Post-EAPC symposium 17 juni 2014

Vergelijkbare documenten
Advance Care Planning

Advance Care Planning bij chronisch orgaanfalen: praat voor het te laat is!

Voorafgaande zorgplanning: van studies naar klinische praktijk. Naomi Dhollander

Sterven bij dementie. studie arena 2011: sterven bij dementie 1. Progressie Alzheimer MMSE 30. vroeg mild matig ernstig. Prevalentie dementie

Advance Care Planning toepassen in de ouderenzorg. Prof dr J.J.M. van Delden Julius Centrum, afd medical humanities UMC Utrecht

Het beloop van dementie in het verpleeghuis

Advance Care Planning in België

Staken van de behandeling op de IC wat zegt literatuur? Jacqueline Wallage AIOS Anesthesiologie 26 juli 2017

Pro-actieve besluitvorming rond het levenseinde: waarom, instrumenten en onderbouwing

Leerdoelen. Advance care planning. Rol ACP in besluitvorming. Health and Retirement study

Inleiding Hoe het begon Doel

Vroegtijdige zorgplanning in woonzorgcentra. hype of hulp? Dr. Gert Huysmans, Voorzitter Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen

Praten over behandelwensen en -grenzen

Kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven: Een aantal onderzoeksprojecten. Michael A. Echteld

Masterclass palliatieve zorg bij dementie 17 jan 2019

Tijdige gezamenlijke besluitvorming over zorg in de laatste levensfase (ACP én SDM)

VZP bij beginnende dementie. Myriam De Schynkel Dementiecoach

Sterven met dementie in Vlaanderen. Lieve Van den Block Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde, VUB-Ugent

Het meten van angst: verpleegkundigen aan het woord!

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Film. à Zorg beter afstemmen op wensen en opvattingen patiënt/ naasten. à Voorkómen van onnodige/onwenselijke medische handelingen

Zou het u verbazen als deze patiënt over een jaar nog leeft?

Oncologie als voorbeeld voor palliatieve zorg bij dementie. Mantelzorg in de laatste levensfase van mensen met dementie

Vroegtijdige zorgplanning: wat weten we al en welke vragen zijn er nog?

Is er in Nederland behoefte aan de Palliative Performance Scale om terminale zorg te indiceren?

Advanced care planning. Ketenzorg Arnhem

Financiering palliatieve zorg

ALS zorg en palliatieve zorg? Een gezamenlijk doel! En dezelfde uitkomstmaten?!

Doorgaan of stoppen op de ICU. A-J. Meinders, internist- intensivist

Innovaties op het snijvlak van ziekenhuis en zorg thuis

NEDERLANDSE SAMENVATTING

Advance care planning, rol verzorgenden en verpleegkundigen

Zorg bij dementie: Altijd palliatieve zorg? Prof. dr. Cees Hertogh. 15 januari Ouderengeneeskunde & Ethiek van de zorg

Advance care planning Laatste stand van zaken palliatieve zorg. Karin van der Rijt Hoogleraar palliatieve oncologische zorg

Zorg in de laatste levensfase. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Grenzeloos einde: zorg tegen beter weten in of geplande zorg?

IJsselland Ziekenhuis Capelle aan den IJssel tel. (010) Palliatieve zorg bij dementie NPZR&o 12 okt 2017

Nederlandse samenvatting

Onderzoek naar voorschrijven door Verpleegkundig Specialisten. Anneke Francke, mede namens Marieke Kroezen (NIVEL) 19 juni 2014

Alcohol misbruik Consequenties voor IC. Roger van Groenendael

thuiszorg in de standaardzorg voor

Kanker en naasten: 'Vergeet ons niet te lezen'

Evolutie en kenmerken van euthanasie sedert de implementatie van de euthanasiewet in Prof dr Luc Deliens

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Triage GR Vangnet of zeef? 12 februari 2016 Aafke de Groot

End-of-Life in Dementia (EOLD) scales Nederlandse versie 2010

NHG-Leergang Palliatieve Zorg. Module 1: inleiding, palliatief redeneren

Continue sedatie tot aan het overlijden in Vlaamse woonzorgcentra

Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving. 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care

Palliatieve zorg en (centraal) neurologische aandoeningen. Palliatief netwerk

De kracht van het netwerk

Dialyse dosis en tijdstip starten CRRT: onderzoekspresentatie. Petra de Vries Renal Practitioner i.o. Erasmus MC Rotterdam

(potentiële) belangenverstrengeling. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Highlights in ehealth

Dag van de Dementiezorg 2016 Palliatieve zorg bij dementie

Advance Care Planning bij COPD en dementie: is er verschil?

Samenvatting. Nieuwe ontwikkelingen in de palliatieve zorg: kwaliteitsindicatoren en het palliatieve zorgcontinuüm.

Invasieve beademing bij longfibrose. Liselotte Boerman, ANIOS

Advance Care Planning

Afspraken maken over uw behandelgrenzen

The quality of dying: autonomie en begeleiding

ZORG VOOR KWETSBARE OUDEREN winst of waan? Door Elvira Schouten en Desirée Verheijen, clinic

Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren in de palliatieve zorg in Vlaanderen. Kathleen Leemans

Maaike Vandeweghe Specialist Practice Development Nurse Manager Greenwich & Bexley Cottage Hospice London

MAPPING STUDIE. Anne van den Brink. Specialist Ouderengeneeskunde, Junior Onderzoeker

Introduction Henk Schwietert

Familie perspectief op palliatieve zorg bij dementie

Anticiperen op zorg rond het levenseinde. Brenda Ott, kaderhuisarts ouderengeneeskunde

KNMG richtlijn Tijdig praten over het overlijden

De plaats van besluitvorming rond het levenseinde binnen het nieuwe kwaliteitskader palliatieve zorg

Behandelbeperkingen, wel of niet reanimeren?

Ongeneeslijk ziek. Samen uw zorg tijdig plannen

Medicijngebruik in de laatste levensfase optimaliseren met handvatten voor het EPD

DE TOEKOMST VAN PALLIATIEVE PATIENTENZORG

Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen

Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners

Denkt u wel eens na over uw levenseinde?

Impact IC opname: wat doen we een patiënt aan? Symposium Grenzen aan de (IC) zorg J.G. van der Hoeven

Rol van de CRA bij palliatieve zorg in een Woonzorgcentrum. Jan De Lepeleire Crataegus ACHG KU Leuven

Guy Hannes Coördinator PNAT

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Hoe kan ik nu beslissen voor later? Sophie Ampe Dr. Aline Sevenants Prof. Dr. Chantal Van Audenhove

Symposium palliatieve zorg

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen

Amsterdam Symposium on Palliative Care

De familie beslist mee. Margo van Mol Psycholoog en IC-verpleegkundige 01 December 2015

VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS

Het PaTz project Een andere focus op palliatieve zorg. Dr. Bart Schweitzer, huisarts, projectleider

Palliatieve zorg in de eerste lijn

Ongeneeslijk ziek: samen uw zorg tijdig plannen

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en

Outcome na CVVH- behandeling Mortaliteit en nierfunctieherstel bij IC-patiënten na CVVH-behandeling

Continue palliatieve sedatie

Transcriptie:

Post-EAPC symposium 17 juni 2014 Zorg rond het levenseinde Arianne Brinkman, onderzoeker Erasmus MC Geen potentiële belangenverstrengeling

/

End-of-life care, onderwerpen: - Changes in personal dignity in nursing home residents. - Patient preferences - Continuous deep sedation - End-of-life care for patients with dementia - Respite care for patients with neurodegenerative diseases - End-of-life care in nursing homes, in geriatric units - Use of statins - Making SPC beds available -..

Inhoud 1. Wensen en voorkeuren van patiënten 2. Advance care planning 3. Plaats van zorg / overlijden

Inhoud 1. Wensen en voorkeuren van patiënten 2. Advance care planning 3. Plaats van zorg / plaats van overlijden

Wensen en voorkeuren van patiënten (1) Sandsalen e.a : What preferences regarding quality of palliative care services are expressed by patients in a palliative phase of their illness? A systematic mixed studies review. Systematische review, 21 studies, belangrijke thema s: - Focus op het leiden van een betekenisvol leven. - Gezondheidszorg professionals - Familie en vrienden - Zorg omgeving - Organisatie en coördinatie

Wensen en voorkeuren van patiënten (2) Pasman / Evans e.a.: Life sustaining treatment preferences: Social support more important than health? LASA studie, vragenlijst onder 1484 ouderen Doel: vaststellen voorkeuren van ouderen t.a.v. kunstmatige voeding / vocht, reanimatie, beademing, antibiotica in 2 hypothetische situaties van dementie en kanker Merendeel wenst geen levensverlengende behandelingen te ondergaan in geval van dementie (85%) en kanker (78%)

Wensen en voorkeuren van patiënten (2) Relatie tussen sociale steun en voorkeuren: * Beide scenario s: groter sociaal netwerk: meer geneigd om af te zien van levensverlengende behandeling * Kanker: inwonende partner of grotere emotionele ondersteuning: meer geneigd levensverlengende behandelingen te ondergaan. Huidige gezondheidstoestand hing niet samen met voorkeuren, behalve angst in geval van dementie.

Wensen en voorkeuren van patiënten (3) De Roo e.a. Actual and preferred place of death as quality indicators for palliative care PLoS One. 2014 Apr 8;9(4):e93762 Doel was het beschrijven van % van patiënten dat: 1. thuis overlijdt 2. op plaats van voorkeur overlijdt. Zijn dit geschikte kwaliteitsindicatoren? Mortality follow-back study Gegevens van netwerken van huisartsen in BE, NL, IT en ES Patiënten die thuis verbleven en niet acuut overleden (n=3752)

Wensen en voorkeuren van patiënten (3) Plaats van overlijden was vrijwel altijd bekend Voorkeur voor plaats was vaak niet bekend (i36.9% in NL -70.3% in IT) Conclusie Plaats van overlijden wordt goed vastgelegd, haalbare kwaliteitsind. Voorkeuren niet altijd bekend: gebruik info van naasten. Tijdige communicatie over plaats van overlijden blijft uitdaging.

Inhoud 1. Wensen en voorkeuren van patiënten 2. Advance care planning 3. Plaats van zorg / plaats van overlijden

Advance care planning (1) 3 presentaties over ACP en diverse posters. Casarett e.a. Are advance directives associated with better hospice care? Results of a prospective cohort study J Am Geriatr Soc. 2014 Jun;62(6):1091-6. Retrospectief database onderzoek, 3 hospice programma s in V.S. 49,370 patiënten 2008-2012 73% van alle patiënten had een wilsverklaring op moment van start hospicezorg

Advance care planning (1) Patiënten met wilsverklaring: - maakten gemiddeld langer gebruik van hospicezorg (29 vs 15 dg) - hadden een langere overleving (vanaf moment start hospicezorg) - overleden minder vaak in de eerste week - overleden vaker in een verpleeghuis of thuis. Conclusie: patiënten met wilsverklaringen ontvangen hospicezorg voor langere periode en overleden vaker thuis vergeleken met patiënten zonder wilsverklaring.

Advance care planning (2) Planning for the end of life Pollock e.a. (UK) Kwalitatief onderzoek ACP in de thuissituatie en de wijze waarop voorkeuren / wensen van invloed zijn op uitkomsten van de zorg (bijv plaats van overlijden) 21 case studies (patiënt, familie en zorgverlener perspectief) 6 mnd 37 interviews met zorgverleners Thuissituatie

Advance care planning (1) Casus Conclusie: - Dit onderzoek geeft inzicht in de real world difficulties - Voorkeuren zijn onzeker, pragmatisch, complex en veranderen in de tijd. - Patiënten en naasten worstelen soms met tegengestelde belangen. - Begrippen als keuze, empowerment en autonomie hebben weinig zeggingskracht voor patiënten in de praktijk.

Inhoud 1. Wensen en voorkeuren van patiënten 2. Advance care planning 3. Plaats van zorg / plaats van overlijden

Plaats van overlijden / zorg (1) Robinson e.a.: The benefits of hospital admission for patients with palliative care needs in New Zealand 14 patiënten met behoefte aan PZ, opgenomen in ziekenhuis Patiënten tweemaal geïnterviewd, allen noemden voordelen van opname: - zich veilig voelen - onderzoek naar & verlichting van symptomen. - meer ziekte inzicht - ontlasten van naasten Conclusie: mensen ervaren ook voordelen van ziekenhuisopname

Plaats van overlijden (2) Darlington e.a.: Transferring critically ill patients home to die: scoping the potential population Doel: vaststellen van grootte en kenmerken van patiëntgroep die mogelijk vanuit IC naar huis verplaatst kan worden om te overlijden. Retrospectief onderzoek Totaal 7844 patiënten op 10 ICU en HDU afdelingen in 2 ZH 422 patiënten overleden.

Plaats van overlijden (2) 422 patiënten: - Merendeel niet geschikt voor transfer door plotseling overlijden (14.7%) instabiliteit (53.3%) of behoefte aan complexe zorg (8,3) - 100 patiënten (23.7%) mogelijk geschikt voor transfer - gemid. lft: 70,4 jaar, 44% vrouw - 53% bij bewustzijn - merendeel ademt zelf (of heeft niet invasieve beademing) - met name respiratoire (41%), neurologische (19) of cardiale (19%) aandoeningen Niet gevraagd naar de wensen van patiënt en naasten

Plaats van overlijden (3): discussie D.C. Currow: Hospital can be the actively chosen place for death J Clin Oncol. 2013 Feb 10;31(5):651-2 Thuis overlijden wordt gebruikt als criterium voor kwaliteit van zorg maar in hoeverre is er per definitie samenhang tussen beide? D. Casarret: Should patients dying in the site of their choice be a quality measure? Should asking about preferred site of death be a quality measure?

Samenvatting Wensen en voorkeuren van patiënten (inhoud, organisatie en plaats van zorg) Advance care planning Uitkomsten (bijv. plaats van overlijden, levensverlengende behandeling)

Meer informatie: Congress Highlights EAPC blog http://eapcnet.wordpress.com/ Alle abstracts Lleida 2014 Palliative Medicine http://pmj.sagepub.com/content/28/6/538.extract Abstracts van eerdere congressen EAPC website http://www.eapcnet.eu/corporate/events/researchpastcongresses.aspx

Tot slot... 1. Abstracts: indienen vanaf 14 juli Meer informatie: www.eapc-2015.org