De stem verheffen. Leerlingparticipatie als pedagogische uitdaging

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De stem verheffen. Leerlingparticipatie als pedagogische uitdaging"

Transcriptie

1 De stem verheffen Leerlingparticipatie als pedagogische uitdaging Prof.dr. Micha de Winter Faculty of Social Sciences Dept. of Education Utrecht, the Netherlands

2 Participatie: hype, hyperbool,of hyperbelangrijk?

3 De Stem van de Leerling is niet per IMMERS: OPVOEDING IS EEN STRIJDTONEEL Vrijheid vs. Grenzen stellen Cultuurvernieuwing vs. Cultuurbehoud Hier en Nu vs. Toekomstorientatie heeft een doel: bevordering van democratisch burgerschap!

4 Anti-extremisme educatie (o.a. Lynn Davies, 2004) Steeds meer groeperingen claimen absolute waarheden En ontzeggen anderen het recht daartoe Multiculturalisme versterkt tegenstellingen, immers: Tolerantie betekent vaak gebrek aan kritische bevraging & discussie In democratie: kinderen leren over hun schutting heen te kijken Op zoek gaan naar eigen identiteit EN gemeenschappelijke belangen Leren zien van verschillen, Maar: verschillen ondergeschikt haar hogere waarden van rights, respect & responsibilities

5 Democratisch burgerschap betekent transformatie (Biesta, 2014): Van individuele verlangens naar collectieve behoeften (Heller) Van egocentrisme naar gemeenschappelijke belangen engagement with and commitment to the public domain implies "a certain discipline" and "a certain self-restraint" which does not come naturally but has to be "learned and then internalized, sometimes painfully" (Marquand) Pedagogisch proces van tegenspreken, onderbreken, uitstellen en kritische reflectie

6 level should cultivate the ability to imagine the experiences of others and (Martha Nussbaum: Cultivating Humanity)

7 Hannah Arendt: Om over anderen te kunnen oordelen en moeten mensen verbeeldingskracht ontwikkelen: Alleen op die manier kan worden sommigen verworden tot totalitarisme.

8 Inclusief burgerschap Op de loer liggen: Wij-zij denken Morele en sociale uitsluiting Dehumaniseren Tenzij we kinderen het tegendeel leren: Leren zien van overeenkomsten Tegenstellingen is niet hetzelfde als uitsluiten Humaniseren: het menselijke in de ander Door Dialoog, voorbeelden, participatie Rights Respecting Schools, Vreedzame Scholen/Wijken etc.

9 Utrecht Peaceful Neighborhood Peaceful Schools Mediation Democratic Citizenship Classroom meetings Service- learning Dealing with diversity Successfull in schools But: Program is extended to neighborhood, parent- involvement & ownership, etc. Initiative

10 Twee soorten sociaal kapitaal (Putnam) BONDING BRIDGING Gericht op eigen groep Belangrijk voor interne cohesie en gedeelte verantwoordelijkheid voor socialisatie Van belang voor emancipatie en empowerment van groepen Gericht op anderen (mensen die verschillen van je eigen groep) Van belang voor sociale cohesie en intergroepsrelaties in de samenleving Draagt bij aan inclusief burgerschap

11 Wat is participatie? Het proces waarin kinderen en jongeren leren om actief betrokken te zijn in besluitvorming m.b.t. hun eigen leefomgeving

12 EN: Een proces waarin volwassenen (zoals ouders, leerkrachten, beleidsmakers) leren: Ruimte te maken voor jonge mensen Hen als gelijkwaardig te beschouwen Met hen samen te werken ipv hen te zeggen wat ze moeten doen Hen daarbij te helpen, te begeleiden en hen zonodig tegengas te geven

13 5 belangrijke redenen: 1. Convention for the Rights of the Child 2. Individuele ontwikkeling 3. Kwaliteit van voorzieningen & beleid 4. Jongeren als vernieuwers 5. Cruciaal voor democratie

14 Top Tien positieve ontwikkeling(nji, 2013) 1. Sociale binding 2. Kansen voor betrokkenheid en participatie 3. Prosociale normen 4. Erkenning en waardering positief gedrag 5. Sociale steun 6. Constructieve tijdsbesteding 7. Competenties 8. Cognitieve vaardigheden 9. Schoolmotivatie 10. Positieve identiteit

Opvoeden in een ingewikkelde wereld.. Micha de Winter

Opvoeden in een ingewikkelde wereld.. Micha de Winter Opvoeden in een ingewikkelde wereld.. Micha de Winter Lea Dasberg (Pedagogie in de schaduw van 2000, of: Hulde aan de hoop; 1980) Kinderen hebben hoop en perspectief nodig, optimisme en levenslust De

Nadere informatie

NAAR EEN DEMEDICALISERING & RESOCIALISERING VAN DE PEDAGOGIEK. Micha de Winter Universiteit Utrecht

NAAR EEN DEMEDICALISERING & RESOCIALISERING VAN DE PEDAGOGIEK. Micha de Winter Universiteit Utrecht NAAR EEN DEMEDICALISERING & RESOCIALISERING VAN DE PEDAGOGIEK Micha de Winter Universiteit Utrecht WAT IS HET PROBLEEM? Niet de ouders, maar de pedagogen lijken het opvoeden verleerd Immers: opvoeding

Nadere informatie

Kwetsbare gemeenten, ondernemende burgers

Kwetsbare gemeenten, ondernemende burgers Kwetsbare gemeenten, ondernemende burgers Een nieuw sociaal paradigma voor opvoeding, onderwijs en jeugdbeleid MICHA DE WINTER Jeugdzorg-problemen zijn niet oplosbaar binnen de jeugdzorg Stelselherziening

Nadere informatie

Maagdenhuisbezetting 2015

Maagdenhuisbezetting 2015 Maagdenhuisbezetting 2015 Genoeg van de marktwerking en bureaucratisering in de publieke sector Tegen het universitaire rendementsdenken, dwz. eenzijdige focus op kwantiteit (veel publicaties, veel studenten,

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling?

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? Marja Valkestijn, Deniz Ince & Willeke Daamen Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? De top tien beschermende factoren en handvatten voor jeugdbeleid Samenvatting Inleiding De transformatie

Nadere informatie

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012 Morele Ontwikkeling van Jongeren Hanze Jeugdlezing 2012 Wiel Veugelers Universiteit voor Humanistiek Universiteit van Amsterdam Opbouw verhaal Wat is morele ontwikkeling? Wat leert onderzoek over morele

Nadere informatie

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys. VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.nl VOICING Welke associaties heb je? VOICING VOICING INNERLIJKE

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

Kinderwerk op school

Kinderwerk op school Kinderwerk op school Raster In de afgelopen jaren is de samenwerking tussen het onderwijs en het Kinderwerk van Raster sterk ontwikkeld. Waar we in het begin van de samenwerking nog voorzichtige stappen

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Inhoud. 9 aanraders. Meer weten? 97 Reeds verschenen 99. TIB Tool_nr.12.indd 3 09-07-15 09:30

Inhoud. 9 aanraders. Meer weten? 97 Reeds verschenen 99. TIB Tool_nr.12.indd 3 09-07-15 09:30 Inhoud 9 aanraders 1. Een kader voor voicing 04 2. Voicing: oog voor dialoog 12 3. Voicing in leren en presenteren 26 4. Voicing en participeren 40 5. Voicing en creëren 50 6. Voicing en je innerlijke

Nadere informatie

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg een populair recept een maatschappelijk probleem add some learning opgelost! deze bijdrage een perspectief

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Eerste leerjaar B 4.1. Herkennen en verkennen Mijn gedrag - hoe gedraag ik mij en waarom? - mijn waarden: - aan welke waarde(n) hecht ik belang? - thuis

Nadere informatie

Jongerencoaching Raster

Jongerencoaching Raster Jongerencoaching Raster School is de plek waar jonge mensen kennis en vaardigheden ontwikkelen, maatschappelijk toegerust worden tot verantwoordelijke burgers en ondersteund worden hun talenten te ontwikkelen.

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Agenda. Spoorboekje. Binnenkomer. Vreedzame School op kindniveau. Vreedzame School op ouderniveau. Vreedzame school op wijkniveau

Agenda. Spoorboekje. Binnenkomer. Vreedzame School op kindniveau. Vreedzame School op ouderniveau. Vreedzame school op wijkniveau Kanaleneiland 1 Agenda Spoorboekje. Binnenkomer. Vreedzame School op kindniveau. Vreedzame School op ouderniveau. Vreedzame school op wijkniveau 2 Lotje Stremmelaar Cynthia van Lieshout Ed van der Hooft

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Professionaliteit in wetenschap en zorg

Professionaliteit in wetenschap en zorg Professionaliteit in wetenschap en zorg Symposium: in balans Utrecht 27 november 2015 Dr. Hans van Dartel, ethicus, verpleegkundige (np) Voorzitter Commissie Ethiek V&VN Opzet Verkenning waarden van praktijken

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten

HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten DE SCHOOL KNECHT VAN TWEE MEESTERS? Carlo Goldoni (1707-1793) de dubbele geschiedenis van de school

Nadere informatie

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17 Inhoud Deel 1 Over het wat en hoe 15 1 Over het wat 17 Alles is sociaal: sociale competentie in schema 17 De activiteiten 19 Geen methode, maar een methodiek 19 De opzet van het boek 21 2 Over het hoe

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Weten waar we goed in zijn 1

Weten waar we goed in zijn 1 Inburgering als voortdurend proces voor allen Lezing ter gelegenheid van de Conferentie Burgerschapsvorming. Islamitisch Onderwijs Ingeburgerd. Jaarbeursgebouw Utrecht Zaterdag 4 juni 2005. A.M.L. van

Nadere informatie

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck Overtuigend (om)praten Jan De Boeck Jan De Boeck Overtuigend en constructief gesprekken voeren. De carrière van een doorsnee jeugddienstmedewerker is doorspekt met professionele gesprekken. Met je secretaris,

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Eerste leerjaar B 3.1. Mijn rechten Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Mijn rechten Wie ben ik? * De leerlingen ontdekken wie ze zelf zijn - de mogelijkheden

Nadere informatie

Lezen van kinderen en jongeren in relatie tot maatschappelijk succes en de bijdrage van de bibliotheek daarin.

Lezen van kinderen en jongeren in relatie tot maatschappelijk succes en de bijdrage van de bibliotheek daarin. Lezen van kinderen en jongeren in relatie tot maatschappelijk succes en de bijdrage van de bibliotheek daarin. Mia Stokmans Universiteit van Tilburg Zeewolde Themabijeenkomst De bibliotheek in ontwikkeling

Nadere informatie

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Wij Jullie Afstemmen verhaal op jullie vragen Iedereen stopt tijd en vooral energie in het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING. 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm

PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING. 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm AGENDA Pedagogiek in een social work opleiding De pedagogische

Nadere informatie

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Trees Pels Vrije Universiteit/Verwey-Jonker Instituut MBO-raad Platformdag Sociale Veiligheid; Veiligheid Verbinden

Nadere informatie

Vragen voor reflectie en discussie

Vragen voor reflectie en discussie Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt Auteur: Joop Berding. Een uitgave van Uitgeverij Phronese, Culemborg, 2016. Vragen voor reflectie en discussie Vragen

Nadere informatie

COMPETENTIES VOOR DEMOCRATISCHE CULTUUR Samenleven als gelijken in cultureel diverse democratische samenlevingen

COMPETENTIES VOOR DEMOCRATISCHE CULTUUR Samenleven als gelijken in cultureel diverse democratische samenlevingen COMPETENTIES VOOR DEMOCRATISCHE CULTUUR Samenleven als gelijken in cultureel diverse democratische samenlevingen Samenvatting COMPETENTIES VOOR DEMOCRATISCHE CULTUUR Samenleven als gelijken in cultureel

Nadere informatie

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Enkele aandachtspunten

Nadere informatie

In beweging! Openlucht Scholen. Claire œ Operation Education

In beweging! Openlucht Scholen. Claire œ Operation Education In beweging! Openlucht Scholen œ Operation Education Claire Boonstra @claireboo Beweging gericht op transformatie van het onderwijssysteem œ Operation Education van Iedereen langs dezelfde lat naar Iedereen

Nadere informatie

Deniz Ince, Tom van Yperen, Marja Valkestijn. Top tien positieve ontwikkeling jeugd. Samenvatting

Deniz Ince, Tom van Yperen, Marja Valkestijn. Top tien positieve ontwikkeling jeugd. Samenvatting Deniz Ince, Tom van Yperen, Marja Valkestijn Top tien positieve ontwikkeling jeugd Samenvatting Inleiding Sinds de jaren 80 heeft de aandacht van praktijkwerkers en beleidsmakers zich verlegd. Naast aandacht

Nadere informatie

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent!

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De missie van onze school: Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De visie van onze school: A: Goed onderwijs, opbrengstgericht Door middel van een gevarieerd lesaanbod

Nadere informatie

HUMAN RIGHTS. Alternative Approaches?

HUMAN RIGHTS. Alternative Approaches? HUMAN RIGHTS Alternative Approaches? Utrecht, 3 april 2008 Peter van Krieken Toegang tot het loket Artseneed - artsenleed Samenleving v. individu 1ste generatie v. 2e generatie rechten China EVRM General

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Aan de leden van de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 9 april 2015, Amsterdam Geachte leden van de Vaste commissie voor

Nadere informatie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie ONDERWIJS, EEN PRACHTIG RISICO? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten NLA Høgskolen, Norway Onderwijsraad RvT Thomas Moore Hogeschool Rotterdam dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

Slimmer Onderwijs 2020; Een kijkje in de toekomst

Slimmer Onderwijs 2020; Een kijkje in de toekomst Slimmer Onderwijs 2020; Een kijkje in de toekomst Henno Vos, Acknowledge hennovos@acknowledge.nl April 2014 Agenda Slimmer Onderwijs 2020 1. Voorstellen 2. Hoe ziet de Student/Leerling van de toekomst

Nadere informatie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie 1 1. Inhoudsopgave: pagina 2. Visie op burgerschapsvorming en sociale integratie 3 3. Populatie van de Oostpoort 5 4. Beleid 5

Nadere informatie

Werken aan sociale veiligheid

Werken aan sociale veiligheid Werken aan sociale veiligheid Hét Congres 25 november 2016 Presentatie door: Hélène Dongelmans en Fernanda de Hoop Agenda Welkom, binnenkomer Agenda bespreken De eisen die de overheid stelt aan sociaal

Nadere informatie

Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding

Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding Inleiding Ouders zijn de eerste opvoedingsverantwoordelijken van hun kinderen. In

Nadere informatie

Opening Hogeschooljaar

Opening Hogeschooljaar Onderstaande tekst is ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar 2016-2017 uitgesproken door prof. dr. Halleh Ghorashi, hoogleraar Diversiteit en Integratie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Nadere informatie

SCHOOLSMAKER PEER MEDIATION. i.s.m. Basisscholengemeenschap Sint- Pieter en Sint- Guido Anderlecht 10 februari 2015

SCHOOLSMAKER PEER MEDIATION. i.s.m. Basisscholengemeenschap Sint- Pieter en Sint- Guido Anderlecht 10 februari 2015 SCHOOLSMAKER PEER MEDIATION i.s.m. Basisscholengemeenschap Sint- Pieter en Sint- Guido Anderlecht 10 februari 2015 WELKOM Wij willen u graag informeren & inspireren. Hanne Van Waeyenberge Bemiddelaar &

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Religieuze Waarden, Onderwijs en Doel van deze workshop 1. 2. 3. Inzicht krijgen in religie als drijfveer voor sociaalmaatschappelijk handelen; Verkennen van morele

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING Wat is service-learning? Nieuw of niet? Goodpractices uit Latijns-Amerika,

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

DE Brede School één visie. Het meervoud van samen is toekomst

DE Brede School één visie. Het meervoud van samen is toekomst DE Brede School één visie Het meervoud van samen is toekomst Hoe het begon., er waren eens (tot 2001) Drie scholen die vlak bij elkaar in de buurt lagen en traditioneel al jaren concurrenten van elkaar

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Schoolleiderschap en kwaliteitszorg Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inhoud I. De begrippen II. III. IV. Het kader De onderdelen De integratie

Nadere informatie

Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013

Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013 Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013 Samenwerking LBV Inspectie-begeleiding LBV Commissie levensbeschouwelijke vakken vanaf 1994 vzw Nascholingsinstituut levensbeschouwelijke

Nadere informatie

Verbeelding van de samenleving

Verbeelding van de samenleving Verbeelding van de samenleving denken, dromen en doen na de verzorgingsstaat 11. extra bijeenkomst: vragen & discussie http://zorgenparticipatie.wordpress.com/ Verbeelding van de samenleving in 10 colleges

Nadere informatie

Kind aan het woord. 21 april Marjon ten Velden MSc OT. Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA

Kind aan het woord. 21 april Marjon ten Velden MSc OT. Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA Kind aan het woord 21 april 2016 Marjon ten Velden MSc OT Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA 1 Luisteren naar Kinderen..zorgt voor succesvolle interventies hoe vaak bepaalt het kind de interventiedoelen?

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding SWP - Jonge burgers.indd 7

Inhoud. Inleiding SWP - Jonge burgers.indd 7 Inhoud Inleiding 13 Hoofdstuk 1 Denk groot, doe klein Anke van Keulen Democratische levenswijze vergt pedagogische aandacht Democratie als manier van samenleven Democratische opvoeding Democratie en het

Nadere informatie

Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last?

Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last? Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last? Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Goedroen Juchtmans 13 mei 2016 Uitgangspunten huidige organisatie levensbeschouwelijke vakken

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

Hoe houden we voldoende IC-verpleegkundigen? Toon van Galen verpleegkundig hoofd intensive care volwassenen VU medisch centrum

Hoe houden we voldoende IC-verpleegkundigen? Toon van Galen verpleegkundig hoofd intensive care volwassenen VU medisch centrum Hoe houden we voldoende IC-verpleegkundigen? Toon van Galen verpleegkundig hoofd intensive care volwassenen VU medisch centrum Inhoud presentatie Intensieve zorgvraag en verpleegkundig aanbod Nu en straks

Nadere informatie

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden.

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden. Studiedag peer-mediation 15 december 2015 Argumenten om voor een extra publicatie te zorgen Heel wat beleidsinstrumenten voor het voorkomen en aanpakken van vormen van geweld op scholen door scholen niet

Nadere informatie

BRUGGEN BOUWEN IN DE WIJK. sociale cohesie en gezondheid

BRUGGEN BOUWEN IN DE WIJK. sociale cohesie en gezondheid BRUGGEN BOUWEN IN DE WIJK sociale cohesie en gezondheid Wie van u Is lid van een sportvereniging? Is onderdeel van een team op het werk? Is lid van een maatschappelijke organisatie? Maakt muziek met anderen?

Nadere informatie

Europa voor de Burger

Europa voor de Burger 2014-2020 Europa voor de Burger Marie Renier 18/12/2014 Brussels SHUTTERSTOCK FOR MY GRANDPARENTS IT WAS A DREAM. FOR MY PARENTS IT WAS A PROCESS. FOR ME IT IS EVERYDAY REALITY. 2014-2020 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Het authentieke portfolio als instrument in het zelfsturend leren van professionals

Het authentieke portfolio als instrument in het zelfsturend leren van professionals 1 Het authentieke portfolio als instrument in het zelfsturend leren van professionals Next Learning, 22 april 2015 Michael Bots, Kenniscenter de Kempel 2 Voordat we beginnen.. Wat verstaan we onder een

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Denken Kunnen dieren denken? 10. Les 2. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Denken Kunnen dieren denken? 10. Les 2. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Denken Kunnen dieren denken? 10 Les 2. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn? 15 Les 3. Oneindigheid Hoeveel is oneindig + 1? 19 Les 4. Democratie

Nadere informatie

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg...

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg... Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs (http://www.knack.be/auteurs/simon-demeulemeester/author- Simon Demeulemeester demeulemeester/author-4000174167085.htm) woensdag 23 januari 2013 om

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

KENT GEPERSONALISEERD LEREN GRENZEN? Jan Heijmans 23 november 2015

KENT GEPERSONALISEERD LEREN GRENZEN? Jan Heijmans 23 november 2015 KENT GEPERSONALISEERD LEREN GRENZEN? Jan Heijmans 23 november 2015 Leren binnen buiten formeel - informeel reëel virtueel lokaal globaal Leren kent geen grenzen is persoonlijk kan op vele gebieden houdt

Nadere informatie

Lieve Achten! [EW32] Sociaal-cultureelwerker! Inspirator Drøme methodologie! communicatie & leren 21e! serious tales, games & life. Intrepreneur!

Lieve Achten! [EW32] Sociaal-cultureelwerker! Inspirator Drøme methodologie! communicatie & leren 21e! serious tales, games & life. Intrepreneur! Lieve Achten! Sociaal-cultureelwerker! Inspirator Drøme methodologie! Intrepreneur! communicatie & leren 21e! serious tales, games & life Doelstelling: stelt jongeren in staat om op een participatieve

Nadere informatie

The Turn to Parenting in Four European Welfare States

The Turn to Parenting in Four European Welfare States The Turn to Parenting in Four European Welfare States Parenting support in professional practice Dr. Marit Hopman Prof. Trudie Knijn Universiteit Utrecht, Nederland Achtergrond Vier betrokken landen: Duitsland,

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Technologie met Betekenis voor Smart Citizens

Technologie met Betekenis voor Smart Citizens Technologie met Betekenis voor Smart Citizens ICT Café - november 2016 Jos van Leeuwen urbanux.nl Wanneer heeft technologie eigenlijk echt betekenis voor mensen? Cities are no longer simply sources of

Nadere informatie

Werken aan actief burgerschap & sociale integratie. Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen

Werken aan actief burgerschap & sociale integratie. Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen Datum Werken aan actief burgerschap & sociale integratie Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen Stevige mensen worden die ergens voor staan en voor gaan, die hun plek in de

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

VWO LEERLINGEN WILLEN DEUGEN. OVER EXCELLEREN EN AFSTEMMEN OP VERSCHILLEN. OTTO DE LOOR (O.DELOOR@APS.NL)

VWO LEERLINGEN WILLEN DEUGEN. OVER EXCELLEREN EN AFSTEMMEN OP VERSCHILLEN. OTTO DE LOOR (O.DELOOR@APS.NL) VWO LEERLINGEN WILLEN DEUGEN. OVER EXCELLEREN EN AFSTEMMEN OP VERSCHILLEN. OTTO DE LOOR (O.DELOOR@APS.NL) UIT DE WORKSHOPBESCHRIJVING Vwo-leerlingen willen gezien worden en op niveau worden aangesproken;

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende de invoering van een nieuw onderwijsvak rond burgerschap, filosofie en levensbeschouwing

Voorstel van resolutie. betreffende de invoering van een nieuw onderwijsvak rond burgerschap, filosofie en levensbeschouwing stuk ingediend op 1437 (2011-2012) Nr. 1 19 januari 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van mevrouw Elisabeth Meuleman betreffende de invoering van een nieuw onderwijsvak rond burgerschap, filosofie

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS

KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS PLATFORM KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Oprichting: 2007 naar aanleiding van wetswijziging Leden: NGO s, BTC, Experten, Doelstelling:

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB Identiteit 1.5 Identiteitskaders Identiteit/Identiteitskaders Inhoudsopgave 1. De katholiek/oecumenische identiteit in de nieuwe stichting 3 2. Het

Nadere informatie

Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties

Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties Ir. Saskia Kreutzer Drs. Jannemieke Geessink Arnhem Business School NUFFIC Workshop Best Practises Roeien met de riemen die je hebt

Nadere informatie

14 februari 2012. Algemene vorming in een toekomstig so. Een visie op algemene vorming. Preambule. Kenmerken van het maatschappelijk discours

14 februari 2012. Algemene vorming in een toekomstig so. Een visie op algemene vorming. Preambule. Kenmerken van het maatschappelijk discours VVKSO CODIS/DOC/12/09 2012-02-14 14 februari 2012 Algemene vorming in een toekomstig so Preambule Kenmerken van het maatschappelijk discours Vermaatschappelijking van de school Functionalistische kijk

Nadere informatie

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd Subsidie: Bernard van Leer Foundation Inhoud presentatie Onze Klas Mijn Wereld Ontwikkeling:

Nadere informatie

Competentieprofiel onderwijsassistent voor de periode 2012-2015

Competentieprofiel onderwijsassistent voor de periode 2012-2015 Competentieprofiel onderwijsassistent voor de periode 2012-2015 De volgende competentie domeinen zijn beschreven: Competentie 1: Competentie 2: Competentie 3: Competentie 4: Competentie 5: Competentie

Nadere informatie

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN Bijzondere procesdoelen 1.1. Groei naar volwassenheid 1.2. Zelfstandig denken 1.3. Zelfstandig handelen 1.4. Postconventionele instelling 1.1 Groei

Nadere informatie

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES Bijzondere procesdoelen 4.1 Verantwoordelijkheid tegenover zichzelf 4.2 Eerbied voor de anderen 4.3 Zorg voor de anderen 4.4 Eerbied

Nadere informatie

Respect op het plein. Werken aan gedragsverandering in de buurt. Nanne Boonstra Jodi Mak Ron van Wonderen

Respect op het plein. Werken aan gedragsverandering in de buurt. Nanne Boonstra Jodi Mak Ron van Wonderen Respect op het plein Werken aan gedragsverandering in de buurt Nanne Boonstra Jodi Mak Ron van Wonderen Juli 2009 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1. Werken aan leefbaarheid in de openbare ruimte 11 1.1

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School De Blijberg International Department BRIN 14 HB Directeur Mrs L. Boyle Adres Graaf Florisstraat 56 3021CJ ROTTERDAM

Nadere informatie

2010 Integrated reporting

2010 Integrated reporting 2010 Integrated reporting Source: Discussion Paper, IIRC, September 2011 1 20/80 2 Source: The International framework, IIRC, December 2013 3 Integrated reporting in eight questions Organizational

Nadere informatie

Van Vreedzame School naar Vreedzame Wijk. De Vreedzame School

Van Vreedzame School naar Vreedzame Wijk. De Vreedzame School Van Vreedzame School naar Vreedzame Wijk Doelen Vreedzame School Essentie: kinderen krijgen een stem leren die op een verantwoorde manier gebruiken voelen zich gehoord en gezien krijgen meer verantwoordelijkheid

Nadere informatie