Beveiliging van SCADA systemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beveiliging van SCADA systemen"

Transcriptie

1 Beveiliging van SCADA systemen NiV

2 Waar gaan we het verhebben 1. Wat is SCADA? 2. Risic s en impact binnen SCADA 3. He beveiligen? 4. Aanpak NiV

3 1. WAT IS SCADA? NiV

4 NiV

5 SCADA definities ICS = Industrial Cntrl Systems SCADA = Supervisry Cntrl And Data Acquisitin DCS = Distributed Cntrl Systems PLC = Prgrammable Lgic Cntrller NiV

6 SCADA Cntrle van gegrafisch verspreide nderdelen Centrale mnitring en cntrle van prcessen Drinkwater netwerken Rilwater systemen Olie en gas pijpleidingen Sprwegen NiV

7 DCS Cntrle van industriële prcessen binnen een lcatie Olieraffinaderijen Rilwater reiniging Chemische, vedsel en aut-industrie NiV

8 PLC Gebruikt vr aansturen van de prcessen en machines Sturen prcessen aan p basis van de meetgegevens die ntvangen wrden van sensren Wrden specifiek geprgrammeerd vr het prces waar ze nderdeel van zijn NiV

9 SCADA systemen NiV

10 Waterdruk regeling PLC NiV

11 Visualisatie van prductie prces SCADA / DCS Human Machine Interface (HMI) NiV

12 Hier denken we aan PLC Based Autmatin Factry Statin NiV

13 Hier denken we aan NiV

14 Maar dit valt er k nder NiV

15 Maar dit valt er k nder NiV

16 2. RISICO S EN IMPACT BINNEN SCADA NiV

17 Kenmerken SCADA systemen SCADA systemen (Oud) Draaien p prprietary hardware en sftware Wrden geïsleerd van verige IT systemen geïnstalleerd Systemen in verschillende lcaties draaien nafhankelijk SCADA systemen (Nieuw) Gebruiken pen standaarden (Prtcllen) Vaak windws-based (OS) Wrden steeds meer geïntegreerd met IT systemen en ffice netwerken Verhgd cybersecurity risic NiV

18 Risic s SCADA systemen SCADA systemen Hebben lange levensduur (20+ jaar is geen uitzndering) Strikte nderhuds-windws Draaien vaak p veruderde OS Wrden steeds vaker via netwerk ntslten vr remte beheer Het expliteren van vulnerabilities wrdt steeds eenvudiger Shdan (the wrld's first search engine fr Internet-cnnected devices) Nessus / Metasplit NiV

19 Waarm extra beveiligingsmaatregelen Een incident binnen een SCADA mgeving kan grte gevlgen hebben Strmuitval binnen stedelijke gebieden Ontplffing van gasleidingen Grte financiële schade vr bedrijf Gevaren vr vlksgezndheid dr lzing ril water Futieve temperatuur registratie binnen prductieprces Verkeerde samenstelling prducten Etc NiV

20 NiV

21 1999, Bellingham (US) benzinepijpleiding SCADA was niet in staat verdruk te vrkmen 3 dden, 8 gewnden, grte schade vr mgeving NiV

22 StuxNet NiV

23 Waarm extra beveiligingsmaatregelen Steeds makkelijker m Internet facing systemen te vinden Vrbeeld: 7200 Internet facing cntrl systemen gevnden in de US in december 2012 (ICS-CERT) NiV

24 NiV

25 3. HOE BEVEILIGEN? NiV

26 Maatregelen Segregatie van ffice en SCADA netwerk DeMilitarized Znes (DMZ) Intrusin Preventin Systems (IPS) Remte Supprt Access Redundancy in plssing Lgging en mnitring NiV

27 Fysieke Scheiding NiV

28 Fysieke Scheding Pr Geen fysieke cnnecties tussen SCADA en regulier netwerk SCADA mgeving maakt gebruik van eigen hardware Cn Dure ptie dr pzetten van twee gescheiden netwerken Gelimiteerd remte management mgelijk Gelimiteerd remte mnitring mgelijk NiV

29 Lgische Scheiding NiV

30 Lgische Scheiding Pr Geen lgische cnnectie tussen SCADA en regulier netwerk Vrdeliger ptie dr mixed gebruik van cmpnenten Cn SCADA en regulier netwerk maken gebruik van zelfde hardware Gelimiteerd remte mnitring mgelijk Gelimiteerd remte management mgelijk NiV

31 Firewall / ACL NiV

32 Firewall / ACL Pr Remte mnitring mgelijk Remte management mgelijk SCADA en regulier netwerk maken gebruik van zelfde hardware waar mgelijk en gescheiden hardware waar ndig Cn Lgische en fysieke cnnectie tussen SCADA en regulier netwerk NiV

33 Standaarden ISA-88 bestaat uit mdellen en termen die het prductieprces lgisch indelen en de besturing van het machinepark regelen ISA-95 Internatinale standaard vr de integratie van kantr- en prductieautmatiseringssystemen ISA/IEC (vrheen ISA-99) Internatinale standaard vr de beveiliging van prductieautmatiserings- en cntrle systemen NiV

34 Classificeren ISA-95 levels ISA-88 ISA-95 ISA/IEC (frmerly ISA-99) NiV

35 Classificeren ISA-95 levels NiV

36 4. HOE PAK JE HET AAN? NiV

37 Gede Business Case NiV

38 Cntact met de Site NiV

39 NiV

40 Zrg dat alles getest wrdt Z wel vr als na migratie NiV

41 NiV

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014 Uitstrmprfiel pleiding Klinisch Infrmatica 1 Inleiding Dit uitstrmprfiel sluit aan p het berepsprfiel van de klinisch infrmaticus. Het berepsprfiel beschrijft evenwel de ttale breedte van het veld van

Nadere informatie

Energiemanagement industrie

Energiemanagement industrie Energiemanagement industrie Energiemanagement industrie Marcel Laes General Manager [email protected] We make yur cmpany smart CimPr BV Vestigingen Eindhven Sint Niklaas Activiteiten Prcesbeheer p afstand

Nadere informatie

Local knowledge. Global power. Risk Management AEGON Nederland

Local knowledge. Global power. Risk Management AEGON Nederland Lcal knwledge. Glbal pwer. Risk Management AEGON Nederland 12 juni 2012 3 lines f defence 3 rd line: Internal Audit Nederland Rapprteren mtrent vlledigheid en juistheid risk assessment Tetsing werking

Nadere informatie

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM DE AANPAK VAN CRM RESULTANTS Ongeveer eens per twee jaar brengt Micrsft een nieuwe versie uit van Micrsft Dynamics CRM. In deze zgenaamde majr releases

Nadere informatie

1. Inhoud Inleiding Gebruiksmogelijkheden InVerbinding als softphone... 5

1. Inhoud Inleiding Gebruiksmogelijkheden InVerbinding als softphone... 5 1 1. Inhud 1. Inhud... 2 2. Inleiding... 3 3. Gebruiksmgelijkheden... 5 3.1. InVerbinding als sftphne... 5 3.2. InVerbinding in cmbinatie met vast testel... 5 3.3. InVerbinding vr mbiele werkers... 6 4.

Nadere informatie

Voorstel aan de Gemeenteraad

Voorstel aan de Gemeenteraad Vrstel aan de Gemeenteraad 13-04-2012 DSO/2012/2302451svdz Onderwerp Regiplan Windenergie en Beleidsvisie tijdelijke windenergie Almere Beleidsveld Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Prtefeuillehuder H.

Nadere informatie

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord.

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord. Tips Digiduif 1. U lgt in p digiduif met uw e-mail adres en wachtwrd. 2. U kiest de knp instellingen. Op de vlgende pagina s kunt u allerlei zaken invullen en aanpassen die bij uw accunt hren. Tevens zit

Nadere informatie

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176 Kwaliteitsverbetering in prductieprcessen dr tepassing van aangepaste UV desinfectiemethdes en geavanceerde UV xidatie. Van Daele Drine. 1, www.dvd-technlgy.be www.ack-aquacncept.cm aquacncept.cm. 1 a.c.k.

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

1. Lid: onder een lid wordt verstaan een bij Pennyplace ingeschreven particulier of ZZP-er / bedrijf die / dat als doel heeft:

1. Lid: onder een lid wordt verstaan een bij Pennyplace ingeschreven particulier of ZZP-er / bedrijf die / dat als doel heeft: ALGEMENE VOORWAARDEN VAN PENNYPLACE VOOR LEDEN Inhudspgave: Artikel 1: Definities... 1 Artikel 2 - Identiteit van de ndernemer... 1 Artikel 3 -Tepasselijkheid en wijziging Algemene Vrwaarden... 2 Artikel

Nadere informatie

Ambitie HAS Hogeschool: Afvalvrij in Resultaten afgelopen 3 jaar Zie bijlage 1: Grafieken. Samenwerking Ecosmart

Ambitie HAS Hogeschool: Afvalvrij in Resultaten afgelopen 3 jaar Zie bijlage 1: Grafieken. Samenwerking Ecosmart Ambitie HAS Hgeschl: Afvalvrij in 2025 HAS Hgeschl is hét hger berepspleidings- en expertisecentrum in Zuid Nederland in het dmein van agr, fd en leefmgeving. Als zelfstandige tp-hgeschl leiden we studenten

Nadere informatie

Bergermeer Gasopslag Microseismisch monitoring

Bergermeer Gasopslag Microseismisch monitoring Bergermeer Gaspslag Micrseismisch mnitring Maandrapprtage Februari 2012 Het maandelijkse rapprt geeft verslag van de micrseismische mnitring van het Bergermeer veld, inclusief de resultaten zals die gerapprteerd

Nadere informatie

Toegangscontrole en (voor)aanmelding

Toegangscontrole en (voor)aanmelding Tegangscntrle en (vr)aanmelding Telichting ISPS Sinds 1 juli 2004 zijn passagiersschepen en vrachtschepen (BT 500 en meer) die internatinale reizen maken en havenfaciliteiten die deze vr internatinale

Nadere informatie

Teamtrainingen en teamdagen

Teamtrainingen en teamdagen Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Teamtrainingen en teamdagen Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek Cntact: 06 155 77

Nadere informatie

De opbouw van de Machinerichtlijn

De opbouw van de Machinerichtlijn De pbuw van de Machinerichtlijn Vrafgaand aan de fficiële tekst van de richtlijn zijn de verwegingen van de Raad van de Eurpese Gemeenschappen pgenmen. Deze verwegingen geven aan welke uitgangspunten hebben

Nadere informatie

Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN

Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN Inhudstafel Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN... 3 A. Wat te vermijden bij het invullen.... 3 B. Invullen van het deelnamefrmulier.... 3 1) 1 e stap: Invullen gegevens verantwrdelijke...

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Waarom en hoe accountants hun verdienmodel moeten aanpassen. Van uren factureren naar value added pricing

Waarom en hoe accountants hun verdienmodel moeten aanpassen. Van uren factureren naar value added pricing Waarm en he accuntants hun verdienmdel meten aanpassen Van uren factureren naar value added pricing Waarm en he accuntants hun verdienmdel meten aanpassen 2 Inhud Inleiding 3 De ntwikkelingen 4 Blijvende

Nadere informatie

Conceptnota. Raamovereenkomst voor de aankoop, implementatie en ondersteuning van toegangscontrole CD000529

Conceptnota. Raamovereenkomst voor de aankoop, implementatie en ondersteuning van toegangscontrole CD000529 Cnceptnta Raamvereenkmst vr de aankp, implementatie en ndersteuning van tegangscntrle CD000529 Pagina 1 van 8 Inhudspgave 1 Delstelling cnceptnta... 3 1.1 De pdracht... 3 1.2 Digiplis... 3 2 Opdrachtgevend

Nadere informatie

AMT Masterunit. Inleiding

AMT Masterunit. Inleiding AMT Masterunit Inleiding De AMT Masterunit is een micrprcessr gestuurde cntrller welke vr diverse tepassingen in de crygene autmatisering kan wrden ingezet. Afhankelijk van de geïnstalleerde sftware is

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE... 1.2 2 INLEIDING... 2.1. 2.1 Voorwoord... 2.1 2.2 Colofon... 2.2 3 INSTALLATIE ARCGIS 9.2... 3.1

1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE... 1.2 2 INLEIDING... 2.1. 2.1 Voorwoord... 2.1 2.2 Colofon... 2.2 3 INSTALLATIE ARCGIS 9.2... 3.1 1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE... 1.2 2 INLEIDING... 2.1 2.1 Vrwrd... 2.1 2.2 Clfn... 2.2 3 INSTALLATIE ARCGIS 9.2... 3.1 3.1 Installatie vrige versie ArcGIS ngedaan maken... 3.1 3.2 Installatie ArcGIS

Nadere informatie

Werkinstructie fix-update installeren Multivers Groothandel

Werkinstructie fix-update installeren Multivers Groothandel Werkinstructie fix-update installeren Multivers Grthandel Inhud 1 INLEIDING... 3 2 VOORBEREIDINGEN... 3 3 FIX DOWNLOADEN... 4 4 FIX INSTALLEREN... 6 5 BEKENDE PROBLEMEN... 9 Lgres Business Slutins B.V.

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V.

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Process Control Netwerk Security bij Lyondell Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Agenda Introductie Korte feiten over Lyondell Chemie Wat doet Lyondell Chemie aan PCN

Nadere informatie

Rapportage wordt gebruikt om de landelijke inzet te verbeteren.

Rapportage wordt gebruikt om de landelijke inzet te verbeteren. Stichting Aanpak Vertuigcriminaliteit PROGRAMMABUREAU Handleiding aanvragen lkbrmfietsen Inleiding In de praktijk is gebleken dat de inzet van lkbrmfietsen een ged middel is in strijd tegen brmfietsdiefstal.

Nadere informatie

Activiteitenfiche omeletloempia met kaas en hesp

Activiteitenfiche omeletloempia met kaas en hesp Activiteitenfiche meletlempia met kaas en hesp Leeftijd : zevenjarigen Aantal kinderen : maximaal 3 (deze activiteit kan je twee keer na elkaar den vermits ze niet lang duurt) Lcatie : Kkhek in de klas

Nadere informatie

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken :

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken : Versie: ktber 2016 Huiswerk Op nze schl wrdt in diverse grepen huiswerk gegeven. Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit de schl meegegeven wrdt en waarvan verwacht wrdt dat het dr de kinderen thuis

Nadere informatie

Soft Starters. esco drives & automation nv/sa. made by SOLCON. Kouterveld Culliganlaan,3 B 1831 Diegem Tel +32 2 717 64 30 Fax : +32 2 717 64 31

Soft Starters. esco drives & automation nv/sa. made by SOLCON. Kouterveld Culliganlaan,3 B 1831 Diegem Tel +32 2 717 64 30 Fax : +32 2 717 64 31 Sft Starters esc drives & autmatin nv/sa Kuterveld Culliganlaan,3 B 1831 Diegem Tel +32 2 717 64 30 Fax : +32 2 717 64 31 e-mail : [email protected] web site : www.esc-da.be made by SOLCON Sft starters Dn

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Rapport activiteit 3 : realisatie van een agro4c De veiling als regisseur van versketens

Rapport activiteit 3 : realisatie van een agro4c De veiling als regisseur van versketens Rapprt activiteit 3 : realisatie van een agr4c De veiling als regisseur van versketens Inleiding Wat is een crss chain cntrl center (4C)? Een Crss Chain Cntrl Center is een regiecentrum waar meerdere cmplexe

Nadere informatie

IB/Directiedag - 21 mei 2014

IB/Directiedag - 21 mei 2014 IB/Directiedag - 21 mei 2014 He geven we vrm aan Passend Onderwijs binnen Passenderwijs? He werken we met de schlen samen? Wat mag u van ns verwachten? Even vrstellen.. Vr elk kind een passend aanbd! Kwalitatief

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Format handleiding werklijsten

Format handleiding werklijsten Frmat handleiding werklijsten Inhudspgave 1. Inleiding... 2 2. Werklijsten... 2 2.1 WERKLIJSTEN OPZOEKEN... 2 2.2 WERKLIJSTEN PER VERSCHILLENDE CATEGORIE... 3 3. Filters... 6 3.1 FILTERS TOEPASSEN... 7

Nadere informatie

1. Driestroomloket (voor nieuwe cliënten): Mijn Plan-0

1. Driestroomloket (voor nieuwe cliënten): Mijn Plan-0 1 Prcesrichtlijn WLZ met behandeling Rllen Prceseigenaar Behandelcördinatr(verantwrdelijke) Uitverend Persnlijk Begeleider, Driestrmlket Cntrlerend Behandelcördinatr Adviserend - 1. Driestrmlket (vr nieuwe

Nadere informatie

18 april 2012. Jan Joost Flim adviseur

18 april 2012. Jan Joost Flim adviseur 18 april 2012 Jan Jst Flim adviseur Prgramma draaijer+partners Ontwikkelingen Het Nieuwe Werken Vragen De uitgangspunten Ervaringen Prces 2 De feiten ver draaijer+partners 2 vestigingen, in Bunnik en Grningen

Nadere informatie

Activiteitenfiche pannenkoekensoep met spinazie, wortelsliertjes en lente-uitjes

Activiteitenfiche pannenkoekensoep met spinazie, wortelsliertjes en lente-uitjes Activiteitenfiche pannenkekensep met spinazie, wrtelsliertjes en lente-uitjes Leeftijd : zevenjarigen Aantal kinderen : maximaal 5 Lcatie : kkhek in de klas Materialen - ingrediënten : vr de spinaziepannenkeken

Nadere informatie

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken?

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken? Actie keuze 5 a. Campagne rkvrij schlplein Jullie Stappenplan hebben vr actie 5 gekzen: Maak het schlplein rkvrij grepjes Maak de twee gebruik nderzekspdracht psters: brnnenpagina Presenteer 1. argumenten

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst bloeiende stationsomgevingen. 1 juni 2015

Verslag bijeenkomst bloeiende stationsomgevingen. 1 juni 2015 1 juni 2015 Aanwezig: Bart van Eijk (bleiende, Metr en Tram), Erik Buma (reclame, Metr en Tram), Alexander ten Have (GVB, cmmercie), Hans Smit (wayfinding, Metr en Tram), Kees Kaptein (mgevingsmanager

Nadere informatie

Handleiding Mail CTTL juni 2009. Mailbox CTTL

Handleiding Mail CTTL juni 2009. Mailbox CTTL Handleiding Mail CTTL juni 2009 Mailbx CTTL Elk persneelslid van CTTL krijgt een mailadres (mailbx) met @cttlimburg.be Elke mailbx heeft een ruimte van 50 MB. Na het inlggen p de mailbx nline via webmail,

Nadere informatie

1. SW OFFICE (ALGEMEEN)

1. SW OFFICE (ALGEMEEN) 1. SW OFFICE (ALGEMEEN) SW Office is een belangrijk instrument, niet alleen m inzicht te krijgen, maar k m infrmatie te geven ver het gebruik van de dienstverlening aan de klanten van WnenPlus. In verleg

Nadere informatie

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD... S&A bvba Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke tel 09/329 87 75 fax 09/329 87 85 URL: www.sabvba.cm e-mail: [email protected] Startverklaring definitief gedgekeurd Inhudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

Nadere informatie

TEST INHOUD: HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? 1. Onderzoek het eetgedrag van uw kind. 2. In welke fase zit mijn kind nu?

TEST INHOUD: HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? 1. Onderzoek het eetgedrag van uw kind. 2. In welke fase zit mijn kind nu? TEST HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? INHOUD: 1. Onderzek het eetgedrag van uw kind 2. In welke fase zit mijn kind nu? 3. Heeft mijn kind een geznd BMI? 4. Tips vr uders www.mijnkindheefteeneetstrnis.nl

Nadere informatie

In 10 stappen Windows 7 sneller maken!

In 10 stappen Windows 7 sneller maken! In 10 stappen Windws 7 sneller maken! Inhud... In 10 stappen Windws 7 sneller maken... 2 Stap1: Indexeren uitschakelen in Windws 7... 3 Stap 2: Schakel Aer Theme (grafische interface) uit vr Windws 7...

Nadere informatie

De Ultieme Sollicitatie Gids.

De Ultieme Sollicitatie Gids. De Ultieme Sllicitatie Gids. Ha Aanstaande Superheld! Hierbij een mie verzameling met nuttige infrmatie. Lees het dr en kijk wat je eruit kunt halen. Sms staan er bepaalde tips f acties dubbel in. Dat

Nadere informatie

Volgende generatie rekenmodellen voor energiesimulaties in stedelijke omgevingen

Volgende generatie rekenmodellen voor energiesimulaties in stedelijke omgevingen Vlgende generatie rekenmdellen vr energiesimulaties in stedelijke mgevingen Dirk Saelens KU Leuven, Department f Civil Engineering, Building Physics Sectin EnergyVille NVBV wrkshp "Buwfysische kennisntwikkeling

Nadere informatie

MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH

MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH MASTER OF ENGINEERING: INDUSTRIAL ENGINEERING & OPERATIONS RESEARCH Master in de Ingenieurswetenschappen: Bedrijfskundige Systeemtechnieken en Operatineel Onderzek BEDRIJFSKUNDIG INGENIEUR: Flexibele persn

Nadere informatie

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort Helpt de GGZ? Krt verslag van de 2de infrmatiebijeenkmst ver ROM ggz 12 ktber 2010, Amersfrt Op 12 ktber zijn 50 cliënten, verwanten, leden van cliënten- en familieraden en ervaringsdeskundigen in Amersfrt

Nadere informatie

Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu

Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu [DATUM, ^TVANGST_. /ADVOOOR_Lf!:^ -! itkn/, \ Inspectie Leefmgeving en Transprt Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu > Returadres Pstbus 16191 2500 BD Den Haag Het cllege van burgemeester en wethuders

Nadere informatie

BEURZENCHECKLIST MET TIJDSPAD

BEURZENCHECKLIST MET TIJDSPAD BEURZENCHECKLIST MET TIJDSPAD Wat te den vóór de beurs? 14 maanden Frmuleer de bedrijfsdelstellingen en verwachtingen Frmuleer de delgrep (en) Selecteer de meest geschikte beurs/beurzen Vraag dcumentatie

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Elektrmechanica Cde + fficiële benaming van de mdule Db1 Verwarmings- en keltechniek 1 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studiemvang 6 studiepunten Ttale studietijd: 120 Aantal lestijden 80 Aandeel

Nadere informatie

Klantenservicebericht

Klantenservicebericht ONDERWERP: Cisc WebEx: Standaardpatch wrdt tegepast p [[DATE]] vr [[WEBEXURL]] Cisc WebEx: Standaardpatch p [[DATE]] Cisc WebEx stuurt dit bericht naar belangrijke zakelijke cntacten via https://[[webexurl]]

Nadere informatie

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO)

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) Wettelijke grndslag De maatregelen beschrijven p welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbwet. - Fysieke belasting

Nadere informatie

Beheer van Security Kwetsbaarheden in Industriële Netwerken. Industriële Security [tetra 140354] Verboten [tetra 140318]

Beheer van Security Kwetsbaarheden in Industriële Netwerken. Industriële Security [tetra 140354] Verboten [tetra 140318] Beheer van Security Kwetsbaarheden in Industriële Netwerken Industriële Security [tetra 140354] Verbten [tetra 140318] Veilige Industriële Netwerken Frm islated t intercnnected plants Recent cyberattacks

Nadere informatie

Indien u ons telefonisch een opdracht geeft, dient u deze opdracht schriftelijk te bevestigen.

Indien u ons telefonisch een opdracht geeft, dient u deze opdracht schriftelijk te bevestigen. DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Krachtens wettelijke bepalingen zijn wij verplicht m vrafgaand aan de ttstandkming van een (financiële) vereenkmst/pdracht tt dienstverlening dit dcument aan u te verstrekken.

Nadere informatie

Sturen op Cijfers in de voetverzorgingsbranche

Sturen op Cijfers in de voetverzorgingsbranche Sturen p Cijfers in de vetverzrgingsbranche 2. Inrichten van uw bedrijfsadministratie U gaat deelnemen aan het prgramma Sturen p Cijfers van het HBA. Uw bedrijfsadministratie met daarp ingericht zijn.

Nadere informatie

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen NTA 8009:2007 Veiligheidsmanagementsysteem vr ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszrg verlenen Unifrm en inzichtelijk veiligheidsmanagementsysteem Openheid ver patiëntveiligheid Basis vr interne

Nadere informatie

Vakinhoudelijke uitwerking Keuzevak Domotica en. automatisering van het profiel PIE vmbo beroepsgericht

Vakinhoudelijke uitwerking Keuzevak Domotica en. automatisering van het profiel PIE vmbo beroepsgericht Vakinhudelijke uitwerking Keuzevak Dmtica en autmatisering van het prfiel PIE vmb berepsgericht Deze vakinhudelijke uitwerking is ntwikkeld dr het Redactieteam van de Schleamenbank vmb vr dit prfiel. De

Nadere informatie

ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK

ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK Juni 2012 INHOUDSOPGAVE 1. ARBOCATALOGUS... 3 Tepassingsgebied... 3 Lptijd... 3 Evaluatie... 3 Beschikbaarheid... 3 Afwijken... 3 Wettelijke grndslag...

Nadere informatie

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Van harte welkm Training Meten met! Casper van der Mst Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Prfessinele rganisatie Meten Analyseren Plannen Verbeteren Reviews

Nadere informatie