Het proefonderzoek voor dikkedarmkankeropsporing in Vlaanderen Prof. dr. Guido Van Hal Dr. Sofie Van Roosbroeck Drs. Sarah Hoeck Centrum voor Kankerpreventie Onderzoeksgroep Medische Sociologie en Gezondheidsbeleid Vakgroep Epidemiologie en Sociale Geneeskunde Universiteit Antwerpen www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Overige indieners: UZA Afdeling Gastro-enterologie ZNA, Campus Middelheim, Afdelingen Gastro-enterologie en Oncologie ZNA, Campus Jan Palfijn, Afdelingen Gastro-enterologie en Oncologie ZNA, Campus Stuivenberg, Afdelingen Gastro-enterologie en Oncologie ZNA, Campus St.-Erasmus, Afdeling Gastro-enterologie St.-Elisabethziekenhuis Turnhout, Afdeling Gastro-enterologie AZ St.-Jozef Turnhout, Afdeling Gastro-enterologie PIH Afdeling Gezondheid Domus Medica HVRT Gemeente Schilde Logo Kempen en Logo Antwerpen Centrum voor Medische Analyse Herentals Landsbond van Onafhankelijke Ziekenfondsen www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Dikkedarmkanker (CRC) Belangrijk gezondheidsprobleem Jaarlijks in Vlaanderen: 4250 nieuwe gevallen Jaarlijks in Vlaanderen: 1800 overlijdens Bij vrouwen Borstkanker (37%) DDK (14%) Bij mannen Prostaatkanker (30%) Longkanker (17%) DDK (13%) www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02 Dikkedarmkanker als ideale opsporingsziekte Hoge incidentie (4250 in Vlaanderen) en mortaliteit (1800 overlijdens) Verwachting: toename Voorloper: adenomateuze poliep Langzame progressie: groot window of opportunity (10-15 jr) waarbij verwijdering van poliep of vroegcarcinoom leidt tot genezing Prognose afhankelijk van stadium van diagnose
Europese Code tegen Kanker (2003) Men and women from 50 years of age should participate in colorectal screening. This should be within programmes with built-in quality assurance procedures. En nog: Screening for colorectal cancer by FOBT can reduce mortality from the disease by about 15%. Colorectal screening by FOBT every 2 years from the age of 50 years should be made generally available.
Voor > 40% van de EU doelgroep is een bevolkingsonderzoek gaande of in voorbereiding.
Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid 22 februari 2007 Oproep door de Vlaamse Werkgroep Dikkedarmkanker tot projectvoorstel. Pilootproject : het proefonderzoek voor dikkedarmkankeropsporing in Vlaanderen.
www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02 Doel proefonderzoek Het succes van een screeningsprogramma wordt grotendeels bepaald door: de efficiëntie van de gebruikte opsporingstest de bereidheid tot deelname van de doelgroep Het proefproject heeft tot doel kennis te vergaren over de te bereiken participatiegraad in eventueel Vlaams bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker.
ifobt Immunochemische Faecale occult bloedtest (ifobt) Humaan Hb 1 staalname Automatische analyse (OC-Sensor) 10 www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Keuze van de ifobt voor het proefbevolkingsonderzoek Cliëntvriendelijkheid Gemak/objectiviteit lezing Afwezigheid van dieetrestricties Slechts 1 staalname nodig Selectiviteit voor colorectale bloedingen Kwaliteitscontrole op beoordeling testresultaten Automatisering metingen/beoordelingen Specifieke cut-off waarde (50-75-100 ng) Specificiteit en sensitiviteit 11 www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02 Opzet Proefonderzoek (1) personen met gewoon risico van 50 tot en met 74 jaar uit Schilde, Vosselaar en Borgerhout Uitnodigingsperiode: februari december 2009 Twee uitnodigingsmethoden via post via huisarts
Opzet Proefonderzoek (2) Cross-over design Onderzoek houdt in: staalname Analyse in één labo: ifobt Resultaat per post naar huisarts en deelnemer binnen 10 werkdagen Test en analyse zijn gratis www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Post-groep 10000 (gelijk LT en gender) Opsturen ifobt per post Geen respons: uitnodiging HA Spontane consulten bij HA Respons: analyse ifobt in CMA en registratie door PIH HA-groep 10000 (gelijk LT en gender) Uitnodiging/consultatie bij HA Geen respons: Opsturen ifobt post Normaal: brief aan deelnemer en HA Afwijkend: brief aan deelnemer en HA met oproep voor colonoscopie Opvragen resultaat bij huisarts en centr registratie
Start onderzoek = LABO - test Opsporen onzichtbaar bloed Staalname en antwoordformulier opsturen in bijgevoegde envelop Resultaat naar deelnemer en huisarts binnen de 10 werkdagen Positieve test = bloed gevonden: colonoscopie Negatieve test = geen bloed gevonden: herhaling ifob-test binnen 2 jaar www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Voorbeeld uitnodigingsbrief via huisarts www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Voorbeeld informatiebrochure via huisarts
Voorbeeld antwoordformulier via huisarts www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
Respons en deelname Doelgroep 19.542 Respons 10.047 (51,4%) NON-Respons 9495 (48,6%) Deelname JA 8239 (42,2%) Deelname NEE 1808 (9,3%)
Resultaten Participatie voor cross-over: Totaal: 27,9% Via huisarts: 17,6% Via post: 38,1% Totale participatie per uitnodigingsmethode: Via huisarts: 24,8% Via post: 64,3%
Respons per gemeente/district Gemeente/ Respons noemer % district Borgerhout 4077 9732 41,9 Vosselaar 2128 3150 67,6 Schilde 3842 6660 57,7 TOTAAL 10.047 19.542 51,4
Respons per geslacht 60 50 40 30 20 10 41,8% 46,8% 0 mannen vrouwen deelname JA deelname Nee P<0,0001 Verschillen in respons worden vooral bepaald door verschillen in deelname aan het stoelgangsonderzoek.
Respons per leeftijdsgroep 60 50 40 30 20 10 0 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 deelname JA deelname Nee P<0,0001
Deelname JA per gemeente/district Gemeente/ district Deelname JA noemer % Borgerhout 3207 9732 33,0 Vosselaar 1804 3150 57,3 Schilde 3228 6660 48,5 TOTAAL 8239 19.542 42,2
Resultaten (3)
Preventiedecreet Vlaamse regering 21.11.2003 Art. 31 Bevolkingsonderzoek 2. Bevolkingsonderzoeken, in het kader van ziektepreventie, die niet in opdracht van de Vlaamse regering worden uitgevoerd, vereisen een toestemming van de Vlaamse regering.
Referenties De Laet C, Neyt M, Vinck I, Lona M, Cleemput I, Van De Sande S. Heath Technology Assessment: colorectale kankerscreening: wetenschappelijke stand van zaken en budgetimpact voor België. KCE report vol 45A. 2006. Europese Aanbeveling inzake Dikkedarmkankerscreening. 2000. Europese Code tegen Kanker. 2003. Georgi Rossi P, Federici A, Bartolozzi F, farch S, Borgia P, Guasticchi G. Trying to improve the compliance to colorectal cancer screening: a complex study design for a complex planning question. Contemporary Clinical Trials, 26, (3), 2005. Gezondheidsraad. Bevolkingonderzoek naar darmkanker. Den Haag: Gezondheidsraad, 2009, publicatienr. 2009/13. Govaerts F, Deturck L, Wyffels P. Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering: Screenen naar colorectale kanker bij mensen zonder verhoogd risico. Huisarts nu, 37(7), 2008. Van Eycken E, De Wever N, Cancer incidence and Survival in Flanders 2000-2001,Vlaamse Liga tegen Kanker, VLK, 2006 Statistiek van de doodsoorzaken 2004, MVG, AZG, Team gegevensverwerking en resultaatopvolging. Van Rossum L. Colorectal Cancer: to screen or not to screen? That is the question. PhD thesis, ISBN: 978-90-9024297-2, 2009. Von Karsa L et al. Cancer screening in the European Union. Report on the implementation of the Council Recommendation on cancer screening First Report. Lyon: International Agency for Research on Cancer; 2008. www.dikkedarmkanker.be. The official website on the trial study for colorectal cancer screening in Flanders, hosted by the Centre for Cancer Prevention, University of Antwerp. Online since December 2008. www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02
????????????????????? 30 www.dikkedarmkanker.be info@dikkedarmkanker.be gratis nummer: 0800 201 02