Samenvatting Docentenhandleiding

Transcriptie

1 Samenvatting Dcentenhandleiding Cursus Selecteren znder vrrdelen: Vr de beste match! Mdule 4 Wettelijke kaders & Regelgeving: handreikingen vr tepassing in de praktijk Dit pleidingsaanbd is tt stand gekmen met financiële steun van het PROGRESS-prgramma (Prgramme fr Emplyment and Scial Slidarity) van de Eurpese Unie. Vr meer infrmatie zie: ec.eurpa.eu/prgress De inhud van het pleidingsaanbd valt nder de verantwrdelijkheid van het Cllege vr de Rechten van de Mens en kan p geen enkele wijze wrden geïnterpreteerd als standpunt van de Eurpese Cmmissie. 1

2 I. Didactisch kader Mdule 4 schetst de wettelijke kaders en regelgeving p het gebied van gelijke behandeling bij tegang tt arbeid vr de grnden leeftijd, handicap/chrnische ziekte, ras/etniciteit en geslacht, met aandacht vr uitznderingen (rnd zwangerschap en vrkeursbeleid bijvrbeeld). De mdule behandelt de nndiscriminatiegrnden uit de Nederlandse gelijkebehandelingswetgeving waarp mensen een berep kunnen den als zij zich gediscrimineerd velen. De wettelijke begrippen direct nderscheid en indirect nderscheid wrden verhelderd: wanneer is nderscheid eigenlijk bij de wet verbden, wanneer is sprake van discriminatie en wanneer niet? Situaties waarin nderscheid maken wél is tegestaan wrden verduidelijkt aan de hand van casuïstiek. De strenge wettelijke kaders en tetsingscriteria die bij vrkeursbehandeling gelden, maken k duidelijk wat er wel en niet mag in de werving- en selectiepraktijk. Bijvrbeeld in de tekst van een persneelsadvertentie f bij de vragen aan een sllicitant. Leerdelen - Bevrderen parate kennis bij studenten van relevante wet- en regelgeving met betrekking tt werving en selectie (uitgesplitst naar etniciteit, geslacht, leeftijd en beperking) - Aantnbaar in staat zijn m deze wet- en regelgeving te kunnen interpreteren en tepassen in cncrete situaties (casuïstiek) Ingrediënten - Oefeningen/gesprekken aan de hand van reële (CGB) casuïstiek. - Dilemma s vr berdelaars (wat mag een P&O er wel en niet vragen rnd bijvrbeeld beperking/gezinssituatie, religie van een sllicitant en/f werkzekende?) - Werken met persneelsadvertenties Didactiek (vrbereidend) Dcent: - Lezen dcentenhandleiding, artikelen en casuïstiek - Presentatie drlpen (vrbereiden) - Bekijken beeldmateriaal en kppeling maken met presentatiematerialen - Vrbereiden individuele en grepsgewijze efeningen vr studenten - Handleidingen bij de diverse efeningen 2

3 Student: - Lezen artikelen en casuïstiek (p aangeven dcent: selectie eventuele literatuur wrdt vergelaten aan de instelling zelf) Didactiek (uitvering) Vrbeeld pzet mdulechtend/middag Vrbeeld pzet mdule verkrt (gastcllege en/f krt cllege) Aantal deelnemers - Uitgebreide variant (werkgrep/werkcllege): maximaal 20 studenten - Verkrte variant (cllege/gastcllege): regulier aantal bezekende studenten Vrbereidingstijd - Dcent: circa 3 uur - Student: circa 1 uur (afhankelijk van dr dcent geïndiceerde literatuur/vrbereiding) 3

4 II. Samenvatting wettelijke kaders & regelgeving Wat zijn mensenrechten? De rechten van de mens, f krtweg de mensenrechten, zijn rechten die ieder mens tekmen, waar k ter wereld. Mensenrechten zijn er m mensen te beschermen tegen de macht van de staat en meten ervr zrgen dat iedereen kan leven in menselijke waardigheid. Mensenrechten betekenen bijvrbeeld dat iedereen een eigen vrije mening mag hebben en uiten en dat de verheid niet zmaar geweld tegen burgers mag gebruiken. Ok huden ze in dat je recht hebt p nderwijs, p geneg te eten en een dak bven je hfd. Staten hebben met elkaar afgesprken deze rechten vr iedereen te zullen garanderen. Vr iedereen, dus ngeacht ras, kleur, geslacht, taal, gdsdienst, plitieke f andere mening, natinale f maatschappelijke afkmst, welstand, gebrte f enige andere status. De mensenrechten vrmen de basis vr alle wetgeving en beleid van de verheid. Belang van mensenrechten Overheden hebben veel macht. Mensenrechten zijn er m burgers tegen machtsmisbruik van de verheid te beschermen. Ze leggen de bevegdheden van de verheid aan banden. Z heeft bijvrbeeld iemand die dr de plitie gearresteerd is, recht p bijstand van een eigen advcaat. Mensenrechten leggen aan de verheden 'negatieve verplichtingen' p. Dat zijn verplichtingen m bepaalde handelingen niet te den en daardr geen mensenrechten te schenden. Daarnaast leggen mensenrechten k 'psitieve verplichtingen' p die staten pdragen m zich juist in te spannen en actief bepaalde maatregelen te treffen. De verheid met bijvrbeeld zrgen vr behrlijke gevangenismstandigheden. De verheid heeft de verplichting m de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van religie te beschermen. Ok met de verheid nderwijs en gezndheidszrg rganiseren. Welke mensenrechten zijn er? Er zijn veel verschillende mensenrechten. Deze zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en in verdragen van internatinale rganisaties zals de Verenigde Naties, de Raad van Eurpa en de Eurpese Unie. Daarnaast zijn mensenrechten vastgelegd in natinale grndwetten, waarnder de Nederlandse Grndwet. Daarin wrden ze vaak 'grndrechten' genemd. In ttaal zijn er wel z'n negentig mensenrechten. Deze zijn nder te verdelen in: algemene en integriteitsrechten (nn-discriminatie, gelijke behandeling, bescherming van de persn en van diens privacy, huis en familieleven, martelverbd) vrijheidsrechten (zals vrijheid van meningsuiting, van gdsdienst en levensvertuiging, van vereniging) participatierechten (recht p deelname aan het bestuur van een land, kiesrecht) rechten van arrestanten, beklaagden en gedetineerden (verbd p willekeurige arrestatie en detentie, recht p nafhankelijke en npartijdige rechtspraak) 4

5 rechten van beschermde grepen (vruwen, kinderen, minderheden, inheemse vlken); rechten van vreemdelingen en vluchtelingen (recht het land te verlaten en terug te keren, asielrecht, recht p gezinshereniging). Bvenstaande rechten wrden k wel 'burgerrechten en plitieke rechten' genemd, f 'klassieke mensenrechten'. Naast de klassieke mensenrechten bestaan de vlgende grepen mensenrechten: sciale en ecnmische rechten (recht p behrlijke levensstandaard, recht p sciale vrzieningen, vrijheid van vakvereniging, recht p nderwijs, recht p gezndheid) culturele rechten (recht m deel te nemen en bij te dragen aan cultuur, recht m de eigen taal te spreken, bescherming van auteursrecht en van de eigen naam, vrijheid van wetenschappelijk nderzek) cllectieve rechten (vr ntwikkeling en bescherming van een vlk) Nederlandse wetgeving In de Nederlandse Grndwet zijn fundamentele rechten vastgelegd. Deze rechten gelden vr iedereen die zich in Nederland bevindt. In artikel 1 van de Grndwet staat dat "Allen die zich in Nederland bevinden, in gelijke gevallen gelijk wrden behandeld. Discriminatie wegens gdsdienst, levensvertuiging, plitieke gezindheid, ras, geslacht f p welke grnd dan k, is niet tegestaan." Gelijkebehandelingswetgeving Artikel 1 van de Grndwet richt zich in de eerste plaats tt de verheid. Dit artikel is nader uitgewerkt in verschillende gelijkebehandelingswetten m het recht p gelijke behandeling tussen burgers nderling te regelen. Samen vrmen deze wetten de gelijkebehandelingswetgeving. In de gelijkebehandelingswetgeving staat dat mensen niet ngelijk behandeld mgen wrden vanwege persnskenmerken die er niet te den: gdsdienst/levensvertuiging plitieke gezindheid ras, afkmst geslacht: man, vruw, transgender (transseksuelen, travestieten, interseksuelen), zwangerschap natinaliteit heter- f hmseksuele gerichtheid (biseksuele gerichtheid) burgerlijke staat: gehuwd f ngehuwd, wel f geen geregistreerd partnerschap beperking f chrnische ziekte leeftijd arbeidsduur: vltijd f deeltijd vast f tijdelijk arbeidscntract 5

6 Verder met de discriminatie betrekking hebben p het terrein van: arbeid (bijvrbeeld: sllicitaties, ntslag, arbeidsvrwaarden (belning), bevrdering, arbeidsmstandigheden, arbeidsbemiddeling)gederen/diensten (bijvrbeeld: wnen, welzijn, gezndheidszrg, cultuur, nderwijs, financiële dienstverlening, verzekeringsdiensten). Overige wetten en regels Er zijn k diverse discriminatieverbden vastgelegd in het Burgerlijk Wetbek, de Ambtenarenwet en het Wetbek van Strafrecht. Internatinaal kader Het beginsel van mensenrechten is dat alle mensen van gelijke waarde zijn. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) stelt dat alle mensen vrij en gelijk in waardigheid en rechten wrden gebren. Artikel 2, eerste lid, UVRM, bepaalt vervlgens dat iedereen aanspraak kan maken p alle rechten en vrijheden die in de Verklaring zijn pgesmd 'znder enig nderscheid van welke aard k, zals ras, kleur, geslacht, taal, gdsdienst, plitieke f andere vertuiging, natinale f maatschappelijke afkmst, eigendm, gebrte f andere status'. Dit betekent dat het recht in beginsel gelijkelijk geldt vr iedereen. Gelijkheid vr de wet wil zeggen dat iedereen recht heeft p gelijke behandeling dr de rechtbank, hewel bijvrbeeld straffen kunnen variëren per situatie en persn. Andere belangrijke tepassingen van het gelijkheidsbeginsel zijn de gelijke rechten van man en vruw, gelijke betaling vr gelijk werk en gelijke rechten bij verkiezingen. Gelijke behandeling wrdt nder meer vrgeschreven dr het Internatinaal Verdrag inzake burgerrechten en plitieke rechten en het Internatinaal Verdrag inzake ecnmische, sciale en culturele rechten. De Eurpese Gemeenschap heeft tussen 1975 en 1986 vijf richtlijnen uitgevaardigd ver de gelijke behandeling van man en vruw inzake belning, de tegang tt het arbeidsprces, de berepspleiding en prmtiekansen, arbeidsvrwaarden, sciale zekerheid, gelijke behandeling van zelfstandigen. Nadien is in 1992 ng de zwangerschapsrichtlijn en in 1997 de bewijslastrichtlijn uitgevaardigd. De richtlijnen zijn met uitzndering van de zwangerschapsrichtlijn en de zelfstandigenrichtlijn in 2006 samengevegd in de zgenemde herschikkingsrichtlijn. Deze richtlijnen meten in de wetgeving van de EU-lidstaten zijn geïmplementeerd. Het verbd p discriminatie vrmt de kern van de mensenrechten. Internatinale verdragen verrdelen discriminatie p grnd van nder meer gebrte, huidskleur, taal, ras, gdsdienst en gelf, geslacht, sciale herkmst en status en beperkingen. 6