HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015"

Transcriptie

1 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015

2

3 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen aan te gaan die de transitie naar Smart Industry met zich meebrengt. De sector heeft afgelopen jaar 4½% omzetgroei laten zien. De ondernemers verwachten dat die groei dit jaar (5%) en volgend jaar (6%) doorzet. De groei zal dit jaar niet beperkt blijven tot de export. De binnenlandse omzet nam afgelopen jaar al toe, maar zal in 2015 zelfs iets sneller groeien dan de export. Verwacht wordt dat de omzetgroei van de technologische industrie de komende jaren gestaag aan kracht zal winnen. Dat het vertrouwen toeneemt, blijkt ook uit de groei van de investeringen. In 2014 was sprake van een investeringsgroei van 8,5%. Voor dit jaar wordt eenzelfde groeipercentage verwacht. Het is dan ook geen wonder dat het optimisme over het economisch klimaat terug is. Vorig najaar waren de ondernemers plotseling een stuk somberder dan in de voorgaande enquête(s) vermoedelijk in verband met de geopolitieke ontwikkelingen in de zomer van 2014 maar inmiddels zijn de optimisten weer in de meerderheid. Toch is er niet alleen goed nieuws. Bijna een derde van de bedrijven in de technologische industrie had in 2014 te maken met krimpende omzet. Dat gold vooral bedrijven met 50 tot 100 medewerkers. De groei laat zich nog niet terugvertalen in werkgelegenheid. Naar verwachting zal die dit jaar met 0,3% afnemen. Voor volgend jaar wordt weer werkgelegenheidsgroei verwacht (+0,6%). De toenemende wereldwijde concurrentie zorgt voor verschuiving van de belangrijkste groeibelemmeringen. Scoorde in voorgaande jaren vraaguitval zeer hoog (56% ) als groeibelemmering, nu is dat teruggelopen naar 44%. Personeelskosten (36%) en oplopende inkoopprijzen (31%) worden door steeds meer bedrijven als (groot) probleem bestempeld. Deelnemers Aan deze halfjaarlijkse conjunctuurenquête hebben 191 ondernemingen met in totaal ruim werknemers deelgenomen. De verdeling naar bedrijfsgrootte van de geënquêteerde bedrijven is weergegeven in figuur 1. Figuur 1: Verdeling deelnemers enquête naar bedrijfsgrootte Bedrijfsgrootte 0 10 werknemers 11% werknemers 33% werknemers 20% werknemers 23% werknemers 6% > 500 werknemers 7% Percentage van de deelnemers 1

4 Groei trekt aan Net als in voorgaande enquêtes hebben wij de ondernemers gevraagd naar de resultaten van afgelopen jaar en de verwachtingen voor De resultaten staan weergegeven in figuur 2. In 2014 is de omzet van de technologische industrie met 4,5% gegroeid. Voor dit jaar verwachten de ondernemers in de technologische industrie een iets hogere groei: 5%. Over het afgelopen jaar liet de meerderheid van de bedrijven omzetgroei zien (55%). Toch had ook bijna een derde van de ondernemers te maken met krimpende omzet. Voor 2015 verwacht nog 14% met krimp te maken te krijgen, terwijl 72% van de geënquêteerde ondernemers dit jaar omzetgroei verwacht. De groeicijfers over 2014 waren voor alle deelsectoren ongeveer hetzelfde. Alleen de elektro techniek bleef licht achter (zie bijlage). Dit jaar zal juist deze deelsector het sterkst groeien. Ook de technische groothandel zal in 2015 naar verwachting een bovengemiddelde groei laten zien. Als we kijken naar grootteklasse, dan valt op dat in 2014 in de categorie bedrijven met 51 tot 100 medewerkers er meer bedrijven waren met omzetkrimp dan met omzetgroei, maar dit jaar zullen ook deze bedrijven de weg omhoog vinden. Voor 2015 zijn de kleinere bedrijven (tot en met 50 medewerkers) het meest optimistisch waar het gaat om groei. Figuur 2: Resultaten 2014 en verwachtingen 2015 Resultaten 2014 Verwachtingen 2015 Omzet + 4½% + 5% Export + 5½% + 4½% Orderpositie + 3% + 4½% Investeringen + 8½% + 8½% Productie + 4% + 4% Voorraden 0% ½% Groei investeringen wijst op toenemend vertrouwen ondernemers De afgelopen jaren groeide de export sterker dan de totale omzet en dus sterker dan de binnenlandse markt. In 2014 was dit ook het geval. De export groeide 5,5%. In 2015 zal vooral de binnenlandse omzet sterker gaan groeien. Waarschijnlijk komt de groei van de binnenlandse omzet zelfs iets hoger uit dan de exportgroei. Als gekeken wordt naar overige economische indicatoren valt allereerst de investeringsgroei op. In 2014 lag deze op 8,5%. Dit jaar wordt een zelfde groeipercentage verwacht. Ook de orderportefeuilles zullen naar verwachting beter gevuld zijn. Waar in 2014 de orders nog met 3% toenamen, wordt voor 2015 een ordergroei van 4,5% verwacht. 2

5 Ondernemers verwachten dat groei komende jaren doorzet De groei van de technologische industrie zal de komende jaren aanhouden en langzaam aan kracht winnen. Voor 2016 wordt een omzetgroei van 6% verwacht en voor 2017 houden ondernemers rekening met een groei van 6,5% (zie figuur 3). Het is al weer ruim zes jaar geleden dat de val van Lehman Brothers de internationale financiële en economische crisis inluidde. Het herstel is definitief ingezet, maar de sector heeft tot op heden het verloren gegane terrein nog niet geheel goedgemaakt. In figuur 4 staat de omzetontwikkeling in indexcijfers weergegeven. Hier is te zien dat ook in 2015 de omzet nog onder het niveau van 2008 blijft. De verwachte groei in de komende jaren moet ervoor zorgen dat de omzet boven dat niveau uitstijgt. Figuur 3: Omzetgroei technologische industrie Omzetgroei technologische industrie ( )) ,0% ,2% 8,4% 0,8% 5,5% 5,0% 6,0% 6,6% ,7% ,6,2% Bron: CBS Statline ; FME Conjunctuurenquêtes Figuur 4: Omzetontwikkeling technologische industrie Omzet ontwikkeling in indexcijfers (2010 = 100) , ,2 118,9 115, , ,5 109, , Bron: CBS Statline ; FME Conjunctuurenquêtes 3

6 Economisch klimaat: Optimisme keert terug In elke FME Conjunctuurenquête wordt de ondernemers gevraagd aan te geven wat hun verwachtingen zijn voor het (algemeen) economisch klimaat. Nadat de ondernemers in vijf opeenvolgende enquêtes hadden aangegeven verbetering te verwachten, bleken ze in het najaar van 2014 beduidend minder optimistisch. Dat houdt waarschijnlijk verband met de geopolitieke ontwikkelingen in Inmiddels is het optimisme over het economisch klimaat teruggekeerd (zie figuur 5). De verwachtingen over het algemeen economisch klimaat lopen daarmee synchroon met de positieve verwachtingen voor de eigen onderneming. Figuur 5: Verwachtingen voor macro-economisch klimaat 80 Verwach ngen macro-economisch klimaat 60 62% 65% 40-33% 20 16% 0-20 najaar 2011 voorjaar % -11% najaar % voorjaar 2013 najaar 2013 voorjaar 2014 najaar 2014 voorjaar % -60 op misten pessimisten saldo pessimisten/pessimisten 4

7 Personeel Het personeelsbestand in de technologische industrie zal in 2015 licht afnemen (met 0,3%) om in 2016 weer toe te nemen met 0,6% (zie figuur 6). Eenzelfde beeld zien we rond het aantal flexkrachten: een afname in 2015 (-2,1%) en een toename in 2016 (+2,4%). Op de langere termijn dreigt een groot tekort aan technici in de technologische industrie. Dit wordt veroorzaakt door uitstroom van babyboomers die met pensioen gaan en te weinig animo van jongeren te kiezen voor een technische studie of opleiding. In het Techniekpact zijn afspraken vastgelegd die dit patroon moeten doorbreken. Figuur 6: Personeelssterkte Personeelssterkte percentage Totaal - Groei ,3% Totaal - Groei ,6% Flex groei ,1% Flex groei ,4% Groeibelemmeringen In figuur 7 is weergegeven wat volgens de ondernemers in de technologische industrie de belangrijkste belemmeringen voor groei van hun bedrijf zijn. Traditioneel scoren druk op verkoopprijzen en vraagterugval het hoogst als groeibelemmering. Opvallend is dat dit keer vraagterugval in belang afneemt. Dat wijst op een verbetering van de algehele economische situatie. Maar er zijn ook belemmeringen die groter worden. Zo worden personeelskosten en inkoopprijzen door steeds meer bedrijven als een (groot) probleem bestempeld. Figuur 7: Groeibelemmeringen Groeibelemmeringen Probleem of groot probleem Score Druk op verkoopprijzen 61% 2,7 (2,7) Tekort voldoende opgeleid personeel 55% 2,2 (2,4) Vraagterugval 44% 2,1 (2,4) Personeelskosten / overcapaciteit 36% 2,1 (2,0) Oplopende inkoopprijzen 31% 2,0 (1,9) Betaalgedrag klanten / afnemers 20% 1,7 (1,8) Beschikbaarheid / leveringsgedrag toeleveranciers 12% 1,4 (1,4) Financiering / kredietverlening 17% 1,2 (1,3) Waardevermindering beleggingen 3% 0,4 (0,5) De score is berekend op basis van de antwoorden van de ondernemers. Zij konden aangeven in hoeverre zij een belemmering als een probleem beschouwen. Een score van 0 betekent dat de ondernemers dit onderdeel in het geheel niet als probleem zien. Een score van 4 betekent dat dit onderdeel als een groot probleem wordt beschouwd. De tabel is gerangschikt naar score. Tussen haakjes staan de scores uit de FME Conjunctuurenquête najaar 2014 weergegeven. 5

8 Bijlage Omzetontwikkeling naar deelsectoren en grootteklasse Deelsectoren In onderstaande figuur staan de ontwikkelingen in enkele grote deelsectoren van de technologische industrie weergegeven. Resultaten 2014 groei gelijk krimp saldo Basismetaal / metaalproducten 55% 15% 30% 25 Elektrische, elektronische en optische apparatuur, computers 54% 8% 38% 16 Machines 59% 13% 28% 31 Technische groothandel 58% 15% 28% 30 Totaal TI 55% 14% 31% 24 Verwachtingen 2015 groei gelijk krimp saldo Basismetaal / metaalproducten 64% 15% 21% 43 Elektrische, elektronische en optische apparatuur, computers 85% 8% 8% 77 Machines 69% 16% 16% 53 Technische groothandel 80% 10% 10% 70 Totaal TI 72% 14% 14% 58 6

9 Grootteklassen Hierbij de verdeling naar grootteklasse: Resultaten 2014 groei gelijk krimp saldo 1-10 werknemers 71% 6% 24% werknemers 46% 26% 28% werknemers 38% 12% 50% werknemers 62% 10% 28% 34 >250 werknemers 71% 5% 24% 47 Totaal TI 55% 14% 31% 24 Verwachtingen 2015 groei gelijk krimp saldo 1-10 werknemers 76% 18% 6% werknemers 74% 15% 11% werknemers 74% 6% 21% werknemers 72% 13% 15% 57 >250 werknemers 67% 10% 24% 43 Totaal TI 72% 14% 14% 58 7

10 FME, Zoetermeer, maart 2015 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie FME, Zoetermeer, maart 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag zonder bronvermelding worden gekopieerd, gedownload, vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier. 8

11

12 FME Boerhaavelaan 40 Postbus AD Zoetermeer T E I

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête najaar 2015 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie verwachten in 2015 een gemiddelde omzetgroei van 2½%. Dit is lager dan in het voorjaar, toen

Nadere informatie

FME Postbus AD Zoetermeer T E I HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016

FME Postbus AD Zoetermeer T E I  HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016 FME Postbus 190 2700 AD Zoetermeer T 079 353 11 00 E info@fme.nl I www.fme.nl HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête 2016 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie hebben in 2015 een omzetgroei

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

Conjunctuurtest voorjaar 2012

Conjunctuurtest voorjaar 2012 Conjunctuurtest voorjaar 0 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 0 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag zonder bronvermelding

Nadere informatie

Bedrijfsleven optimistischer

Bedrijfsleven optimistischer Conjunctuurenquête Nederland tweede kwartaal 214: Bedrijfsleven optimistischer - Minder belemmeringen voor activiteiten - Ondernemers verwachten verbetering van economisch klimaat - Ondernemers minder

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011

Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011 Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011 Verwachtingen in West-Nederland positiefst De productie van industriële bedrijven in Nederland groeide in april 2011 met 0,8% nauwelijks ten opzichte

Nadere informatie

Herstel in de industrie zet door. Samenvatting. Totale industrie. Omzet stijgt. Eerste kwartaal 2014

Herstel in de industrie zet door. Samenvatting. Totale industrie. Omzet stijgt. Eerste kwartaal 2014 Eerste kwartaal 214 Herstel in de industrie zet door Samenvatting Totale industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Productie licht gedaald in vierde kwartaal

Productie licht gedaald in vierde kwartaal Vierde kwartaal 14 Productie licht gedaald in vierde kwartaal Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal Derde kwartaal 214 groei industrie afgenomen in derde kwartaal Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Vertrouwen bedrijfsleven neemt toe

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Vertrouwen bedrijfsleven neemt toe Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 215 Vertrouwen bedrijfsleven neemt toe Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 215.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 215 Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016 Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 16 Ondernemers beginnen positief aan 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Ondernemers aanhoudend positief

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Ondernemers aanhoudend positief Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 16 Ondernemers aanhoudend positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 16. De

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Saldo economisch klimaat. Q (verwacht) -39,8

Saldo economisch klimaat. Q (verwacht) -39,8 BEDRIJFSLEVEN TOTAAL 1. Bedrijfsleven eind 2008 in onzekerheid Het bedrijfsleven in het gebied van Kamer van Koophandel Den Haag heeft in het derde kwartaal van 2008 niet slecht gepresteerd, zeker niet

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 11 Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 3-5-11 :36 Economisch herstel zet door Horeca en detailhandel haken aan Na een lichte afzwakking in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Omzet daalt voor negende kwartaal op rij

Omzet daalt voor negende kwartaal op rij Derde kwartaal 216 daalt voor negende kwartaal op rij Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, farmaceutische, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Technologische Industrie Nederland

Conjunctuurenquête Technologische Industrie Nederland Conjunctuurenquête Technologische Industrie Nederland Ondernemersvertrouwen en economische verwachtingen voor industrie wederom positief De lid bedrijven van FME zijn onverminderd positief over de groei

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Bedrijfsleven ervaart personeelstekort

Conjunctuurenquête Nederland. Derde kwartaal Bedrijfsleven ervaart personeelstekort Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 217 Bedrijfsleven ervaart personeelstekort Voorwoord Dit rapport bevat de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2017

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2017 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 217 Verdere groei verwacht in 218 Voorwoord Dit rapport bevat de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde kwartaal 217. De

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Utrecht

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Utrecht Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Highlights COEN 4 e kwartaal 2010

Highlights COEN 4 e kwartaal 2010 Highlights COEN 4 e kwartaal 2 Bedrijfsleven optimistisch over 4 e kwartaal 2 Het ingezette economisch herstel heeft in het 2 e en 3 e kwartaal enigszins een pas op de plaats gemaakt, maar de uitkomsten

Nadere informatie

Wederom meer omzet voor industrie

Wederom meer omzet voor industrie Derde kwartaal 217 Wederom meer omzet voor industrie Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal Ondernemersvertrouwen op hoogste niveau sinds crisis

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal Ondernemersvertrouwen op hoogste niveau sinds crisis Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 217 Ondernemersvertrouwen op hoogste niveau sinds crisis Voorwoord Dit rapport bevat de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Horeca, makelaardij en reisbranche Oost Nederland Kwartaalcijfers Pagina 1 van 18

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Horeca, makelaardij en reisbranche Oost Nederland Kwartaalcijfers Pagina 1 van 18 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting inkopen bij leveranciers 4 Oordeel orderpositie 5 Ontwikkeling omzet 6 Verwachting omzet 7 Verkoopprijzen/tarieven 8 Productiebelemmeringen

Nadere informatie

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Tweede kwartaal 216 Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Omzet industrie daalt door lagere prijzen

Omzet industrie daalt door lagere prijzen Eerste kwartaal 21 Omzet industrie daalt door lagere prijzen Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Omzet industrie daalt

Omzet industrie daalt Tweede kwartaal 21 industrie daalt Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie Elektrotechnische

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Najaar Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Najaar Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Najaar 2014 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Ondernemersvertrouwen voor derde kwartaal op rij gestegen

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Ondernemersvertrouwen voor derde kwartaal op rij gestegen Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 17 Ondernemersvertrouwen voor derde kwartaal op rij gestegen Voorwoord Dit rapport bevat de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Eerste kwartaal 216 Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Vervoer, opslag en communicatie Kwartaalcijfers Pagina 1 van 26

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Vervoer, opslag en communicatie Kwartaalcijfers Pagina 1 van 26 Inhoud Ontwikkeling productie 2 Verwachting productie 3 Oordeel productiecapaciteit 4 Ontwikkeling aantal orders 5 Verwachting aantal orders 6 Verwachting aantal exportorders 7 Oordeel orderpositie 8 Oordeel

Nadere informatie

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei Persbericht PB14-050 14 augustus 2014 09.30 uur Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei - Economie groeit volgens de flashraming met 0,5 procent ten opzichte van eerste kwartaal 2014 - Volgens

Nadere informatie

Regionale Highlights Kamer van Koophandel Brabant

Regionale Highlights Kamer van Koophandel Brabant COEN, Conjunctuurenquête Q3, 3e kwartaal 2 Regionale Highlights De ConjunctuurEnquête (COEN) is het gezamenlijke conjunctuuronderzoek van VNO-NCW, MKB samen met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS),

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Eerste kwartaal 217 Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal-

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Vierde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zuid-Holland

Vierde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zuid-Holland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis M200814 Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat A. Ruis Zoetermeer, december 2008 Prognoses vanuit het MKB Ondernemers in het MKB zijn over het algemeen goed in staat

Nadere informatie

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017 Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017 Inhoudsopgave Samenvatting: in één oogopslag 2 1. Economie 3 1.1. Nederlandse economie groeit nog steeds verder 3 1.2. Minder verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

COEN, COnjunctuurEnquête Nederland Tiende meting, 2 e kwartaal 2011

COEN, COnjunctuurEnquête Nederland Tiende meting, 2 e kwartaal 2011 COEN, COnjunctuurEnquête Nederland Tiende meting, 2 e kwartaal 211 Inhoudsopgave Samenvatting...2 BEDRIJFSLEVEN TOTAAL...3 Verbetering economisch klimaat zet door...3 Omzetverwachting positiever...4 Verwachting

Nadere informatie

Industriële omzet veert op

Industriële omzet veert op Vierde kwartaal 21 Industriële omzet veert op Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Fedecom Economische Barometer. Deelnemers Fedecom Economische Barometer. De sombere voorspellingen komen in het 2 e kwartaal uit!

Fedecom Economische Barometer. Deelnemers Fedecom Economische Barometer. De sombere voorspellingen komen in het 2 e kwartaal uit! Fedecom Economische Barometer De sombere voorspellingen komen in het 2 e kwartaal uit! De Fedecom Economische Barometer over het 2 e kwartaal van 2015 laat een verslechtering zien van de orderportefeuille

Nadere informatie

Omzet industrie daalt, productie vrijwel gelijk

Omzet industrie daalt, productie vrijwel gelijk Derde kwartaal 2 industrie daalt, productie vrijwel gelijk Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Najaar 2015. Jerzy Straatmeijer

Monitor Bouwketen. Najaar 2015. Jerzy Straatmeijer Monitor Bouwketen Najaar 2015 Jerzy Straatmeijer 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 7 1.1 Recente ontwikkelingen 7 1.2 Conjunctuur bouwketen 10 2 Architectenbureaus 12 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april?

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? SSC / Onderzoek en Informatie Crisismonitor uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? stijgingstempo werkloosheid neemt toe, meer jongeren werkloos fors minder hypotheken

Nadere informatie

KvK-barometer provincie Utrecht

KvK-barometer provincie Utrecht KvK-barometer De economie in de blijft zwaar onder druk staan. Dit blijkt vooral uit het aantal bedrijven dat een verslechtering ziet van het economisch klimaat. Daarnaast verwachten meer ondernemers een

Nadere informatie

Sectormonitor 2016-Q3

Sectormonitor 2016-Q3 Sectormonitor 2016-Q3 Ontwikkeling arbeidsmarkt transport & logistiek Kaj van Zenderen Inhoud Sectormonitor 2016-Q3 Arbeidsmarktindicatoren transport en logistiek: - Omzetontwikkeling - Ondernemersvertrouwen

Nadere informatie

Klik op de categorieën rechts voor een gedetailleerde weergave. Omzet Q2 2014 t.o.v. Werkgelegenheid Q2 2014 t.o.v. toename

Klik op de categorieën rechts voor een gedetailleerde weergave. Omzet Q2 2014 t.o.v. Werkgelegenheid Q2 2014 t.o.v. toename juni groeit De totale - laat in het eerste kwartaal van een e omzetgroei zien ten opzichte van een jaar eerder. -ondernemers verwachten dat de groei in het tweede kwartaal van dit jaar Ook de werkgelegenheid

Nadere informatie

Tweede kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Tweede kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Tweede kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

Sectormonitor 2016-Q2

Sectormonitor 2016-Q2 Sectormonitor 2016-Q2 Ontwikkeling arbeidsmarkt transport & logistiek Kaj van Zenderen Inhoud Sectormonitor 2016-Q2 Arbeidsmarktindicatoren transport en logistiek: - Omzetontwikkeling en ondernemersvertrouwen

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Omzet industrie daalt opnieuw

Omzet industrie daalt opnieuw Vierde kwartaal 21 industrie daalt opnieuw Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie Elektrotechnische

Nadere informatie

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Sectormonitor 2016-Q4

Sectormonitor 2016-Q4 Sectormonitor 2016-Q4 Ontwikkeling arbeidsmarkt transport & logistiek Kaj van Zenderen Inhoud Sectormonitor 2016-Q4 Arbeidsmarktindicatoren transport en logistiek: - Omzetontwikkeling en ondernemersvertrouwen

Nadere informatie

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Inleiding Chris M. Jager In mei en juni 2015 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) een groot aantal bedrijven benaderd met vragenlijsten. Doel

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2012 en 2013

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2012 en 2013 M201212 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2012 en 2013 Update september drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, september 2012 MKB krimpt in 2012 De afzet van het Nederlandse MKB daalt

Nadere informatie

Middellangetermijn ontwikkeling MKB

Middellangetermijn ontwikkeling MKB M201108 Middellangetermijn ontwikkeling MKB Het MKB in de marktsector in de periode 2011-2015 drs. K. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, april 2011 Middellangetermijn ontwikkeling MKB In de

Nadere informatie

Economie groeit met 0,7 procent

Economie groeit met 0,7 procent Persbericht PB14 010 14 februari 08.30 uur Economie groeit met 0,7 procent Economie groeit in vierde kwartaal met 0,7 procent ten opzichte van het derde kwartaal 8 duizend banen minder dan in het derde

Nadere informatie

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Een belangrijke taak van UWV is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op

Nadere informatie

Analyseverslag Conjunctuurenquête Nederland over het 2 e kwartaal van 2012

Analyseverslag Conjunctuurenquête Nederland over het 2 e kwartaal van 2012 Volgens het Nederlandse bedrijfsleven: meer belemmeringen, winstgevendheid verslechterd en afname werkgelegenheid verwacht Analyseverslag Conjunctuurenquête Nederland over het 2 e kwartaal van 212 Bij

Nadere informatie

Visie op de Nederlandse economie in 2014

Visie op de Nederlandse economie in 2014 Visie op de Nederlandse economie in 2014 De economie lijkt in de tweede helft van 2013 de bodem te hebben bereikt. Het is sinds 2008 niet de eerste keer dat dit gebeurt. Na het aanvankelijke herstel gedurende

Nadere informatie

WERKGELEGENHEIDSBAROMETER DERDE KWARTAAL 2015

WERKGELEGENHEIDSBAROMETER DERDE KWARTAAL 2015 INDICATOREN VOOR WERKGELEGENHEIDSREALISATIE EN -VERWACHTINGEN, 2009-2015 In de Arbeidsmarktmonitor Metalektro wordt viermaal per jaar aan metalektrobedrijven gevraagd terug te blikken op de werkgelegenheidsontwikkelingen

Nadere informatie

WERKGELEGENHEIDSBAROMETER VIERDE KWARTAAL 2014

WERKGELEGENHEIDSBAROMETER VIERDE KWARTAAL 2014 INDICATOREN VOOR WERKGELEGENHEIDSREALISATIE EN -VERWACHTINGEN, 2009-2014 In januari 2014 vond de vierde meting plaats van de Arbeidsmarktmonitor Metalektro 2014. Metalektrobedrijven keken hierin onder

Nadere informatie

Internet jaarrapportage werk.nl 2013

Internet jaarrapportage werk.nl 2013 werk.nl 2 van 10 Samenvatting In stond de online dienstverlening van UWV veel in de belangstelling. Werkzoekenden en werkgevers maken steeds meer gebruik van de online dienstverlening van UWV die onder

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

UIT groei en conjunctuur

UIT groei en conjunctuur Economische groei. Economische groei drukken we uit in de procentuele groei van het BBP op jaarbasis. De groei van het BBP heeft twee oorzaken. Het BBP kan groeien omdat de prijzen van producten stijgen

Nadere informatie

Sectormonitor 2017-Q2

Sectormonitor 2017-Q2 Sectormonitor 2017-Q2 Ontwikkeling arbeidsmarkt transport & logistiek Sectorinstituut Transport en Logistiek 12 september 2017 Inhoud Sectormonitor 2017-Q2 Arbeidsmarktindicatoren transport en logistiek:

Nadere informatie

Sectormonitor 2017-Q1

Sectormonitor 2017-Q1 Sectormonitor 2017-Q1 Ontwikkeling arbeidsmarkt transport & logistiek Kaj van Zenderen Inhoud Sectormonitor 2017-Q1 Arbeidsmarktindicatoren transport en logistiek: - Omzetontwikkeling en ondernemersvertrouwen

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor Oktober 2010 (cijfers t/m augustus 2010) Inhoud: 1. Werkloosheid (algemeen) 2. Werkloosheid naar leeftijd (jongeren en ouderen) 3. Vacatures, bedrijven en leegstand 4. Woningmarkt Hoe staan

Nadere informatie

Analyse april Coproductie BZW / Wegener in samenwerking met Vereniging FME-CWM en Bouwend Nederland Analyse resultaten april 2011

Analyse april Coproductie BZW / Wegener in samenwerking met Vereniging FME-CWM en Bouwend Nederland Analyse resultaten april 2011 ENQUETE BAROMETER Analyse april 2011 Coproductie BZW / Wegener in samenwerking met Vereniging FME-CWM en Bouwend Nederland Analyse resultaten april 2011 De vorige enquêtes: januari, mei, oktober 2009 en

Nadere informatie

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Regionale resultaten voor de Kamer van Koophandel Brabant

Regionale resultaten voor de Kamer van Koophandel Brabant COEN, Conjunctuurenquête Nederland Q3, 3e kwartaal 2009 Regionale resultaten voor de De ConjunctuurEnquête Nederland (COEN) is het gezamenlijke conjunctuuronderzoek van VNO-NCW, MKB Nederland samen met

Nadere informatie

Regionale prognoses 2015. Culemborg

Regionale prognoses 2015. Culemborg Regionale prognoses 2015 Culemborg Hogere en breder gedragen groei Naar verwachting groeit de Nederlandse economie in 2015 met 1,7 procent. Daarbij dragen consumenten dit jaar voor het eerst sinds 2008

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie