Coaching, Counseling & DSM Ron van Deth - Overgang van DSM-IV naar DSM-5 - Wat kan/moet ik als coach/counselor met de DSM?
Valkuilen coach/counselor Gaan diagnosticeren Iemand met een psychische stoornis gaan behandelen Voorbijgaan aan mogelijke lichamelijke ( organische ) oorzaken van bepaalde problematiek
Verwijzen? Kennis van eigen mogelijkheden en beperkingen: opleiding en (werk)ervaring Intervisie en supervisie Problemen: - Zelfinzicht cliënt vs. ernst stoornis - Dimensioneel ipv categoriaal
Dimensioneel watervrees onverantwoord bezig-zijn klacht(en) Coach Counselor psychische stoornis
Waar begint het mee? Niet-pluis-gevoel Globale kennis van psychische problematiek: DSM
Voorgeschiedenis Medicijngebruik (antidepressiva, antipsychotica, benzo s) Eerdere psychologische hulpverlening Psychische problematiek in familie Stressvolle gebeurtenis(sen) Verloop carrière en ziekteverzuim Mate van impact op privé en werk
Gele vlaggen Sterke ontregeling werk of privé Erg somber en lusteloos Hevige angsten Verwardheid (onsamenhangend, moeizaam contact) Wanen en hallucinaties Agressief en impulsief
Kennis psychische problematiek DSM: Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders (APA)) Kenmerken: a. Brengt onderscheid aan tussen stoornissen op basis van symptomen b. Is zoveel mogelijk theoretisch neutraal c. Maakt zoveel mogelijk gebruik van observeerbare criteria
Wijzigingen DSM-5 (2013) Eerste drie assen naar één as. Dimensioneler. Herschikking Nieuwe benamingen Nieuwe stoornissen
Wijzigingen DSM-5 (2013) Herschikking: Stemmingstoornissen: tweedeling Angststoornissen: - Dwangstoornissen: apart groep - PTSS: nu onder Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen (aanpassingsstoornis) Gokverslaving: bij andere verslavingen
Wijzigingen DSM-5 (2013) Nieuwe benamingen: Cogn. st.: neurocognitieve stoornissen (waaronder dementie) Ontwikkelingsstoornissen: neuroontwikkelingsstoornissen Alleen nog autismespectrumstoornis (ASS) Somatoforme st.: Somatisch symptoom stoornissen
Wijzigingen DSM-5 (2013) Nieuwe stoornissen: Verzameldwang of verzamelstoornis Skin-picking disorder Suïcidale gedragsstoornis Storende ontregeling van de stemming Eetbuistoornis
LAPSAA L ichamelijke aandoeningen? A lcohol en drugs? (AUDIT) P sychosen? S temming? A ngst? A ndere problemen?
Wegwijzer psychische stoornissen Tip: www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl Lijst met meet- instrumenten, zoals BPRS, 4DKL en MINI
Nadelen DSM Pathologisering menselijk bestaan (diagnostische inflatie) Reïficatie en trivialisering stoornis. Stigma en diagnose als self-fullfilling prophecy Diagnose kan dienen als excuus of valse hoop bieden Probleemverkenning verengt tot etikettenplakken
Psychische problematiek en dan? - Wanneer verwijzen? - Moet ik een DSM-diagnose stellen? - Wat kan ik wel/niet als coach/counselor? - Stepped care als leidraad
Stepped care Bij zwaardere problemen verwijzen. Anders: Geen DSM-diagnose en aansluiten op zorgbehoefte Eerste stappen van begeleiding zijn minimaal belastend (coaching) Cliënt wordt nauwkeurig gevolgd en zonodig volgt een zwaardere behandeling (counseling)
Getrapte diagnose Is er sprake van disfunctioneren én ernstige ontregeling van privé of werk? STAP 1 ja Verwijzen: DSM-diagnose en specialistische behandeling nee
Getrapte diagnose Gaat het om heel lichte problematiek (klacht)? STAP 2 ja Normaliseren Watchful waiting Zelfhulp Coaching nee Bij onvoldoende resultaat
Getrapte diagnose STAP 3 Gaat het om lichte tot matige problematiek? ja bij voldoende resultaat Kortdurende counselende interventies Afsluiten begeleiding
Voorwaarden getrapte diagnose Adequate inschatting ernst/risico s - enige kennis van psychische stoornissen - vragenlijsten als 4DKL, BPRS, Mini Goede monitoring van: - de problematiek - je begeleiding.
Monitoren Zelfregistratie Heldere, concrete doelen begeleiding Effecten van begeleiding in kaart brengen: Session Rating Scale Outcome Rating Scale
Literatuursuggesties Kritiek op DSM: - A. Frances: Terug naar normaal - M. Van Hintum: Doe eens normaal - P. Verhaeghe: Over normaliteit en andere afwijkingen - E. Thoutenhoofd en L. Batstra: Overleeft de psychiatrie de DSM-5? (De Psycholoog, maart 2013) Alternatief: - L. de Bruijn. Veranderen in 333 vragen.
Info over stoornissen: - R. van Deth: Psychiatrie: van diagnose tot behandeling - A. Frances en M.B. First: Stemming en stoornis - R. van Deth/ W. Vandereycken: Wegwijzer psychische problemen - Reeks A-ggZ - T. van Lieshout: Pedagogische adviezen voor speciale kinderen - H. Van t Land e.a.: Trimbos zakboek psychische stoornissen - W. van der Does: Zo ben ik nu eenmaal!