Dominique Roos dd. 03 JUNI 2016 Zijn kinderen en jongeren kwetsbaarder voor prestatiedruk dan volwassenen? Kinderen en jongeren Emotioneel gekleurd en vermijdend copinggedrag. Volwassenen Cognitief gekleurd en actief copinggedrag. kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 1
Hoe functioneert het brein van kinderen en jongeren in relatie tot prestatiedruk? Wat gebeurt er binnen hun lichaam? Welke reacties treden er in werking? Neurologie van stress_reacties bij aanhoudende prestatiedruk. Amygdala Voelt dat er groot gevaar is en geeft signaal aan de hypothalamus. Hypothalamus Adrenaline-fight&flightrespons (opstart sympathisch systeem) - stilleggen van prefrontale cortex Bijnierschors cortisol-stilleggen van parasympathisch systeem Adrenaline + cortisol = glucose (brandstof/energie) Hippocampus Informatie over de stressveroorzaker wordt opgeslagen in het brein. kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 2
Stress en het kinderbrein Hoe gaan kinderen zelf met de druk om te presteren om? De druk om te presteren: wat doet het met onze kinderen en jongeren? 3 basiscopingstrategieën van kinderen en jongeren Situatie actief aanpakken Situatie ontwijken Opstandig worden Emoties reguleren Zwijgen Boos worden Oplossingen zoeken Vergeten Impulsief eropaf gaan Met anderen praten Ontkennen Mokken Plannen maken Afleiding zoeken Niet nadenken Steun zoeken bij familie en vrienden Jezelf de schuld geven Anderen de schuld geven kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 3
Effectieve en ineffectieve copinstrategieën (Lazarus & Folkman, 1984) Probleemgericht (Situatie onder controle houden/veranderen) Cognitief niveau Effectief Maken van plannen, nagaan van alternatieven. Ineffectief Probleem zien als onoplosbaar Fatalisme Emotiegericht (Emoties onder controle houden/veranderen) Optimisme Situatie relativeren, de positieve kanten zien. Gedragsniveau Effectief Situatie actief aanpakken, concrete stappen ondernemen. Steun zoeken bij anderen, advies vragen, emoties uiten. Ineffectief Passief afwachten Ontkennen, ontwijken, zich afsluiten voor het probleem, boos worden, opstandig worden. De druk om te presteren: wat doet het met onze kinderen en jongeren? Prestatiedruk STRESS Negatieve beleving Positieve beleving kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 4
Stress als gevolg van een grotere schoolbelasting = positieve stress Stress in de relationele sfeer = negatieve stress. Grotere schoolbelasting = positieve stress (J. van der Ploeg, 2013) Op voorwaarde dat de leerling: - kan omgaan met tijdsdruk; - goed kan plannen; - effectief kan omgaan met plotselinge veranderingen; - zich niet snel laat afleiden door bijzaken; - ervan overtuigd is het schoolwerk aan te kunnen; - zich thuis voelt in de klas; - een goede relatie heeft met de leerkracht. kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 5
Hoe kunnen volwassenen belangrijke steunpilaren zijn in het omgaan met prestatiedruk? Geef het voorbeeld in het inzetten van effectieve copingstrategieën (spiegelneuronen). Help kinderen en jongeren in het plannen van hun huiswerk/lessen. Creëer succeservaringen. Help hoofdzaken onderscheiden van bijzaken. Los conflicten héél snel op (zowel in de verticale als in de horizontale relatie). Hoe kunnen volwassenen belangrijke steunpilaren zijn in het omgaan met prestatiedruk? Focus op de positieve kant bij onverwachte voorvallen. Werk aan een positieve, ondersteunende houding en klassfeer. Bij negatieve ervaringen: help de situatie en de daarmee gepaard gaande emoties onder controle te krijgen, stimuleer om er met leeftijdsgenoten over te praten. Ga voluit voor kwaliteiten- en motievenreflectie! kwaliteitszorg op school", 3 juni 2016 6