totaal aantal verplaatsingen 495 100% Totaal doorgaand verkeer 14 102 105 Percentage doorgaand verkeer 48% 74% 63% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 06 11 12 best Tot drg drg Samenvatting 06 ten zuiden van Usquert 19 10 53 82 29 35% abs % 11 N363: Warffum - Usquert 12 110 41 163 122 75% Totaal doorgaand verkeer 310 48% 12 N363: Usquert - Uithuizen 5 154 105 264 159 60% Totaal herkomstverkeer 141 22% Totaal overige herkomsten 27 31 83 141 Totaal bestemmingsverkeer 199 31% Totaal 44 204 203 199 650 Totaal aantal verplaatsingen 650 100% Totaal doorgaand verkeer 17 173 120 Percentage doorgaand verkeer 39% 85% 59% 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 06 11 12 best Tot drg drg Samenvatting 06 ten zuiden van Usquert 8 3 80 91 11 12% abs % 11 N363: Warffum - Usquert 6 92 40 138 98 71% Totaal doorgaand verkeer 216 38% 12 N363: Usquert - Uithuizen 7 100 95 202 107 53% Totaal herkomstverkeer 136 24% Totaal overige herkomsten 27 38 71 136 Totaal bestemmingsverkeer 215 38% Totaal 40 146 166 215 567 Totaal aantal verplaatsingen 567 100% Totaal doorgaand verkeer 13 108 95 Percentage doorgaand verkeer 33% 74% 57%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 6) Overzicht kordon D: Uithuizen Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 12 13 14 best Tot drg drg Samenvatting 12 N363: Usquert - Uithuizen 44 154 339 537 198 37% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 39 65 619 723 104 14% Totaal doorgaand verkeer 519 15% 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 173 44 505 722 217 30% Totaal herkomstverkeer 1446 42% Totaal overige herkomsten 432 511 503 1446 Totaal bestemmingsverkeer 1463 43% Totaal 644 599 722 1463 3428 Totaal aantal verplaatsingen 3428 100% Totaal doorgaand verkeer 212 88 219 Percentage doorgaand verkeer 33% 15% 30% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 12 13 14 best Tot drg drg Samenvatting 12 N363: Usquert - Uithuizen 14 53 111 178 67 38% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 21 32 270 323 53 16% Totaal doorgaand verkeer 217 16% 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 78 19 192 289 97 34% Totaal herkomstverkeer 577 42% Totaal overige herkomsten 169 208 200 577 Totaal bestemmingsverkeer 573 42% Totaal 268 241 285 573 1367 Totaal aantal verplaatsingen 1367 100% Totaal doorgaand verkeer 99 33 85 Percentage doorgaand verkeer 37% 14% 30% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 12 13 14 best Tot drg drg Samenvatting 12 N363: Usquert - Uithuizen 14 47 107 168 61 36% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 9 18 143 170 27 16% Totaal doorgaand verkeer 133 14% 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 37 8 161 206 45 22% Totaal herkomstverkeer 423 44% Totaal overige herkomsten 132 147 144 423 Totaal bestemmingsverkeer 411 43% Totaal 178 169 209 411 967 Totaal aantal verplaatsingen 967 100% Totaal doorgaand verkeer 46 22 65 Percentage doorgaand verkeer 26% 13% 31% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 12 13 14 best Tot drg drg Samenvatting 12 N363: Usquert - Uithuizen 14 62 127 203 76 37% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 21 24 234 279 45 16% Totaal doorgaand verkeer 230 17% 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 85 24 196 305 109 36% Totaal herkomstverkeer 563 42% Totaal overige herkomsten 158 195 210 563 Totaal bestemmingsverkeer 557 41% Totaal 264 233 296 557 1350 Totaal aantal verplaatsingen 1350 100% Totaal doorgaand verkeer 106 38 86 Percentage doorgaand verkeer 40% 16% 29% 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 12 13 14 best Tot drg drg Samenvatting 12 N363: Usquert - Uithuizen 16 45 105 166 61 37% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 9 23 242 274 32 12% Totaal doorgaand verkeer 156 14% 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 51 12 148 211 63 30% Totaal herkomstverkeer 460 41% Totaal overige herkomsten 142 169 149 460 Totaal bestemmingsverkeer 495 45% Totaal 202 197 217 495 1111 Totaal aantal verplaatsingen 1111 100% Totaal doorgaand verkeer 60 28 68 Percentage doorgaand verkeer 30% 14% 31%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 7) Overzicht kordon E: Uithuizermeeden Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 08 14 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 43 4 279 326 47 14% abs % 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 37 290 395 722 327 45% Totaal doorgaand verkeer 748 31% 15 N363: Uith'meeden - R'school 8 366 311 685 374 55% Totaal herkomstverkeer 714 29% Totaal overige herkomsten 175 315 224 714 Totaal bestemmingsverkeer 985 40% Totaal 220 724 518 985 2447 Totaal aantal verplaatsingen 2447 100% Totaal doorgaand verkeer 45 409 294 Percentage doorgaand verkeer 20% 56% 57% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 08 14 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 19 1 114 134 20 15% abs % 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 20 108 157 285 128 45% Totaal doorgaand verkeer 305 30% 15 N363: Uith'meeden - R'school 4 153 142 299 157 53% Totaal herkomstverkeer 293 29% Totaal overige herkomsten 84 117 92 293 Totaal bestemmingsverkeer 413 41% Totaal 108 289 201 413 1011 Totaal aantal verplaatsingen 1011 100% Totaal doorgaand verkeer 24 172 109 Percentage doorgaand verkeer 22% 60% 54% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 08 14 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 14 59 73 14 19% abs % 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 8 86 115 209 94 45% Totaal doorgaand verkeer 200 31% 15 N363: Uith'meeden - R'school 1 91 59 151 92 61% Totaal herkomstverkeer 205 32% Totaal overige herkomsten 39 102 64 205 Totaal bestemmingsverkeer 233 37% Totaal 48 207 150 233 638 Totaal aantal verplaatsingen 638 100% Totaal doorgaand verkeer 9 105 86 Percentage doorgaand verkeer 19% 51% 57% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 08 14 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 18 2 107 127 20 16% abs % 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 21 124 151 296 145 49% Totaal doorgaand verkeer 346 35% 15 N363: Uith'meeden - R'school 5 176 131 312 181 58% Totaal herkomstverkeer 255 26% Totaal overige herkomsten 68 111 76 255 Totaal bestemmingsverkeer 389 39% Totaal 94 305 202 389 990 Totaal aantal verplaatsingen 990 100% Totaal doorgaand verkeer 26 194 126 Percentage doorgaand verkeer 28% 64% 62% 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 08 14 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 11 2 113 126 13 10% abs % 14 N363: Uithuizen - Uith'meeden 8 80 129 217 88 41% Totaal doorgaand verkeer 202 25% 15 N363: Uith'meeden - R'school 2 99 121 222 101 45% Totaal herkomstverkeer 254 31% Totaal overige herkomsten 68 102 84 254 Totaal bestemmingsverkeer 363 44% Totaal 78 212 166 363 819 Totaal aantal verplaatsingen 819 100% Totaal doorgaand verkeer 10 110 82 Percentage doorgaand verkeer 13% 52% 49%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 8) Overzicht kordon F: Roodeschool Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 08 09.1 09.2 09.3 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 4 1 13 42 60 18 30% abs % 09.1 N46 (Oosteinde) noord 31 13 44 31 70% Totaal doorgaand verkeer 780 50% 09.2 N363 oost (Oosteinde) 6 391 96 493 397 81% Totaal herkomstverkeer 355 23% 09.3 N46 (Oosteinde) zuid 5 16 64 85 21 25% Totaal bestemmingsverkeer 420 27% 15 N363: Uith'meeden - R'school 3 22 277 11 205 518 313 60% Totaal aantal verplaatsingen 1555 100% Totaal overige herkomsten 13 9 68 34 231 355 Totaal 27 31 349 46 682 420 1555 Totaal doorgaand verkeer 14 22 281 12 451 Percentage doorgaand verkeer 52% 71% 81% 26% 66% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 08 09.1 09.2 09.3 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 1 1 7 22 31 9 29% abs % 09.1 N46 (Oosteinde) noord 13 6 19 13 68% Totaal doorgaand verkeer 343 53% 09.2 N363 oost (Oosteinde) 4 181 34 219 185 84% Totaal herkomstverkeer 131 20% 09.3 N46 (Oosteinde) zuid 4 12 29 45 16 36% Totaal bestemmingsverkeer 172 27% 15 N363: Uith'meeden - R'school 1 7 109 3 81 201 120 60% Totaal aantal verplaatsingen 646 100% Totaal overige herkomsten 2 2 30 12 85 131 Totaal 11 9 140 16 298 172 646 Totaal doorgaand verkeer 9 7 110 4 213 Percentage doorgaand verkeer 82% 78% 79% 25% 71% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 08 09.1 09.2 09.3 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 2 2 8 12 4 33% abs % 09.1 N46 (Oosteinde) noord 11 3 14 11 79% Totaal doorgaand verkeer 191 48% 09.2 N363 oost (Oosteinde) 1 78 28 107 79 74% Totaal herkomstverkeer 96 24% 09.3 N46 (Oosteinde) zuid 2 18 20 2 10% Totaal bestemmingsverkeer 112 28% 15 N363: Uith'meeden - R'school 1 4 84 6 55 150 95 63% Totaal aantal verplaatsingen 399 100% Totaal overige herkomsten 3 1 23 12 57 96 Totaal 5 5 109 18 150 112 399 Totaal doorgaand verkeer 2 4 86 6 93 Percentage doorgaand verkeer 40% 80% 79% 33% 62% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 08 09.1 09.2 09.3 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 1 4 16 21 5 24% abs % 09.1 N46 (Oosteinde) noord 14 5 19 14 74% Totaal doorgaand verkeer 350 54% 09.2 N363 oost (Oosteinde) 4 191 33 228 195 86% Totaal herkomstverkeer 143 22% 09.3 N46 (Oosteinde) zuid 3 7 22 32 10 31% Totaal bestemmingsverkeer 152 24% 15 N363: Uith'meeden - R'school 1 10 112 3 76 202 126 62% Totaal aantal verplaatsingen 645 100% Totaal overige herkomsten 3 6 28 11 95 143 Totaal 11 16 141 14 311 152 645 Totaal doorgaand verkeer 8 10 113 3 216 Percentage doorgaand verkeer 73% 63% 80% 21% 69%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 9) 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 08 09.1 09.2 09.3 15 best Tot drg drg Samenvatting 08 N46 (Zijldijk) 1 1 7 18 27 9 33% abs % 09.1 N46 (Oosteinde) noord 6 5 11 6 55% Totaal doorgaand verkeer 239 47% 09.2 N363 oost (Oosteinde) 1 122 35 158 123 78% Totaal herkomstverkeer 116 23% 09.3 N46 (Oosteinde) zuid 2 7 24 33 9 27% Totaal bestemmingsverkeer 156 31% 15 N363: Uith'meeden - R'school 1 8 81 2 74 166 92 55% Totaal aantal verplaatsingen 511 100% Totaal overige herkomsten 7 2 17 11 79 116 Totaal 11 10 99 14 221 156 511 Totaal doorgaand verkeer 4 8 82 3 142 Percentage doorgaand verkeer 36% 80% 83% 21% 64%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 10) Overzicht kordon G: Zandeweer Avondperiode: 15.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 07 13 best Tot drg drg Samenvatting 07 N46 (Garsthuizen) 530 127 657 530 81% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 379 220 599 379 63% Totaal doorgaand verkeer 909 59% Totaal overige herkomsten 80 193 273 Totaal herkomstverkeer 273 18% Totaal 459 723 347 1529 Totaal bestemmingsverkeer 347 23% Totaal doorgaand verkeer 379 530 Totaal aantal verplaatsingen 1529 100% Percentage doorgaand verkeer 83% 73% Drukste uur: 16.15-17.15 uur Naar Tot tot % Van 07 13 best Tot drg drg Samenvatting 07 N46 (Garsthuizen) 227 46 273 227 83% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 156 85 241 156 65% Totaal doorgaand verkeer 383 60% Totaal overige herkomsten 25 96 121 Totaal herkomstverkeer 121 19% Totaal 181 323 131 635 Totaal bestemmingsverkeer 131 21% Totaal doorgaand verkeer 156 227 Totaal aantal verplaatsingen 635 100% Percentage doorgaand verkeer 86% 70% 15.00-16.00 uur Naar Tot tot % Van 07 13 best Tot drg drg Samenvatting 07 N46 (Garsthuizen) 119 34 153 119 78% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 111 58 169 111 66% Totaal doorgaand verkeer 230 57% Totaal overige herkomsten 31 51 82 Totaal herkomstverkeer 82 20% Totaal 142 170 92 404 Totaal bestemmingsverkeer 92 23% Totaal doorgaand verkeer 111 119 Totaal aantal verplaatsingen 404 100% Percentage doorgaand verkeer 78% 70% 16.00-17.00 uur Naar Tot tot % Van 07 13 best Tot drg drg Samenvatting 07 N46 (Garsthuizen) 201 41 242 201 83% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 154 79 233 154 66% Totaal doorgaand verkeer 355 62% Totaal overige herkomsten 23 78 101 Totaal herkomstverkeer 101 18% Totaal 177 279 120 576 Totaal bestemmingsverkeer 120 21% Totaal doorgaand verkeer 154 201 Totaal aantal verplaatsingen 576 100% Percentage doorgaand verkeer 87% 72% 17.00-18.00 uur Naar Tot tot % Van 07 13 best Tot drg drg Samenvatting 07 N46 (Garsthuizen) 210 52 262 210 80% abs % 13 N363: ten zuiden van Uithuizen 114 83 197 114 58% Totaal doorgaand verkeer 324 59% Totaal overige herkomsten 26 64 90 Totaal herkomstverkeer 90 16% Totaal 140 274 135 549 Totaal bestemmingsverkeer 135 25% Totaal doorgaand verkeer 114 210 Totaal aantal verplaatsingen 549 100% Percentage doorgaand verkeer 81% 77%

Bijlage 1: Kentekenonderzoek Eemsmond (Vervolg 11)

Bijlage 2 Resultaten verkeerskundige enquêtes

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 1)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 2)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 3)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 4)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 5)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 6)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 7)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 8)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 9)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 10)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 11)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 12)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 13)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 14)

Bijlage 2: Resultaten verkeerskundige enquêtes (Vervolg 15)

Bijlage 3 Snelheidsregiem gemeentelijke wegen

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen SNELHEIDSREGIEM DOODSTIL / ZANDEWEER EN ROTTUM Figuur 21: snelheidsregiem Doodstil en Zandeweer Figuur 22: snelheidsregiem Rottum

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen (Vervolg 1)) SNELHEIDSREGIEM STITSWERD EN UITHUIZEN Figuur 23 snelheidsregiem Stitswerd Figuur 24: snelheidsregiem Uithuizen

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen (Vervolg 2)) SNELHEIDSREGIEM USQUERT EN WARFFUM Figuur 25: snelheidsregiem Usquert Figuur 26: snelheidsregiem Warffum

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen (Vervolg 3)) SNELHEIDSREGIEM UITHUIZERMEEDEN EN ROODESCHOOL Figuur 27 snelheidsregiem Uithuizermeeden Figuur 28: snelheidsregiem Roodeschool

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen (Vervolg 4)) SNELHEIDSREGIEM KANTENS EN OOSTEINDE Figuur 29: snelheidsregiem Kantens Figuur 30: snelheidsregiem Oosteinde

Bijlage 3: Snelheidsregiem gemeentelijke wegen (Vervolg 5)) SNELHEIDSREGIEM OUDE SCHIP Figuur 31: snelheidsregiem Oude Schip

Bijlage 4 Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen

Bijlage 4: Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen

Bijlage 4: Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen (Vervolg 1))

Bijlage 4: Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen (Vervolg 2))

Bijlage 4: Kostenindicatie diverse verkeerskundige maatregelen (Vervolg 3))