Detailhandelsvisie Katwijk

Transcriptie

1 Detailhandelsvisie Katwijk

2

3 Opdrachtgever: Contactpersoon: Gemeente Katwijk de heer R. van der Poel Projectteam DTNP: de heer D.J. Droogh de heer W. Frielink Projectnummer: Datum: 15 mei 2012 Droogh Trommelen en Partners (DTNP) Graafseweg BS Nijmegen T F E [email protected] W Detailhandelsvisie Katwijk

4

5 Inhoudsopgave 0 Samenvatting 1 1 Inleiding 2 2 De nieuwe winkelmarkt Trends in de detailhandel Sterke en zwakke locaties 6 3 Beoordeling huidige situatie Inwoners en ligging Detailhandelsstructuur Positie in de regio Huidige economisch functioneren Ondernemersenquête Conclusies huidige situatie 16 4 Detailhandelsvisie Ambitie en uitgangspunten Indicatie haalbaar aanbod Visie Strategieën en acties 29 Bijlage 1 Leden van de ambtelijke begeleidingsgroepen en de klankbordgroep 41 Bijlage 2 Branche-indeling detailhandel 42 Bijlage 3 Winkelaanbod gemeente Katwijk 42 Bijlage 4 Begrippenlijst 43 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Sterkte-zwarkteanalyse per winkelgebied 45 Economisch functioneren en distributieve mogelijkheden 56 Voorbeeldberekening haalbaar dagelijks aanbod 60 Bijlage 8 Toegestane branches op PDV-cluster 60 5 Beleidskader Beleidskeuzes Beleidsregels Beoordelingsschema Handhaving 40

6

7 0 Samenvatting Huidige situatie Het dagelijkse winkelaanbod (supermarkten, (vers-)speciaalzaken en persoonlijke verzorging) in de gemeente Katwijk is versnipperd over een groot aantal winkelgebieden. Veel gebieden zijn te klein. Ze zijn hierdoor onaantrekkelijk voor consumenten en (op termijn) kwetsbaar. Het niet-dagelijkse winkelaanbod (mode, overig niet-dagelijks, huis en tuin) is sterk geconcentreerd in het centrum van Katwijk. Winkels kunnen hierdoor profiteren van synergie-effecten. Op het cluster voor perifere detailhandelsvestigingen (PDV) aan de Ambachtsweg is een groot aanbod aanwezig in de branche Huis en tuin. Veranderende winkelmarkt De winkelmarkt is sterk veranderd door de economische crisis, overaanbod, krimp, internet en stagnerende/afnemende bestedingen. Er is een verdringingsmarkt ontstaan met in toenemende mate leegstand op alle typen locaties. De vraag voor de toekomst is waar leegstand het meest ongewenst is. Kwantitatief geen uitbreiding, kwalitatief wel opwaardering In de gemeente Katwijk is vanuit kwantitatieve overwegingen geen aanleiding het winkelaanbod uit te breiden. Voor het centrum is wel enige uitbreiding berekend. Vanuit kwalitatieve overwegingen is het echter gewenst om de detailhandelsstructuur te verbeteren: minder winkelgebieden, maar wel betere en grotere winkelgebieden. Hiermee kan een winkelstructuur worden gerealiseerd die ook op termijn kansrijk is. Detailhandelsvisie DTNP adviseert om in de gemeente Katwijk te komen tot de volgende winkelstructuur: Het centrum van Katwijk als hoofdcentrum met een compleet dagelijks en niet-dagelijks winkelaanbod met vooral een sterke functie voor heel Katwijk, aangevuld met een bescheiden regiofunctie en toerisme. Vier wijkcentra met een compleet winkelaanbod gericht op dagelijkse artikelen en frequente aankopen. 1. Eén wijkcentrum voor Katwijk-Noord (Hoornespassage). 2. Eén wijkcentrum voor Rijnsburg. 3. Op een nader te bepalen locatie één wijkcentrum voor Katwijk aan Zee-Oost en Katwijk aan den Rijn (Katwijk- Midden). 4. Voor in de toekomst één wijkcentrum in (Nieuw-)Valkenburg (Hart van Valkenburg). Visserijkade en Zeilmakerstraat als supermarktcentra. PDV-cluster aan de Ambachtsweg. Om de bovenstaande structuur te kunnen realiseren wordt nieuwvestiging en/of uitbreiding op overige locaties niet toegestaan. Bestemmingsplan en beleid Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te kunnen voeren is het van belang dat bovengenoemde visie wordt vertaald in bestemmingsplannen. Binnen de reguliere winkelgebieden (hoofdcentrum, wijkcentra, supermarktpluscentra) die onderdeel uitmaken van de gewenste detailhandelsstructuur zijn alle typen detailhandel toegestaan. Winkels in niet-dagelijkse artikelen of met een (boven) lokale functie worden zoveel mogelijk geclusterd in het centrum van Katwijk. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1

8 1 Inleiding Aanleiding Het vorige detailhandelsbeleid van de gemeente Katwijk stamt uit Door landelijke ontwikkelingen in de detailhandel en vele ontwikkelingen binnen Katwijk bestaat er behoefte aan een actuele en integrale detailhandelsvisie voor de hele gemeente Katwijk, gebaseerd op de meest actuele cijfers en verwachte ontwikkelingen, waarmee richting wordt gegeven aan het gemeentelijke detailhandelsbeleid voor de komende tien jaar. Aan DTNP is opdracht gegeven deze detailhandelsvisie op te stellen. Vraagstelling In dit rapport wordt antwoord gegeven op de volgende vragen: 1. Hoe ziet de huidige detailhandelsstructuur van Katwijk en de omliggende regio eruit? 2. Hoe functioneert de huidige detailhandel economisch gezien? 3. Welke trends en ontwikkelingen spelen er in de detailhandel, in de regio en in Katwijk, en welke invloed hebben deze op de detailhandel in Katwijk? 4. Wat zijn per aankooplocatie de zwakke en sterke punten? Waar liggen kansen en bedreigingen? 5. Welke ontwikkelingsmogelijkheden zijn er voor de detailhandel, rekening houdend met een groei van het inwonertal naar , met een doorkijk naar inwoners? 6. Wat is de gewenste en haalbare ambitie en positie van de afzonderlijke aankooplocaties, wat is het (beoogde) type winkelgedrag, wat is de verzorgingsfunctie en -bereik en welke winkelformules (assortimenten en oppervlaktes) horen hierbij? 7. Welke strategieën en acties zijn er per aankoopgebied nodig om deze positionering te bereiken? Werkwijze Tijdens de totstandkoming van dit rapport heeft driemaal overleg plaatsgevonden met een kleine ambtelijke projectgroep en tweemaal met een grote ambtelijke projectgroep. Daarnaast is tweemaal draagvlak getoetst met een klankbordgroep van ondernemers uit Katwijk. Verder is er een tussentijdse terug- 2 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

9 koppeling geweest met het College van B&W en met een aantal gemeenteraadsleden. en gekozen ambities en uitgangspunten leidt dit uiteindelijk tot de detailhandelsvisie. Om een goed beeld te krijgen van het huidige winkelaanbod in de gemeente Katwijk zijn alle winkelgebieden bezocht en beoordeeld op een tiental punten (o.a. omvang, branchering, investeringsniveau en parkeren (bijlage 5)). Daarnaast is onder alle winkeliers en ondernemers in de gemeente Katwijk een enquête gehouden. In hoofdstuk 5 is een beleidskader opgenomen waarmee de beoogde detailhandelsstructuur kan worden gerealiseerd. Leeswijzer Gelet op de grote veranderingen van de winkelmarkt en het grote belang daarvan voor de toekomstige structuur beginnen we in hoofdstuk 2 met trends en ontwikkelingen in het consumentengedrag en de detailhandel. Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving en beoordeling van het detailhandelsaanbod in de gemeente Katwijk. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de ambities en uitgangspunten voor de visie en wordt een indicatieve berekening gemaakt van het haalbare winkelaanbod. Uitgaande van het bestaande aanbod, trends en ontwikkelingen D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3

10 2 De nieuwe winkelmarkt 2.1 Trends in de detailhandel Van groei naar verdringing De winkelmarkt is sterk aan het veranderen. Waar in het verleden sprake was van een steeds maar groeiende winkelmarkt vindt nu verdringing plaatst. Nieuwe winkelontwikkelingen leiden er toe dat er elders winkels wegvallen. De verandering is niet alleen te verklaren door de economische recessie. Een aantal trends versterkt elkaar. De belangrijkste trends op een rij: De behoefte aan winkels neemt af Schaalvergroting: steeds groter winkeloppervlak Het totale winkelvloeroppervlak (wvo) is de afgelopen 10 jaar met een kwart gegroeid tot 27,3 miljoen m². Nieuwe winkelruimte is gemiddeld groter, kleinere winkels vallen vaker uit. De gemiddelde winkel groeide van ± 215 m² wvo naar 266 m² wvo. Deze trend zet naar verwachting door. Omzet in winkels blijft achter bij winkeloppervlak Minder zelfstandigen, meer filialen Omzet per m² wvo neemt af De omzet bleef achter bij de groei van het winkeloppervlak: daardoor nam de omzet per Groeiend aandeel ondernemers richting pensioen Omzet via internet neemt snel toe 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

11 In alle branches zal meer omzet naar internet gaan m² met ± 10% af. Deels komt dit voort uit de trend van schaalvergroting (kostenreductie). Veel (vooral kleinere) spelers komen door de lage omzetten per m² onder druk te staan. Zij worden verdrongen door grotere spelers. Steeds meer filialen Vooral filiaalbedrijven zijn in staat om ook met een lage omzet per m² wvo bedrijfseconomisch goed te presteren. Het aandeel filiaalbedrijven nam de afgelopen 10 jaar toe van 28% naar 35%. Ook dit is een vorm van schaalvergroting. Doel: vergroten van marktaandeel. Ook deze trend zet naar verwachting door. Gevolg: het aantal filialen neemt toe, het aantal zelfstandige winkeliers neemt af. gaan zelfstandigen stoppen. Zij worden minder opgevolgd door starters. Veel winkels sluiten zonder opvolger. Toenemende bestedingen via internet In toenemende mate gaan bestedingen via internet. In het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 is gemeten dat reeds 10% van de bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen via internet gaat. Er zijn verschillen per branche: in de elektronica-branche gaat reeds 17% van de bestedingen via internet en van de bestedingen aan vrijetijdsartikelen (sport, spel, hobby en media) gaat al 24% via internet. Naar verwachting zal voor alle branches de rol van internet in de toekomst nog verder toenemen. Gevolg: minder behoefte aan winkels Leegstand neemt onvermijdelijk toe Meer zelfstandigen met pensioen Het dalende aantal zelfstandigen komt niet alleen door de opkomst van filialen. Er vindt ook een autonome afname plaats door vergrijzing en afname van de beroepsbevolking. De komende tien jaar gaat een groeiend deel van de bevolking met pensioen. Dit geldt ook voor de zelfstandige winkeliers. Circa 40% van hen is ouder dan 50, eenzesde zelfs ouder dan 60 jaar. Meer dan voorheen Minder behoefte aan winkels De gevolgen van de nieuwe winkelmarkt zijn naar verwachting groot. De groei van internet en demografische ontwikkelingen leiden tot een afnemende behoefte aan fysieke winkels. Formules met een groot oppervlak en/of veel vestigingen verdringen kleinschalige spelers. Veel winkelruimte komt vrij en wordt niet meer ingevuld. Leegstand neemt ondermijdelijk toe. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5

12 2.2 Sterke en zwakke locaties Bezoekmotieven van consumenten Verschillen per regio Op basis van de veranderende winkelmarkt kan echter niet de conclusie worden getrokken dat winkels en winkelgebieden geen toekomst hebben. Allereerst verschillen vraag, aanbod en leegstand sterk per regio. Verschillen per winkelgebied Meer nog zullen de gevolgen van de nieuwe winkelmarkt sterk verschillen per type winkelgebied. Het gedrag van consumenten is hierin voor een belangrijk deel leidend. De consument kiest elke keer weer zijn winkel of winkelgebied, afhankelijk van zijn motief op dat moment. Vier typen gedrag domineren: recreatief winkelen, vergelijkend winkelen, boodschappen doen en doelgericht aankopen (kader bezoekmotieven van consumenten ). Recreatief winkelen Ontspanning, vermaak en beleving in een sfeervolle ambiance: een dagje stad, ik zie wel of ik iets koop. Boodschappen doen Frequent gekochte artikelen, deels vers, gemak en nabijheid belangrijk: handig, dichtbij, alles bij elkaar. Kansrijke gebieden: beleving en boodschappen Binnensteden en de grotere hoofdwinkelgebieden die zich richten op sfeer en beleving blijven naar verwachting in de toekomst kansrijk. Een bezoek aan deze winkelgebieden is vaak een dagje uit en wordt gedaan voor het plezier. Vergelijkend winkelen Oriëntatie, aankoop van een smaak- of keuzegevoelig artikel: op zoek naar een nieuwe bank, jas, flatscreen, etc. Doelgericht aankopen Artikel al in het hoofd, snelheid, efficiëntie en verkrijgbaarheid bepalend: snel... halen (runshoppen). 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

13 Kansrijke winkelgebieden Kwetsbare winkelgebieden Ook boodschappencentra zijn naar verwachting nog kansrijk. Vooral de grotere centra met een ruime keuze hebben kansen. Sfeer en beleving Consumenten blijven de behoefte houden om recreatief te winkelen. Zij kiezen voor winkelgebieden met de meeste sfeer en beleving. Klein en kleurloos Onaantrekkelijke gebieden door weinig keuze (weinig aanbod) en/of onvoldoende onderscheidende winkels ( dertien in een dozijn ). Kwetsbare gebieden Kleine winkelgebieden met weinig keuze, en centra die zich niet onderscheiden van andere centra zijn kwetsbaar. Ze zijn ten opzichte van andere winkelgebieden minder aantrekkelijk voor de consument. Ten slotte zijn ook centra die zich specifiek richten op prijs en run kwetsbaar. Internet heeft de functie van deze centra overgenomen. Nergens is het zo gemakkelijk en goedkoop om een product te kopen als op internet. Dagelijks en gemak Snel de boodschappen doen. Er is voldoende keuze (aanbod), de locatie is goed bereikbaar en er zijn voldoende parkeerplaatsen. Prijs en run Deze winkelgebieden kunnen zich slecht onderscheiden van internet. Internet biedt meer keuze en de laagste prijs. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 7

14 3 Beoordeling huidige situatie 3.1 Inwoners en ligging Bevolking De gemeente Katwijk telt circa inwoners*, verspreid over vier aaneengesloten kernen: Katwijk aan Zee, Katwijk aan den Rijn, Rijnsburg en Valkenburg (kaart 1). Katwijk is één van de gemeenten in Nederland die in de toekomst nog te maken krijgen met een groeiend inwonertal. In de gemeentelijke bevolkingsprognose wordt vooralsnog uitgegaan van een groei tot inwoners in 2020 (kaart 1). Op termijn zullen naar verwachting circa mensen in de gemeente wonen. Er zijn diverse inbreidings- en uitleglocaties. De grootste van alle ligt op de huidige locatie van vliegveld Valkenburg. * Gemeente Katwijk (2012), website 8 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

15 Fysieke barrières: Oude Rijn en provincialeweg N206 Ligging aan zee verkleint potentieel verzorgingsgebied Ligging De gemeente Katwijk ligt ingeklemd tussen het stedelijke gebied van Leiden en de Noordzee. De ligging tussen grote steden (Leiden, Den Haag) en aan de Noordzee zorgt ervoor dat de gemeente Katwijk slechts kan rekenen op een relatief klein potentieel verzorgingsgebied. De Oude Rijn en de provincialeweg N206 zijn twee harde (fysieke) barrières die de gemeente doorsnijden. Hierdoor bestaan duidelijk van elkaar gescheiden deelgebieden voor wonen: Katwijk-Noord, Katwijk aan Zee, Rijnsburg, Katwijk aan den Rijn, Valkenburg en Nieuw-Valkenburg (Vliegveld Valkenburg). 3.2 Detailhandelsstructuur Omvang en branchering Het winkelaanbod in de gemeente Katwijk is circa m² winkelvloeroppervlak (wvo) groot, verspreid over ongeveer 350 winkels*. Daarnaast staat ruim m² wvo (± 30 winkels, ± 7%) leeg. Dit is iets minder dan gemiddeld in Nederland, maar boven de * Locatus Online, situatie op 1 januari normale frictieleegstand (± 5%), die nodig is voor een gezonde dynamiek. De helft (± m² wvo) van het aanbod bestaat uit de branchegroep Huis en Tuin (woninginrichting, doe-het-zelf en plant en dier). Spreiding Het dagelijkse winkelaanbod (± m² wvo) is verspreid over een groot aantal winkelgebieden (figuur 1). Een flink aantal supermarkten (publiektrekkers) ligt solitair buiten de winkelgebieden. De versnippering leidt er toe dat veel winkelgebieden afzonderlijk zeer klein zijn (bijvoorbeeld Bosplein). Een incompleet aanbod en weinig kritische massa zorgen er voor dat de kleine winkelgebieden minder aantrekkelijk zijn voor consumenten dan de grotere winkelgebieden met een meer compleet aanbod (zoals Hoornespassage). Er is sprake van een onsamenhangende dagelijkse winkelstructuur. Het niet-dagelijkse aanbod (± m² wvo) is sterk geconcentreerd in het centrum van Katwijk (met name mode en overig nietdagelijks). De sterke concentratie zorgt voor synergievoordelen. Winkels in het centrum D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 9

16 van Katwijk kunnen onder andere profiteren van elkaars bezoekers. Naast een groot niet-dagelijks aanbod in het centrum van Katwijk is ook aan de Ambachtsweg op bedrijventerrein t Heen relatief veel niet-dagelijks aanbod aanwezig (hoofdzakelijk Huis en tuin). Hieronder wordt kort ingegaan op het aanbod en functie per type winkelgebied. In bijlage 5 is per winkelgebied een nadere analyse weergegeven van sterkten en zwakten. Centrum Katwijk aan Zee Het centrum van Katwijk aan Zee is veruit het grootste reguliere winkelgebied (± m² wvo) met de meeste winkels (± 140). Het dagelijkse winkelaanbod is met circa m² wvo relatief klein. Wel is het centrum het enige winkelgebied in de gemeente met twee supermarkten. Vanwege het brede aanbod heeft het centrum niet alleen een boodschappenfunctie voor inwoners nabij het centrum, maar ook voor het overige deel van de gemeente. Figuur 1 Omvang en branchering van winkelgebieden in de gemeente Katwijk (in m² wvo) Centrum Katwijk Centrum Rijnsburg Hoornespassage Visserijkade Rijnstraat (incl. Achterweg) Oegstgeesterweg Melkweg Bosplein Centrum Valkenburg t Heen Verspreid Dagelijks Mode Overig niet-dagelijks Huis en tuin Leegstand Bron: Locatus, januari 2012; bewerking Droogh Trommelen en Partners 1 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

17 Het niet-dagelijkse winkelaanbod in Katwijk- Centrum is circa m² wvo groot. Ruim 60% van het totale aanbod mode en overig niet-dagelijks van de gemeente ligt in het centrum. Daarmee is het centrum de belangrijkste aankoopplaats in de gemeente voor recreatief en vergelijkend winkelen. Het centrum heeft relatief veel leegstand (circa 11%: ± m² wvo), met name in de randzones van het centrum (o.a. Princestraat en Noordzeepassage). In deze delen is het investeringsniveau soms ook laag. Oorzaken van de leegstand en het lage investeringsniveau zijn onder andere de decentrale ligging van de supermarkten (trekkers) en de matige routing in het centrum. Dit zorgt voor een versnipperde en daardoor uitgedunde passantenstroom. Centrum Rijnsburg en Hoornespassage Na het centrum van Katwijk hebben het dorpscentrum van Rijnsburg (Hoftuin, ca m² wvo, ±. 25 winkels) en het wijkwinkelcentrum Hoornespassage (ca m² wvo, ± 20 winkels) het meest uitgebreide winkelaanbod. Het dagelijkse winkelaanbod bestaat in beide winkelgebieden uit maar één D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1 1

18 supermarkt, en een uitgebreid aanbod (vers-) speciaalzaken en persoonlijke verzorging. Daarnaast zijn er op beide locaties enkele winkels in de niet-dagelijkse sector (onder andere mode, huishoudelijke artikelen en sport, spel, hobby en media). De leegstand is op de peildatum (jan. 2012) op beide locaties beperkt tot één pand (ca. 45 m² wvo in Centrum Rijnsburg en ca. 250 m² wvo in Hoornespassage) Beide winkelgebieden hebben een belangrijke functie voor de wijk waarin ze liggen. Het supermarktaanbod bestaat in beide gebieden uit maar één winkel van bescheiden omvang (± m² wvo). Daarnaast is ook de uitstraling van de winkelgebieden gedateerd. Het investeringsniveau in zowel de winkelpanden als de openbare ruimte is laag. Visserijkade en Zeilmakerstraat De grootste supermarkten van de gemeente zijn gelegen aan de Visserijkade en op bedrijventerrein t Heen aan de Zeilmakerstraat. Het winkelcluster aan de Visserijkade bestaat uit Digros (± m² wvo), vijf overige winkels in dagelijkse artikelen en een kapper (supermarktcentrum). Het investeringsniveau van het gebied is laag. Aan de Zeilmakerstraat is de grootste supermarkt van de gemeente gevestigd, een Albert Heijn van ca m² wvo. Inpandig zijn daarnaast enkele andere dagelijkse en niet-dagelijkse winkels gevestigd. Er staat één unit leeg. De supermarkten aan de Visserijkade en de Zeilmakerstraat zijn veruit de grootste supermarkten in Katwijk. Hierdoor is het voor inwoners uit de hele gemeente aantrekkelijk om deze supermarkten te bezoeken. Vanwege de solitaire ligging profiteren andere winkels in andere winkelgebieden niet van deze publiektrekkers. PDV-cluster Ambachtsweg Aan de Ambachtsweg op bedrijventerrein t Heen ligt het Katwijkse cluster voor perifere detailhandelsvestigingen (PDV-cluster). Verspreid over de Ambachtsweg zijn diverse grootschalige winkels gelegen (± m² wvo), vooral in de branchegroep Huis en Tuin. Daarnaast zijn verspreid over het bedrijventerrein ± 10 autodealers gevestigd. Bij de entree van het bedrijventerrein ligt het eerder genoemde winkelcluster met Albert Heijn (Zeilmakerstraat). In totaal staat ruim m² wvo leeg. Overig en verspreid aanbod In Katwijk zijn nog diverse andere winkelgebieden, waaronder Rijnstraat, Oegstgeesterweg, Melkweg, Bosplein en Centrum Valkenburg. De genoemde winkelgebieden zijn erg klein en kunnen consumenten weinig keuze bieden. Op het centrum van Valkenburg na is er per winkelgebied één, veelal te kleine, supermarkt. De kleine supermarkt in het centrum van Valkenburg is gesloten. De leegstand in de winkelgebieden wisselt. Bosplein en Melkweg hebben beide geen leegstand, Rijnstraat (± 175 m² wvo, 1 winkel), Oegstgeesterweg (± 60 m² wvo, 1 winkel), en het centrum van Valkenburg (± 770 m² wvo, 3 winkels) wel. De vijf winkelgebieden hebben vooral een functie voor de directe omgeving. Behalve de eerder genoemde winkelgebieden is er in de gemeente nog ruim m² wvo verspreid gelegen winkelaanbod. Dit is relatief gezien ongeveer even groot als elders in Nederland. Het aanbod bestaat voor een belangrijk deel uit solitaire supermarkten en winkels in de hoofdbranche Huis en tuin (bijvoorbeeld Kwantum, Welkoop en de tuincentra De Mooij). Er staat circa 500 m² 1 2 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

19 Winkelaanbod Katwijk heeft sterke functie voor Katwijk Figuur 2 Omzetverdeling naar herkomst in dagelijkse sector Figuur 3 Omzetverdeling naar herkomst in niet-dagelijkse sector wvo verspreid gelegen aanbod leeg (ca. 5 winkels). Warenmarkt De weekmarkt van Katwijk wordt elke vrijdag gehouden aan de Piet Heinlaan, langs de doorgaande route richting het centrum van Katwijk. De weekmarkt bestaat uit circa 50 marktkramen in uiteenlopende branches*. In het centrum van Rijnsburg staat elke dinsdagmiddag een kleine warenmarkt van circa 6 marktkramen. In de zomer wordt in Katwijk- Centrum een toeristenmarkt gehouden. Deze markt staat elke dinsdag in de Princestraat en heeft steeds een ander thema. 3.3 Positie in de regio Gemeente Katwijk Het winkelapparaat van de gemeente Katwijk heeft met name een functie voor de eigen gemeente. Uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011** blijkt dat voor dagelijkse artikelen 6% van de omzet in Katwijkse winkels van buiten de gemeente komt (grafiek Bron: Koopstromenonderzoek Randstand 2011; bewerking Droogh Trommelen en Partners * Gemeente Katwijk ** I&O Research (2011), Koopstromenonderzoek Randstad 2011 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1 3

20 2). In de niet-dagelijkse sector komt een groter deel van de omzet van buiten de eigen gemeente (ongeveer 17% van hun omzet komt uit de omliggende gemeenten) (zie kaart 3, blz. 14) en circa 5% uit het overige deel van Nederland (o.a. toerisme). Centrum Katwijk Van de omzet in dagelijkse artikelen in het centrum van Katwijk komt maar liefst 98% uit de eigen gemeente en 2% van daarbuiten. Van de niet-dagelijkse omzet komt 86% uit de eigen gemeente, 9% vanuit omliggende gemeenten (kaart 3) en 5% van daarbuiten. Het centrum van Katwijk heeft daarmee vooral een sterke functie voor de gemeente Katwijk. Dit is ondermeer het gevolg van de sterke concurrentie rondom de gemeente Katwijk, de decentrale ligging van het centrum en de ligging van Katwijk aan de Noordzee (half achterland). De meeste centra in de directe omgeving hebben een winkelaanbod dat wat betreft omvang van het winkelaanbod vergelijkbaar is met het centrum van Katwijk. Daarnaast liggen op korte afstand de binnensteden van Leiden, Den Haag en Haarlem, ieder met een groot niet-dagelijks winkelaanbod. Hierdoor hebben 1 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

21 veel mensen van buiten de gemeente Katwijk weinig redenen om het centrum van Katwijk te bezoeken en hebben Katwijkers een aantrekkelijk alternatief voor een dagje winkelen. Het gevolg is dat een relatief groot deel (46%) van de niet-dagelijkse bestedingen van Katwijkers buiten Katwijk plaats vindt. Ambachtsweg, t Heen Het PDV-aanbod (woninginrichting, doe-hetzelf, plant en dier) aan de Ambachtsweg haalt het merendeel van de omzet uit de eigen gemeente. De toevloeiing vanuit aangrenzende gemeenten (met name Noordwijk) is met 26% groot. Dit komt ondermeer door de ligging in de regio en het specifieke aanbod. De berekening van de vloerproductiviteit is gemaakt voor het aanbod in de dagelijkse en de niet-dagelijkse sector. Dit is gedaan voor de gemeente Katwijk in zijn geheel en afzonderlijk voor het centrum van Katwijk aan Zee (figuur 4). Om een goede beoordeling te kunnen maken van de vloerproductiviteit vergelijken we de berekende vloerproductiviteit voor de hele gemeente met het gemiddelde in de Randstad. In centrumgebieden ligt de omzet per m² wvo hoger. Het centrum van Katwijk wordt daarom afgezet tegen het gemiddelde in centra in de Randstad. In bijlage 6 worden de berekeningen toegelicht. Centrum Katwijk aan Zee Ook het centrum van Katwijk aan Zee functioneert matig. De niet-dagelijkse sector (waar 85% van het aanbod in het centrum toe behoort) heeft een gemiddelde omzet per m² wvo die 10% lager ligt dan gemiddeld in Randstedelijke centra ( tegen 3.000). Het centrum functioneert daarmee wel minder slecht dan het totale aanbod in de gemeente. Het relatief kleine aandeel dagelijks aanbod (15% van het totale aanbod in het centrum) functioneert echter beter. De gemiddelde vloerproductiviteit ligt in de dagelijkse sector in het centrum ( 8.725) zo n 13% hoger dan gemiddeld in centra in de Randstad ( 7.700). 3.4 Huidige economisch functioneren Op basis van het Koopstromenonderzoek Randstad 2011, het huidige aantal inwoners, de omvang van het winkelaanbod en kencijfers over bestedingen kan de vloerproductiviteit van het winkelaanbod worden berekend. Dit is een goede indicator voor het economisch functioneren van het winkelaanbod. Totale aanbod gemeente Katwijk De gemiddelde omzet per m² wvo ligt in de gemeente Katwijk voor de dagelijkse sector ± 7% lager dan gemiddeld in de Randstad ( tegen gemiddeld). In de niet-dagelijkse sector ligt de gemiddelde omzet per m² wvo in Katwijk ( 1.525) nu ruim 26% lager dan het Randstedelijk gemiddelde ( 2.070). Daarmee functioneert het aanbod in Katwijk zeer matig. 3.5 Ondernemersenquête Onder circa 350 winkeliers en ondernemers uit Katwijk is een enquête gehouden. Er zijn circa 85 enquêtes ingevuld retour gekomen. De retourgekomen enquêtes zijn van winkeliers en ondernemers uit heel Katwijk. Alleen uit het centrum van Katwijk aan Zee zijn voldoende ingevulde enquêtes ontvangen (± 35) om uitspraken te kunnen doen op winkelgebiedniveau. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1 5

22 In het kader op de volgende pagina zijn de belangrijkste resultaten weergegeven. De respondenten bevestigen het beeld uit het koopstromenonderzoek dat het huidige functioneren onder druk staat. 3.6 Conclusies huidige situatie Functioneren winkelaanbod gemiddeld erg matig Kijkend naar de detailhandel in Katwijk kunnen de volgende conclusies worden getrokken: Er is sprake van groot aantal winkelgebieden voor dagelijkse voorzieningen (versnipperde dagelijkse winkelstructuur); Veel winkelgebieden hebben een te klein aanbod (kritische massa) voor dagelijkse boodschappen; Het niet-dagelijkse winkelaanbod is sterk geconcentreerd in het centrum van Katwijk (mode en overig niet-dagelijks) en op t Heen (huis en tuin). Het huidige economisch functioneren ten opzichte van het Randstedelijk gemiddelde is relatief laag; Het investeringsniveau van de winkelgebieden is in de meeste gevallen (zeer) laag. Figuur 4 Economisch functioneren gemeente/centrum Katwijk in (niet-)dagelijkse sector Bron: Koopstromenonderzoek Randstad 2011; bewerking Droogh Trommelen en Partners 1 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

23 Ondernemersenquête Beoordeling van de omzet Een kleine helft van alle ondernemers beoordeelt hun omzet als aan de krappe kant of slecht. Ondernemers uit Katwijk-Centrum beoordelen hun omzet over het algemeen slechter dan gemiddeld: bijna 60% van de ondernemers zegt (te) weinig omzet te behalen. Omzetverwachting Over de omzetontwikkeling zijn de meeste ondernemers terughoudend: slecht een kwart van de ondernemers verwacht dat hun omzet over drie jaar stijgt. Respondenten uit het centrum laten hierbij geen significant verschil zien. Plannen voor de toekomst Gevraagd is naar plannen of wensen voor de komende drie jaar. Een kwart van alle ondernemers geeft aan geen plannen te hebben. Driekwart van de ondernemers heeft wel plannen. Vooral investeringen in het interieur en exterieur zijn veel genoemde plannen. Een kwart zegt te willen uitbreiden en/of verplaatsen. Een enkele ondernemer wil een nieuwe vestiging openen of de zaak verkopen. Ondernemers die willen verplaatsen zijn aanwezig op alle typen winkellocaties. Zij kunnen mogelijk een bijdrage leveren aan het realiseren van de gewenste structuur (hfst. 4). Figuur 4 Ondernemers in Katwijk met plannen voor de komende 3 jaar D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1 7

24 4 Detailhandelsvisie 4.1 Ambitie en uitgangspunten In de Brede Structuurvisie (2007) van de gemeente Katwijk is de keuze gemaakt de positie van het centrum van Katwijk aan Zee te versterken. Ook in het Toeristisch Recreatief Actieplan (2010) wordt voor deze lijn gekozen. In het masterplan dat voor Katwijk aan Zee wordt opgesteld wordt hier nadere invulling aan gegeven. Keuzes in structuur noodzakelijk Door trends in de winkelmarkt (afnemende bestedingen, internet, vergrijzing, overaanbod) dreigt op alle typen winkellocaties stagnatie en leegstand. Ook in Katwijk is deze trend te zien. De versnipperde dagelijkse winkelstructuur van Katwijk kan zorgen voor een versnelde toename van leegstand. De (sociaal-maatschappelijke) vraag voor de toekomst is op welke locaties leegstand het ergst is en op welke locaties het minder erg is. Door keuzes te maken kan hieraan enige sturing worden gegeven (kader ruimtelijke ordening van de leegstand ). Het centrum van Katwijk heeft naast een winkelfunctie ook een functie voor horeca, dienstverleners, ambachten en ontspanning. Het heeft een ontmoetingsfunctie voor inwoners. Het sociaal-maatschappelijke belang van een goed functionerend centrum is daarmee groot. Perifere clusters hebben in algemene zin in dit opzicht een minder grote sociaal-maatschappelijke functie. Voor verspreid gelegen winkels geldt dit nog sterker. In het algemeen kan daarom worden gesteld dat leegstand in reguliere winkelgebieden (hoofdcentrum, wijkcentra) erger is dan leegstand op andere typen locaties. Leegstand op verspreid gelegen locaties is het minst erg. Kiezen voor het centrum De gemeente Katwijk heeft een duidelijke ambitie om het centrum van Katwijk te versterken. Deze ambitie kan worden verwezenlijkt door te kiezen voor het centrum van Katwijk als belangrijkste winkelgebied. Dit houdt onder andere in dat het winkelaanbod dat gericht is op recreatief en vergelijkend winkelen zoveel mogelijk wordt geclusterd in het centrum van Katwijk. Vooral de vestiging van grotere publiektrekkers (bijvoorbeeld grotere sport- en elektronicawinkels) hebben Keuzes maken om enige sturing te geven aan leegstand Katwijk-Centrum: centrum- en toeristische functie 1 8 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

25 Ruimtelijke ordening van de leegstand Periode van groei In de periode voor 2008 zorgen economische welvaart en optimisme voor een groei van winkelaanbod op alle typen winkellocaties. Periode van stagnatie Overaanbod, veranderend consumentengedrag en demografische ontwikkelingen hebben vanaf 2008 geleid tot winkelleegstand op alle typen locaties. Periode van keuzes De veranderende winkelmarkt leidt op alle typen winkellocaties tot meer leegstand en stagnatie. Dit leidt er toe dat we anno 2012 voor de maatschappelijke keuze staan: waar is leegstand het minst erg? In reguliere winkelgebieden, op PDV-clusters of op verspreid gelegen locaties? Door keuzes te maken en ruimtelijk beleid te voeren kan enige sturing worden gegeven aan leegstand. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 1 9

26 een grote toegevoegde waarde voor het centrum als geheel (kader grootschalige sport- en elektronicawinkel als trekker voor centrum ). Kiezen voor duurzame wijkwinkelstructuur Niet alleen het goed functioneren van het centrum van Katwijk heeft een sociaal-maatschappelijk belang. Ook een duurzame wijkwinkelstructuur is vanuit sociaal-maatschappelijk oogpunt gewenst. Consumenten zijn zo op korte afstand van hun woning voorzien in een ruim winkelaanbod waar zij hun boodschappen en frequente aankopen kunnen doen. Veel van de buurt- en wijkcentra in de gemeente Katwijk zijn op dit moment klein. Consumenten hebben hierdoor in elk winkelgebied slechts een beperkte keuze. De tendens is echter dat consumenten steeds vaker kiezen voor winkelgebieden met veel keuze (kader consumenten en dagelijkse boodschappen: keuze en kritische massa ). Voor een ruim aanbod (keuze) met (behoud van) (vers-)speciaalzaken is de aanwezigheid van moderne supermarkten sterk bepalend (kader supermarkt cruciaal voor speciaalzaak, blz. 22). Grootschalige sport- en elektronicawinkel als trekker voor het centrum De rol van internet is in de sport- en elektronicabranche reeds groot. Sommige partijen kiezen voor schaalvergroting als middel om te concurreren met internetwinkels. Gepaard met deze schaalvergroting komt de vraag voor vestiging op locaties buiten reguliere winkelgebieden. Steeds vaker zijn grootschalige sport- en elektronicawinkels op bedrijventerreinen of aan de snelweg gevestigd. Vaak wordt aangenomen dat ze doelgericht worden bezocht. Mede vanwege de forse ruimteclaim wordt soms een locatie buiten de binnenstad toegestaan. Uit grootschalig onderzoek* onder bezoekers van grootschalige sport-en elektronicawinkels in 18 binnensteden blijkt echter dat dergelijke winkels een grote toegevoegde waarde hebben voor centrumgebieden. * DTNP (2011), Toegevoegde waarde grote sporten elektronicawinkel voor binnenstad In binnensteden blijken gemiddeld drie op de vier bezoekers van grootschalige sport-en elektronicawinkels tijdens hetzelfde bezoek aan de binnenstad één of meer andere winkels binnenlopen. Doordat grote sport- en elektronicawinkels bovendien hoge bezoekersaantallen hebben, zorgen ze voor veel toestroom waar de andere winkels van kunnen profiteren. Grootschalige sport-en elektronicawinkels zijn daardoor van grote waarde voor andere winkels in de binnenstad. Ze kunnen gezien worden als themawarenhuizen en zijn een belangrijke schakel bij recreatief winkelen. Door deze winkels goed in te passen in de binnenstad kunnen zij structuurbepalend bijdragen aan de aantrekkingskracht van de binnenstad. 2 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

27 Consumenten en dagelijkse boodschappen: keuze en kritische massa Waar consumenten hun dagelijkse boodschappen doen is een continue afweging tussen de bereidheid een afstand af te leggen en het aanwezige aanbod (keuze) op de aankooplocatie. Consumenten vragen om een steeds ruimere keuze in het assortiment. Zij zijn daarvoor vaker bereid en in staat om een grotere afstand af te leggen (kader toenemende mobiliteit en internetgebruik onder ouderen ). Supermarkten kunnen alleen een ruimer assortiment met speciale(re) (vers-) producten aanbieden als er voldoende bezoekers zijn om de producten aan te verkopen. Alleen supermarkten met een groter verzorgingsgebied kunnen daardoor een ruim assortiment bieden. dan een klein buurtwinkelcentrum met maar één supermarkt en enkele andere winkels. De consument kiest steeds vaker voor het complete boodschappencentrum (veel keuze) in plaats van de kleine buurtsupermarkt of het buurtwinkelcentrum (weinig keuze). Buurtwinkelcentra zijn steeds minder interessant voor consumenten en daardoor ook voor winkeliers. Deze locaties verliezen het van de grotere wijkcentra. De rol van internet is tot op heden klein in de dagelijkse sector. Een belangrijke reden daarvoor is dat de distributie van versproducten moeilijk is en daardoor erg kostbaar. Daarnaast willen consumenten graag hun eigen versproducten uitzoeken. Toenemende mobiliteit en internetgebruik onder ouderen Het beeld bestaat vaak dat ouderen weinig mobiel zijn en daardoor afhankelijk zijn van winkelvoorzieningen om de hoek. Dit beeld komt steeds minder overeen met de werkelijkheid. Het autobezit onder ouderen is in de afgelopen 25 jaar sterker toegenomen dan welke andere leeftijdsgroep (grafiek). Ook het internetgebruik is sterk toegenomen. In 2011 had 75% van de mensen tussen de 65 en 75 toegang tot het internet. In 2006 was dit pas 50%. De ouderen van de toekomst zijn de huidige jongeren. Zij zullen nog mobieler en vitaler zijn en meer via internet kopen dan de huidige ouderen. De noodzaak van winkelvoorzieningen om de hoek wordt daardoor snel kleiner. Voor een boodschappencentrum als geheel geldt hetzelfde. Een compleet boodschappencentrum (twee of meer supermarkten, diverse (vers)speciaalzaken en drogisten) heeft een groter verzorgingsgebied nodig Continue afweging tussen afstand en keuze Sterkste groei van autobezit onder ouderen D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 2 1

28 Voor een duurzame wijkwinkelstructuur moet uit worden gegaan van complete wijkcentra (twee supermarkten, diverse (vers)speciaalzaken, twee drogisten, enig aanvullend niet-dagelijks aanbod en overige voorzieningen) die aantrekkelijk zijn en blijven voor consumenten. Een dergelijk wijkcentrum heeft een winkelaanbod (kritische massa) van ± m² wvo, waarvan ± m² dagelijks. Voor een dergelijk wijkcentrum is een verzorgingsgebied van ± inwoners nodig (zie ook paragraaf 4.3 en bijlage 7). PDV-cluster alleen voor volumineuze branches De keuze voor een sterk centrum van Katwijk en een duurzame dagelijkse winkelstructuur impliceert ook dat op het PDV-cluster aan de Ambachtsweg alleen winkels in de branchegroep Huis en tuin en in auto s, boten en caravans worden toegestaan. Vanwege de aard en omvang van deze artikelen is de vestiging van alleen deze branches toegestaan. Het toestaan van elke andere branche ondermijnt de positie van het centrum en de wijkcentra. Het beleid uit het verleden en het regionale beleid wordt hiermee voortgezet. Supermarkt cruciaal voor speciaalzaak Steeds meer boodschappen worden bij de supermarkt gedaan. Meer dan 80 cent van elke euro aan boodschappen komt inmiddels bij de supermarkt terecht. Dit gaat ten koste van de omzet bij speciaalzaken. Toch kunnen speciaalzaken zich het beste naast de supermarkt vestigen. Een doorsnee supermarkt trekt elke week meer dan bezoekers. Daarmee is de supermarkt in de meeste centra veruit de belangrijkste publiekstrekker. Uit grootschalig onderzoek onder ruim supermarktklanten in 30 buurt- en dorpscentra* blijkt dat 75% van de supermarktbezoekers ook één of meer andere winkels bezoekt, mits deze zichtbaar zijn en op korte afstand liggen van de supermarkt. Van de enorme klantenstroom van supermarkten kan de speciaalzaak profiteren: een beperkt deel ervan biedt al een gezonde omzet. Zonder supermarkt ontbreekt de aantrekkingskracht om voldoende klanten op de been te krijgen. Een ruimer aanbod speciaalzaken is daardoor vaak pas mogelijk als er ook een supermarkt in de buurt is die een voldoende grote klantenstroom genereert. Twee (elkaar aanvullende) supermarkten bieden nog meer kansen voor speciaalzaken. * DTNP (2010), De rol van supermarkten 2 2 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

29 Samenvatting van uitgangspunten Samenvattend hanteren wij voor de visie en het beleid de volgende uitgangspunten: Het primaat in het detailhandelsbeleid ligt bij het centrum van Katwijk aan Zee. Daarvoor wordt gestreefd naar zoveel mogelijk clustering van niet-dagelijks winkelaanbod in het centrum. Streven naar een duurzame wijkwinkelstructuur, bestaand uit wijkcentra met voldoende kritische massa en een passend verzorgingsgebied (ca inwoners). Buiten de beoogde winkelstructuur geen nieuwe detailhandel (toevoeging van wvo) toestaan. In navolging van het regionale en provinciale beleid op t Heen alleen winkels in de branchegroep Huis en Tuin en winkels in auto s, boten en caravans toestaan. 4.2 Indicatie haalbaar aanbod Om te bepalen wat de toekomstige omvang van het winkelaanbod in Katwijk kan zijn, maken we een indicatieve distributieve berekening voor het dagelijkse en niet- dagelijkse winkelaanbod in de gemeente. We maken een berekening voor de situatie waarin de gemeente Katwijk heeft en een berekening voor een doorkijk naar inwoners. Als uitgangspunt voor de indicatieve berekeningen gaan we uit van een versterkt centrum in Katwijk aan Zee en een sterke, duurzame dagelijkse wijkwinkelstructuur. In deze paragraaf wordt alleen ingegaan op de belangrijkste conclusies. In bijlage 6 wordt uitgebreid ingegaan op de berekening. Gemeente Katwijk Het dagelijkse winkelaanbod in de gemeente Katwijk is ± m² wvo groot, het nietdagelijkse aanbod is circa m² wvo groot. Uitgaande van een versterking van de dagelijkse winkelstructuur en een sterke clustering van het niet-dagelijkse aanbod (dat gericht is op recreatief en vergelijkend winkelen) achten wij het ambitieus, maar haalbaar, dat Katwijkers een groter deel van hun uitgaven in Katwijk doen dan nu het geval is. Een toename van de bestedingen van mensen van buiten Katwijk is echter niet te verwachten. Voor de dagelijkse sector berekenen we een haalbaar aanbod van à m² wvo bij inwoners (figuur 5). Bij inwoners neemt het haalbare aanbod aanvullend met circa m² wvo toe. Voor de niet-dagelijkse sector berekenen we een haalbaar aanbod van à m² wvo bij inwoners. Dit neemt met ongeveer m² wvo toe bij inwoners. Centrum Katwijk Het dagelijkse winkelaanbod in het centrum is circa m² wvo groot, het niet-dagelijkse circa m² wvo. Ook voor het centrum achten wij het haalbaar dat bij een versterking van het centrum een groter deel van de uitgaven van inwoners van de gemeente in het centrum terecht komt. Er is echter geen aanleiding om uit te gaan van hogere bestedingen van buiten Katwijk. Op basis hiervan berekenen we een haalbaar dagelijks winkelaanbod van à m² wvo bij inwoners. Voor de niet-dagelijkse sector berekenen we een haalbaar aanbod van à m² wvo bij inwoners. Effect van internet nog onzeker In bovenstaande indicatieve berekeningen is geen rekening gehouden met de invloed van D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 2 3

30 internet op bestedingen in winkels. Naar verwachting zal internet als aankoopkanaal belangrijker worden in alle branches. Hoe groot het aandeel van internet wordt is nog onzeker. Wel is duidelijk dat in de toekomst het benodigde aantal winkelmeters kleiner zal zijn. Derhalve moet het berekende haalbare aanbod als maximum worden beschouwd en afhankelijk van de verdere ontwikkeling van internetwinkelen mogelijk over enkele jaren worden bijgesteld. Kwantitatief geen aanleiding voor substantiële uitbreiding Figuur 5 Indicatie haalbaar aanbod in gemeente Katwijk (m² wvo) 4.3 Visie Gelet op trends en de berekening van het haalbare winkelaanbod in de gemeente Katwijk bij inwoners is er kwantitatief geen aanleiding het winkelaanbod in Katwijk uit te breiden. Dit betekent echter niet dat het winkelaanbod niet uitgebreid mag worden. Kwalitatief is er een noodzaak voor opwaardering van het winkelaanbod. De huidige winkelstructuur is versnipperd. Winkelgebieden zijn te klein en hebben te weinig kritische massa. Het economisch functioneren is matig. Hierdoor zijn investeringen achtergebleven en zijn veel winkelgebieden verouderd. Stagnatie of zelfs achteruitgang is het gevolg. Figuur 6 Indicatie haalbaar aanbod in centrum Katwijk (m² wvo) 2 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

31 Kwalitatief noodzaak voor keuzes en herontwikkeling Om de kwaliteit van het winkelaanbod in in de toekomst verder versterken. Daarnaast Katwijk in de toekomst te behouden en te kan zij een bescheiden functie vervullen voor versterken, en om bedrijven weer te laten met name de omliggende gemeenten (o.a. investeren zijn keuzes in de structuur Noordwijk en Oegstgeest). noodzakelijk. Winkelontwikkelingen die een bijdrage leveren aan opwaardering van een Voor een centrum met een dergelijke functie winkelgebied kunnen gewenst zijn. en positie is het gewenst dat naast een ruim Gebiedsgerichte herontwikkeling is nodig voor aanbod in de dagelijkse en niet-dagelijkse de gebieden waar de detailhandelsfunctie sector het centrum een compacte en heldere verdwijnt. opzet heeft. Ook moet het centrum goed bereikbaar zijn en moeten er voldoende Voor de gemeente Katwijk zien wij in de parkeerplaatsen zijn. De omvang van het meest optimale situatie kansen voor drie centrum is afhankelijk van de mate waarin aan typen winkelgebieden: een hoofdcentrum voor deze randvoorwaarden wordt voldaan. Voor heel Katwijk, wijkcentra voor dagelijkse een zo compleet mogelijk niet-dagelijks boodschappen en een PDV-cluster. winkelaanbod is het gewenst winkelaanbod dat zich richt op recreatief en vergelijkend Centrum Katwijk aan Zee winkelen zoveel mogelijk te clusteren in het Het centrum van Katwijk aan Zee is het centrum. hoofdwinkelgebied van de gemeente. De sterke verzorgingsfunctie voor Katwijk kan zij Naast een sterke lokale functie en een bescheiden functie voor omliggende gemeenten kan het centrum van Katwijk ook een functie vervullen als aankooplocatie voor dagelijkse artikelen voor het westelijk deel van Katwijk aan Zee. Een compleet dagelijks winkelaanbod is daarvoor van belang. Wijkcentra Voor een duurzame winkelstructuur gericht op dagelijkse boodschappen en frequent benodigde artikelen zien wij voor de gemeente Katwijk in de meest optimale situatie ruimte voor vier wijkcentra. Deze wijkcentra bieden inwoners een compleet aanbod (inclusief speciaalzaken) voor dagelijkse en frequente aankopen in de nabijheid van hun woning. Voor een dergelijk compleet en toekomstbestendig wijkcentrum is een verzorgingsgebied nodig van circa inwoners. Een dergelijk wijkcentrum bestaat indicatief uit ± m² wvo, waarvan ± m² wvo dagelijks aanbod. Afhankelijk van de situatie (bijvoorbeeld reeds aanwezige, in wijkcentra ongebruikelijke winkels) kan het aanbod iets groter zijn. Samen met enige horeca en D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 2 5

32 diensten, en rekening houdend met nietverkoopruimte (magazijn, etc.) kan indicatief uitgegaan worden van een omvang van ± m² bedrijfsvloeroppervlak (bvo) (tabel 1). Dit is echter alleen haalbaar indien ook wordt voldaan aan randvoorwaarden zoals goede bereikbaarheid en parkeervoorzieningen, een compacte opzet en een heldere structuur. Prioriteit ligt bij het centrum van Katwijk Bij het bepalen van de gewenste wijkwinkelstructuur is zoveel mogelijk aansluiting gezocht op de huidige buurt- en wijkwinkel-structuur: Eén wijkcentrum voor Katwijk-Noord (Hoornespassage); Eén wijkcentrum voor Rijnsburg; Op een nader te bepalen locatie één wijkcentrum voor Katwijk aan den Rijn en oostelijk deel van Katwijk aan Zee (Katwijk- Midden); Voor in de toekomst één wijkcentrum in (Nieuw-)Valkenburg (Hart van Valkenburg). PDV-cluster Naast het centrum van Katwijk als hoofdwinkelcentrum voor de gemeente en vier wijkwinkelcentra voor dagelijkse boodschappen/frequente aankopen is er in de gemeente Katwijk ruimte voor een cluster voor grootschalige winkels in Katwijk-Centrum als belangrijkste winkelgebied Visserijkade en Zeilmakerstraat: boodschappen-plus Tabel 1 Indicatie programma wijkcentrum Omvang (m² wvo) 2 Complementaire supermarkten m² (samen) Drogisten/ m² (vers)speciaalzaken Dagelijks m² Niet-dagelijks à m² Totaal winkels à m² Totaal winkels Omvang (m² bvo) à m² Horeca en diensten 500 m² Totale omvang à m² 2 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

33 volumineuze artikelen. Dit cluster biedt ruimte aan winkels die vanwege de aard en omvang van de artikelen een groot oppervlakte nodig hebben. Het gaat in hoofdlijnen om woninginrichters, doe-het-zelfzaken, tuincentra en winkels met auto s, boten en caravans (ABC)*. Het cluster kan een verzorgingsfunctie hebben voor het zuidelijk deel van de Bollenstreek (gemeente Katwijk en omliggende gemeenten). De winkels die zich hier mogen vestigen zijn alleen toegestaan door de aard en omvang van de gevoerde artikelen. Voor andere branches zijn er geen ruimtelijk relevante redenen aanwezig om perifere vestiging toe te staan. Andere branches dan woninginrichting, doe-het-zelf, tuincentra en ABC worden derhalve niet toegestaan op t Heen. Visserijkade en Zeilmakerstraat De supermarktcentra aan de Visserijkade en de Zeilmakerstraat dragen vanwege hun solitaire ligging en aanwezige aanbod beperkt bij aan de detailhandelsstructuur en het * In bijlage 8 is een uitgebreid overzicht opgenomen van de branches die zijn toegestaan op basis van het provinciale (en regionale) beleid. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 2 7

34 functioneren van het centrum. Daarnaast liggen ze in het verzorgingsgebied van de beoogde wijkcentra en het centrum van Katwijk. Vanwege de omvang van de supermarkten aan de Visserijkade en de Zeilmakerstraat (grootste van de gemeente) en de lage huisvestingslasten is het echter niet realistisch om uit te gaan van een verplaatsing van deze supermarkten. Het is realistischer om uit te gaan van het blijven voortbestaan van deze supermarkten. Dit heeft vooral gevolgen voor de positie van de wijkcentra Hoornespassage en Katwijk- Midden. Om te voorkomen dat de effecten op de positie van deze wijkcentra groter worden, is uitbreiding van de Visserijkade en Zeilmakerstraat niet gewenst. Hoornespassage en Katwijk-Midden Om de positie van de Hoornespassage te versterken moet getracht worden dit centrum even aantrekkelijk te maken voor consumenten als de Visserijkade en Zeilmakerstraat nu zijn. Dit kan worden gerealiseerd door één supermarkt in de Hoornespassage de mogelijkheid te bieden een vergelijkbare omvang te krijgen als de supermarkt in de Visserijkade en de Zeilmakerstraat, en een tweede aanvullende (discount)supermarkt toe te voegen. De extra supermarkt is bij voorkeur een verplaatser van elders uit Katwijk. De achterblijvende supermarktlocatie wordt indien mogelijk uit de winkelmarkt gehaald (detailhandelsbestemming van pand halen). Voor de positie van het wijkcentrum Katwijk- Midden geldt hetzelfde. In het aangewezen gebied is ruimte voor één sterk wijkwinkelcentrum dat ten minste even aantrekkelijk is als de supermarktcentra Visserijkade en Zeilmakerstraat nu zijn. In deze visie is nog geen exacte locatie aangewezen voor dit wijkwinkelcentrum. Gezocht moet worden naar een centrale, goed bereikbare locatie. Dit kan een locatie zijn in de wijk Duinvallei waar een nieuw wijkcentrum kan worden gerealiseerd, bij voorkeur met verplaatsers vanuit Bosplein, Rijnstraat en solitaire vestigingen. Er kan echter ook worden gekozen om voor het wijkcentrum Katwijk-Midden aansluiting te zoeken bij een bestaand winkelgebied (Bosplein, Rijnstraat). Het nieuwe wijkcentrum bestaat zoveel mogelijk uit verplaatsende winkels. Waar mogelijk wordt de winkelfunctie van achterblijvend winkelvastgoed gehaald. Centrum Rijnsburg Voor Rijnsburg is het gewenst om in de toekomst te komen tot één compleet en modern wijkwinkelcentrum in plaats van de huidige twee winkelgebieden. Dit wijkcentrum kan een functie hebben voor de hele kern. Een nadere uitwerking voor de locatie is wenselijk. Gelet op de huidige situatie en reeds ingezette revitaliseringsproces ligt het voor de hand om eerst te kijken of de Hoftuin kan worden uitgebreid met een extra (te verplaatsen) supermarkt en de ruimtelijke randvoorwaarden kunnen worden verbeterd (o.a. parkeren, ruimtelijke samenhang, schaalgrootte). Indien hiertoe onvoldoende mogelijkheden zijn kan gezocht worden naar een andere locatie binnen Rijnsburg. Bij voorkeur wordt gekeken naar een centrale locatie met een goede bereikbaarheid en voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor een nieuw wijkcentrum. Hart van Valkenburg Het Hart van Valkenburg is het nieuwe wijkcentrum in de nieuwbouwwijk op de locatie van het voormalige vliegveld. Het wijkcentrum kan een functie vervullen als aankooplocatie voor dagelijkse artikelen voor 2 8 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

35 Nieuw-Valkenburg en de huidige kern Valkenburg. Pas als een groot deel van Nieuw-Valkenburg is gerealiseerd ontstaat er voldoende draagvlak voor het nieuwe wijkcentrum. Bij voorkeur wordt een deel van Hart van Valkenburg ingevuld met verplaatsingen vanuit elders (bijvoorbeeld de solitaire supermarkt in Valkenburg). Achterblijvend winkelvastgoed wordt zoveel mogelijk getransformeerd naar een ander gebruik. Overige winkelgebieden en verspreid gelegen winkels De overige winkelgebieden (o.a. Melkweg en Centrum Valkenburg) hebben geen speciale positie binnen de beoogde winkelstructuur. De winkelgebieden zijn te klein om ook op termijn kansrijk te zijn. Ook verspreid gelegen winkels dragen niet bij aan de gewenste structuur. Gelet op de gewenste detailhandelsstructuur is versterking (uitbreiding, nieuwvestiging) van deze winkelgebieden en van verspreid gelegen aanbod ongewenst. Winkels mogen vanzelfspekend hun activiteiten voortzetten, maar geleidelijke transformatie naar andere functies (bijvoorbeeld zorg of wonen) is gewenst. Waar mogelijk kan medewerking worden verleend aan verplaatsing van winkels naar winkelgebieden die versterkt worden. Indien daartoe de mogelijkheden bestaan kan daarbij voorrang worden geboden aan verplaatsende bedrijven en wordt de detailhandelsbestemming van achterblijvend winkelvastgoed gehaald. Warenmarkt Warenmarkten kunnen een toegevoegde waarde hebben voor een winkelgebied. Zij voorzien in extra assortimenten of marktsegmenten als aanvulling op het reguliere winkelaanbod. Ook de sfeer en entourage van de markt kunnen bijdragen aan de attractiviteit van een centrum als geheel. Hierbij speelt een rol dat (vergelijkbaar met de winkelmarkt) de ambulante handel sterk onder druk staat. Nieuwe generaties consumenten kopen minder op de markt, andere verkoopkanalen (supermarkten, internet) komen op en veel kooplieden gaan met pensioen. Investeringen worden ook op de markt steeds groter (pinapparaten, verkoopwagens, etc.). Dit vraagt ook op de markt zelf om nieuwe strategieën en commerciële concepten. Cruciaal is dat de omvang en positie van een warenmarkt aansluit bij de omvang en positie van het betreffende (wijk)centrum. Ook dienen beide in elkaars nabijheid te liggen, zonder elkaar in de weg te zitten. Zowel voor het centrum van Katwijk als voor het centrum van Rijnsburg worden de komende jaren nadere plannen uitgewerkt. De positie, ligging en omvang van de warenmarkt is onderdeel van deze uitwerkingen. 4.4 Strategieën en acties De hiervoor beschreven visie vraagt om het maken van keuzes. De keuze om te komen tot een sterke, duurzame winkelstructuur (hoofdcentrum, wijkcentra, supermarktcentra en PDV-cluster) én de keuze om andere winkelgebieden niet verder te versterken en geen positie binnen de winkelstructuur te geven. Als deze keuzes niet worden gemaakt dan is het gevolg dat de bestaande situatie voort duurt. Het voorzieningenpakket in kleine winkelgebieden zal steeds verder afnemen, waardoor het aanbod voor consumenten verschraald. Op termijn is verpaupering het gevolg. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 2 9

36 Om te komen tot de gewenste visie zijn diverse acties gewenst. Hieronder worden eerst algemene acties genoemd, waarna vervolgens per winkelgebied aangegeven wordt welke strategie gebruikt kan worden om te komen tot de gewenste detailhandelsstructuur. Waar mogelijk worden ook daar per winkelgebied concrete acties benoemd. Algemene acties Acties Vaststellen van de visie Vigerende bestemmingsplannen doorlichten op mazen: detailhandelsbestemming verwijderen van panden die niet als winkel in gebruik zijn en die niet liggen binnen een te versterken winkelgebied Analyse van alternatieve kansen voor winkelgebieden die in de toekomst geen detailhandelsfunctie meer hebben, in gesprek gaan met ondernemers die daar gevestigd zijn, het faciliteren van verplaatsingen naar te versterken winkelgebieden en waar mogelijk achterblijvend winkelvastgoed uit de markt halen. Centrum Katwijk Visie Hoofdcentrum met een compleet dagelijks en niet-dagelijks winkelaanbod met vooral een sterke functie voor heel Katwijk, aangevuld met een bescheiden regiofunctie en toerisme Strategie Het hele detailhandelsbeleid is gericht op het versterken van het centrum. Een ontwikkeling die de positie van het centrum onder-mijnt is ongewenst en wordt niet toegestaan. In het centrum zijn in principe alle winkelontwikkelingen toegestaan. Het functioneren van het centrum versterken door de ruimtelijke structuur van het centrum te verbeteren en passantenstromen te bundelen. Uitbreiding van het winkelaanbod kan, mits structuurversterkend voor het centrum (ligging, situering, schaalgrootte, trekkers) Partijen Gemeente Prioriteit Hoog Acties Analyse van functie en branchering van deelgebieden, aanwezigheid en samenhang van publiek-voorzieningen, bereikbaarheid en parkeren, geplande projecten en fysieke mogelijkheden voor schaalvergroting en samenvoegingen In masterplan kiezen voor versterking van kansrijke deelgebieden en het aanwijzen van een concentratiegebied (afbakenen van het centrumgebied). Aandacht is in ieder geval gewenst voor strategische panden/locaties voor (publieks-)trekkers. Ook de samenhang met en positie van de Zwaaikom en de rol van supermarkten als trekker voor het centrum verdienen specifieke aandacht. 3 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

37 Hoornespassage Visie Sterk wijkcentrum voor de wijk Katwijk-Noord met een compleet winkelaanbod voor dagelijkse boodschappen/frequente aankopen Strategie Huidige Hoornespassage versterken door uitbreiding, schaalvergroting en modernisering, zo mogelijk door verplaatsingen vanuit andere winkelgebieden Partijen Gemeente, eigenaren Prioriteit Hoog Acties Onderzoek naar mogelijkheden voor uitbreiding op de huidige locatie Toevoegen van een extra (discount)supermarkt, bij voorkeur een verplaatser. Indien mogelijk achterblijvend winkelvastgoed uit de winkelmarkt nemen. Centrum Rijnsburg Visie Sterk wijkcentrum voor de Rijnsburg met een compleet winkelaanbod voor dagelijkse boodschappen/ frequente aankopen Strategie Van twee winkelgebieden in Rijnsburg komen tot één modern winkelgebied dat heel Rijnsburg bedient. Het ligt voor de hand dit te realiseren in het huidige centrum (Hoftuin). Het is op dit moment onzeker of hier voldoende fysieke mogelijkheden zijn (te maken) voor moderne supermarkten en bijbehorende parkeer- en verkeersituatie. Partijen Gemeente, eigenaren, ondernemers Prioriteit Hoog Acties Onderzoek naar uitbreidingsmogelijkheden (o.a. extra (verplaatsende) supermarkt) van centrum Rijnsburg op huidige locatie (Hoftuin) Indien uitbreidingsmogelijkheden bij de Hoftuin niet voldoende zijn, verkenning naar andere potentiële locaties voor het centrum van Rijnsburg en een analyse van alternatieve kansen voor het huidige centrum van Rijnsburg en de Oegstgeesterweg D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3 1

38 Wijkcentrum Katwijk-Midden Visie Sterk wijkcentrum voor Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn met een compleet winkelaanbod voor dagelijkse boodschappen/frequente aankopen Strategie Beleidsmatig inzetten op één wijkwinkelcentrum voor Katwijk aan Zee-Oost en Katwijk aan den Rijn. Op voorhand geen keuze mogelijk voor een nieuw wijkcentrum of een bestaand winkelgebied. Nader onderzoek hiernaar is gewenst. Partijen Gemeente, eigenaren, ondernemers Prioriteit Hoog Acties Onderzoek doen naar de haalbaarheid en wenselijkheid van één wijkcentrum met twee supermarkten in het op kaart 4 aangewezen gebied. Verkennen van voor- en nadelen en fysieke mogelijkheden van de bestaande winkelcentra en eventuele nieuwe locaties. In gesprek gaan met partijen. Wijkcentrum Hart van Valkenburg Visie Sterk wijkcentrum voor Nieuw- en Oud-Valkenburg met een compleet winkelaanbod voor dagelijkse boodschappen/frequente aankopen Strategie Pas starten met de ontwikkeling van dit wijkcentrum als Nieuw-Valkenburg wordt ontwikkeld. Reeds gevestigde ondernemers in Valkenburg kan voorrang worden gegeven voor vestiging in het Hart van Valkenburg, mits de oude locaties worden opgegeven en uit de markt worden genomen. Partijen Gemeente, ondernemers Prioriteit Laag Acties Bij ondernemers uit Valkenburg peilen van interesse voor verplaatsing naar nieuw wijkcentrum 3 2 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

39 Visserijkade Visie Huidige positie niet versterken Strategie Nieuwe winkelontwikkelingen (uitbreiding, nieuwvestiging) worden niet toegestaan. Partijen - Prioriteit - Acties Vanuit detailhandelsbeleid geen specifiek project Zeilmakerstraat Visie Huidige positie niet versterken Strategie Nieuwe winkelontwikkelingen (uitbreiding, nieuwvestiging) worden niet toegestaan. Partijen - Prioriteit - Acties Vanuit detailhandelsbeleid geen specifiek project Ambachtsweg Visie Huidige positie behouden en versterken Strategie Er is geen aanleiding het PDV-cluster uit te breiden. Wel kan de herkenbaarheid van het PDV-cluster worden versterkt, onder andere door het winkelaanbod zoveel mogelijk te concentreren. Partijen Gemeente, eigenaren, ondernemers Prioriteit Middel Projecten Herstructurering/ opwaardering van het bedrijventerrein D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3 3

40 5 Beleidskader 5.1 Beleidskeuzes Deze visie beoogt te voorzien in ruimtelijk detailhandelsbeleid voor de gemeente Katwijk. Op basis van deze visie kunnen initiatieven worden getoetst aan de gewenste detailhandelsstructuur en kan vertaling plaatsvinden naar structuurvisies, gebiedsvisies en bestemmingsplannen. Gewenste detailhandelsstructuur In het beleid voor de gemeente Katwijk wordt uitgegaan van een winkelstructuur die bestaat uit: Het centrum van Katwijk als hoofdwinkelgebied met een compleet dagelijks en niet-dagelijks winkelaanbod. Het centrum kan een sterke functie voor Katwijk en een bescheiden functie voor omliggende gemeente en toerisme hebben. Vier wijkwinkelcentra voor dagelijkse boodschappen met een functie voor de omliggende wijk: Hoorsnespassage, Centrum Rijnsburg, Katwijk-Midden en Hart van Valkenburg. Een PDV-cluster voor winkels in de branches Huis en tuin en auto s, boten en caravans. Het cluster heeft een functie voor Katwijk en voor de omliggende gemeente (vooral Noordwijk). Twee supermarktcentra met elk een grote supermarkt. Beleidsmatig wordt geen versterking nagestreefd. Selectieve ontwikkeling Door duidelijk te kiezen voor de bovenstaande detailhandelsstructuur zullen marktinitiatieven niet meer versnipperen over te veel locaties met elk te weinig kritische massa en attractiviteit. Daarnaast komt (her)ontwikkeling van bestaande en nieuwe centrumgebieden minder snel van de grond als geen heldere keuzes worden gemaakt. De basis voor (stedelijke) herstructurering, intensief ruimtegebruik en een duurzame voorzieningenstructuur wordt zo ondergraven. Deze visie voorziet, uitgaande van de bestaande kwaliteiten en lopende projecten, in een toekomstgerichte structuur voor de detailhandel in de gemeente Katwijk. In het te voeren beleid geldt als uitgangspunt dat ontwikkelingen de beoogde winkelstructuur moeten versterken. Overige plannen zijn in beginsel ongewenst. Deze benadering noopt tot een zorgvuldige kwalitatieve afweging van plannen. Ontwikkelingsmogelijkheden Binnen de reguliere winkelgebieden (hoofdcentrum, wijkcentra, supermarktcentra) die onderdeel uitmaken van de gewenste detailhandelsstructuur, zijn alle typen detailhandel toegestaan. Winkels in niet-dagelijkse artikelen (gericht op recreatief en vergelijkend winkelen) of met een (boven)lokale functie worden zoveel mogelijk geclusterd in het centrum van Katwijk. Bestaande winkels buiten de gewenste winkelstructuur van hoofdwinkelgebied, wijkcentra en PDV-cluster, kunnen hun bedrijfsvoering voortzetten. Hiervoor geldt dat een uitbreiding van de winkel in principe niet is toegestaan, tenzij dit reeds planologisch-juridisch is verankerd. Nieuwvestiging van detailhandel buiten de gewenste structuur wordt uitgesloten. Tevens kan de bestemming op bestaande winkelpanden buiten de gewenste structuur verruimd worden, zodat (leegstaande) winkelpanden bijvoorbeeld een woonfunctie krijgen. 3 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

41 Ruimtelijke relevantie perifere vestiging aanwezig maar niet aanwezig voor branchevreemd aanbod. Branchevervaging daarom zoveel mogelijk voorkomen 5.2 Beleidsregels Voorkomen van branchevervaging bij PDV Winkels mogen zich in principe alleen in winkelgebieden vestigen. Voor de traditionele PDV-branches zijn er ruimtelijk-relevante redenen (aard en omvang van de artikelen) die vestiging buiten de reguliere winkelgebieden rechtvaardigen. Om deze ruimtelijkrelevante redenen kunnen volumineuze branches een ontheffing krijgen voor perifere locaties (Ambachtsweg). Deze ruimtelijkrelevante redenen zijn voor andere branches of artikelgroepen vaak niet aanwezig en bovendien beleidsmatig ongewenst. Perifeer gelegen winkels in volumineuze branches hebben de neiging om naast hun volumineuze hoofdassortiment ook een nevenassortiment te voeren (grotere winstmarges per m²). Zo zijn er bouwmarkten die speelgoed, en tuincentra die huishoudelijke artikelen verkopen. Er is dan sprake van branchevervaging. Dit is op perifere locaties ongewenst: reguliere detailhandel wordt beleidsmatig zoveel mogelijk geclusterd in winkelgebieden. Vestiging van volumineuze branches op perifere locaties is alleen mogelijk door de ontheffing die zij krijgen. Er zijn in beginsel geen redenen om deze ontheffing te verruimen, zodat de verkoop van een nevenassortiment is toegestaan. Door de verkoop van nevenassortimenten in perifeergelegen winkels niet toe te staan, is het voor iedereen helder wat is toegestaan. Het handhaven is in een dergelijke situatie eenvoudig. Bij elk artikel dat wordt verkocht en dat niet tot het hoofdassortiment van de branche behoort, kan in beginsel, al dan niet naar aanleiding van klachten van derden, handhavend worden opgetreden. Ontheffing: overige echt-volumineuze artikelen Op dit moment wordt het regionale beleid voor perifere detailhandel geactualiseerd. In het voorgestelde beleid wordt de mogelijkheid geboden medewerking te verlenen aan aanvragen voor bestemmingsplanontheffingen voor overige vormen van detailhandel in echt-volumineuze artikelen op de Ambachtsweg. De gemeente Katwijk kan deze voorgestelde lijn volgen. Het gaat hierbij om winkels buiten de branchegroep Huis en tuin D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3 5

42 en auto s, boten en caravans, die echter vanwege de aard en omvang van de artikelen toch een grote uitstallingsruimte nodig hebben en daardoor grootschalig zijn. Als voorbeelden kan gedacht worden aan zwembaden, jacuzzi s, scooters, buitenspeeltoestellen, fitness-apparatuur, piano s en vleugels, surfplanken, etc*. Het is echter expliciet niet de bedoeling dat deze winkels zich al of niet geleidelijk ontwikkelen tot winkels met (ook) een substantieel nietvolumineus aanbod (voorbeeld: van fitnessapparatuur naar (sport)mode, of een shop in de shop ). Voor ontheffing voor winkels met echt- volumineuze artikelen gelden de volgende voorwaarden: Alleen grootschalige vestigingen: minimaal m² wvo (kleinere winkels zijn immers inpasbaar in winkelgebieden) Ontheffing op basis van voorwaarden voor een specifiek assortiment (geen branche); * Volgens het huidige provinciale beleid zijn deze artikelen niet toegestaan op PDV-clusters. Limitatieve omschrijving van het gevoerde assortiment (met het oog op handhaving); Louter volumineuze artikelen (indicatie per artikel > 1 m³); Het initiatief is handhaafbaar voor gemeenten. Internetverkoop In toenemende mate vindt detailhandel (de bedrijfsmatige verkoop van producten aan consumenten) plaats via internet. De vraag die zich daarbij vaak voordoet is in hoeverre de bestelling (virtueel), de betaling (virtueel) dan wel de aflevering (bij de consument) de detailhandelsactiviteit is. Voor het detailhandelsbeleid en de planologische vertaling in bestemmingsplannen zijn vooral de ruimtelijke effecten (beoogde detailhandelsstructuur, verkeer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik, uitstraling) relevant. In dit licht wordt in het detailhandelsbeleid voor Katwijk onderscheid gemaakt tussen vier vormen van internetverkoop: 1. Winkels: internetverkoop vindt plaats vanuit of in combinatie met een fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten (al of niet in combinatie met opslag/logistiek). Alleen ontheffing mogelijk voor grote winkels......met alleen maar volumineuze artikelen. Kleine artikelen mogen niet worden verkocht. 3 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

43 Deze vorm van internetverkoop wordt in planologisch opzicht beschouwd als winkel en is alleen toegestaan in panden met een winkelbestemming (= detailhandelsbestemming). 2. Opslag/logistieke ruimte: internetverkoop vindt plaats vanuit of in combinatie met opslag en/of logistiek. Er is geen sprake van een fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten. Deze vorm van internetverkoop wordt planologisch beschouwd als logistiek bedrijf en is alleen toegestaan in panden met een passende bedrijfsbestemming. 3. Kantoren: internetverkoop vindt plaats zonder opslag en/of logistiek ter plaatse en er is geen sprake van een fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten. Wel is sprake van een bedrijfsactiviteit met (meerdere) ter plaatse werkzame personen. Deze vorm van internetverkoop wordt planologisch beschouwd als kantoor en is alleen toegestaan in panden met een passende kantorenbestemming. 4. Woningen/overig: internetverkoop vindt plaats met beperkte opslag en/of logistiek* ter plaatse, er is geen sprake van een fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten en er is geen sprake van een bedrijfsactiviteit met ter plaatse werkzame personen. Zolang de internetverkoop onderschikt blijft aan de hoofdfunctie van een pand heeft deze vorm van internetverkoop planologisch geen substantiële effecten en kan in beginsel zonder beperkingen worden toegestaan in panden met een woon- of andere bestemming. Alle vormen van internetverkoop behoren in beginsel tot een van deze categorieën en worden als zodanig beoordeeld. Dit betekent bij voorbeeld dat een voor consumenten toegankelijke showroom (uitstalruimte), ook zonder bestelling, betaling of levering ter plaatse planologisch als winkel wordt beschouwd. Bij een bedrijfsgebouw op een bedrijventerrein mogen goederen worden afgehaald, maar indien sprake is van een voor publiek toegankelijke afhaalruimte waar * Nadere regels over beperkte opslag en/of logistiek kunnen in bestemmingsplannen worden opgenomen. artikelen zijn uitgestald, is sprake van een winkel. Hetzelfde geldt voor kantoren en woningen. Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit Van oudsher vindt detailhandel (de bedrijfsmatige verkoop van producten aan consumenten) plaats als ondergeschikte nevenactiviteit bij andere bedrijfsactiviteiten. De vraag die zich daarbij vaak voordoet is in hoeverre de detailhandelsactiviteit ondergeschikt is en/of deze noodzakelijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactiviteit. Evenals bij internetverkoop zijn voor het detailhandelsbeleid en de planologische vertaling in bestemmingsplannen vooral de ruimtelijke effecten (beoogde detailhandelsstructuur, verkeer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik, uitstraling) relevant. Hiervan is vooral sprake indien verkoop plaatsvindt vanuit of in combinatie met een fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten (een winkelruimte). In dit licht wordt in het detailhandelsbeleid voor Katwijk detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit buiten een pand met een winkelbestemming slechts zeer beperkt D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3 7

44 toegestaan en alleen onder alle drie de volgende voorwaarden: Er sprake is van ter plaatse vervaardigde artikelen (bijvoorbeeld asperges bij de boer, meubelmakerij, etc.) en/of er geen sprake is van een naar buiten toe zichtbare uitstraling als winkel (winkeltje in verzorgingshuis, shampoo bij de kapper). De detailhandelsactiviteit blijft beperkt tot direct aan de hoofdactiviteit gerelateerde artikelen (wel asperges bij de boer, geen landwinkel met versproducten van elders) De fysieke uitstalruimte die gericht is op en/of toegankelijk is voor consumenten beperkt zich tot max. 25 m² (het is immers een ondergeschikte nevenactiviteit). Kringloopwinkels Kringloopwinkels zijn vaak gevestigd op bedrijventerreinen of solitaire locaties. Er is echter geen ruimtelijk relevant verschil tussen een kringloopwinkel en een reguliere winkel (bijv. kledingwinkel, boekhandel of warenhuis). Er is derhalve ook geen aanleiding om voor kringloopwinkels een ander beleid te voeren dan voor andere winkels. Bijkomend aspect is dat het groter wordende aanbod leegstaand vastgoed in buurtcentra en -strips vaak goede mogelijkheden biedt voor dit type winkels. Indien de kringloopwinkel alleen meubels (of andere volumineuze artikelen) verkoopt, dan is vestiging aan de Ambachtsweg toegestaan, mits passend binnen de daar geldende branchebeperkingen. 5.3 Beoordelingsschema Alle detailhandelsinitiatieven waarvoor een bestemmingswijziging of ontheffing nodig is worden door de gemeente getoetst aan de detailhandelsvisie en het beleid. Indien het een initiatief betreft op een perifere locatie dan wordt het initiatief na gemeentelijke toetsing voorgelegd aan Holland Rijnland. De regio toetst het initiatief aan het regionale beleid. In figuur 7 is een toetsingsschema opgenomen aan de hand waarvan detailhandelsinitiatieven getoetst kunnen worden: Getoetst wordt of het initiatief ligt binnen een regulier winkelgebied in de beoogde winkelstructuur. Er wordt dus gekeken of het initiatief binnen één van de rode bollen (of roodgroene bol) op kaart 4 ligt. Ligt het initiatief in het centrum van Katwijk dan zijn er geen beperkingen aan branchering en omvang. Het initiatief past binnen de beoogde structuur. Ligt het initiatief in één van de vier wijkcentra dan gelden er geen branchebeperkingen. Wel dient gekeken te worden of realisatie van het initiatief er niet toe leidt dat het wijkcentrum zijn wijkverzorgende functie overstijgt. Heeft het wijkcentrum na realisatie van het initiatief geen wijkoverstijgende functie dan past het initiatief binnen de beoogde structuur. Ligt het initiatief op één van de twee supermarktcentra dan past het niet binnen de beoogde structuur. Indien het initiatief niet in een regulier winkelgebied ligt dan wordt getoetst of het initiatief aan de Ambachtsweg op bedrijventerrein t Heen ligt. Ligt het initiatief aan de Ambachtsweg dan wordt gekeken of het initiatief past binnen de beoogde branchering (woninginrichting, doe-het-zelf, plant en dier, auto s, boten en caravans). Indien het initiatief aan de branchebeperkingen voldoet dan past het binnen 3 8 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

45 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 3 9

46 de beoogde structuur. Het initiatief wordt ter toetsing voorgelegd aan de regio Holland Rijnland. Ligt het initiatief niet aan de Ambachtsweg en ook niet in een regulier winkelgebied, dan past het initiatief niet binnen de beoogde structuur. 5.4 Handhaving Vertaling in bestemmingsplannen Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te kunnen voeren is het van belang dat bovengenoemde visie en beleid worden vertaald in bestemmingsplannen. Bij het nader detailleren van branches, assortimenten, schaalgrootte of een ander criterium in afwijking van de algemene bestemming detailhandel moet worden bedacht dat bestemmingsplannen handhaafbaar moeten zijn. Een te strikte bestemmingsregeling is, afgezien van de juridische houdbaarheid en praktische handhaafbaarheid, snel verouderd en gaat voorbij aan de dynamiek in de detailhandel. Het biedt geen ruimte voor nieuwe of veranderende winkelconcepten. In het bestemmingsplan moet daarom een evenwicht worden gevonden tussen flexibiliteit en rechtszekerheid. Piep-systeem Bestemmingsplannen en vergunningen moeten worden gehandhaafd door de gemeente Katwijk. Aan detailhandelsinitiatieven die niet binnen het beleid passen wordt geen medewerking verleend. Daarnaast moet bij bestaande detailhandel worden gecontroleerd of zij zich aan hun vergunning houden. Daarbij wordt vooral gelet op omvang en assortiment. Alleen voor winkels buiten het hoofdcentrum, de wijkcentra en supermarktplus-centra gelden branchebeperkingen en criteria voor omvang. Alleen bij deze winkels moet derhalve worden gecontroleerd. In de praktijk kan het meest effectief gebruik gemaakt worden van het zogenaamde piep-systeem: als er een klacht over een detailhandelsbedrijf binnenkomt bij de gemeente, dan zal de gemeente bij het betreffende bedrijf poolshoogte nemen. 4 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

47 Bijlage 1 Leden van de ambtelijke begeleidingsgroepen en de klankbordgroep Leden van de kleine begeleidingsgroep Mevr. S. van Dam-de Boer Mevr. H. Erenstein Dhr. R. van der Poel Leden van de grote begeleidingsgroep Dhr. P. Baalbergen Mevr. S. van Dam-de Boer Mevr. H. Erenstein Dhr. J.J. Jonker Mevr. F. Kooijman Mevr, J. Niemeijer Dhr. R. van der Poel Mevr. L. Rietdijk Mevr. M. Siegmund Mevr. M. Valasek-Slijkhuis Dhr. A. Veenstra Mevr. H. Veltmeijer Dhr. P.J. Verhoef Dhr. A. Vooijs Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Leden van de klankbordgroep Mevr. W. van Lent Dhr. F. Visser Dhr. K.J. Wiltenburg Mevr. N. Schuitemaker Dhr. D. Haasnoot Dhr. P. Kraan Dhr. F. van Diemen Dhr. N. Haasnoot Mevr. S. van Dam-de Boer Dhr. E. Don Mevr. H. Erenstein Dhr. R. van der Poel Citymarketing Katwijk Hoofdbedrijfsschap Detailhandel/ Winkeliersvereniging in de Hoftuin Kamer van Koophandel Katwijkse ondernemersvereniging Winkeliersvereniging Bosplein Winkeliersvereniging Hoornesplein Winkeliersvereniging Zeezijde Winkeliersvereniging Zeezijde Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk Gemeente Katwijk D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 4 1

48 Bijlage 2 Branche-indeling detailhandel Bijlage 3 Winkelaanbod gemeente Katwijk Branchegroep Dagelijks Mode Overig niet-dagelijks Huis en tuin Hoofdbranche Supermarkten Speciaalzaken (versspeciaalzaak, minisuper, slijter, tabak en lectuur) Persoonlijke verzorging Kleding en modeaccessoires Schoenen en lederwaren Warenhuizen Luxe (juwelier, optiek, huishoudelijke en cadeau-artikelen, antiek en kunst) Sport, spel, hobby en media Wit/bruingoed en computershops Fiets- en autoaccessoires Overige detailhandel Woninginrichting (o.a. meubelen, keukens, sanitair, vloerbedekking) Doe-het-zelf (o.a. bouwmarkten) Plant en dier (o.a. tuincentra) Branchegroep Hoofdbranche Omvang (m² wvo) Supermarkten Dagelijks Speciaalzaken (versspeciaalzaak, minisuper, slijter, tabak en lectuur) Persoonlijke verzorging Mode Kleding en modeaccessoires Schoenen en lederwaren Warenhuizen Luxe (juwelier, optiek, huishoudelijke en cadeau-artikelen, Overig antiek en kunst) niet-dagelijks Sport, spel, hobby en media Wit/bruingoed en computershops Fiets- en autoaccessoires Overige detailhandel Woninginrichting (o.a. meubelen, Huis en tuin keukens, sanitair, vloerbedekking) Doe-het-zelf (o.a. bouwmarkten) Plant en dier (o.a. tuincentra) Leegstand TOTAAL D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

49 Bijlage 4 Begrippenlijst Artikelgroep Een groep van artikelen die qua aard en omvang een grote samenhang vertonen (bijvoorbeeld fitnessapparaten). Detailhandel Het bedrijfsmatig te koop aanbieden, waaronder begrepen de uitstalling ten verkoop, het verkopen en/of leveren van goederen aan personen die die goederen kopen voor gebruik, verbruik of aanwending anders dan in de uitoefening van een beroeps- of bedrijfsactiviteit alsmede anders dan voor verbruik ter plaatse. Branche Een groep van bedrijven die zich richt op de verkoop van één (dominante) artikelgroep (bijvoorbeeld schoenen) of op de verkoop van een veel voorkomende combinatie van artikelgroepen (bijvoorbeeld sport). Bouwmarkt Een winkel met een al dan niet geheel overdekt winkelvloeroppervlak van minimaal m² waarop het volledige assortiment van bouw- en doe-het-zelfproducten aan zowel vakman als particulier wordt aangeboden op basis van zelfbediening. Brutovloeroppervlak (bvo) De totale ruimte van een winkel bestaande uit winkelvloeroppervlak en niet voor consumenten toegankelijke ruimten (opslag, kantine, etc.). Het winkelvloeroppervlak bedraagt, afhankelijk van de branche, circa 70 à 80% van het brutovloeroppervlak. Dagelijkse artikelen Artikelen in de branches voedings- en genotmiddelen en persoonlijke verzorging. Doe-het-zelf Een winkel in de doe-het-zelfbranche voert een assortiment dat gericht is op gebruik door particuliere consumenten voor werkzaamheden in, aan en om het huis. We onderscheiden bouwmarkten, breedpakketwinkels, ijzerwarenwinkels en verf-/behangspecialisten. Dienstverlening (publieksgericht commercieel) Een bedrijf met uitsluitend of in hoofdzaak een dienstverlenende of verzorgende taak. Onder dienstverlening verstaan wij administratieve/ financiële dienstverlening (bijv. assurantiekantoor, bank etc.), publieksgerichte dienstverlening (bijv. stomerij, reisbureau) en ambachtelijke dienstverlening (bijv. schoenmaker, kapper etc.) Filiaalbedrijf/grootwinkelbedrijf Detailhandelsonderneming met 7 of meer eigen winkels. Franchising Contractuele samenwerking tussen formule-eigenaar (franchisegever) en de huurder van de formule (franchisenemer), waarbij de franchisenemer de winkelformule van de franchisegever voert voor eigen rekening en risico, tegen vergoeding en volgens voorwaarden van de franchisegever. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 4 3

50 Frictieleegstand De financiële leegstand tussen twee verhuurperioden die maximaal één jaar beloopt. Niet-dagelijkse artikelen Alle artikelen, met uitzondering van artikelen in de branches voedings- en genotmiddelen en persoonlijke verzorging. Grootschalige detailhandel Een winkel met een omvang van minimaal m² winkelvloeroppervlak. Koopkrachtbinding Het aandeel (%) van de totale bestedingen van inwoners dat wordt gedaan in het winkelapparaat in het eigen verzorgingsgebied, noemen we de koopkrachtbinding. Koopkrachttoevloeiing Het deel van de omzet dat van buiten het primaire verzorgingsgebied komt, ofwel het aandeel vreemde koopkracht. Maatschappelijke voorzieningen Educatieve, sociaal-medische, sociaal-culturele en levensbeschouwelijke voorzieningen, voorzieningen ten behoeve van sport en sportieve recreatie en voorzieningen ten behoeve van openbare dienstverlening, als ook ondergeschikte detailhandel en horeca ten dienste van deze voorzieningen. Marktsegment Op basis van samenstelling van het assortiment en prijsstelling van de artikelen kunnen commerciële bedrijven ingedeeld worden in verschillende marktsegmenten (discount, exclusief etc.) Perifere detailhandel Detailhandel gevestigd buiten de reguliere winkelconcentraties, maar binnen bestaand of te ontwikkelen stedelijk gebied (bijv. op een bedrijventerrein). Tuincentrum Detailhandel met een al dan niet geheel overdekt winkelvloeroppervlak waar bedrijfsmatig boomkwekerijproducten, planten, bloembollen en bloemen ten verkoop worden aangeboden, alsmede materialen voor de aanleg, de verfraaiing en het onderhoud van tuinen. Verkooppunt (vkp) Een detailhandelsvestiging met winkelpersoneel en een eigen kassa. Vloerproductiviteit De gemiddelde omzet per m² winkelvloeroppervlak. Deze varieert per type winkelgebied, branche en winkelformule. Volumineuze detailhandel Detailhandel in auto s, boten, caravans en tenten, grove bouwmaterialen, keukens, badkamers en sanitair evenals bouwmarkten en detailhandel in woninginrichting waaronder meubels. Deze detailhandel heeft vanwege de omvang en de aard van de gevoerde artikelen een groot oppervlak 4 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

51 nodig voor de uitstalling. Hierdoor is vestiging binnen reguliere winkelconcentratiegebieden in veel gevallen moeilijk. Bijlage 5 Sterkte-zwarkteanalyse per winkelgebied Winkel Ieder voor het publiek vrij toegankelijk pand dat bedoeld is voor de verkoop van artikelen aan particulieren en dat een winkelvloeroppervlak van minimaal 10 m² heeft. Winkelgebied Een geografisch geheel waarbinnen minimaal 5 winkels zijn gevestigd, eventueel in samenhang met andere consumentverzorgende functies (horeca, dienstverlening etc.). Winkelvloeroppervlak (wvo) De voor het publiek toegankelijke winkelruimte ten behoeve van detailhandel, inclusief zichtbare ruimten zoals bijvoorbeeld etalages en de ruimte achter toonbanken en kassa s. Het winkelvloeroppervlak bedraagt, afhankelijk van de branche, circa 70 à 80% van het brutovloeroppervlak. Woninginrichting De woninginrichtingsbranche wordt gevormd door winkels met een assortiment dat gericht is op gebruik door particuliere consumenten voor de inrichting van het huis. In de woninginrichtingsbranche onderscheiden we meubelspeciaalzaken, slaapkamerspeciaalzaken, woningtextielzaken, verlichtingszaken, gemengde zaken, tegelhandel, keukenspeciaalzaken, kurk- en parketzaken, badkamer- en sanitairzaken en zonweringszaken. Om een goed beeld te krijgen van alle winkelgebieden, zijn alle locaties bezocht en beoordeeld op een tiental punten. 1. Omvang: heeft het winkelgebied voldoende kritische massa om ook in de toekomst voldoende mensen te kunnen trekken? 2. Branchering: welke branches zijn aanwezig in het winkelgebied? Past dit bij de functie van het winkelgebied? 3. Trekkers: zijn er publiekstrekkers aanwezig en welke dan? 4. Marktsegmentatie: is het winkelaanbod in een bepaald marktsegment sterk vertegenwoordigd of is er sprake van een mix? 5. Functioneel-ruimtelijke samenhang: vormt het winkelgebied in functionele zin één geheel (zichtlijnen, aaneengesloten winkelfront, compact, overzichtelijk)? 6. Leegstand: heeft het winkelgebied te maken met veel of weinig leegstand? 7. Investeringsniveau: wordt er geïnvesteerd in de openbare ruimte (bijv. straatmeubilair en bestrating), het winkelvastgoed (bijv. luifels, uithangborden, winkelpui) en het interieur (bijv. winkelinventaris)? 8. Bereikbaarheid: is het winkelgebied goed te bereiken? 9. Parkeergelegenheid: zijn er voldoende parkeervoorzieningen aanwezig? 10. Ligging in het marktgebied: ligt het winkelgebied centraal of decentraal in het verzorgingsgebied? Op de volgende pagina s is per winkelgebied een korte analyse weergegeven van de bovenstaande punten. D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 4 5

52 Centrum Katwijk Relatief veel leegstand (11%) Onduidelijke structuur, matige samenhang Grootste winkelgebied met diverse branches Tabel Sterkte-zwakte analyse centrum Katwijk Omvang Goed Branchering Divers Trekkers AH, Hoogvliet, Hema Marktsegmentatie Divers Functioneelruimtelijke samenhang Matig door onduidelijke structuur Leegstand Relatief veel (11%) Investeringsniveau Matig tot goed Bereikbaarheid Matig (parkeerverwijssysteem) Parkeergelegenheid Onvoldoende Ligging in marktgebied Decentraal in gemeente Belangrijke trekker voor het centrum van Katwijk 4 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

53 Centrum Rijnsburg Tabel Sterkte-zwakte analyse centrum Rijnsburg Omvang Voldoende Branchering Divers Trekkers AH, Etos, Blokker Marktsegmentatie Laag-middel Functioneelruimtelijke samenhang Matig door onduidelijke structuur Leegstand Weinig, wel dreiging tot groei Investeringsniveau Laag Bereikbaarheid Matig Parkeergelegenheid Krap Ligging in Centraal in Rijnsburg marktgebied Centrum Rijnsburg (In de Hoftuin) Onduidelijke structuur door matige zichtrelaties Parkeergelegenheid is beperkt Etos en Blokker zijn subtrekkers in Rijnsburg D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 4 7

54 Hoornespassage Oude supermarkt staat leeg Goede ruimtelijke samenhang Parkeren kan direct naast de winkelpassage Tabel Sterkte-zwakte analyse Hoornespassage Omvang Voldoende Branchering Divers Trekkers Kleine AH, Kruidvat Marktsegmentatie Laag-midden Functioneelruimtelijke Goed samenhang Leegstand Gemiddeld (7%) Investeringsniveau Matig Bereikbaarheid Goed Parkeergelegenheid Matig Ligging in Goed marktgebied Albert Heijn is de belangrijkste trekker 4 8 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

55 Visserijkade Tabel Sterkte-zwakte analyse Visserijkade Omvang Beperkt Branchering Dagelijks Trekkers Grote Digros Marktsegmentatie Laag Functioneelruimtelijke Goed samenhang Leegstand Geen Investeringsniveau Laag Bereikbaarheid Voldoende Parkeergelegenheid Krap Ligging in marktgebied Decentraal Katwijk aan Zee Aanbod beperkt zich tot dagelijkse winkels Het investeringsniveau is laag Winkelcluster redelijk bereikbaar, ook om te tanken Digros is een van de grootste supermarkten van de gemeenten D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 4 9

56 Rijnstraat Relatief veel winkels in lager marktsegment Tabel Sterkte-zwakte analyse Rijnstraat Omvang Te klein Branchering Dagelijks Trekkers Aldi Marktsegmentatie Laag-midden Functioneelruimtelijke Matig samenhang Leegstand Gemiddeld (8%) Investeringsniveau Matig Bereikbaarheid Goed Parkeergelegenheid Onvoldoende Ligging in Goed marktgebied Aldi is de belangrijkste trekker De enige boekhandel in Katwijk aan de Achterweg De bereikbaarheid is goed, maar parkeren is erg moeilijk 5 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

57 Oegstgeesterweg Tabel Sterkte-zwakte analyse Oegstgeesterweg Omvang Te klein Branchering Dagelijks Trekkers Kleine Hoogvliet Marktsegmentatie Laag Functioneelruimtelijke Voldoende samenhang Leegstand Weinig Investeringsniveau Laag Bereikbaarheid Voldoende Parkeergelegenheid Krap Ligging in Centraal in Rijnsburg marktgebied Hoge parkeerdruk, o.a. aan de Oegstgeesterweg Publiekstrekker Hoogvliet is relatief klein Veel winkels in relatief laag marktsegment Ligging aan drukke Oegstgeesterweg belemmert goed functioneren D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5 1

58 Melkweg Voldoende parkeergelegenheid voor de deur Tabel Sterkte-zwakte analyse Melkweg Omvang Te klein Branchering Dagelijks Trekkers Lidl Marktsegmentatie Laag Functioneelruimtelijke Matig samenhang Leegstand Geen Investeringsniveau Voldoende Bereikbaarheid Goed Parkeergelegenheid Voldoende Ligging in Decentraal marktgebied Kapsalon naast de karretjes van Lidl Winkelgebied bestaat vooral uit één Lidl Bakker zit bij Lidl in het winkelpand 5 2 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

59 Bosplein Tabel Sterkte-zwakte analyse Bosplein Omvang Te klein Branchering Dagelijks Trekkers Kleine Lidl Marktsegmentatie Laag Functioneelruimtelijke Voldoende samenhang Leegstand Geen Investeringsniveau Middel Bereikbaarheid Voldoende Parkeergelegenheid Onvoldoende Ligging in marktgebied Centraal in Katwijk aan Zee De kleine Lidl is belangrijkste trekker Hoofdzakelijk dagelijks winkelaanbod Veel (vers)speciaalzaken Zeer weinig parkeerplaatsen D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5 3

60 Centrum Valkenburg Het winkelaanbod bestaat uit slechts enkele winkels Castellumplein is recent heringericht Centrum is vanuit Valkenburg goed te bereiken Tabel Sterkte-zwakte analyse centrum Valkenburg Omvang Veel te klein Branchering Dagelijks Trekkers Geen Marktsegmentatie Midden Functioneelruimtelijke Matig samenhang Leegstand Veel (oude supermarkt) Investeringsniveau Voldoende Bereikbaarheid Goed Parkeergelegenheid Voldoende Ligging in Centraal marktgebied Oude supermarkt aan Castellumplein staat leeg 5 4 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

61 PDV-cluster t Heen Tabel Sterkte-zwakte analyse PDV-cluster t Heen Omvang Passend Branchering Huis en tuin Trekkers Grote AH Marktsegmentatie Laag Functioneelruimtelijke Geen samenhang Leegstand Relatief veel Investeringsniveau Laag Bereikbaarheid Goed Parkeergelegenheid Matig Ligging in Centraal marktgebied Relatief veel leegstand Groot aanbod woninginrichting Goede bereikbaarheid Albert Heijn is de grootste supermarkt van de gemeente en de belangrijkste trekker op t Heen D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5 5

62 Bijlage 6 Economisch functioneren Economisch functioneren en distributieve mogelijkheden Aan de hand van de vloerproductiviteit van winkels kan het huidige economische functioneren van het winkelaanbod worden beoordeeld. De vloerproductiviteit is de gerealiseerde omzet per m² winkelvloeroppervlak. Distributieplanologisch onderzoek (dpo) In vroegere dpo s werd het haalbare winkelaanbod vaak nauwkeurig berekend. Door grote onderlinge verschillen in typen winkelgebieden, branches en winkelformules moeten dergelijke berekeningen genuanceerd worden beoordeeld. De haalbaarheid van winkels wordt veel meer bepaald door de potentiële functie en kwaliteit van het winkelgebied. Niettemin kan een kwantitatieve analyse van vraag en aanbod een indicatie geven van overbewinkeling of uitbreidingspotenties. Variabelen Bij deze kwantitatieve analyses (economisch functioneren en distributieve mogelijkheden) gaat het om de verhouding tussen vraag en aanbod. De vraagzijde wordt bepaald door de omzet per hoofd, de omvang van het verzorgingsgebied (aantal inwoners), de mate waarin het omzetpotentieel terecht komt in het betreffende gebied (koopkrachtbinding) en de mate waarin omzet van elders toevloeit (koopkrachttoevloeiing). Aan de aanbodzijde spelen de omvang (m² winkelvloeroppervlak) en benodigde omzet per m² wvo (vloerproductiviteit) een rol. Verzorgingsgebied We maken een berekening van het huidige economische functioneren en we maken een indicatieve berekening voor het haalbare aanbod in Katwijk en Katwijk-Centurm bij inwoners en bij een doorkijk naar inwoners. Dit doen we voor de dagelijkse en de niet-dagelijkse sector. Voor het huidige functioneren gaan we uit van het inwonertal in Gemiddelde omzet per inwoner In distributieve berekeningen gaan we uit van de landelijk gemiddelde omzet per hoofd van de bevolking per jaar. Bij de gemiddelde omzet per hoofd van de bevolking zijn niet alleen bestedingen van consumenten meegenomen, maar ook bestedingen van bedrijven in winkels. We maken onderscheid tussen winkels met dagelijkse aanbod (Dagelijks) en winkels met niet-dagelijks aanbod (Niet-Dagelijks). Winkels met dagelijks aanbod zijn supermarkten, versspeciaalzaken en winkels in persoonlijke verzorging (o.a. drogisterij). Winkels met niet-dagelijkse aanbod zijn modewinkels (kleding, schoenen en lederwaren), winkels met overig niet-dagelijks aanbod (o.a. warenhuizen, huishoudelijke artikelen, sport-, speelgoedzaken, winkels in wit- en bruingoed) en winkels met huis en tuin aanbod (woninginrichting, doe-het-zelf en plant en dier). In Nederland is de totale omzet van winkels in 2010 circa 83,5 mld (exclusief BTW). Dit betekent een gemiddelde omzet per hoofd van de bevolking per jaar van circa Hiervan wordt omgezet in 5 6 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

63 winkels met dagelijks aanbod en in winkels met niet-dagelijks aanbod*. aandeel binnen de totale omzet noemen we de koopkrachttoevloeiing (aandeel vreemde koopkracht). Wanneer het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner in het verzorgingsgebied afwijkt van het Nederlands gemiddelde is het gewenst de gemiddelde omzetcijfers per hoofd aan te passen. Voor winkels met dagelijks aanbod is het gebruikelijk het omzetcijfer per hoofd aan te passen met een correctie van ¼ van het percentage dat het inkomen lager of hoger is dan het Nederlands gemiddelde. Voor winkels met niet-dagelijks aanbod is het gebruikelijk een correctie door te voeren van ½ van het percentage dat het inkomen lager of hoger is dan het gemiddelde. Omdat het gemiddeld besteedbaar inkomen in de gemeente Katwijk 5% onder het landelijk gemiddelde ligt (CBS, 2011), gaan we uit van iets lagere omzetcijfers per inwoner. Voor winkels met dagelijkse artikelen gaan wij uit van ( (¼ x 5% x 2.310)). Voor winkels met niet-dagelijkse artikelen gaan we uit van ( (½ x 5% x 2.730)). Koopkrachtbinding en -toevloeiing Niet alle bestedingen van inwoners in Katwijk komen terecht in het eigen winkelapparaat. Het aandeel van de totale bestedingen van inwoners uit Katwijk dat terecht komt in de eigen winkels noemen we de koopkrachtbinding. Behalve bestedingen van inwoners uit de gemeente Katwijk (primair verzorgingsgebied) ontvangen de winkels in Katwijk ook bestedingen van inwoners van buiten het primair verzorgingsgebied. Dit Voor de berekening van het huidige economische functioneren gaan we uit van de cijfers uit het koopstromenonderzoek Randstad 2011**. Voor de indicatieve berekening van de marktruimte bij en inwoners gaan we, op basis van trends in de detailhandel (stagnerende bestedingen, overaanbod), ontwikkelingen in Katwijk, de positie in de regio en de cijfers uit het koopstromenonderzoek, uit van de volgende inschattingen van : Koopkrachtbinding in de gemeente Katwijk Katwijk Binding aan Centrum Katwijk Binding Dagelijks Binding Niet-dagelijks Huidig 89% 54% Toekomst 90-95% 55-60% Huidig 21% 28% Toekomst 20-25% 20-25% Voor de toekomst gaan we uit van een gelijkblijvende koopkrachttoevloeiing. In de huidige markt en de positie van Katwijk in de regio is het niet realistisch om uit te gaan van een toenemende koopkrachttoevloeiing. * HBD (2011), Omzetkengetallen ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek ** I&O Research (2011), Koopstromenonderzoek Randstad D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5 7

64 Koopkrachttoevloeiing van buiten de gemeente Katwijk Toevloeiing naar Toevloeiing Dagelijks Toevloeiing Niet-dagelijks Katwijk 6% 22% Centrum Katwijk 2% 14% Gemiddelde omzet per m 2 In de Randstad bedraagt de gemiddelde omzet per m² (uit de verkoop aan consumenten en bedrijven) in winkels met een dagelijkse aanbod circa (excl. BTW). In de niet-dagelijkse sector ligt de gemiddelde omzet per m² wvo op (excl. BTW). In centrumgebieden in de Randstad ligt de gemiddelde omzet per m² wvo hoger. In de dagelijkse sector wordt gemiddeld per m² wvo omgezet, in de niet-dagelijks sector gemiddeld Economisch functioneren en indicatie distributieve mogelijkheden Op basis van bovenstaande cijfers berekenen we de gemiddelde vloerproductiviteit van winkels in de dagelijkse en de niet-dagelijkse sector. Daarnaast maken we een indicatieve berekening van de distributieve mogelijkheden voor de dagelijkse en de niet-dagelijkse sector. Alle berekeningen maken we voor het totale winkelaanbod in de gemeente Katwijk en specifiek voor het centrum van Katwijk. Berekening vloerproductiviteit winkels in gemeente Katwijk Dagelijks Niet-dagelijks Inwoners primair verzorgingsgebied Omzet/inwoner (excl. BTW) Koopkrachtbinding 89% 54% Gebonden bestedingen 126,8 mln 89,7 mln Koopkrachttoevloeiing 6% 22% Vreemde koopkracht 8,1 mln 25,3 mln Totale potentiële omzet (excl. BTW) 134,9 mln 115,0 mln Huidig winkelaanbod (m² wvo) Huidige omzet/m² (excl. BTW) Gemiddelde omzet/m² (excl. BTW) Berekening vloerproductiviteit winkels in Katwijk-Centrum Dagelijks Niet-dagelijks Inwoners primair verzorgingsgebied Omzet/inwoner (excl. BTW) Koopkrachtbinding 21% 14% Gebonden bestedingen 29,9 mln 46,5 mln Koopkrachttoevloeiing 2% 14% Vreemde koopkracht 0,6 mln 7,6 mln Totale potentiële omzet (excl. BTW) 30,5 mln 54,1 mln Huidig winkelaanbod (m² wvo) Huidige omzet/m² (excl. BTW) Gemiddelde omzet/m² (excl. BTW) D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S

65 Indicatie distributieve mogelijkheden gemeente Katwijk inwoners inwoners Dagelijks Niet-dagelijks Dagelijks Niet-dagelijks Inwoners primair verzorgingsgebied Omzet/inwoner (excl. BTW) Koopkrachtbinding 90-95% 55-60% 90-95% 55-60% Gebonden bestedingen 143,7-151,6 mln 102,4-111,7 mln 164,2-173,3 mln 117,0-127,6 mln Vreemde koopkracht 8,1 mln 25,3 mln 8,1 mln 25,3 mln Totale potentiële omzet (excl. BTW) 151,7-159,7 mln 127,7-137,0 mln 172,2-181,4 mln 142,3-152,9 mln Gemiddelde omzet/m² (excl. BTW) Haalbaar winkelaanbod (m² wvo) Huidig winkelaanbod (m² wvo) Indicatie distributieve mogelijkheden Katwijk-Centrum inwoners inwoners Dagelijks Niet-dagelijks Dagelijks Niet-dagelijks Inwoners primair verzorgingsgebied Omzet/inwoner (excl. BTW) Koopkrachtbinding 20-25% 30-35% 20-25% 30-35% Gebonden bestedingen 31,9-39,9 mln 55,8-65,1 mln 36,5-45,6 mln 63,8-74,5 mln Vreemde koopkracht 0,6 mln 7,6 mln 0,6 mln 7,6 mln Totale potentiële omzet (excl. BTW) 32,5-40,5 mln 63,4-72,7 mln 37,1-46,2 mln 71,4-82,0 mln Gemiddelde omzet/m² (excl. BTW) Haalbaar winkelaanbod (m² wvo) Huidig winkelaanbod (m² wvo) D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S 5 9

66 Bijlage 7 Voorbeeldberekening haalbaar dagelijks aanbod Bijlage 8 Toegestane branches op PDV-cluster Onderstaande voorbeeldberekening laat zien dat in een gemiddelde wijk van inwoners met een sterk wijkwinkelcentrum een dagelijks winkelaanbod haalbaar is van à Dagelijks Inwoners primair verzorgingsgebied Omzet/inwoner (excl. BTW) Koopkrachtbinding 65-70% Gebonden bestedingen 22,2-24,0 mln Koopkrachttoevloeiing 15% Totale potentiële omzet (excl. BTW) 26,2-28,2 mln Gemiddelde omzet/m² (excl. BTW) Haalbaar aanbod (m² wvo) Verordening Ruimte In de Verordening Ruimte* zijn regels opgenomen voor de detailhandel op zeven PDV-clusters in Zuid-Holland, waaronder de Ambachtsweg. Het regionale beleid van Holland Rijnland sluit zich voor de Ambachtsweg hierbij aan. De volgende detailhandel is toegestaan op de PDV-clusters: 1. Detailhandel in brand- en explosiegevaarlijke goederen; 2. Detailhandel in zeer volumineuze goederen: auto s, motoren, boten, caravans, keukens, badkamers, vloerbedekking, parket, zonwering, tenten, grove bouwmaterialen en landbouwwerktuigen; 3. Tuincentra; 4. Bouwmarkten; 5. Grootschalige meubelbedrijven (inclusief in ondergeschikte mate woninginrichting en stoffering) met een bruto vloeroppervlak van minimaal m². In de Verordening Ruimte is tevens bepaald dat voor alle perifere detailhandelsontwikkelingen die groter zijn dan m² brutovloeroppervlak (bvo) advies moet worden gevraagd aan het Regionaal Economisch Overleg (regio Holland Rijnland). Tevens dienen deze ontwikkelingen vergezeld te gaan van een distributie-planologisch onderzoek. * Provincie Zuid-Holland (2010), Verordening Ruimte, visie op Zuid-Holland 6 0 D R O O G H T R O M M E L E N E N PA R T N E R S