SITUATIONEEL BEGELEIDEN

E-mail: c.timmer@vumc.nl

Eerst kijken we naar het gedrag van de verpleegkundige LVO praktijk- en werkbegeleidersdag

Gedrag van de verpleegkundige: 1. Taakgericht gedrag (sturing geven): activiteiten die leiden tot concrete resultaten 2. Relatiegericht gedrag (ondersteuning bieden): activiteiten gericht op het onderhouden en ondersteunen van de relatie met de lerenden LVO praktijk- en werkbegeleidersdag

Wanneer pas je nu instrueren of overtuigen of ondersteunen of delegeren toe?

Daarvoor kijken we naar de begeleidingsbehoefte van de lerende

Welke begeleidingsstijl kies ik? Wordt bepaald door de taakvolwassenheid van de lerende: taakbekwaamheid (kan hij het?); leerbereidheid (wil hij het?).

Kan hij het? Wordt bepaald door de taakbekwaamheid van de lerende, de mate waarin hij: ervaring heeft met de te leren (deel)taak; relevante theoretische voorkennis heeft; zelfstandig kan leren; vaardig is in oplossen van problemen.

Taakbekwaam? Kan hij het?

Wil hij het? Wordt bepaald door de leerbereidheid van de lerende, de mate waarin hij: gemotiveerd is; verantwoording wil/kan nemen; zelfvertrouwen heeft.

Leerbereid? Wil hij het?

Vaststellen van de begeleidingsstijl op grond van de taakvolwassenheid van de lerende door het scoren van de taakbekwaamheid en leerbereidheid.

Je hebt de begeleidingsbehoefte van de lerende vastgesteld Nu de begeleidingsstijl uitvoeren: instrueren of overtuigen of ondersteunen of delegeren

Ontwikkelingsfasen van een lerende

onbewust - onbekwaam bewust - onbekwaam bewust - bekwaam onbewust - bekwaam

HELPEN TE VERANDEREN DOOR LEREN TE FACILITEREN

Helpen te veranderen Model van Kurt Lewin.

Unfreezing Veranderbaar maken Moving Verandering inzetten (Re)freezing Afronden van de verandering

Lerende: onbewust - onbekwaam Opleider: Unfreezing Lerende: bewust - onbekwaam

Opleider: Unfreezing Lerende zich welkom laten voelen; zorgdragen voor fysieke en psychische veiligheid (voorkomen van FIGHT- of FREEZE- of FLIGHT-reactie); zekere mate van controle geven over zijn leer- en werksituatie; identiteit benadrukken: je bent student, maar je hoort bij onze organisatie en bij het team; pull-methoden, omstandigheden creëren waardoor de lerende de noodzaak ziet/ervaart/verleid wordt om te veranderen; push-methoden, dwingen te handelen: je gaat het doen of je het nu leuk vindt of niet

Lerende: onbewust - onbekwaam Opleider: Unfreezing Lerende: bewust - onbekwaam Opleider: Moving

Lerende: onbewust - onbekwaam Opleider: Unfreezing Lerende: bewust - onbekwaam Opleider: Moving Lerende: bewust - bekwaam

Opleider: Moving (situationeel) begeleiden; begeleidingsplan maken/stageplan laten maken; doelen bepalen en visualiseren van doelen; laten zien dat leren van het beroep een proces is; kikker koken : langzaam opvoeren van complexiteit; inspireren/voorbeeldgedrag; uitdagen op intrinsieke motivatie, ambities en kwaliteiten; vragen stellen; taken laten doen; feedback geven; laten reflecteren en samen evalueren; het leren faciliteren.

Lerende: onbewust - onbekwaam Opleider: Unfreezing Lerende: bewust - onbekwaam Opleider: Moving Lerende: bewust - bekwaam Opleider: (Re)freezing

Lerende: onbewust - onbekwaam Opleider: Unfreezing Lerende: bewust - onbekwaam Opleider: Moving Lerende: bewust - bekwaam Opleider: (Re)freezing Lerende: onbewust - bekwaam

Opleider: Re-freezing taken delegeren; blijven belonen van gewenst gedrag; vieren van successen; toepassen van het geleerde in andere situaties; complexiteit opvoeren; kwantiteit opvoeren; eisen aan kwaliteit opvoeren; bevorderen.

Je hebt de begeleidingsbehoefte van de lerende vastgesteld Nu de begeleidingsstijl uitvoeren: instrueren of overtuigen of ondersteunen of delegeren Hoe doe je dat???

Lerende: Onbewust-onbekwaam Zwak zelfvertrouwen Weinig zelfstandig Weinig gemotiveerd Taakbekwaamheid - Leerbereidheid Opleider: UNFREEZING INSTRUEREN

Kenmerken van het gedrag van een verpleegkundige die instrueert zijn: éénrichtingsverkeer ; leerdoel aangeven; aanwijzingen (instructies) geven; aanwezige protocollen en richtlijnen gebruiken; concrete afspraken maken over de uitvoering; voortgangsbewaking van de resultaten. Volgorde instructie: uitleggen voordoen na laten doen feedback geven

Lerende: Bewust-onbekwaam Voldoende zelfvertrouwen Weinig zelfstandig Gemotiveerd Taakbekwaamheid - Leerbereidheid + Verpleegkundige: MOVING OVERTUIGEN

Kenmerken van het gedrag van een verpleegkundige die overtuigen als stijl toepast: beperkt tweerichtingsverkeer ; verpleegkundige bepaalt wanneer, wat en hoe er wordt geleerd, maar geeft inspraak; begrip kweken voor de taak; juiste uitvoering benadrukken; lacunes in kennis of vaardigheid achterhalen; ingaan op ideeën/suggesties van de lerende; inzicht verschaffen in werkproblemen en gekozen methode; concrete afspraken maken over de uitvoering van de taak; angsten en weerstand reduceren.

Lerende: Bewust-bekwaam Weinig zelfvertrouwen Zelfstandig Weinig gemotiveerd Taakbekwaamheid + Leerbereidheid - Verpleegkundige: MOVING ONDERSTEUNEN

Kenmerken van het gedrag van een verpleegkundige die ondersteunen als begeleidingsstijl toepast: lerende zoveel mogelijk zelf verantwoordelijk laten zijn; naar oplossingen/vorige succeservaringen vragen; leer- en werkproblemen van de Lerende helpen oplossen; stimuleren, aanmoedigen en waarderen; uitdagen op ambitie; begrip voor gevoelens van de lerende hebben en dit tonen; angsten en weerstand reduceren.

Lerende: (On)bewust-bekwaam Goed zelfvertrouwen Zelfstandig Gemotiveerd Taakbekwaamheid + Leerbereidheid + Verpleegkundige RE-FREEZING DELEGEREN

Kenmerken van het gedrag van een verpleegkundige die delegeert, zijn: werk vaak laten doen om routine op te bouwen; de lerende vrijheid geven; vertrouwen uitspreken; voorwaarden scheppen om de taak uit te voeren en er van te leren; belangstelling tonen voor de voortgang; leerresultaten en uitvoering van het werk checken (contrôle mag/moet); vaardigheden laten inzetten in andere werksituaties (transfer); tempo en complexiteit van het werk en leren opvoeren. Geen laissez fair. De verpleegkundige blijft (eind)verantwoordelijk voor de kwaliteit van de patiëntenzorg en de leeractiviteiten.

Lerende laten groeien in zijn taakvolwassenheid

Lerende laten groeien in zijn ontwikkeling

Terug moet soms ook

Situationeel begeleiden toepassen: als globale stijl bij het geven van begeleiding; bij een bepaalde werksituatie in de organisatie; bij een individuele begeleidingssituatie; bij een bespreking over de lerende.