De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs"

Transcriptie

1 De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

2 Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend gedrag kinderen afnemende omgangsvaardigheden grote ordeproblemen in klassen moeilijk leerkrachten vinden in grote steden maatschappelijke zorg om jeugdcriminaliteit en geweld De Vreedzame School

3 Toename jeugdcriminaliteit De De Vreedzame School

4 Ontwikkelingen in de samenleving Gevolgen van toegenomen welvaart: Individualisering Democratisering en emancipatie Ontkerkelijking Migratie De Vreedzame School

5 Gevolgen in het algemeen: traditionele verbanden verdwijnen mensen minder afhankelijk van religieuze achtergrond wegvallen richtlijnen en regels sterk toegenomen vrijheid om eigen keuzes te maken mondige burgers geen erkenning van gezag De Vreedzame School

6 Gevolgen voor opvoeding: nadruk op individuele ontplooiing, mondigheid, persoonlijk geluk van de kinderen vertrouwde kaders waar kinderen en volwassenen elkaar ontmoeten zijn verdwenen (buurt, gezin, familie, kerk, jeugdorganisaties) verantwoordelijkheid opvoeding drukt zwaar op scholen en ouders De Vreedzame School

7 Gevolgen voor kinderen: kinderen veel meer dan vroeger zéér gewenst kind is mee-geëmancipeerd kinderen van nu nauwelijks verplichtingen; geen noodzaak meer voor gelijkwaardigheid; van gehoorzamen naar onderhandeling weinig grenzen, alles kan sterk besef van eigenwaarde, assertief en mondig, korte lontjes De Vreedzame School

8 Voordelen, maar ook: sterke eigenwaarde vraagt om zelfbeheersing meer vrijheid vraagt om verantwoordelijkheid individualisme vraagt om gemeenschapszin Waar en van wie leren kinderen: zelfbeheersing verantwoordelijkheid gemeenschapszin De Vreedzame School

9 Algemeen belang in opvoeding en onderwijs afgelopen decennia individueel belang centraal in opvoeding en onderwijs er is echter ook altijd een algemeen belang in opvoeding en onderwijs opvoeden tot een rol in de gemeenschap, sociale verantwoordelijkheid algemeen belang: in stand houden van democratie (Micha de Winter) democratische grondprincipes; democratic way of life: leven in pluriforme maatschappij acceptatie van verschillen vrijheid meningsuiting rechten en plichten democratie is niet vanzelfsprekend; bedreigingen van de democratie: doorgeschoten individualisering migratie code van de straat democratie niet op te leggen of af te dwingen; moet gecultiveerd worden

10 Onderzoek Amerikaanse tieners Gedrags- en emotionele problemen, en schooluitval komen minder voor als: ouders vaak beschikbaar zijn regelmatig activiteiten met kinderen ondernomen worden er hoge verwachtingen van kinderen zijn de kinderen een rol van betekenis spelen ('maakt het uit of ik er ben?') de school hen fair behandelt kinderen zich op school als persoon gewaardeerd voelen kinderen zich op school betrokken lid van schoolgemeenschap voelen. De Vreedzame School

11 Conclusies onderzoek: mensen hebben het nodig om nodig te zijn in een gemeenschap school speelt een rol hierin hoe meer sociale verbondenheid hoe minder probleemgedrag 2 De Vreedzame School

12 Wat moet er gebeuren? balans tussen steun en toezicht: grenzen stellen verdichting van de opvoeding: allemaal opvoeders kinderen het gevoel geven dat het uitmaakt dat ze er zijn kinderen serieus nemen: dialoog aangaan invloed laten uitoefenen op de inrichting van hun leefwereld kinderen actief aanspreken op hun verantwoordelijkheid een gevoel van sociale verbondenheid creëren De Vreedzame School

13 Uitgangspunten De Vreedzame School: kinderen hebben het nodig om nodig te zijn geef kinderen een stem en leer ze om die op een verantwoorde manier te gebruiken school niet zozeer voorbereiding op deelname aan samenleving, het is zelf een interessante samenleving hiermee twee vliegen in één klap: we nemen kinderen serieus, beschouwen ze als medeburger, én we laten ze leren door te doen De De Vreedzame School

14 Doelen van De Vreedzame School gezamenlijke besluitvorming conflicten oplossen open staan voor verschillen verantwoordelijkheid voor gemeenschap democratisch ABC basale sociaal-emotionele competenties intrapersoonlijk interpersoonlijk zelfvertrouwen empathie, inleven in ander zelfcontrole van perspectief kunnen wisselen inzicht effect eigen handelen open staan voor anderen De Vreedzame School: democratie moet je leren!

15 Doelen van De Vreedzame School gezamenlijke besluitvorming conflicten oplossen open staan voor verschillen verantwoordelijkheid voor gemeenschap democratisch ABC school en klas als oefenplaats voor democratisch burgerschap, met een positief sociaal en moreel klimaat, waarin: kinderen een stem krijgen kinderen zich gehoord en gezien voelen iedereen op een positieve manier met elkaar omgaat minder sprake is van handelingsverlegenheid bij leerkrachten De Vreedzame School: democratie moet je leren!

16 Wat leren kinderen in De Vreedzame School? gezamenlijke besluitvorming conflicten oplossen verantwoordelijkheid voor gemeenschap open staan voor verschillen democratisch ABC mening hebben argumenteren verplaatsen in mening ander compromissen sluiten respect voor minderheid kritisch denken win-win-oplossing onderhandelen mediatie van perspectief wisselen omgaan met boosheid verantwoordelijkheid voor elkaar zorgzaam behulpzaamheid initiatief nemen participatie samenwerken tolerantie vrijheid van meningsuiting respect voor andere culturen, levensbeschouwingen, religies principes van democratie verkiezingen vertegenwoordiging democratische instituties De Vreedzame School: democratie moet je leren!

17 Hoe doen we dat? Elke week een les in alle groepen Training leerkrachten toepassing in dagelijkse praktijk Coaching in de klas Activiteiten voor ouders Mediatie en leerlingmediatoren Gemeenschapstaken in klas, school en buurt Groepsvergaderingen en commissies De Vreedzame De Vreedzame School: democratie School moet je leren!

18 De lessenserie Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 Blok 5 Blok 6 We horen bij elkaar - groepsvorming We lossen conflicten zelf op - conflicthantering We hebben oor voor elkaar - communicatie We hebben hart voor elkaar - gevoelens We dragen een steentje bij participatie (gr. 8: Democratisch ABC) We zijn allemaal anders diversiteit (gr. 8: Afscheid nemen) De Vreedzame De Vreedzame School: democratie School moet je leren!

19 Vernieuwingen: Meer democratisch burgerschap in alle lessen Zorgvuldige opbouw door de leerjaren heen Leerkrachtgedrag concreet: Na de les Woordenschat Coöperatieve werkvormen Ouders Volgsysteem sociale competentie en burgerschap Uitbreiding: SO, VO en Vreedzame Wijk De Vreedzame De Vreedzame School: democratie School moet je leren!

20 Voorbeeld opbouw methode: Blok 2, les 11 Groep 1/2: Leerlingen ervaren dat samenwerken een positief effect kan hebben Groep 3: Groep 4: Groep 5: Groep 6: Groep 7: Groep 8: Leerlingen leren het onderscheid tussen conflict en ruzie. Leerlingen denken na over ruzie en hoe je ermee om kunt gaan. Ze leren het verschil tussen ruzie maken en een conflict hebben Leerlingen inventariseren in de groep voorkomende conflicten. Ze denken na over het oplossen van erge conflicten. Leerlingen inventariseren drie soorten geweld. Ze leggen de relatie tussen geweld en pijn doen. Leerlingen leren beide kanten van een conflict te zien. Ze vergelijken conflicten in de groep met conflicten in de wereld buiten school. Leerlingen leren dat het belangrijk is om nee te kunnen zeggen (in situaties dat ze onder druk worden gezet), en hoe ze dat moeten doen. De Vreedzame De Vreedzame School: democratie School moet je leren!

21 Na de les Hieronder vindt u activiteiten om de kennis en vaardigheden uit deze les in de praktijk te brengen. Leerkracht: Herhaal nieuwe regels regelmatig. Geef opstekers aan leerlingen die zich aan de regels houden. Stel, als daar aanleiding voor is, één regel centraal gedurende bijvoorbeeld een week. Woordmuur De woorden die na deze les opgehangen worden, zijn: de regel In een regel staat wat wel en niet mag. Aan regels moet je je houden de afspraak Iets dat je met elkaar overeenkomt om te gaan doen. Je belooft elkaar dat je je aan de afspraak houdt. De Vreedzame School: democratie moet je leren!

22 Invoering Stuurgroep in school Training leerkrachten Lessenserie in alle groepen (wekelijks) Toepassing in dagelijkse praktijk Klassenbezoeken en coaching Mediatoren (leerlingen bovenbouw) Activiteiten met ouders De Vreedzame De Vreedzame School: democratie School moet je leren!

23 Vreedzame Wijk Vervolgmodule Module Groepsvergadering Gedragsproblemen LVS democratisch speelveld basislessen tweewekelijkse groepsvergadering training voorzitters oefensuggesties Basiscurriculum sociale competentie en democratisch burgerschap Quickscan De Vreedzame School: democratie moet je leren!

24 De Vreedzame Wijk it takes a village to raise a child De De Vreedzame School Wijk

25 vrije tijd straat kind thuis school De Vreedzame Wijk

26 vrije tijd straat kind thuis school De Vreedzame Wijk

27 Doelstellingen van De Vreedzame Wijk Op het niveau van de kinderen: vreedzame vaardigheden toe laten passen in andere contexten kinderen betrekken bij hun omgeving Op het niveau van de opvoeders: allemaal opvoeders verminderen handelingsverlegenheid van opvoeders eenduidig pedagogisch beleid van wijkinstellingen Op wijkniveau: een veilig, positief sociaal klimaat pedagogisch net rondom kinderen in basisschoolleeftijd. De Vreedzame Wijk

28 De Vreedzame Wijk De De Vreedzame School Wijk

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie 1 1. Inhoudsopgave: pagina 2. Visie op burgerschapsvorming en sociale integratie 3 3. Populatie van de Oostpoort 5 4. Beleid 5

Nadere informatie

Nieuwsbrief De Vreedzame School

Nieuwsbrief De Vreedzame School Nieuwsbrief De Vreedzame School Blok 1 We horen bij elkaar Algemeen Onze school werkt met het programma van de Vreedzame School. Dit programma wil een bijdrage leveren aan een positief sociaal klimaat

Nadere informatie

Info-avond De Vreedzame School. Yorick Saeijs onderwijsadviseur Onderwijs Maak Je Samen

Info-avond De Vreedzame School. Yorick Saeijs onderwijsadviseur Onderwijs Maak Je Samen Info-avond De Vreedzame School Yorick Saeijs onderwijsadviseur Onderwijs Maak Je Samen Binnenkomer Food, Family, Fun. Agenda Binnenkomer Kernwaarden de Hoeksteen De Vreedzame School Voorbeelden uit de

Nadere informatie

Democratisch burgerschap in de basisschool

Democratisch burgerschap in de basisschool Sinds 1 februari 2006 zijn scholen verplicht aandacht te besteden aan actief burgerschap en sociale integratie. Actief burgerschap wordt door het ministerie van OCW omschreven als de bereidheid en het

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie & Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie E HO DIT T RK AL E W ITA? G I D IER H CA mens & maatschappij specifieke visie van leerlijn naar methodiek van methodiek naar leerlijn

Nadere informatie

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de als democratische oefenplaats Het beleid van SKH is gebaseerd op de visie van Mischa de Winter, met name wat betreft de opvang

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Onderzoeksrapportage

Onderzoeksrapportage Onderzoeksrapportage Voorbereiden op verschillen Weboriëntatie Primair Onderwijs gemeente Hoorn 2015 Alkmaar, oktober 2015 Femke Broeze, onderzoeker Art.1 NHN Inhoud Samenvatting... 2 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17 Inhoud Deel 1 Over het wat en hoe 15 1 Over het wat 17 Alles is sociaal: sociale competentie in schema 17 De activiteiten 19 Geen methode, maar een methodiek 19 De opzet van het boek 21 2 Over het hoe

Nadere informatie

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010 Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010 Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE Visie Actief Burgerschap & Sociale Integratie Zuukerschool Epe Januari 2010 Hoofdstuk 1, Kenmerken van de omgeving en de leerlingen De Zuukerschool is een landelijk

Nadere informatie

Bijlage schoolgids 2014-2015 obs Den Aldenhaag

Bijlage schoolgids 2014-2015 obs Den Aldenhaag Bijlage schoolgids 2014-2015 obs Den Aldenhaag Inhoudsopgave: Organisatie 1.1. Indeling van de groepen 1.2 Personeel Onderwijskundig 2.1 Vreedzame school 2.2. Engels Ouders 3.1 Activiteiten Commissie 3.2

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk.

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk. Antipest protocol Inleiding Op onze school vinden we het belangrijk dat leerlingen op zorgvuldige manier met andere leerlingen omgaan, op zorgvuldige manier met materialen omgaan en dat zij zich binnen

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

3. Vreedzame wijk 3.1. Petra Jongerius, sociaal makelaar wijk & co Ontstaan vreedzame wijk

3. Vreedzame wijk 3.1. Petra Jongerius, sociaal makelaar wijk & co Ontstaan vreedzame wijk 3. Vreedzame wijk 3.1. Petra Jongerius, sociaal makelaar wijk & co Petra Jongerius is sociaal makelaar en werkt vanuit welzijn. Ze is verbonden aan de Brede School Overvecht. Ontstaan vreedzame wijk Vreedzame

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Inleiding Dit Wellant visiedocument beschrijft de algemene visie van Wellantcollege t.a.v.

Nadere informatie

Inspiratiebijeenkomst Pedagogische Meerstemmigheid

Inspiratiebijeenkomst Pedagogische Meerstemmigheid Datum: Locatie: Spreker: Notulist: Aanwezigen: Organisatie: 14 december Kralingen Ilias El Hadioui Majda Battaï 23 deelnemers Stichting Attanmia i.s.m. Stichting Buurtwerk Kralingen-Crooswijk De besproken

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

Leo Pauw Caroline Verhoeff

Leo Pauw Caroline Verhoeff Handboek De Vreedzame Wijk (capita selecta) Leo Pauw Caroline Verhoeff De Vreedzame Wijk is mede mogelijk gemaakt door steun van de Gemeente Utrecht, ZonMw en het VSBfonds. De totstandkoming van dit Handboek

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

We spreken van leerlingbemiddeling of peer mediation

We spreken van leerlingbemiddeling of peer mediation Ervaringen met leerlingbemiddeling Leo Pauw en Carla van Eldik Thieme schreven met medewerking van Roos Havelaar en Marlies Sneller het boek Leerlingbemiddeling, de kracht van leeftijdgenoten. Op weg naar

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values Leertekst: materialisme en postmaterialisme, modernisme en postmodernisme Geert Hofstede laat zien hoe culturen dus op die 5 dimensies van elkaar verschillen en/of overeenkomen. Er zijn natuurlijk ook

Nadere informatie

Vooruit, hart voor Zuid Oost Vooruit is een (welzijns)organisatie van sociaal makelaars in de stad Utrecht.

Vooruit, hart voor Zuid Oost Vooruit is een (welzijns)organisatie van sociaal makelaars in de stad Utrecht. Vooruit, hart voor Zuid Oost Vooruit is een (welzijns)organisatie van sociaal makelaars in de stad Utrecht. Sociaal makelaars ondersteunen bewoners bij het vinden van anderen, om samen initiatieven en

Nadere informatie

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 Interpersoonlijke competentie Kern 1.2 Inter-persoonlijk competent Communiceren in de groep De student heeft zicht op het eigen communicatief gedrag in de klas

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Hand out Voorkomen en oplossen van pesten bij kinderen met autisme

Hand out Voorkomen en oplossen van pesten bij kinderen met autisme Hand out Voorkomen en oplossen van pesten bij kinderen met autisme In deze hand-out vindt u een korte samenvatting terug van de deelonderwerpen die Helen Wildeboer, trainer van de Stichting Omgaan met

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vreedzaam Gouda

Nieuwsbrief Vreedzaam Gouda Nieuwsbrief Vreedzaam Gouda Januari 2014 Contact redactie nieuwsbrief (Wilma Neefjes): vreedzaamgouda@gmail.com 11/2011 Symposium In november 2011 maakt Gouda tijdens een symposium kennis met de pedagogische

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Stichting de Deugdenboom. www.deugdenboom.nl

Stichting de Deugdenboom. www.deugdenboom.nl Stichting de Deugdenboom www.deugdenboom.nl 1 Goed burgerschap en morele educatie Het bevorderen van goed burgerschap is sinds 2006 een wettelijke opdracht voor scholen. De overheid ziet de school niet

Nadere informatie

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd Subsidie: Bernard van Leer Foundation Inhoud presentatie Onze Klas Mijn Wereld Ontwikkeling:

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home Pedagogisch beleidsplan Kid@home Pedagogisch beleidsplan Inhoud: 1. Inleiding 2. Pedagogische visie 3. Verzorging 4. Emotionele veiligheid 5. Persoonlijke competenties 6. Sociale competenties 7. Normen

Nadere informatie

Doel van deze avond. Kennis maken met de groepsleerkrachten en ouders. Informeren werkwijze activiteiten groep 6-7-8 Gelegenheid tot vragen stellen.

Doel van deze avond. Kennis maken met de groepsleerkrachten en ouders. Informeren werkwijze activiteiten groep 6-7-8 Gelegenheid tot vragen stellen. Groep 6-7-8 Doel van deze avond Kennis maken met de groepsleerkrachten en ouders. Informeren werkwijze activiteiten groep 6-7-8 Gelegenheid tot vragen stellen. 1 De leerkrachten Kim Verhoef o maandag,

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Wij Jullie Afstemmen verhaal op jullie vragen Iedereen stopt tijd en vooral energie in het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

Instrumenten duurzame ontwikkeling van kinderen

Instrumenten duurzame ontwikkeling van kinderen Instrumenten duurzame ontwikkeling van kinderen Burgerschapsontwikkeling ( sociale competence ): Vragenlijst Burgerschapscompetenties Bron: Ledoux, G., Geijsel, F., Dam, G. ten & Reumerman, R. (2010).

Nadere informatie

Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden:

Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden: Hoorcollege 2 Jeugdparticipatie Pedagogische visies Er zijn vele definities of visies van opvoeding. Een hele neutrale visie is van Malschaert en Traas uit het Basisboek opvoeden: Opvoeding is een bepaalde

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

Waarom een BSO-Kinderraad en een BSO-centrale kinderraad?

Waarom een BSO-Kinderraad en een BSO-centrale kinderraad? Waarom een BSO-Kinderraad en een BSO-centrale kinderraad? Kinderparticipatie is een recht van ieder kind Het biedt kinderen de mogelijkheid hun wensen en ideeën naar voren te brengen Het stimuleert de

Nadere informatie

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij)

Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Mens & Maatschappij 2x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Promotie Cultuur en Maatschappij werkboek Waar woon je? (methode Cultuur & Maatschappij) Promotie

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen Actief Burgerschap Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen OBS De Hobbitstee Leerdam 2010 Met open vizier.. 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 Hoofdstuk 1 : Actief Burgerschap: een nadere kennismaking

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan. Gastouderbureau Mamaloetje

Pedagogisch beleidsplan. Gastouderbureau Mamaloetje Pedagogisch beleidsplan Gastouderbureau Mamaloetje 1 Voorwoord In de beginjaren 60 is er een meisje geboren. Haar ouders noemden haar Esther. De ouders werkten allebei full time (bijzonder voor die tijd)

Nadere informatie

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Een instrument voor de analyse van hoe seksualiteit en seksuele diversiteit voorkomt in leermiddelen voor leerlingen van 4 tot 15 jaar Inleiding

Nadere informatie

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Inhoud Spannend... 2 Belang... 2 Onbalans... 2 Reflectieve dialoog... 2 Verschillen tussen dialoog en debat... 3 Praktische aandachtspunten voor een

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

25-02-2016. Pasen. We zullen er met z n allen van smullen!

25-02-2016. Pasen. We zullen er met z n allen van smullen! 25-02-2016 Afgelopen 2 weken zijn de rapporten mee naar huis gegaan en hebben wij met alle ouders 10 minuten gesprekken gevoerd. Ook met de kinderen in de bovenbouwgroepen zijn de behaalde resultaten van

Nadere informatie

Lessen in geluk voor groep 7 en 8. www.gelukskoffer.nl

Lessen in geluk voor groep 7 en 8. www.gelukskoffer.nl Lessen in geluk voor groep 7 en 8 www.gelukskoffer.nl Ontstaan Gelukskoffer Vanuit Bedrijfsleven Gebaseerd op leidinggeven aan jezelf 1,5 jaar wetenschappelijk literatuuronderzoek Pilots op diverse scholen

Nadere informatie

De school als oefenplaats voor democratie

De school als oefenplaats voor democratie De school als oefenplaats voor democratie Een mixed-methods evaluatieonderzoek naar de werkzaamheid van een schoolbreed programma voor democratische burgerschapsvorming in de basisschool Sophie Verhoeven

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN Bijzondere procesdoelen 1.1. Groei naar volwassenheid 1.2. Zelfstandig denken 1.3. Zelfstandig handelen 1.4. Postconventionele instelling 1.1 Groei

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Kerntaken. Referentiekader. Opmerking

Kerntaken. Referentiekader. Opmerking DBSO-opleidingskaarten 17 juni 2008 Verzorgende Kerntaken De verzorgende zorgt voor mensen die tijdelijk of permanent hulp nodig hebben met betrekking tot alle activiteiten in het dagelijks leven. Hij/zij

Nadere informatie

Pestprotocol Eben-Ha. Haëzerschool

Pestprotocol Eben-Ha. Haëzerschool Pestprotocol Eben-Ha Haëzerschool Inleiding Waarom een pestprotocol? Wij als team van de Eben-Haëzerschool willen onze kinderen een veilig leef- en pedagogisch klimaat bieden. We willen graag dat de kinderen

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys. VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.nl VOICING Welke associaties heb je? VOICING VOICING INNERLIJKE

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Pijnpunten PBS Programma Welkom en voorstellen Pijnpunten SWPBS - Pijnpunten kort toelichten - World café: pijnpunten verkennen - Plenair inventariseren Wettelijk kader SWPBS Pedagogische kwaliteit van

Nadere informatie

Inspiratie voor mensenrechteneducatie. Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012

Inspiratie voor mensenrechteneducatie. Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012 Inspiratie voor mensenrechteneducatie Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012 Wat? Hoe? Waarom? Mensenrechteneducatie Waar? Wie? Wanneer Mensenrechten: Wat? Onvervreemdbaar, universeel,

Nadere informatie

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent!

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De missie van onze school: Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De visie van onze school: A: Goed onderwijs, opbrengstgericht Door middel van een gevarieerd lesaanbod

Nadere informatie

Pesten binnen een Vreedzame school

Pesten binnen een Vreedzame school Pesten binnen een Vreedzame school Inleiding ICBS Statenkwartier wil de leerlingen een veilig pedagogisch klimaat bieden, waarin zij zich op een prettige en positieve wijze kunnen ontwikkelen. De leerkrachten

Nadere informatie

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel:

Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Omgangsprotocol. We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels.

Omgangsprotocol. We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels. Omgangsprotocol We werken aan een positief klimaat, adequate sociale omgang en duidelijke regels. Vanaf school 2008-2009 werken we met de uitgangspunten van het project de Vreedzame School. Dit project

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP SOCIALE INTEGRATIE SBO DE HAAGSE BEEK Openbare speciale school voor basisonderwijs ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE April 2007 (bijgesteld in mei 2010) INLEIDING Met ingang van 1 februari 2006 is de opdracht aan

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Democratie kun je leren!

Democratie kun je leren! Democratie kun je leren! Binnen Veldhoven Midden willen we graag dat leerlingen democratie aan den lijve ervaren. Ons doel is om bij leerlingen een democratische houding, democratisch gedrag en vaardigheden

Nadere informatie

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl

PESTPROTOCOL DE BOOG. Koudenhovenseweg Zuid 202 5641 AC Eindhoven T: 040-2811760 E: deboog@skpo.nl PESTPROTOCOL DE BOOG Pestprotocol De Boog Dit pestprotocol heeft als doel voor De Boog: Alle kinderen moeten zich op school veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

De nieuwsbrief van 7 september 2012. Datum Activiteit Voor wie September

De nieuwsbrief van 7 september 2012. Datum Activiteit Voor wie September Overzicht activiteiten september 2012 De nieuwsbrief van 7 september 2012 Datum Activiteit Voor wie September Di. 11-09 Aangekondigde BHV oefening Gr 1-8 Di. 11-09 Informatie-ochtend Ouders van potentiële

Nadere informatie

Pestprotocol OBS IJsselhof

Pestprotocol OBS IJsselhof Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken. Daar zijn wel enkele

Nadere informatie

Ik maakte voor het eerst kennis met peer mediation toen ik in

Ik maakte voor het eerst kennis met peer mediation toen ik in Leerlingmediation op De Vreedzame School Al meer dan tien jaar werken basisscholen in Nederland met het programma De Vreedzame School, inmiddels al zo n vierhonderd scholen. Een succesvol onderdeel van

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Burgerschap. KBS De Vlieger 2/4

Burgerschap. KBS De Vlieger 2/4 Burgerschap KBS De Vlieger 2/4 Inhoudsopgave Blz 2 Blz 3 Blz.4 Visie burgerschapsvorming Hoofdstuk 1: Kenmerken van de leerlingen, de ouders en de omgeving. Hoofdstuk 2: Visie op burgerschap Blz.7 Hoofdstuk

Nadere informatie

Mediaopvoeding. workshop 2015. Mediaopvoeding

Mediaopvoeding. workshop 2015. Mediaopvoeding Mediaopvoeding workshop 2015 Mediaopvoeding Contents Wat is mediaopvoeding?... 2 De jeugd van tegenwoordig... 3 Kinderen overzien niet alle gevaren van de media... 3 Opvoedingsstijlen... 4 Opvoedingscompetenties...

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprotocol Floris Radewijnszschool. Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap (gemeenschapsonderwijs)

GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap (gemeenschapsonderwijs) GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap (gemeenschapsonderwijs) Bijzonder decreet 14 juli 1998 Centrale niveau: Meso-niveau: Lokale niveau: Raad GO! en Afgevaardigd bestuurder Raad van bestuur en Algemeen

Nadere informatie