project: Belangrijke levensgebeurtenissen

Transcriptie

1 project: Belangrijke levensgebeurtenissen

2 Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus KB Meppel Tel.: Fax: Internet: Betty Engelsma en ROC Mondriaan Belangrijke levensgebeurtenissen Auteurs Titel Vormgeving Binnenwerk: DBD Design/Ruurd de Boer, omslag: Tekst in Beeld/Hubi de Gast ISBN Copyright 2011 Uitgeverij Edu Actief b.v. Eerste druk/tweede oplage Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotokopie of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb. 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (Postbus 3060, 2130 KB) of contact op te nemen met de uitgever voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912.

3 > Over dit project Werken aan dit project doe je met meer mensen samen gedurende een langere periode. Dit omdat je hiervan meer leert. En omdat je met elkaar een beter product kunt maken dan wanneer je dat alleen zou doen. Aan dit project werk je in een projectgroep. De projectgroep bestaat uit vier personen. Doelstellingen Je kunt omschrijven wat het begrip belangrijke levensgebeurtenissen inhoudt. Je kunt eigen ervaringen bespreken en aandachtig luisteren naar de eigen ervaringen van medestudenten. Je kunt benoemen welke ondersteuning en begeleiding de cliënt heeft ervaren of gemist bij de door hemzelf ervaren levensgebeurtenis. Je kunt op grond van eigen ervaringen bedenken welke vorm van ondersteuning en/of begeleiding bijdraagt aan de verwerking van de belangrijke levensgebeurtenis van de cliënt. Je kunt relevante voorbeelden geven uit de praktijk of eigen beleving tijdens stage of werk. Je kunt aangeven welke mogelijke signalen een cliënt kan uitzenden na een belangrijke levensgebeurtenis. Je houdt rekening met de gevolgen van de levensgebeurtenis, zoals invloed op het gedrag. Je houdt rekening met de mogelijkheden en beperkingen van de cliënt of zijn netwerk. Je houdt rekening met de gevoelens van de cliënt of zijn netwerk. Je kunt methodisch voorbereiden en werken. Je weet welke middelen en methoden toegepast kunnen worden in de begeleiding of voorlichting. Je maakt een handleiding voor de begeleiding of voorlichting voor medewerkers in de zorg. Je maakt een voorlichtingsfolder voor de cliënt of de groep cliënten. Extra doelstellingen voor niveau 4: Je kunt een begeleidingsgesprek voeren met een cliënt na een door hem ervaren belangrijke levensgebeurtenis. Je kunt je eigen leerdoelen hiervoor formuleren. Je kunt je kennis over het voeren van een emotioneel probleemgesprek bij belangrijke levensgebeurtenissen doorgeven aan begeleiders van de cliënt. Taal Taal Taal Taal Neem dit project door en onderstreep de woorden die je niet kent. Neem deze woorden over in je woordenlijst en zet de betekenis erbij. Nieuwe, onbekende woorden die je tegenkomt tijdens dit project voeg je toe aan de woordenlijst. Na afloop van dit project neem je dit overzicht op in je taalportfolio. Werkmodel woordenlijst: op Uitgeverij Edu Actief b.v. 3

4 > Casus Shahin woont zelfstandig, maar heeft hierbij begeleiding nodig. Soms wil hij alleen maar even een gezellig praatje met zijn begeleider Bernt. Een andere keer heeft hij hem nodig voor adviezen op allerlei gebieden: zakelijk, over de omgang met huisgenoten of over problemen op het werk. Een paar weken geleden vertelde hij dat hij veel last had van zijn maag. Ze hebben samen contact gezocht met de arts en er volgden enkele onderzoeken. Nu heeft hij gisteren de uitslag gehoord. Tijdens de uitslag was zijn moeder erbij, maar zij is daarna niet meegegaan naar het appartement van Shahin. Bernt treft hem nogal overstuur aan tijdens zijn bezoek. Shahin heeft van de arts te horen gekregen dat hij darmkanker heeft. Bernt praat hier met hem over maar beseft tijdens dit gesprek dat hij op veel vragen die nu bij hem opkomen geen antwoord weet: Hoe gaat de begeleiding van Shahin eruitzien als deze vorm van kanker ernstig blijkt te zijn? Voor welke vragen kunnen ze komen te staan? Wie moet wat doen? Hoe verlopen de contacten met het ziekenhuis, de moeder van Shahin en anderen? Wat moet er allemaal gebeuren als deze ziekte levensbedreigend blijkt te zijn? Hoe gaat de instelling eigenlijk om met het begeleiden van een cliënt die gaat sterven? Moeten ze ook rekening houden met de godsdienstige en culturele achtergrond van Shahin? Bernt hoopt dat over deze zaken iets op papier staat. Zoiets als een handleiding voor wat je in zulke situaties kunt doen, zaken waaraan je moet denken. Na dit bezoek gaat Bernt meteen aan de slag. Hij ontdekt dat een paar jaar geleden iemand wel een lijst met aandachtspunten heeft geschreven, maar niemand weet meer waar die lijst nu is De opdracht > De opdrachtgever Zorgbemiddeling OPMAAT biedt cliënten met beperkingen intramurale en extramurale zorg. In totaal zijn er 35 units. In zeven units wonen de cliënten bijna zelfstandig in appartementen. In de andere units van OPMAAT is meer begeleiding en verzorging nodig. Variërend van weinig tot volledige zorg en begeleiding. Je docent treedt in de plaats van de opdrachtgever bij dit project. Tijdens de hele gang van zaken begeleidt hij het proces en bewaakt hij de kwaliteit van jullie producten. Voor vragen over deze opdracht kunnen jullie dus bij je docent terecht. > Omschrijving opdracht Bij OPMAAT is de laatste tijd veel gebeurd op organisatorisch gebied. Er kwamen veranderingen in de samenstellingen van de teams. Men is nu aan de nieuwe situatie gewend. Tijdens en na die veranderingen ontdekte men dat de kwaliteit van de ondersteuning en begeleiding in enkele units zwakke plekken vertoont. 4 Belangrijke levensgebeurtenissen

5 Enkele situaties waarmee de begeleiders problemen hebben, wijzen daarop: Jef is een van de bewoners die is verhuisd omdat zijn begeleidingsvraag is veranderd. Jef heeft veel last gehad van deze verandering. Ook Cindy, die uit een andere unit is gekomen, lijkt niet goed te kunnen wennen. De begeleiding moet beter leren inspelen op zulke ingrijpende gebeurtenissen. Egbert heeft onlangs te horen gekregen dat zijn ouders gaan scheiden. Elk weekend ging hij naar hen toe. Hij tobt erg over deze situatie en gedraagt zich afwezig en prikkelbaar. De begeleiders vinden het moeilijk hem in deze periode goed te begeleiden. Men is ook bezorgd over Detta. Ze is een jaar lang gepest door twee collega s. In de groep sprak ze hier nooit over, al zeiden de begeleiders achteraf dat ze wel eens iets aan haar merkten. Toen de werkbegeleider haar op het toilet huilend aantrof, kwam het hoge woord eruit. Het was niet alleen bij pesten gebleven. Ze werd ook seksueel lastiggevallen en ze raakte hierdoor volledig in paniek. De vraag voor de begeleiders was of men dit had kunnen voorkomen. En hoe moeten ze Detta hierbij verder begeleiden? Een ander voorbeeld is Nasrin. Haar zus stierf na een auto-ongeluk. Nasrin is hier voortdurend mee bezig. Het is nu acht maanden geleden gebeurd. Hadden de begeleiders Nasrin misschien anders moeten ondersteunen dan ze nu hebben gedaan? Laatst kwam een groepsbegeleider bij het unithoofd voor advies over het volgende. Een van de cliënten met meervoudige beperkingen, Houkje, is oma geworden. Tijdens de zwangerschap van haar dochter hadden haar groepsgenoten intens met haar meegeleefd. Nu is de baby er. Hij zal binnenkort worden gedoopt. Houkje staat erop dat iedereen meegaat naar de doopdienst, die zal plaatsvinden in een kerk in een stadje in de buurt. In deze unit van OPMAAT wonen cliënten met verschillende godsdienstige achtergronden. Sommigen van hen zijn in verlegenheid gebracht door deze uitnodiging. Houkje wil daar niets van horen. Zij zou erg teleurgesteld zijn als niet iedereen van de partij is. Er blijken voor- en tegenstanders te zijn onder de begeleiders. Het geeft zelfs spanningen tussen hen. Wat is wijsheid? Tot slot: er wordt veel gepraat over Betsie. Smoorverliefd is ze op de chauffeur van de taxi, die haar regelmatig naar het activiteitencentrum vervoert. Betsie vertelde onlangs aan een van de stagiairs dat ze met deze man verkering heeft. Ze wil gaan trouwen en verlangt naar een kindje van hem. Schrik in het team: hoe gaan we eigenlijk met dit soort zaken om? Op grond van deze verschillende vragen heeft OPMAAT besloten voor vaker voorkomende ingrijpende gebeurtenissen handleidingen te ontwikkelen. Zodat de begeleiders hier professioneler mee leren omgaan. Daarnaast wil men graag beschikken over voorlichtingsfolders voor de cliënten zelf. Het lijkt de begeleiders van OPMAAT heel fijn als studenten, die ervaring hebben opgedaan in verschillende instellingen en met steeds andere cliënten, dit voor hen willen doen. Jullie krijgen de opdracht om in een groep van vier studenten de volgende producten te maken. > Een handleiding Hiermee help je de begeleiders om hun cliënten zo goed mogelijk op belangrijke levensgebeurtenissen voor te bereiden. En om hen daarbij deskundig te begeleiden en te ondersteunen. Het gaat hierbij om: praktische punten: waaraan je allemaal moet denken als adviezen voor de ondersteuning en begeleiding, zoals het voeren van gesprekken, bij situaties zoals die in de opdracht genoemd worden. Uitgeverij Edu Actief b.v. 5

6 De handleiding moet voldoen aan de volgende eisen: Het doel wordt duidelijk beschreven. Het ziet er aantrekkelijk uit. De kenmerken van de levensgebeurtenis worden duidelijk omschreven. Een beschrijving van het waarneembare gedrag wordt gegeven. De do s en don ts voor de begeleiders worden kernachtig en duidelijk vermeld. Het is vlot geschreven. Het bestaat uit maximaal vier A4 tjes. > Een folder Een folder kan cliënten helpen om over hun situatie te praten. De folder moet aan de volgende eisen voldoen: bestaat uit één tweezijdig bedrukt A4 tje, opgevouwen tot een klein boekwerkje is geschreven of vormgegeven met illustraties die passen bij de mogelijkheden van de cliënten. heeft een pakkende titel ziet er aantrekkelijk uit laat duidelijk zien wat met de belangrijke levensgebeurtenis wordt bedoeld bevat nuttige tips om goed met deze levensgebeurtenis om te gaan de tekst is in goed Nederlands geschreven. Hiervoor doen jullie eerst een vooronderzoek naar de effecten van een belangrijke levensgebeurtenis op mensen en geven jullie antwoord op de vraag hoe je hierbij zo goed mogelijk kunt ondersteunen en begeleiden. > PowerPoint-presentatie Als beide artikelen klaar zijn, geef je een PowerPoint-presentatie aan je medestudenten en geef je hun deze presentatie ook digitaal (met de handleiding en de folder), zodat zij dit zelf in hun eigen beroepssituatie kunnen inbrengen en gebruiken. De volgende eisen worden gesteld aan de PowerPoint-presentatie: Het bevat een duidelijke inleiding. Het doel dat je wilt bereiken met deze presentatie komt duidelijk naar voren. Wat is jullie definitie van een belangrijke levensgebeurtenis? De tekst is in goed Nederlands geschreven. De presentatie duurt maximaal vijftien tot twintig minuten. Het bevat minimaal drie prikkelende stellingen of uitdagende discussievragen. Hierbij begeleiden jullie het gesprek of de discussie. Extra opdracht voor niveau 4 studenten: Enkele begeleiders hebben aangegeven dat zij behoefte hebben aan een informatiebijeenkomst over dit onderwerp. Hun hoofdvraag is: hoe pak je zo n emotioneel probleemgesprek aan? Daarom aan jullie de vraag om naast de handleiding en folder hiervoor een voorlichtingsbijeenkomst voor te bereiden. Men wil weten hoe je een gesprek over een emotioneel geladen onderwerp op een professionele manier vorm geeft. Bij voorkeur ziet men een kort voorbeeldfilmpje met een dergelijk gesprek, waarbij uitleg wordt gegeven over de gespreksfasen, eventuele valkuilen en verschillende soorten vragen. Er wordt als voorlichtingsmateriaal een videofilm van zes tot acht minuten getoond met daarin fragmenten van een goed verlopend emotioneel probleemgesprek. De bijbehorende uitleg bevat informatie over de gespreksopbouw, de soorten vragen, de aandachtspunten en de valkuilen en wordt duidelijk en prettig gepresenteerd. De tekst hiervan wordt ook aan de belangstellenden meegegeven. 6 Belangrijke levensgebeurtenissen

7 > Het project Plan van aanpak Lees eerst het project helemaal door. Begin daarna met de uitwerking van het project zoals in dit boek beschreven wordt. Stel samen een plan van aanpak op voor het hele project. Zorg dat het plan niet meer dan twee A4 tjes lang is. Werk de volgende punten uit: 1. Aanleiding of probleemstelling Hierbij geef je antwoord op de volgende vraag: waar loopt de opdrachtgever tegenaan? 2. Doelstellingen van de opdrachtgever Behandel hier de vraag: Wat wil de opdrachtgever bereiken met het product dat je voor hem maakt? 3. Beschrijving van de opdracht Ga in op de vragen: Welk resultaat wordt verwacht, hoe moet de opdracht worden opgeleverd, aan welke eisen moet de opdracht voldoen? 4. Betrokken partijen Je werkt in de projectgroep samen met verschillende mensen. Maak afspraken over de werkwijze en leg deze vast in een samenwerkingscontract. 5. Planning en afspraken Maak een planning voor de activiteiten die jullie gaan doen en verdeel daarbij de taken. Houd de opleverdatum goed in de gaten en maak afspraken over wie wat wanneer klaar moet hebben. Laat jullie plan van aanpak goedkeuren door jullie docent/begeleider. Maak een begin met het schrijven van je logboek: Hoe is het samenwerken verlopen? Wat ging goed en niet goed? Heb je een voldoende bijdrage geleverd? Hoe is het samenwerken verlopen? Hebben jullie duidelijke afspraken gemaakt? Hoe is dit gegaan? Vooronderzoek Werkmodel: Samenwerkingscontract op Werkmodel: Logboek op Lees als projectgroep van vier personen eerst de opdrachten uit het vooronderzoek door en vul vervolgens de takenlijst in. Begin daarna met het onderzoek. Het vooronderzoek bestaat uit verschillende onderdelen: 1. Wat verstaan jullie onder een belangrijke levensgebeurtenis? Beschrijf in jullie eigen woorden wanneer je een gebeurtenis een belangrijke levensgebeurtenis kunt noemen. Uitgeverij Edu Actief b.v. 7

8 2. Tien verschillende belangrijke levensgebeurtenissen Beschrijf minstens tien verschillende belangrijke levensgebeurtenissen die mensen kunnen overkomen. Dat kunnen zowel plezierige als nare gebeurtenissen zijn. Schrijf bij elke door jullie genoemde levensgebeurtenis wat de gevolgen daarvan kunnen zijn voor de persoon die deze heeft beleefd. Denk daarbij aan: Wat moet de persoon allemaal verwerken en welke gedachten/gevoelens kunnen hem bezighouden? Wat zijn de mogelijke gevolgen van het waarneembare gedrag? Het kan zijn dat iemand niet veel laat merken. Hoe ga je daarmee om? Wat lijkt jullie een goede manier om deze persoon te ondersteunen of te begeleiden? 3. Keuzes maken Maak keuzes: voor welke cliënt(en), voor welke begeleiders en over welke specifieke levensgebeurtenis ga je de producten maken? Let erop dat niet elke projectgroep dezelfde belangrijke levensgebeurtenis kiest. Voor je onderwerp kun je een van de voorbeelden gebruiken die in de opdracht beschreven staan. Maar je mag ook zelf bedenken voor welke cliënt je de producten maakt: naam leeftijd, beperkingen, mogelijkheden, in welke unit hij woont en andere gegevens (zoals karakter, hobby, familie en lichamelijke, sociale en psychische factoren). Bij deze persoon bedenk je dan de benodigde gegevens van de belangrijke levensgebeurtenis. Je kunt ook, in overleg met je docent, kiezen voor een gebeurtenis die iemand van jullie groep zelf heeft meegemaakt op de BPV en die past bij de omschrijving van de opdracht. 4. Informatie over belangrijke levensgebeurtenissen Ga op zoek naar informatie over belangrijke levensgebeurtenissen en soorten beperkingen. Die informatie kun je vinden in studieboeken, op internet, in films en in boeken over dit onderwerp. Schrijf jullie plannen/titels voor/van artikelen, films en boeken voor verdere verdieping in je onderwerp op. Noem minimaal vijf bronnen. Gesprek Organiseer als projectgroepje een gesprek met iemand die een soortgelijke levensgebeurtenis zelf heeft meegemaakt en je hierover meer wil vertellen. Bedenk wat je doel is met het gesprek. Hoe open je het gesprek en hoe rond je het af? Zorg dat je minstens tien vragen hebt bedacht die je wilt gaan stellen over de belangrijke levensgebeurtenis. Zorg dat je voldoende open vragen stelt. Schrijf je voorbereiding op en vraag je docent om feedback. Houd het gesprek. Volg daarbij de gespreksregels van een officieel gesprek. Iemand van je productgroep neemt daarbij de leiding, de anderen beschrijven het verloop ervan. Werk dit gesprek netjes uit op minstens twee A4 tjes. Bewaar de informatie over de levensgebeurtenis die je opdoet in dit gesprek. Waarschijnlijk kun je deze informatie gebruiken voor de handleiding of folder. 5. Bij de extra opdracht voor niveau 4 studenten: Een praktische opmerking in deze fase: onderzoek de technische kant van het maken van een videofilmpje. Regel goede apparatuur en een geschikte oefen- en opnameruimte. Mogen jullie vanuit de opleiding gebruikmaken van een simulant/acteur? Maak daarover afspraken. Als dat niet mogelijk is, bedenk je een andere oplossing voor het uitspelen van de casus, bijvoorbeeld een rollenspel dat helemaal door jullie zelf wordt bedacht en uitgevoerd. 8 Belangrijke levensgebeurtenissen