Galsteen & niersteenlijden

Transcriptie

1 Galsteen & niersteenlijden Wij dragen ons steentje bij Milan Pijl Maatschap Radiologie & Nucleaire Geneeskunde Rijnstate Huisartsen nascholing 2 oktober 2012

2 Galstenen - Epidemiologie Zeer frequent bezit Vrouwen vaker dan mannen Prevalentie stijgt met leeftijd Asymptomatisch lijden cq. bezit meest frequent

3 Galstenen - Chemie Cholesterol belangrijkste component bij 80% van de stenen (10% pure cholesterol stenen). Pigment stenen bevatten <25% cholesterol Kalk minder belangrijke component X-BOZ: sensitiviteit = 15-20% Steendegeneratie stikstof Mercedes-Benz

4 Galstenen - Beeldvorming Echografie X-BOZ Hepatobiliaire scintigrafie CT ERCP MRI / MRCP

5 Galstenen - Beeldvorming Echografie X-BOZ Hepatobiliaire scintigrafie CT ERCP MRI / MRCP

6 Galstenen - Echografie Methode van keuze Hoge sensitiviteit en accuracy (> 95%) Non-invasief Geen straling Goed beschikbaar Alternatieve diagnose Lage kosten

7 Galstenen - Echografie Galstenen op echo: Grote reflectie van oppervlak (= echorijk (wit)) Slagschaduw Mobiliteit

8 Galstenen - Echografie

9 Galstenen - Symptomen Meesten nooit Klachten (kolieken) obstructie door steen van d. cysticus Acute cholecystitis Mirizzi syndroom Pancreatitis / cholangitis / perforatie

10 Acute cholecystitis Echografie onderzoek van eerste keuze Ongebruikelijk de-novo Beeld: Positief teken van Murphy Hydrops van de galblaas (diameter > 4-5 cm) Wandverdikking / hyperaemie Stenen

11 Acute cholecystitis

12 Choledocholithiasis Echografie minder sensitief (22-75 %) Normale diameter d. choledochus 6 mm Toename met stijgen leeftijd Toename na cholecystectomie

13 Choledocholithiasis

14 Choledocholithiasis Alternatief: ERCP (sens. / acc %) MRCP (sens. / acc %) ERCP: invasief, maar direct therapeutisch

15 Galstenen - Conclusie Echografie onderzoek van keuze bij Cholecystolithiasis Choledocholithiasis Acute cholecystis Sensitiviteit en accuracy is hoog Kan vlot via 7430.

16

17 Nierstenen - Epidemiologie Zeer frequent bezit 6% vrouwen & 12% mannen tijdens leven (VS) Prevalentie stijgt

18 Nierstenen - chemie 1. Calcium (70-80%); calcium-oxalaat 60% Hypercalciurie 2. Struviet (15-20%) UWI (Proteus, Pseudomonas; E.Coli niet) 3. Urinezuur (5-10%) Zure urine (jicht, hoge BMI, DM) 4. Cystine (1-3%) 5. Medicatie geïnduceerd (b.v. Indinavir)

19 Nierstenen Imaging Pearls 1. Calcium Dens tot zeer dens (tot 1700 HU) 2. Struviet (15-20%) Afgietselsteen 3. Urinezuur (5-10%) Lucent op BOZ, maar zichtbaar op CT (HU < 500)

20 Nierstenen Imaging Pearls 2 4. Cystine (1-3%) Matglas -stenen vaak lucent 5. Medicatie geïnduceerd (b.v. Indinavir) Soms zelfs lucent op CT. Bij sterke verdenking CT-IVP.

21 Nierstenen - Beeldvorming Conventioneel Röntgen-onderzoek (BOZ) IVP Echografie CT MRI / MRU

22 Nierstenen - Beeldvorming Conventioneel Röntgen-onderzoek (BOZ) IVP Echografie CT MRI / MRU

23 Nierstenen - BOZ Pro: 90% van de stenen zijn radiopaak Relatief weinig Röntgenstraling Con: Sensitiviteit 60%

24 Nierstenen - BOZ

25 Nierstenen - Echografie Pro: Geen Röntgenstraling Onafhankelijk steensamenstelling Dilatatie pyelocalyceel systeem Con: Diepe delen ureter moeilijk te beoordelen Meest operator-dependent

26 Nierstenen - Echografie Sensitiviteit met echografie: 60% Additioneel BOZ: +20% Normale echografie hoge negatief voorspellende waarde voor urologische interventie (< 90 dagen)

27 Nierstenen - Echografie

28 Nierstenen - Echografie

29 Nierstenen - CT Kan prima blanco (= zonder intraveneus contrastmiddel) en met lage dosis (-70%) Pro: Sensitiviteit nadert 100% Alternatieve diagnoses Con: Röntgenstraling

30 Nierstenen - CT

31 Nierstenen - CT

32 Nierstenen Ontwikkelingen CT Iteratieve reconstructie Verdere daling dosis (richting X-BOZ?) Dual energy Steencompositie & therapie Urinezuur stenen alkaliseren urine Cystine en sommige calcium stenen niet geschikt voor ESWL te hard Virtual non-contrast

33 Nierstenen - Conclusie Echografie onderzoek, zo nodig aangevuld met X-BOZ voor als nog onderzoek van keuze. Alternatief voor X-BOZ, lage dosis CT, lijkt definitieve intrede te doen. Kan vlot via 7430.

34 Take home messages 1. Echografie is onderzoek van keuze bij verdenking op zowel gal- als niersteenproblematiek. 2. Ook bij verdenking acute cholecystitis echografie.

35 Take home messages 3. Op indicatie X-BOZ aanvullend bij negatieve echografie voor nierstenen. 4. Lage-dosis CT gaat wellicht X-BOZ vervangen.

36 Dank voor uw aandacht