Financiële trends in de ICT-sector. Bijlagen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financiële trends in de ICT-sector. Bijlagen"

Transcriptie

1 Financiële trends in de ICT-sector Bijlagen 1

2 Inhoudsopgave ICT-sector in beweging 3 PC verkopen krimpen 4 Servermarkt sterk in beweging 4 Kleinere rol voor hardware 5 Internet blijft groeien 5 Verhuur van software komt op 6 Pas op plaats in IT diensten 7 Prognoses voor groei in 2009 en Innovatie sterke driver 10 Gebruik van ICT in de markt 11 Open Source 11 Innovatie 12 Trends op langere termijn 13 2

3 Bijlagen ICT markten in beweging Schaalvergroting en globalisering in hardware hadden ingrijpende gevolgen voor het dealerkanaal. Businesspartners moesten een vernieuwende transformatie doormaken, gericht op kerncompetenties en kernklanten. Het is gebruikelijk om ICT in te delen in hardware, software, telecommunicatie en dienstverlening. Elk van deze sectoren kent onderverdelingen en specialisaties. Kennisdeling gaat veel sneller dan vroeger en is een belangrijke de toegevoegde waarde voor de groei van de ICT-industrie. Ondanks het feit dat de wereldeconomie de adem inhoudt, neemt de hoeveelheid informatie gevangen in bits en bytes op het web exponentieel toe. De sector informatietechnologie (IT) behaalde in 2008 een omzet van circa EUR 16,6 miljard en nam daarmee 53,2% van de omzet van de gehele ICT-industrie voor zijn rekening. Binnen de IT-sector komen IT-diensten op de tweede plaats met een omzet van EUR 9,3 miljard in Hardware zoals PC s, laptops, servers en randapparatuur is naar omvang de derde sector met een omzet van EUR 4,2 miljard in De softwareindustrie is naar omzet gemeten het kleinst met een aandeel van EUR 3 miljard. Veel software wordt in het buitenland geproduceerd. Maatwerk software valt in onze definitie onder dienstverlening; de omzet hiervan bedraagt EUR 600 miljoen. Gemeten naar omzet is de telecommunicatiesector in 2008 de op een na de grootste deelsector met een aandeel van 46,7% in de totale omzet van de ICT industrie. Hieronder valt onder meer vaste, draadloze en mobiele telefonie, telecom-apparatuur voor consumenten en netwerken en breedbanddiensten. Toen enkele jaren geleden IBM zich terugtrok uit de PC-markt door verkoop van die divisie aan Lenovo en Compaq werd overgenomen door Hewlett Packard, kon al worden geconcludeerd dat de groei en de winstgevendheid van de hardwaremarkt afnam wegens verzadiging. Recentelijk is daar de stagnatie in de servermarkt bijgekomen. In Nederland had deze trend van schaalvergroting en globalisering ingrijpende gevolgen voor het dealerkanaal. Businesspartners moesten een vernieuwende transformatie doormaken, gericht op kerncompetenties en kernklanten. Dit proces is nog lang niet ten einde. In de ICT-dienstenmarkt neemt de schaalvergroting verder toe onder de druk van de noodzaak tot margeverbetering. Dit bleek uit het recente samengaan van EDS en Hewlett Packard en door kleinere acquisities op de Nederlandse markt door onder meer Ordina. De softwaremarkten groeiden ook in 2008 nog; die voortgaande groei wordt vooral veroorzaakt door de opkomst van webapplicaties en de toenemende penetratie van ERP software in het MKB. Tabel 4: ICT markt in Nederland In EUR miljoen Hardware Software IT Diensten Mobiele telefoons Netwerkapparatuur Telecomdiensten Totaal telecommmunicatie Totaal IT Totaal ICT INHOUD 3

4 In EUR miljoen % groei Hardware 1,4 2,1 2,0 Software 6,3 5,7 4,3 IT Diensten 7,4 7,2 6,1 Mobiele telefoons 3,3 2,6 2,4 Netwerkapparatuur -3,4 5,1-4,9 Telecomdiensten -0,6-0,1-1,4 Totaal telecommmunicatie -0,6 0,4-1,5 Totaal IT 5,5 5,6 4,7 Totaal ICT 2,4 3,0 1,7 Bron: EITO, Bitkom Research PC verkopen krimpen Volgens het Amerikaanse onderzoekbureau Gartner dalen de PC-verkopen in 2009 wereldwijd met 12% ten opzichte van 2008 tot een totaal van 257 miljoen stuks. Dat is een veel grotere daling dan in 2001, toen deze verkopen met 3,2% terugvielen. De krimp zal in volwassen markten zoals Nederland groter zijn (13%) dan in opkomende markten (10,4%). Onderzoeksbureau IDC rapporteerde in het eerste kwartaal van 2009 een daling van de wereldwijd verkochte aantallen PC s met 7,1% en verwacht herstel van de groei vanaf eind 2009, vooral omdat prijzen dalen en de vraag naar goedkope mini-notebooks aanhoudt. De westerse markten zijn vooral vervangingsmarkten; hieruit wordt 80% van de omzet gehaald. Kopers stellen vervanging uit. De verkoop van laptops zal naar verwachting met 9% stijgen tot 155,6 miljoen eenheden wereldwijd, vooral door de groei van het gebruik van goedkope mini-notebooks. Van de laatste worden er volgens Gartner in miljoen verkocht, 79% meer dan in Mini-laptops maken 8% van de hele PC-markt uit. Figuur 11: Globale PC verkopen Bron: IDC. In $ miljard De kosten moeten omlaag en dat zal dramatisch uitpakken voor de Nederlandse IT-industrie en de hardwarehandel. Bert Landman, Landman Consultancy Servermarkt sterk in beweging De wereldmarkt voor servers is in het vierde kwartaal van 2008 ingestort. De verkochte aantallen daalden met 11,7% en de geldomzet met 15,1%. Dit blijkt uit de kwartaalcijfers van Gartner over de serververkopen van de belangrijkste serverleveranciers. Met een daling van de geldomzetten met 17% was de terugslag voor IBM het grootst. Dell en Fujitsu Siemens lieten met 10% en 9% een minder grote daling zien. IBM en HP wonnen 4

5 marktaandeel. IBM heeft nu in geldomzet gemeten een aandeel van 33% in de servermarkt. In maart 2009 gaf Gartner voor het eerst toe dat de hele IT-sector in 2009 met krimp te maken krijgt. Voor het eerst in de geschiedenis, aldus Peter Sondergaard, vice president Global Research van Gartner. Op de servermarkt is schaalvergroting op handen. Sun Microsystens is in april 2009 door Oracle overgenomen. Een dergelijke acquisitie herstructureert niet alleen de servermarkt, waar Sun onder meer in de financiële- en telecomsector stevige lijnen heeft, maar hergroepeert ook de belangen in UNIX, Open Source en Java waarin Sun technologie sterk is. Oracle overtroeft hiermee IBM, die Sun had willen kopen om zo haar machtspositie ten opzichte van Microsoft te consolideren. Kleinere rol voor hardware De huidige daling van de hardwareverkopen heeft vooral te maken met de wereldwijde economische recessie. Maar ook andere lange termijntrends zorgen ervoor dat hardware een kleinere rol gaat spelen. Analisten verwachten dat opkomende landen het gedrag van de westerse landen in de voorbije decennia zullen volgen en dat de IT-uitgaven, waaronder hardware, in die landen trendmatig blijven stijgen. Dat is de benadering van bijvoorbeeld IDC. Maar het is ook mogelijk dat eindgebruikers in opkomende landen zoals China, Rusland, India en Brazilië veel meer internet, mobiele communicatie, online huren van software, virtualisatie en andere nieuwe middelen zullen inzetten om zo hun kosten te verlagen. Zij hebben dan minder last van de rem die investeringen in verouderde merkgebonden systemen met hun bijbehorende infrastructuren opleggen. Als dat scenario uitkomt, zal de groei van de verkopen van zelfstandige PC s en servers verder afnemen en de concentratie van capaciteit in datacenters en netwerken toenemen. Die trend is al langer zichtbaar: het groeitempo van de PC-verkopen lag in de jaren negentig rond 18% en in dit decennium rond 13%. De huidige economische recessie kan tot versnelling van toepassing van goedkopere nieuwe technologieën leiden. Het gevolg is dat westerse landen zoals Nederland ook goedkoper en efficiënter moeten gaan werken, zegt analist Bert Landman van Landman Consultancy. De kosten moeten omlaag en dat zal dramatisch uitpakken voor de Nederlandse IT-industrie en de hardwarehandel. Het betekent ook dat financiering van hardware (zoals lease) goedkoper moet worden. Financieel sterke wederverkopers zoals Infotheek bieden hun klanten, waaronder ziekenhuizen, zelf concurrerende financieringen aan. Internet blijft groeien Het aantal mensen dat blogs leest is aanzienlijk groter dan het aantal dat er zelf een bijdrage aan levert. De markt voor mobiele telefoons is verzadigd en een vervangingsmarkt geworden. Er zijn 18,9 miljoen mobiele telefoonaansluitingen in omloop in Nederland, meer dan het aantal inwoners. In het vierde kwartaal van 2008 daalde volgens IDC wereldwijd de verkoop met 12,6%. Er zijn wereldwijd 1,8 miljard mobiele telefoons in omloop. Ook in Nederland liepen de verkopen flink terug. Een uitzondering vormen de smartphones met allerlei moderne snufjes en internetverbindingen. De verkoop daarvan groeit nog wel. Het lijkt erop dat de neergaande trend in 2009 doorzet en in 2010 een keerpunt bereikt. Telecommunicatiediensten lijken in Nederland weinig hinder te ondervinden van de economische recessie. KPN verwacht een lichte omzetgroei tot en met 2010 en bericht dat de teruggang in vaste spraaktelefonie op de consumentenmarkt afneemt terwijl mobiele telefonie eind 2008 toenam. IDC voorziet dat vaste spraaktelefonie wereldwijd de komende jaren in omzet blijft krimpen. TNO verwacht dat in 2009 het aantal aansluitingen via internet protocol (VOIP) groter zal zijn dan dat van vaste telefonie. 5

6 In het zakelijke segment nam de omzet van KPN in Nederland eind vorig marginaal toe. Internettelefonie, met al 2,7 miljoen aansluitingen, wint steeds meer veld met KPN als marktleider met een marktaandeel van ruim 40%. Mobiel internet maakt een snelle groei door. Het dataverkeer voor mobiel internet van KPN groeide in het tweede kwartaal van 2008 met 25%. Maandelijks maken 1,8 miljoen mensen gebruik van mobiel internet. Nederlanders behoren tot de meest actieve gebruikers van sociale media zoals Hyves, LinkedIn en Youtube. Meer dan 40% van de bevolking leest blogs. De consumptie van blogs is een stuk groter dan het aantal bijdragen dat er aan wordt geleverd. Meer dan 18% haalt video s op van internet volgens de social media tracker van Universal McCann. De markt voor netwerkapparatuur heeft in Nederland een omvang van ongeveer EUR 1,2 miljard. Ook deze markt stond in 2008 onder druk. CEO Ben Verwaayen van Alcatel-Lucent, een grote leverancier van deze apparatuur, ging begin 2009 uit van een omzetdaling van 8 tot 12%. Figuur 12: Omzet mobiele telefoons in Nederland (in EUR miljoen) Bron: EITO. Prognose 2009: AME Research Verhuur van software komt op De opkomst van verhuur van software heeft invloed op het businessmodel van softwareaanbieders en op de financieringsvorm van eindgebruikers die software aanschaffen. De Nederlandse softwaremarkt boekte in 2008 een omzet van circa EUR 3 miljard. Deze markt is in 2006 en 2007 met circa 6% per jaar gegroeid. In 2008 nam de groei af met ruim 4%, vooral als gevolg van vraaguitval naar licenties in het segment van ERP software. Het segment van software-ontwikkelgereedschappen groeide meer dan 6% per jaar, vooral door de vraag naar gereedschappen voor webtoepassingen. Minder groei toonde de markt voor systeemsoftware, zoals besturingssystemen voor platforms. Er is een verschuiving zichtbaar van de verkoop van softwarelicenties naar online verhuur van software. In het segment van software om relaties met klanten te beheren (CRM) heeft verhuur-software al een marktaandeel van 15%, vooral door de voortrekkersrol van Salesforce.com. De opkomst van verhuur van software heeft invloed op het businessmodel van aanbieders en de financieringsbehoeften van eindgebruikers. Oracle zag in de eerste negen maanden van het boekjaar 2009 dat eind mei afsloot, de omzet van On Demand software met 15,3% stijgen, terwijl de licentieomzet voor applicatiesoftware afnam. On Demand software maakte bij Oracle 3,5% van de totale concernomzet uit. Cloud computing is een nieuwe verzamelnaam voor de ontwikkeling waarbij op het web softwaremodules worden aangeroepen om een informatieve toepassing of een samengesteld bedrijfsproces te verwezenlijken. Cloud computing maakt inhoud en softwaretechnologie los van eigen beeldscherm en netwerk omdat het werk zich dan afspeelt in de wereldwijde netwerken. Het voordeel is onder meer kostenbesparing, maar beveiliging is daarom bij cloud computing een essentieel onderwerp van aandacht. 6

7 Tabel 5: softwaremarkt in Nederland EUR miljoen Software System infrastructure software Tools Application software % verandering t.o.v. voorgaand jaar Software 6,3 5,67 4,34 System infrastructure software 4,09 3,42 1,98 Tools 7,68 6,63 5,44 Application software 6,62 6,08 4,84 Bron: EITO/Bitkom Research Figuur 13: evolutie naar cloud computing Cloud computing Grid computing - Solving large problems with parallel computing - Made mainstream by Globus Alliance Utility computing - Offering computing resources as a metered service - Introduced in the late 1990s Software as a service - Network based subscriptions to applications - Gained momentum in Next-generation Internet computing - Next-computing Data Centers Bron: IBM Pas op plaats in IT diensten De Nederlandse markt voor IT-diensten had in 2008 een omvang van circa EUR 9,3 miljard. Daarvan neemt hardware beheer ruim EUR 600 miljoen voor zijn rekening, project diensten circa EUR 5 miljard en outsourcing diensten ruim EUR 3,8 miljard. De acht grootste ITdienstverleners zetten in 2007 EUR 6,4 miljard om. Dat is 73% van de IT-dienstenmarkt in Nederland. Deze ondernemingen - Getronics, IBM, Atos Origin, Logica, Capgemini, Centric, Ordina en Sogeti - groeiden tussen 2004 en 2007 sterk in omzet. In 2007 begon de groei al af te zwakken en in 2008 bedroeg de groei nog enkele procenten. In 2009 worden ITdienstverleners geconfronteerd met uitstel van niet bedrijfskritische projecten en financiering van outsourcing contracten, terwijl in IT-beheer (ook bij kleinere dienstverleners) een verdere consolidatie van de markt onderweg is. Atos Origin Nederland rapporteerde over het eerste kwartaal van 2009 een omzetdaling van 8,3% ten opzichte van het eerste kwartaal van 2008, vooral door de afnemende vraag naar consultancy. Logica Nederland, Ordina en Getronics voeren krachtige reorganisaties door waarbij ontslagen vallen. 7

8 Figuur 14: omzetgroei IT marktleiders in Nederland Bron: ICT ANALIST(AME Research). Totale omzet in Nederland van Getronics, IBM, Atos Origin, Logica, Capgemini, Centric, Ordina en Sogeti. Prognoses voor groei in 2009 en 2010 De hardwaremarkt zal verder consolideren, het beheer van infrastructuren zal meer worden uitbesteed en kleinere leveranciers zonder voldoende eigen vermogen zullen moeten specialiseren of van de markt verdwijnen. Het is in deze tijd van economische recessie riskant om prognoses te maken voor de ontwikkeling van de ICT-sector. Op basis van een macro-economisch model waarin de meest recente prognoses van het Centraal Plan Bureau zijn ingevoerd, kunnen de effecten van de conjunctuur in 2009 doorberekend worden. Het Centraal Plan Bureau verwacht 8,75% werkloosheid in Daar kan voor de ICT-sector in Nederland 3,25% opgeteld worden door het effect van toenemende offshoring, prijsdruk en uitstel van vervangingsinvesteringen in producten en niet bedrijfskritische projecten. Het welvaartsmodel van Landman Consultancy is gebaseerd op de economische output per capita, de IT-mix, gerelateerde productmarges, arbeidsproductiviteit en een correctie voor weglekken van werkgelegenheid door offshoring. Volgens dit model komt voor de ICT-sector de werkloosheid in 2010 uit op 12% en daalt de omzet in de sector met 4,4% in IDC verwachtte in februari 2009 nog een groei van de IT-bestedingen in Nederland in 2009 met 0,46%, maar verwachtte eind maart dat in 2009 de totale IT-bestedingen afnemen. EITO ging in maart 2009 nog uit van een groei van de IT-bestedingen met 3,1% in Het model van Landman berekent dat in 2009 de omzet in hardware met 6,5% het sterkst daalt. Dit betreft vooral geldomzetten in PC s en servers. Behalve de grote fabrikanten en de tussenhandel worden hierdoor vooral regionale en lokale systeemhuizen die ook hardware verkopen getroffen, wat blijkt uit hun afgenomen groei en soms flinke omzetdaling in Een aantal middelgrote dienstverleners is al enkele jaren geleden begonnen met herstructurering en het opnieuw definiëren van hun businessmodel. De hardwaremarkt zal verder consolideren, het beheer van infrastructuren zal meer worden uitbesteed en kleinere leveranciers zonder voldoende eigen vermogen zullen moeten specialiseren of van de markt verdwijnen. 8

9 Tabel 6: prognose ICT-markt In EUR miljoen % Ch % Ch. Hardware , ,7 Software , ,3 IT Diensten , ,1 Mobiele telefoons Netwerkapparatuur Telecomdiensten , ,3 Totaal telecommmunicatie , ,9 Totaal IT , ,1 Totaal ICT , ,5 Bron 2008: EITO, Bitkom Research : AME Research en Landman Consultancy Ook de IT-dienstverlening krijgt een harde tik met een omzetdaling van 4,9% in De eerste tekenen zijn al zichtbaar. Zij treffen vooral detachering en zelfstandigen en dienstverlening in niet-cruciale ICT systemen en processen. Investeringen worden vaker uitgesteld. Hier volgt een kleine opsomming van korte termijn gevolgen van de recessie. Vooral in die sectoren die het hardst door de recessie getroffen worden zoals financiële instellingen, industrie en bouw staan IT-budgetten onder druk. Maar ook in andere sectoren zoals zakelijke dienstverlening, overheid en media oefenen bedrijven flinke prijsdruk uit op de uurtarieven (-15-20%) van aanbieders van personeel en projectdiensten. De IT-budgetten van ondernemingen staan duidelijk onder druk. Klanten stellen steeds hogere eisen aan het rendement en de terugverdientijd van projecten. Daarnaast is er bij grote overheidsprojecten een sterker bewustzijn ontstaan over de complexiteit ervan. Deze worden vaker in beter overzichtelijke stukken geknipt om kostenoverschrijdingen en mislukkingen te voorkomen. Consultants gaan in ICT projecten die zij afleveren steeds vaker een resultaatrisico aan waardoor de methode van factureren volgens uur maal tarief steeds meer plaatsmaakt voor koppeling van de prijs aan het resultaat dat klant en leverancier samen budgetteren. De softwaresector krijgt in 2009 te maken met een omzetdaling van 1,7% volgens AME Research en Landman Consultancy. Ten opzichte van de omzetgroei van 4-5% in Nederland in 2008 betekent dit een omzetverlies van bijna 6-7%. Ook softwarebedrijven zullen zich krachtig moeten herpositioneren. Het minst getroffen wordt die software waarmee aantoonbaar aanzienlijke besparingen kunnen bereikt, zoals online te huren software waarmee binnen bedrijven beter samengewerkt kan worden en waarmee bedrijven met hun leveranciers en klanten kunnen samenwerken. Daarnaast kan er op besturingsystemen niet bezuinigd worden en is er ook geen bezuiniging mogelijk op tal van bedrijfskritische applicaties. Wel kan vernieuwing daarvan uitgesteld worden. 9

10 Tabel 7: ICT markt in Nederland In EUR miljoen % totaal 2010 Hardware ,50% % Verpakte software ,70% % Dienstverlening ,00% % Telecommunicatie , % Totale ICT-markt ,30% % Totaal IT markt , ,2 Bron: AME Research en Landman Consultancy De telecommunicatiesector heeft in 2009 en 2010 relatief minder last van de zwakke conjunctuur, gezien het grote aandeel van dienstverlening en de aanhoudende groei van mobiele en draadloze communicatie. Er is nog weinig zicht op de ontwikkeling van de sector na Wanneer economisch herstel intreedt profiteren detachering van personeel, hardware en software wel vroeg van de opleving. Het meest weerbaar zijn ICTondernemingen met innovatieve en kostenbesparende producten en diensten. Innovatie sterke driver De ICT-industrie staat aan de vooravond van een nieuwe golf technologische vernieuwing die software naar het web brengt en waarbij sensoren gebruiksvoorwerpen en apparaten intelligent maken. De Nederlandse ICT-industrie is een jong volwassen sector die met een omzet van circa EUR 31 miljard een bijdrage levert van 5,3% aan het bruto binnenlands product in In deze industrie werken omstreeks voltijd medewerkers. Het totale aantal arbeidsplaatsen is omstreeks In totaal telt Nederland mensen die werkzaam zijn in een ICT-beroep, hetzij in de industrie, hetzij bij eindgebruikers van ICT. In zijn moderne, digitale vorm is de industrie pas in de laatste drie decennia tot wasdom gekomen en goed op de kaart gezet door de internetrevolutie. Vindingrijk, innovatief, competitief en dynamisch zijn begrippen die de sector goed beschrijven. De ICT-industrie staat aan de vooravond van een nieuwe golf technologische vernieuwing die software naar het web brengt en waarbij sensoren gebruiksvoorwerpen en apparaten intelligent maken. De meer dan ICT ondernemingen in Nederland zijn gericht op aanbieden van technologische vernieuwing. De technology-push is sterk, zij het dat het grotendeels om buitenlandse technologie gaat en de industrie vooral dienstverlenend is. Toch zijn er ook Nederlandse innovaties, zoals de e-readers van BeBook en Iliad, die de concurrentie met Kindle oppakken. Enerzijds is de ICT-sector volwassen en ingebed in de maatschappij, anderzijds is zij ten opzichte van andere sectoren zoals bouw, chemie, retail, het bankwezen en transport nog jong en onervaren. De sector heeft na de internetcrisis bewezen over een grote veerkracht te beschikken. Daarom is het voor veel mensen inspirerend om in deze sector te werken. Achter ICT gaat een kleurrijke waaier activiteiten schuil die doordringen in de haarvaten van de economie en de samenleving. Van computergames tot online software waarmee ouders hun baby kunnen monitoren, van ruimteonderzoek in Drenthe tot MRI-scans om ziektebeelden op te sporen, van pinbetalingen aan de kassa tot geld verdienen of verliezen in Second Life op het World Wide Web. Hendrik Rood, adviseur bij Stratix Consulting uit Hilversum: Dit decennium domineert de massale verspreiding en inzet van digitale audio en video de IT. Daarbij wordt gebruik gemaakt van technieken die in de jaren negentig tot wasdom kwamen: internet en breedbandtechnologie. Voor velen is sensortechnologie en Machine-to-Machine (M2M) communicatie nu nog iets onder de radar, maar dat gaat in het komende decennium 10

11 veranderen. De industriële automatisering, een vaak vergeten tak van ICT, staat op de drempel van een massale innovatiegolf met startende bedrijven, zowel met basistechnologie als toepassingen van sensoren. De innovaties die nu in laboratoria en universiteiten ontwikkeld worden en waarvoor venture capital beschikbaar komt, vertalen zich straks in producten en diensten. Tabel 8: van vernieuwing naar grootschalige verspreiding IT vernieuwingsgebied Technologische incubatieperiode Vervangt o.a. Grootschalige verspreiding Defensie + Wetenschappelijk Rekenen Mechanische encryptie en ballistiek, rekenliniaal en analoge Begin jaren 80: iedere exacte wetenschapper een eigen werkstation simulatiecomputers Kantoorautomatisering Kassa, ponskaartensystemen (Hollerith) Eind jaren 80 (ieder MKB een PC, daarna zelfs SOHO/PC-privé) Netwerken Elektromagnetische telefooncentrales Eind jaren 90 (Internet everywhere, mobiele digitale netten) Multimedia Grammofoon, TV, film Eind jaren 00 (User Generated Content, digitalisering bioscopen etc.) Sensortechnologie Meetinstrumenten Eind jaren 10 (industriële en medische automatisering, domotica) Robotica of bioinformatica Bron: Stratix Consulting, Hendrik Rood Gebruik van ICT in de markt Het eerste waar iedere onderneming flink op kan besparen is elektronisch factureren. Bouw de papierberg af. Dat is maatschappelijk verantwoord ondernemen. CEO Bas van der Veldt, Afas Software. Wordt moderne ICT intensief gebruikt? In grote bedrijven wel, in kleine bedrijven veel minder. Enerzijds heeft vrijwel iedereen wel een PC en internetverbinding, anderzijds ontwikkelt de technologie zich erg snel. Sommige ICT-marktsegmenten lijken verzadigd, maar andere segmenten staan pas aan het begin van groei. Meer dan 80% van de bedrijven heeft een website, maar elektronisch bestellen van goederen en diensten doet nog maar 44% van de bedrijven. Uit onderzoek van het CBS uit 2007 blijkt dat van bedrijven tot 25 werknemers minder dan 20% ERP- en Open Source software gebruikt. Het gebruik neemt toe met het aantal werknemers. Maar zelfs van de bedrijven met 500 of meer werknemers gebruikte bijna 40% in 2007 geen ERP software. Open Source Het gebruik van Open Source software groeit ook, maar ligt structureel een stuk lager. Als softwaregebruikers eenmaal gekozen hebben voor een bepaalde softwarefamilie, dan blijven zij die vaak lang gebruiken. Daardoor kunnen nieuwe leveranciers moeilijk tot de markt toetreden. Zo kan het gebeuren dat Open Source software geen voet aan de grond krijgt, zelfs wanneer het goedkoper en beter is dan ingeburgerde merkgebonden software, aldus het CPB in een recent rapport dat werd gepubliceerd omdat de overheid het gebruik van Open Source software wil stimuleren. 11

12 Innovatie De ICT-industrie in Nederland is volgens het CBS redelijk innovatief ingesteld; 55% van de bedrijven is innovatief, gemeten naar vernieuwing van producten, diensten, processen en organisatievormen. Het CBS komt over de periode tot een bedrag van EUR 500 miljoen voor uitgaven aan nieuwe of sterk verbeterde producten, diensten of processen, inclusief directe personeelskosten. Dit is aanmerkelijk meer dan de EUR 297 miljoen die in 2002 door het CBS is gemeten. Ruim 1000 bedrijven zijn hierin actief en 991 hebben een innovatie succesvol afgerond. Volgens het CBS meet gaven bedrijven in de ICT-sector in 2006 EUR miljoen uit aan R&D. Gemeten naar de omzet in de ICT-sector en het bedrag van EUR 9,7 miljard dat bedrijven, researchinstellingen en universiteiten in 2007 aan R&D besteedden, lijkt een grotere inspanning mogelijk. AME Research meette in 2007 EUR 959 miljoen aan R&D uitgaven bij ASML, ASMI, Océ, TomTom, Unit4Agresso, Exact, Raet, BWise en Sopheon. KPN besteedt R&D uit aan TNO-ICT, voor EUR 16 miljoen in 2007, EUR 13,5 miljoen in 2008 en EUR 12,2 miljoen in In 2008 gaf KPN EUR 33 miljoen uit aan R&D, 0,2% van de omzet, tegenover 0,3% van de omzet bij Deutsche Telekom. France Telecom gaf in ,7% van de omzet aan R&D uit. Op het gebied van internationale concurrentie valt Nederland terug. Nederland is in 2009 twee plaatsen gedaald naar plaats negen op de Networked Readiness Index van het World Economic Forum waarin het Erasmus Strategic Renewal Center participeert. IJsland en Noorwegen passeerden Nederland. De Networked Readiness staat voor de algehele stand van zaken op het gebied van ICT binnen een land. De daling van Nederland binnen deze ranking is het gevolg van achterblijvende prestaties op het gebied van het gebruik van ICT op drie belangrijke pijlers: 1. Omgevingsfactoren, zoals die gelden binnen bedrijven, algehele regelgeving en de bestaande infrastructuur zijn niet verbeterd ten opzichte van De capaciteit van individuen, bedrijven en de overheid om van ICT-toepassingen en ontwikkelingen te profiteren is gelijk gebleven. 3. Het gebruik van de nieuwste informatie en communicatie middelen laat geen significante groei zien. Figuur 15: Ketenintegratie via website en internet Zorg Horeca Nutsbedrijven Transportmiddelen Elektronica Metaal Kunststof Papier Voeding Bron: CBS Percentage bedrijven per bedrijfstak dat in 2007 ketenintegratie of supply chain management (SCO) via websites en internet gebruikt. 12

13 Figuur 16: gebruik van ERP en Open Source in bedrijven ERP Open Source Bron: CBS De tabel geeft weer hoeveel % van de bedrijven naar aantal werknemers gebruik maakt van ERP of Open Source software. De grootte is aangegeven als tot: tot 10, 20 enzovoorts werknemers. Trends op langere termijn Technologische trends zijn de drijvende kracht achter de voortdurende ontwikkeling van de ICT-sector. De meest actuele en tot de verbeelding sprekende trend is de opkomst van het internet. In 1997 wist nog bijna niemand wat internet was, laat staan welke impact de technologie zou hebben op het bedrijfsleven en de samenleving. Na 1997 begonnen kranten en andere media aandacht aan internet te besteden, ook omdat internetaandelen op de beurzen in New York in koers explodeerden. Nu doen zich vergelijkbare ontwikkelingen voor op het gebied van sensortechnologie, nanotechnologie en robotisering waardoor apparaten en voorwerpen leren communiceren en gezondheidszorg een nieuw aanzien krijgt. Op het web vormen zich tegenwoordig wolken van softwaremodules, waardoor applicaties van server en PC naar het web verhuizen en daar verhuurd worden aan veel klanten tegelijk. Beheer en onderhoud worden geautomatiseerd en verricht vanaf helpdesks in lage lonenlanden. De servers in bedrijven verhuizen naar datacenters en netwerken die deze centers met elkaar verbinden. Personal computers maken steeds meer plaats voor steeds kleinere draagbare laptops die ingericht zijn voor mobiele en draadloze communicatie. Deze technologische ontwikkelingen hebben gevolgen voor de financiering van bedrijven. Opkomende toegepaste technologie is interessant voor venture capital. Bedrijven die onvoldoende meegroeien met nieuwe technologische mogelijkheden verwerven lastiger bedrijfsfinanciering. Nieuwe technologieën, zoals verhuur van software in plaats van licentieverkoop, vergen nieuwe bedrijfsmodellen en daarop toegespitste financieringsvormen. ICT ondernemingen gaan zich steeds verder specialiseren. Handel, beheer, softwareontwikkeling en infrastructuurdiensten worden specialisaties. Dit leidt tot gespecialiseerde schaalvergroting en herstructureringen van bedrijven door middel van kopen en verkopen van werkmaatschappijen, fusies en acquisities. Ondernemingen die zich niet specialiseren, verliezen de concurrentieslag waardoor winst en rendement onder druk komen te staan en financiering moeilijker wordt. Prijsdalingen, toenemende concurrentie en afnemende groei van PC- en servermarkten leiden tot afnemende marges in die handelssectoren waar te weinig innovatieve producten worden aangeboden. Softwaremakers en ICT-dienstverleners staan onder druk van toenemende concurrentie van bedrijven in opkomende landen die hun producten en diensten via 13

14 het internet in West-Europa aanbieden. Dit leidt tot smallere marges en minder groei van Nederlandse bedrijven. De entry barriers worden steeds lager. De omzetgroei van de ICT sector toont een dalende lijn. In de jaren negentig was een jaarlijkse omzetgroei van meer dan 15% niet ongebruikelijk, in dit decennium gaat het gemiddeld om minder dan 10% en deze groei neemt in het volgende decennium verder af door marktverzadiging en onvoldoende exportkracht. Offshoring van softwareontwikkeling en beheer leidt uiteindelijk tot het weglekken van kennis en ervaring, terwijl door welvaartstijging in verder afgelegen landen het financiële voordeel geleidelijk krimpt. Nederland heeft een achterstand opgelopen in R&D die in de ICT-sector niet meer dan 5 tot 6% van de omzet bedraagt, terwijl technologieleiders in de Verenigde Staten gemakkelijk 15% of meer van hun omzet aan R&D besteden. Ondanks de worsteling van Getronics om dit te bereiken is in Nederland in de voorbije decennia geen grote wereldwijde marktleider in hardware, software of ITdiensten ontstaan. Daardoor zijn veel groei- en carrièrekansen verloren gegaan. 14

15 15

16 16

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Omarm de cloud Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Introductie Cloud computing symboliseert een grote verschuiving in de manier waarop ITdiensten worden geleverd binnen

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in computers, randapparatuur en software Computergroothandels richten zich doorgaans op bedrijfsmatige afnemers. Ze leveren hardware, software en toebehoren. Ook service- en adviesdiensten

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Persbericht IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Igel beschouwt cloud computing als een kernelement in een nieuwe golf van outsourcing, een golf waarvan vooral het MKB zal gaan

Nadere informatie

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Paul Aantjes MBA Marketing Manager Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave 1. Omgeving Nederlandse advocatuur, uitdagingen 2013! 2. Visie orde van Advocaten

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Inleiding. Overzicht

Inleiding. Overzicht 12 8 2015 Inleiding ICT Marktmonitor 2015 Inleiding Overzicht Groei zet door, software springt eruit http://www.ictmarktmonitor.nl/ict marktmonitor 2015/inleiding/?print 1/5 12 8 2015 Inleiding ICT Marktmonitor

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact Veldwerk Doel van de Exact MKB Cloud Barometer Hoeveel waarde haalt het MKB uit de cloud? Hoe kunnen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

in verhuur van IT en multimedia.

in verhuur van IT en multimedia. in verhuur van IT en multimedia. slim veilig voordelig bezoekers hebben de boodschap ontvangen Livingston levert jaarlijks voor meer dan 200 beurzen, evenementen en congressen IT-oplossingen op maat. Dit

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

Victor-Jan Leurs ceo

Victor-Jan Leurs ceo Victor-Jan Leurs ceo Wie is Caase? ontstaan uit Computer SOS (1988) 4 vestigingen, 80 medewerkers The Cloud Integrator in Benelux Partner Van Microsoft & IBM Belangrijkste Benelux partner van Google Wat

Nadere informatie

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze?

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze? Werkplek anno 2013 Welkom Agenda Bas van Dijk & Peter Klix (EIC) Pauze HP Converged infrastructuur Johan Benning Presales consultant HP Diner Wie is wie Bas van Dijk Infrastructuurarchitect Specialisatie

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Mogen wij ons voorstellen? EQUA b.v.

Mogen wij ons voorstellen? EQUA b.v. Mogen wij ons voorstellen? EQUA b.v. De naam achter 30 jaar ICT specialisme EQUA gelooft in kennis, focus en specialisme. Wij groeien door beter te worden. Sinds onze oprichting in 1984 doen wij daarom

Nadere informatie

Weinig veranderingen op de server- en hardwaremarkt

Weinig veranderingen op de server- en hardwaremarkt Weinig veranderingen op de server- en hardwaremarkt In vergelijking met een jaar geleden ziet de Belgische zakelijke markt er nog grotendeels hetzelfde uit als het gaat over de meest gebuikte X86-servers.

Nadere informatie

Internet: alles wordt anders

Internet: alles wordt anders Internet: alles wordt anders Prof Dr C.N.A. Molenaar Twee miljoen winkelmeters in de stad gaan verdwijnen De komende zeven jaar krimpt het winkeloppervlak in stedelijke gebieden sterk. In totaal zal er

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Digitale Infrastructuur Nederland

Digitale Infrastructuur Nederland Digitale Infrastructuur Nederland ?? Thema s Voorlichting Uitleg en duiding van thema s naar politiek, overheid, bedrijfsleven en publiek. Versterken van de positie van Nederland als vestigingsplaats voor

Nadere informatie

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee?

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? MKB Eindhoven & Rabobank Rabobank Nederland; Kaya Kocak, Véronique Bulthuis 5 februari 2015 Rabobank Sectormanagement Véronique Bulthuis Sectormanager Groothandel

Nadere informatie

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen Kaseya Onderzoek De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen 2011 www.kaseya.nl Over dit rapport In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek dat door Kaseya is geïnitieerd en uitgevoerd

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting OECD Communications Outlook 2005 Summary in Dutch Vooruitzichten OESO 2005 - Communicatie Samenvatting in het Nederlands Managementsamenvatting Na het uiteenspatten van de internet-zeepbel verkeerde de

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Is internet een klimaatkiller?

Is internet een klimaatkiller? Is internet een klimaatkiller? IT is deel van het probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA Reken en Netwerkdiensten Meer dan 1.5 miljard mensen zijn online vandaag!

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

MKB Cloud Barometer 2015 Management Samenvatting Groothandel In opdracht van: Exact Nederland & KPN

MKB Cloud Barometer 2015 Management Samenvatting Groothandel In opdracht van: Exact Nederland & KPN Management Samenvatting Groothandel In opdracht van: Exact Nederland & KPN Peter Vermeulen Pb7 Research 25 juni 2015 peter@pb7.nl 1 Inhoud Inhoud... 1 Achtergrond... 2 De MKB Cloud Barometer voor Groothandel

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

DEMO en Financiële dienstverlening

DEMO en Financiële dienstverlening DEMO en Financiële dienstverlening Richard Schoones 28-9-2012 1 Wie ben ik? Ruim 30 jaar actief binnen Financiële dienstverlening Ondernemer Als zelfstandig intermediair & gevolmachtigde Directie van Lanschot

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs.

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs. Whitepaper INHOUDSOPGAVE 1. Printing & Document Management 2010 2. De markt in cijfers 3. Printing contracten 4. Digitalisering 5. Homogeen vs. heterogeen 6. Printing authorisaties 1. Printing & Document

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

RACKBOOST Hosted Exchange. Mobiel, veilig en eenvoudig. hosting support consulting

RACKBOOST Hosted Exchange. Mobiel, veilig en eenvoudig. hosting support consulting RACKBOOST Hosted Exchange Mobiel, veilig en eenvoudig hosting support consulting RACKBOOST Hosted Exchange RACKBOOST, SINDS 1999 TOONAANGEVEND RACKBOOST is sinds 1999 een toonaangevende Belgische leverancier

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Vendors Finance solutions

Vendors Finance solutions Financiële oplossingen SAP en Exact kennen eigen deelmarkten Binnen HR-markt worden oplossingen van SAP meest gebruikt Breda, 14 mei 2014-22 procent van de Nederlandse bedrijfsvestigingen met 50 of meer

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten Ernst & Young ICT Leadership Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en resultaten ICT-projecten Jaargang 5 26 2005 ICTbarometer ICT Barometer 26 2005 Inhoud ICT-conjunctuur ICT-bestedingen

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen VOOR DE SCHERMEN Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen Voor de schermen Wat wij áchter de schermen voor u kunnen betekenen, begint vóór de schermen. Hoe kunnen wij uw organisatie helpen om efficiënter,

Nadere informatie

Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011

Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011 Technologieaandelen Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011 Pieter Bailleul Product & Marketing Manager Benelux 2011 Morningstar, Inc. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein 31 oktober 2013 2 Inhoud 1. Introductie & Onderzoeksopzet 3 2. Conclusies 6 3. Resultaten Uurtarieven 10 4. Resultaten Algemene Vragen 16

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Varian: marktleider in een interessante niche in de medische technologie

Varian: marktleider in een interessante niche in de medische technologie Varian: marktleider in een interessante niche in de medische technologie De index voor Amerikaanse aandelen in biotech- en medische systemen is sinds zijn hoogtepunt afgelopen februari ruim 12% gezakt.

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie

De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie De Huidige Situatie van de Nederlandse Werving en Selectie Industrie www.itjobboard.nl T: + 31 (0)20 522 2304 Achtergrond van het rapport Het doel van dit rapport is het samenvatten van de huidige situatie

Nadere informatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie RAM Mobile Data Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Nadere informatie

De Huidige Situatie van de Belgische Werving en Selectie Industrie

De Huidige Situatie van de Belgische Werving en Selectie Industrie De Huidige Situatie van de Belgische Werving en Selectie Industrie www.itjobboard.be T: + 32 (0)2 5035 364 Achtergrond van het rapport Het doel van dit rapport is het samenvatten van de huidige situatie

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Trends en gevolgen voor kwaliteitsmanagement. 3 oktober 2011. de kwaliteitsmanager krijgt de handreiking met lean.

Trends en gevolgen voor kwaliteitsmanagement. 3 oktober 2011. de kwaliteitsmanager krijgt de handreiking met lean. Even voorstellen De Week van Kwaliteitsmanagement Trends en gevolgen voor kwaliteitsmanagement 3 oktober 2011 Barry Derksen Business & IT Trends Institute Barry Derksen, Directeur BITTI B.V., Bedrijf met

Nadere informatie

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur We behandelen in dit document de 5 stappen naar een dynamische it-infrastructuur:

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Communicatiebureaus Communicatie-/reclamebureaus verrichten advies-, ontwerp- en andere dienstverlenende werkzaamheden. Communicatie bestaat uit commerciële- en non-profit communicatie. Bureaus zijn onder

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Bijeenkomst Rabobank Noord- en Oost- Achterhoek Monique van Plateringen & Annemarie Kuijer 9 februari 2015 Introductie Sprekers Annemarie Kuijer, sectormanager

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Economie en MKB Ondernemen met tegenwind

Economie en MKB Ondernemen met tegenwind Economie en MKB Ondernemen met tegenwind Willem van der Velden Schiedam/Vlaardingen, 11 februari 2009 Agenda Kredietcrisis en recessie Scenario tot 2014 Actualiteit MKB Sectorramingen Tips voor succesvol

Nadere informatie

De softwaresector in Nederland

De softwaresector in Nederland De softwaresector in Nederland Survey 2010 In opdracht van: ICT~Office Project: 2010.002 Publicatienummer: 2010.002-1018 Datum: Utrecht, 23 augustus 2010 Auteurs: Robbin te Velde Jaap Veldkamp Marijn Plomp

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT 5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT Na enkele jaren ervaring met de cloud, realiseren zowel gebruikers als leveranciers zich dat enkele van de vaakst gehoorde mythes over cloud computing eenvoudigweg... niet waar

Nadere informatie

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Met glasvezel klaar voor de toekomst Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Agenda Introductie 3Bplus Glasvezel waarom? Aanpak verglazing Glasvezel

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 215. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio 1 Economische ontwikkeling PAGINA 4 In dit overzicht vindt u de highlights uit de monitor Economische Verkenningen

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ruim 25 jaar ervaring Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties Voorheen freelancer als (business) consultant, projectleider en programmamanager

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Second screen breekt definitief door Het aantal bezitters van ipads en andere tablets is per december 2011 gestegen tot 1.7 miljoen Nederlanders (14%

Nadere informatie

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : uw vragen over

Nadere informatie

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media Ton van Mil immovator Cross Media Network Inhoud: Zweven over de mediasector Rol van immovator Relevantie van media en breedband: Nationale markt Globale

Nadere informatie

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Utrecht, 20 april 2012 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie