Wie kiest er eigenlijk: wij of onze hersenen?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wie kiest er eigenlijk: wij of onze hersenen?"

Transcriptie

1 Wie kiest er eigenlijk: wij of onze hersenen? Stan Gielen Afd. Biofysica Radboud Universiteit Nijmegen

2 Contents Supervised en unsupervised leren? Wat is een neuron en hoe werkt het Hoe maken wij keuzes? Bewust en/of onbewust? Welke delen van onze hersenen zijn daarbij betrokken?

3

4 Lengte nek strepenpatroon

5 Lengte nek strepenpatroon

6 Lengte nek strepenpatroon Unsupervised leren

7

8

9 Conclusie Voor leren heb je geen leermeester nodig (hoewel het soms wel handig kan zijn!) Het is een klein wonder dat je, zonder verdere instructies, zelf in staat bent om informatie/patronen te leren, te klassificieren, en te ordenen.

10 Various types of neurons

11 Hebb-learning rule 1ms

12 Leren: Pavlov-reflex

13 Leren dmv correlatie Hebb-leerregel : gebaseerd op correlatie in activiteit tussen neuronen Als 2 neuronen steeds samen actief zijn, hebben ze iets met elkaar te maken en moeten er verbindingen worden gevormd.

14 Leren: Pavlov-reflex Lange nek giraffe Geen strepen

15 Feature detectors in visuele cortex

16 Samenvatting Het brein heeft feature-detectors. Samen met de leerregels van het brein leidt dit tot klassificatie: groepen van neuronen worden actief bij het zien van bepaalde patronen. Verschillende patronen leiden tot verschillende groepen van actieve neuronen Dit leren en klassificeren gebeurt zonder leermeester.

17

18

19 Oogbeweging naar visueel doel

20 De visuele cortex is een zeer geavanceerd, maar daardoor traag systeem om beelden te analyseren en vast te stellen wat wel en niet interessant is.

21 Hoe zit het dan met dieren, die geen cortex hebben, zoals een kikker?

22 Hoe zit het bij een kikker?

23

24

25

26 Hoe zit het bij een kikker?

27 Opsoclonus

28 Anti-saccade paradigma normal gap

29 De snelle route bij express saccades?

30 Blindsight

31 Conclusie Onze hersenen nemen beslissingen zonder dat wij ons dat bewust zijn! Onbewust maken we veel reflexmatige beslissingen (reflexen, wanneer links afslaan in verkeer) Wij weten dingen zonder dat we ons dat bewust zijn! (NB: we ontkennen zelfs dat we het weten!) Leren gebeurt door corticale systemen, die daarna de geleerde patronen opslaan, waardoor ze automatisch (reflexmatig) gebruikt worden (fietsen, zwemmen, ervaring )

32 Hoe weten we dat de prefrontale cortex andere hersengebieden onderdrukt?

33 Experiment! Spelers met wit shirt en spelers met zwart shirt Tel hoevaak de witte spelers de bal overgooien!

34

35 Hoe kunnen we hersenactiviteit meten?

36

37 F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimagingactivity in visual cortex

38 Activatie van Heschl s gyrus tijdens auditieve hallucinaties F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging

39

40 F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging

41 Wat gebeurt er bij het nemen van meer ingewikkelde beslissingen?

42 Maken mensen wel-overwogen rationele keuzes? Veronderstel, dat in Nederland een gevaarlijke vorm van aziatische vogelgriep opduikt, die ertoe zal leiden, dat 600 mensen zullen sterven. Twee verschillende methoden worden voorgesteld om de uitbraak te bestrijden: Als programma A wordt uitgevoerd, zullen er precies 200 mensen gered worden. Als programma B wordt uitgevoerd is er een kans van 1/3 dat ze allemaal zullen overleven en is er een kans van 2/3 dat niemand gered wordt.

43 Maken mensen wel-overwogen rationele keuzes? Veronderstel, dat in Nederland een gevaarlijke vorm van aziatische vogelgriep opduikt, die ertoe zal leiden, dat 1200 mensen zullen sterven. Twee verschillende methoden worden voorgesteld om de uitbraak te bestrijden: Als programma C wordt uitgevoerd, zullen er precies 800 mensen sterven. Als programma D wordt uitgevoerd is er een kans van 1/3 dat niemand zal sterven en is er een kans van 2/3 dat alle 1200 personen zullen overlijden.

44 Maken mensen wel-overwogen rationele keuzes? In de positieve context kiest vrijwel iedereen voor het meest zekere resultaat: Program A In negatieve context maken maken mensen risico-volle keuzes. Gonzalez et al., J. Econ. Psych. 26, 2005

45 In de positieve context kiest men voor het meest zekere resultaat In de negatieve context kiest men voor het risicovolle aanpak. In de negatieve context duurt het langer voor men een keuze maakt.

46 Vooral activiteit in prefrontal cortex en parietal cortex. Het maken van keuzes, die weinig risico-vol zijn en tot positieve resultaten leiden vergt minder inspanning dan het maken van keuzes, die veel risico dragen. Gonzalez et al., 2005.

47 Bewust of onbewuste keuze?

48 Gok spelletje Er zijn 2 stapels met kaarten : A en B Je krijgt 2000 Euro bij het begin Iedere keer als je een kaart pakt van stapel A krijg je 100 Euro, maar soms moet je een grote boete betalen: gemiddeld maak je verlies bij keuze van A Iedere keer als je een kaart pakt van stapel B krijg je 50 Euro, maar soms moet je een kleine boete betalen: gemiddeld maak je winst bij keuze van B De proefpersoon moet dit proefondervindelijk uitzoeken en zoveel mogelijk winst proberen te maken.

49

50 Patienten met een lesie in de prefrontale cortex blijven fout (random) kiezen ook als ze de goede strategie kennen.

51 Hersengebieden, die alleen actief zijn als er een onmiddelijke beloning is

52 Hersengebieden, die actief zijn ongeacht of de beloning direct komt, na 2 weken of 1 maand

53 Implicaties Risicozoeker, sensatiezoeker, novelty seeker (verhoogde activiteit van dopaminergisch systeem) Snelle beslissers : aankopen in een supermarkt Gokverslaving

54 Conclusie: Prefrontal cortex speelt een belangrijke keuze bij het maken van weloverwogen beslissingen

55 Waar ligt prefrontal cortex? PFC One flew over the cuckoo s nest!

56 Take-home message Wij nemen veel beslissingen, zonder dat we ons dat bewust zijn (reflexen, ervaring ) Bij bewuste, weloverwogen beslissingen wordt niet altijd een rationele beslissing genomen (voorbeeld met aziatische griep) Ons brein weet al eerder wat er besloten moet worden dan ons bewustzijn (voorbeeld met 2 stapels kaarten) Soms weten we wat we moeten doen, maar nemen we geen beslissing (lesie in prefrontal cortex)

57 Vrije wil? Wij nemen veel beslissingen, zonder dat we ons dat bewust zijn (reflexen, ervaring ) Ons brein weet al eerder wat er besloten zal gaan worden dan we ons bewust zijn (voorbeeld met 2 stapels kaarten) Hoe staat het dan met onze vrije wil?

58

59 The neural code Firing rate Recruitment Neuronal assembly Synchronous firing

60 Why flexible synchronization?

61 Synchronization of firing related to attention Riehle et al. Science, 1999

62 Mean coherence between MEG (M1) and EMG Fries, Schoffelen et al

63 Natrium kanaal in membraan

64 Electro EncephaloGraphy (EEG) SKULL - +

65 Magneto EncephaloGraphy (MEG) SKULL µ µ MEG signal : 0.1 nt Earth magnetic field: 50 µ T

66 F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging Magneto-EncephaloGraphy (MEG)

67 Maken mensen wel-overwogen rationele keuzes?

OVER NEURALE PLASTICITEIT EN HET SAMENSPEL TUSSEN ZIEN EN HOREN JOHN VAN OPSTAL AFDELING BIOFYSICA DONDERS INSTITUUT RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

OVER NEURALE PLASTICITEIT EN HET SAMENSPEL TUSSEN ZIEN EN HOREN JOHN VAN OPSTAL AFDELING BIOFYSICA DONDERS INSTITUUT RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN OVER NEURALE PLASTICITEIT EN HET SAMENSPEL TUSSEN ZIEN EN HOREN JOHN VAN OPSTAL AFDELING BIOFYSICA DONDERS INSTITUUT RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN ONDERZOEK IN MIJN LABORATORIUM Oogbeweging Richting horen

Nadere informatie

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

Ontwikkeling van het adolescentenbrein

Ontwikkeling van het adolescentenbrein Ontwikkeling van het adolescentenbrein Eveline Crone Brain & Development lab Universiteit Leiden 13 sept 1848: Een ongelooflijk verhaal.. Phineas Gage 1 Phineas Gage Phineas Gage: herstel bleef bij bewustzijn

Nadere informatie

Een EEG-onderzoek naar de verwerking van gesproken taal bij volwassenen met ASS

Een EEG-onderzoek naar de verwerking van gesproken taal bij volwassenen met ASS Inhoudsopgave p. Een EEG-onderzoek naar de verwerking van gesproken taal bij volwassenen met ASS Inleiding 2 Wie kunnen er mee doen? 2 Achtergrond 3 Het verloop van het EEG-onderzoek 4 Studiedoel 5 Wat

Nadere informatie

Samenvatting en Conclusies

Samenvatting en Conclusies Samenvatting en Conclusies De adolescentie is een fascinerende levensfase. In een relatief korte periode, ongeveer tussen het tiende en twintigste levensjaar, veranderen kinderen langzaam maar zeker in

Nadere informatie

Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap

Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap Het interactieve brein in slaap Symposium over Slaap en Slaapstoornissen 12 oktober 2012 Selectieve geheugenstabilisatie door reactivatie tijdens diepe slaap Drs. Eelco van Dongen Donders Instituut voor

Nadere informatie

Neuro-imaging of visual field defects Boucard, Christine

Neuro-imaging of visual field defects Boucard, Christine Neuro-imaging of visual field defects Boucard, Christine IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl

VMBO-congres, 9 november 2009. Eveline Crone. Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl VMBO-congres, 9 november 2009 Ontwikkelende hersenen Eveline Crone Brain & Development lab Leiden : www.brainanddevelopmentlab.nl b l Brein en onderwijs Op welke leeftijd zijn scholieren in staat om keuzes

Nadere informatie

N i e u w s b r i e f

N i e u w s b r i e f N i e u w s b r i e f 26 augustus 2008 Hiep, hiep, hoera! Het brain and Development lab bestaat deze zomer alweer 3 jaar! In deze jaren hebben we al enorm veel studies gedaan en dingen ontdekt. Maar natuurlijk

Nadere informatie

Waarom uitstellen zo verleidelijk is. Dr. Esther Aarts

Waarom uitstellen zo verleidelijk is. Dr. Esther Aarts Waarom uitstellen zo verleidelijk is Dr. Esther Aarts Inhoud Uitstelgedrag Meten van uitstelgedrag in het lab en in het brein impulsieve keuzes plannen, vooruit denken beloningsgevoeligheid Tips om uitstelgedrag

Nadere informatie

Leren van crisis? Gebruik je hersens!

Leren van crisis? Gebruik je hersens! DNB Business Continuity en Crisis Management Seminar Leren van crisis? Gebruik je hersens! Brainessentials en recepten bij crisis Breinprincipes voor leren Brigitte Spee en NS Leercentrum 23 november 2016

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010 Door psychobio.nl SAMENVATTING 30 meerkeuzevragen en 3 open vragen Vraag 1. Bij welke activiteit worden de motor cortex en de premotor cortex geactiveerd? a.

Nadere informatie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Jojanneke is een studente van 24 jaar en kampt al een tijdje met depressieve klachten. Het valt haar huis-

Nadere informatie

Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer

Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer Achtergrond De ziekte van Alzheimer De ziekte van Alzheimer (Alzheimer s disease - AD) is een neurodegeneratieve ziekte

Nadere informatie

Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen

Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen Scene Statistics: Neural Representation of Real-world Structure in Rapid Visual Perception I.I.A. Groen Nederlandse samenvatting behorende bij het proefschrift Scene statistics: neural representation of

Nadere informatie

The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon

The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon The Neurochemical Correlate of Consciousness: Exploring Neurotransmitter Systems Underlying Conscious Vision A.M. van Loon NEDERLANDSE SAMENVATTING Het neurale correlaat van bewustzijn Hoe creëren onze

Nadere informatie

NEUROFEEDBACK. Ger Loots

NEUROFEEDBACK. Ger Loots NEUROFEEDBACK Ger Loots Netwerktheorie Theorie (Llinas, 2001) Gedistribueerde localisatie van functie Zelfregulatie (arousalregulatie) Juiste activiteit in situatie Underarousal Overarousal Instability

Nadere informatie

1. Welke rol heeft Cajal gespeeld in de geschiedenis van de Neurowetenschappen?

1. Welke rol heeft Cajal gespeeld in de geschiedenis van de Neurowetenschappen? Tentamen Neurobiologie 29 juni 2007 9.00 12.00 hr Naam: Student nr: Het tentamen bestaat uit 28 korte vragen. Het is de bedoeling dat u de vragen beantwoordt in de daarvoor gereserveerde ruimte tussen

Nadere informatie

Brein en Leren. 4 november2011 lydia.krabbendam@vu.nl LEARN! VU Amsterdam

Brein en Leren. 4 november2011 lydia.krabbendam@vu.nl LEARN! VU Amsterdam Brein en Leren 4 november2011 lydia.krabbendam@vu.nl LEARN! VU Amsterdam Pas op voor neuromythes, zoals De betekenis van blobs 1. Beelden verkregen door subtractie 2. Geen absolute verschillen tussen groepen

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Brain mechanisms of unconscious cognitive control van Gaal, S. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Brain mechanisms of unconscious cognitive control van Gaal, S. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Brain mechanisms of unconscious cognitive control van Gaal, S. Link to publication Citation for published version (APA): van Gaal, S. (2009). Brain mechanisms of

Nadere informatie

How to get customer insight inside?

How to get customer insight inside? How to get customer insight inside? Eveline van Zeeland 27 november 2014 Power to the Consumer! Uitgeverij Coutinho Eveline van Zeeland Docent Algemene Economie, Consumentengedrag en Statistiek & onderzoeker

Nadere informatie

welkom bij de Oolgaardtlezingen

welkom bij de Oolgaardtlezingen www.oolgaardtlezingen.nl welkom bij de Oolgaardtlezingen seizoen 2009 Seeing Emotion Petra Vlamings Vakgroep Ontwikkelingspsychologie, Faculteit Psychologie, Universiteit Maastricht Overzicht Welke afwijkingen

Nadere informatie

Hersenen en SGBP. 5 november 2015 Anjo Travaille. Platform Ecologisch Herstel Meren

Hersenen en SGBP. 5 november 2015 Anjo Travaille. Platform Ecologisch Herstel Meren Hersenen en SGBP 5 november 2015 Anjo Travaille Platform Ecologisch Herstel Meren Wat moet je weten over hersenen bij het realiseren van SGBP? Vragen: Is duurzaam waterbeheer belangrijk? Is het belangrijk

Nadere informatie

Hoe overleef ik mijn brein..?

Hoe overleef ik mijn brein..? Hoe overleef ik mijn brein..? Project bovenbouw Roncallischool maart 2014. I.s.m. WKRU (Wetenschaps Knooppunt Radboud Universiteit). Wetenschappelijke doorbraken de klas in. Eerste kennismaking De Winterschool

Nadere informatie

SAMENVATTING 183 SAMENVATTING

SAMENVATTING 183 SAMENVATTING SAMENVATTING 183 SAMENVATTING Vermoeidheid is een alledaagse ervaring. Wanneer vermoeidheid een lange tijd aanhoudt kan dit voor problemen zorgen. Geneeskundestudenten zien we als relatief kwetsbaar als

Nadere informatie

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH)

Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Auditieve verwerkingsproblemen na niet aangeboren hersenletsel (NAH) Voordracht 1 (theorie) Nederlandse Vereniging voor Audiologie 28 sept. 2007 K.H. Woldendorp revalidatiearts Overzicht voordracht Inleiding

Nadere informatie

CVI. Visuele informatie verwerking. Hand-out

CVI. Visuele informatie verwerking. Hand-out CVI Visuele informatie verwerking Meindert Jan de Vries UZ Brussel 1 Hand-out 2 CVI en visuele informatie verwerking CVI cerebral visual impairment Geen diagnose verwarring OVI ocular visual impairment

Nadere informatie

10/11/2011. De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen. De wereld door de ogen van een baby. Begrijpen wat iemand anders doet Hoe doe je dat?

10/11/2011. De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen. De wereld door de ogen van een baby. Begrijpen wat iemand anders doet Hoe doe je dat? De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen Het interactieve brein in ontwikkeling dr. Sabine Hunnius De wereld door de ogen van een baby GGNet Symposium Het interactieve brein 7 oktober 2011 Hoe

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands 18335_Peter Remijnse binnenwerk.indd 201 03-01-2011 14:43:11 18335_Peter Remijnse binnenwerk.indd 202 03-01-2011 14:43:11 Cognitieve flexibiliteit in patiënten met een obsessieve-compulsieve stoornis en

Nadere informatie

nederlandse Samenvatting

nederlandse Samenvatting nederlandse Samenvatting 167 Nederlandse samenvatting Dutch summary Inleiding Het is bekend dat complexe mentale vaardigheden zich ontwikkelen tot laat in de adolescentie (Bunge en Crone, 2009; Diamond,

Nadere informatie

17-1-2012. niet aangeboren hersenletsel. Hersenen en gedrag, een veelomvattend werkterrein: Dit komt tot uitdrukking in.. Neuroplasticiteit:

17-1-2012. niet aangeboren hersenletsel. Hersenen en gedrag, een veelomvattend werkterrein: Dit komt tot uitdrukking in.. Neuroplasticiteit: BrainDynamics Groningen Een eerste kennismaking. Praktijk voor 1 ste en 2 de lijns psychologische zorg (verwijzers) Praktijk voor training, coaching en optimal performance niet aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Speksnijder, Niels Title: Determinants of psychosis vulnerability : focus on MEF2

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Test je kennis van het brein!

Test je kennis van het brein! 2 4 2015 Wat kun je als schoolpsycholoog met kennis over het brein? Dr. Sanne Dekker Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam & Het ABC Schoolpsychologencongres, 13 maart 2015 Over het brein

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 207 Hoe handhaaf je jezelf in een sociale omgeving? Welke psychologische processen liggen hieraan ten grondslag? Welke delen van de hersenen zijn hierbij betrokken? En is zijn deze processen en/of hersengebieden

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting List of publications Curriculum Vitae Dankwoord. Chapter 7

Nederlandse samenvatting List of publications Curriculum Vitae Dankwoord. Chapter 7 Nederlandse samenvatting List of publications Curriculum Vitae Dankwoord Cognitieve dysfunctie bij glioompatiënten Onderliggende mechanismen en consequenties Jaarlijks wordt bij 800 mensen in Nederland

Nadere informatie

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting a p p e n d i x B Nederlandstalige samenvatting 110 De hippocampus en de aangrenzende parahippocampale hersenschors zijn hersengebieden die intensief worden onderzocht, met name voor hun rol bij het geheugen.

Nadere informatie

Beeldvormend onderzoek bij autisme

Beeldvormend onderzoek bij autisme Beeldvormend onderzoek bij autisme Dr. C.M. van der Gaag & drs. J.A.C.J. Bastiaansen Universitair Medisch Centrum Groningen Opmerkelijk: - Autistische kenmerken - Relatief groot hoofd ( callosum - Afwezigheid

Nadere informatie

1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse.

1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse. Oefentoets 1 1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse. Conditie = experimenteel Conditie = controle Sekse = Vrouw 23 33 Sekse = Man 20 36 Van

Nadere informatie

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Robert V. Harrison 2nd Pediatric Conference Chicago 2001 Jojanneke

Nadere informatie

Talking Heads: De Anatomie van de Taal. Rik Vandenberghe K.U. Leuven Dienst Neurologie, UZ Gasthuisberg

Talking Heads: De Anatomie van de Taal. Rik Vandenberghe K.U. Leuven Dienst Neurologie, UZ Gasthuisberg Talking Heads: De Anatomie van de Taal Rik Vandenberghe K.U. Leuven Dienst Neurologie, UZ Gasthuisberg 1 Voor 1810 Vicq d Azyr, Traité d Anatomie et Physiology 1786 Diderot et d Alembert, Encyclopedia,

Nadere informatie

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar?

Veranderend onderwijs. Hersenontwikkeling in de adolescentie. Onderwijs en het brein. Onderwijs en het brein. Waar of niet waar? Waar of niet waar? Hersenontwikkeling in de adolescentie Dr. Linda van Leijenhorst www.brainandeducationlab.nl Veranderend onderwijs Onderwijs nu ziet er anders uit dan onderwijs in het verleden tegenwoordig 1915 1953 Onderwijs

Nadere informatie

INFORMATIE OVER NIRS versie 1.2

INFORMATIE OVER NIRS versie 1.2 INFORMATIE OVER NIRS versie 1.2 Algemeen Bij informatieoverdracht in de hersenen wordt extra zuurstofrijk bloed aangevoerd in die hersengebieden die actief zijn bij een specifieke taak. De zuurstofrijkheid

Nadere informatie

Jochem Nauw - Specialisatie Concept. Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed?

Jochem Nauw - Specialisatie Concept. Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed? Jochem Nauw - Specialisatie Concept Hoe word jij tijdens je supermarktaankopen beïnvloed? Hoofdvraag Welke psychologische methodes worden er gebruikt voor het beïnvloeden van het aankoopgedrag van consumenten

Nadere informatie

Episodic memory and the role of the brain s default-mode network Huijbers, W.

Episodic memory and the role of the brain s default-mode network Huijbers, W. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Episodic memory and the role of the brain s default-mode network Huijbers, W. Link to publication Citation for published version (APA): Huijbers, W. (2010). Episodic

Nadere informatie

Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie

Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie Overzicht Inleiding Hoe rekent ons brein?? Recente neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van rekenen en dyscalculie Prof. Dr. Bert De Smedt (number sense) Bewerkingen Hersenstructuur en rekenen

Nadere informatie

Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog

Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog Leren en leervermogen Voor leren is nodig. Gezonde hersenen? Meest belemmerend voor het leren bij hersenaandoening: Geheugen-

Nadere informatie

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren.

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Inleiding tot de gedragsneurowetenschappen, d.d. 08-09-09 Studentennummer: 1. Het neuraal substraat voor selectieve

Nadere informatie

God en het brein André Aleman

God en het brein André Aleman God en het brein André Aleman Rijksuniversiteit Groningen André Wij zijn ons brein Na lezing van dit boek zul je beter begrijpen waarom je bent wie je bent Prof. Jim van Os Wij zijn niet ons brein Herman

Nadere informatie

Begrijpend lezen. Cognitieve processen. Cognitieve processen. De ontwikkeling van cognitieve processen en individuele verschillen bij begrijpend lezen

Begrijpend lezen. Cognitieve processen. Cognitieve processen. De ontwikkeling van cognitieve processen en individuele verschillen bij begrijpend lezen De ontwikkeling van cognitieve processen en individuele verschillen bij begrijpend lezen 1. Wat is begrijpend lezen? Anne Helder 2. Wat weten we over de ontwikkeling van begrijpend lezen? 3. Wat weten

Nadere informatie

Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties

Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties Opgeroepen hersenpotentialen als venster op de fysieke eigenschappen van externe representaties Bachelorthese - Lot Verburgh (s0111252) Vakgroep Instructietechnologie (IST) Begeleiders: Theo van Leeuwen

Nadere informatie

Brain-Computer Interfaces. ir. Pieter-Jan Kindermans, Vakgroep Elektronica en Informatiesystemen, Universiteit Gent

Brain-Computer Interfaces. ir. Pieter-Jan Kindermans, Vakgroep Elektronica en Informatiesystemen, Universiteit Gent Brain-Computer Interfaces ir. Pieter-Jan Kindermans, Vakgroep Elektronica en Informatiesystemen, Universiteit Gent 1 Een robot besturen met gedachten? Bron: M. Velliste, et al. Cortical control of a prosthetic

Nadere informatie

Japanse hersenonderzoekers leren van robots

Japanse hersenonderzoekers leren van robots Japanse hersenonderzoekers leren van robots Daan Archer - 4-6-2009 Samenvatting Eind maart 2009 presenteerden Japanse onderzoekers een sterk staaltje breinmachine interacties. Enkel met zijn gedachten

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011 Door psychobio.nl SAMENVATTING 30 meerkeuzevragen, 3 open vragen en 1 bonusvraag Vraag 1. Selectieve aandacht (of top-down aandacht) heeft een paar eigenschappen:

Nadere informatie

Networks of Action Control S. Jahfari

Networks of Action Control S. Jahfari Networks of Action Control S. Jahfari . Networks of Action Control Sara Jahfari NEDERLANDSE SAMENVATTING Dagelijks stappen velen van ons op de fiets of in de auto, om in de drukke ochtendspits op weg te

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Samenvatting

Nederlandse Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Toenaderen of vermijden. Neurobiologische mechanismen in sociale angst Het doel van dit proefschrift was om meer inzicht te krijgen in de psychobiologische mechanismen die een rol spelen bij

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Wat verandert er in het zenuwstelsel als een dier iets leert? Hoe worden herinneringen opgeslagen in de hersenen? Hieraan ten grondslag ligt het vermogen van het zenuwstelsel om

Nadere informatie

Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom. Nathalie Vanderbruggen

Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom. Nathalie Vanderbruggen Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom Nathalie Vanderbruggen Psychoneurologisch functioneren in KS ( Verri et al. 2010) Cognitief functioneren: Psychopathologische kwetsbaarheid:

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE FOCOM studie

INFORMATIEBROCHURE FOCOM studie INFORMATIEBROCHURE FOCOM studie 6 Contactinformatie onderzoekers Contactpersoon: Mirjam Bloemendaal Telefoon: 024-3610980 E-mail: m.bloemendaal@donders.ru.nl Onderzoekslocatie / postadres: Donders Institute

Nadere informatie

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Bijna iedereen kent die verwarrende tekening van de twee even lange lijnen. Bij de een zijn

Nadere informatie

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie over de premotor cortex met een focus op betrokkenheid van deze gebieden

Nadere informatie

WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN?

WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN? WIE IS DE BAAS IN ONS BREIN? EMOTIE EN INTUÏTIE ZIJN MEER DE BAAS DAN ONS VERSTAND WIL TOEGEVEN. NIEUWE ONTDEKKINGEN IN DE NEUROLOGIE NIEUWE KANSEN IN HET VERKOOPGESPREK (deel 2 uit een serie van 6 whitepapers)

Nadere informatie

Spelen met Taal. Het stimuleren van zelfsturend gedrag in spelsituaties. Jeroen Aarssen 19 november 2014

Spelen met Taal. Het stimuleren van zelfsturend gedrag in spelsituaties. Jeroen Aarssen 19 november 2014 Spelen met Taal Het stimuleren van zelfsturend gedrag in spelsituaties Jeroen Aarssen 19 november 2014 Programma Ideeën over taal en interactie door de tijd Taal en Executieve Functies Taal en Denken Taal-

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Samenvatting Nederlandse samenvatting Oorsuizen zit tussen de oren Tussen de oren Behalve fysiek tastbaar weefsel zoals bot, vloeistof en hersenen zit er veel meer tussen de oren, althans zo leert een

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015188

Niet-technische samenvatting 2015188 Niet-technische samenvatting 2015188 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Hersenverbindingen die betrokken zijn bij (eet)verslaving 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5) 5

Nadere informatie

College 5 Lex Wijnroks

College 5 Lex Wijnroks College 5 Lex Wijnroks Inhoud Hersenontwikkeling en gedrag (hoofdstuk 5, Mark Johnson) Prenatale en postnatale ontwikkeling onderzoekstechnieken Ontwikkeling van cognitieve functies Fysieke en motorische

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32213 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Schel, Margot Antoinette Title: Free won't : neurobiological bases of the development

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

Informatie over het werkgeheugen

Informatie over het werkgeheugen Informatie over het werkgeheugen Wat is het Werkgeheugen? De mogelijkheid om informatie van verschillende aard vast te houden en deze informatie te gebruiken in een denkproces waarbij nieuwe en reeds aanwezige

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s van slaapstoornissen Peter Meerlo

Gezondheidsrisico s van slaapstoornissen Peter Meerlo Gezondheidsrisico s van slaapstoornissen Peter Meerlo p.meerlo@rug.nl Center for Behavior and Neurosciences University of Groningen Slaap is veel meer dan gewoon rust waar we af en toe wel zonder kunnen

Nadere informatie

de verzwakkingscorrectie uit te voeren op basis van de berekende verzwakkingscorrectie.

de verzwakkingscorrectie uit te voeren op basis van de berekende verzwakkingscorrectie. De ultieme uitdaging in het veld van neurowetenschappelijk onderzoek is om te begrijpen wat de biologische basis is van emoties, cognitie en, uiteindelijk, van bewustzijn. Het verkennen van de menselijke

Nadere informatie

Insights based on innersight

Insights based on innersight Marcom 2012 Pieter Paul Verheggen Martin de Munnik neuroviews & interviews Insights based on innersight Beslissingen worden voor 95% onbewust genomen..,..het is een emotioneel en automatisch proces......dat

Nadere informatie

studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen

studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen Een studie (of iets anders) kiezen: Hoe doen mensen dat - snel, op gevoel of na goed nadenken? Wat is beter? Hoe

Nadere informatie

Noëlle Uilenburg Harry Knoors

Noëlle Uilenburg Harry Knoors Het brein, so what!? Reflectie op het nut van kennis over het brein voor de praktijk van opvoeding en onderwijs bij kinderen met gehoor- en/of taal problemen Noëlle Uilenburg Harry Knoors Opbouw Wat vindt

Nadere informatie

BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE C. klok. www. bio. .nl

BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE C. klok. www. bio. .nl BIOKLOK DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE LES MODULE C www. bio klok.nl EN DE BIOLOGISCHE KLOK IN DE PRAKTIJK Ready Set Go! galmt het door de stadions tijdens sportwedstrijden, zoals de Olympische Spelen. Olympische

Nadere informatie

29-11-2011. Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie. Mevrouw Jansen: LEERBAARHEID

29-11-2011. Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie. Mevrouw Jansen: LEERBAARHEID Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie prof. dr. Roy Kessels klinisch neuropsycholoog Afdeling Medische Psychologie & AlzheimerCentrum Nijmegen, UMC St Radboud Neuro-

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/31633 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Kant, Anne Marie van der Title: Neural correlates of vocal learning in songbirds

Nadere informatie

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68.

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68. 1 Elke gedachte/ gevoel/ actie komt op de één of andere manier door het zenuwstelsel. Ze kunnen niet voorkomen zonder het zenuwstelsel. is een complexe combinatie van cellen (functie: zorgen dat organismen

Nadere informatie

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch? Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer Sheet 2 Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?v=ibdwlpspjru Sheet 4 Illustratie: Brein (Hersenstichting)

Nadere informatie

The Multitasking Mind

The Multitasking Mind Niels Taatgen The Multitasking Mind Kunstmatige Intelligentie Rijksuniversiteit Groningen Funded by ERC StG 283597 MULTITASK Multitasking in de Auto? Het gevaar van multitasking Internet in de auto Multitasking:

Nadere informatie

Waterhoofd. 1 of 6 1/22/13 3:27 PM. artikel door Johannes Fahrenfort

Waterhoofd.  1 of 6 1/22/13 3:27 PM. artikel door Johannes Fahrenfort Waterhoofd artikel door Johannes Fahrenfort Tweet 0 Recommend 1 23. Water zoeken. nieuwsbrief. suggesties. redactie. site opties reageer op artikel print artikel zoeken naar artikel op neurowetenschap

Nadere informatie

Belangrijke begrippen.

Belangrijke begrippen. Belangrijke begrippen. Hoofdstuk 2 Visuele waarneming = geen perfecte registratie van de fysische realiteit, maar een subjectieve constructie die soms grondig verschilt van de fysische realiteit. Blinde

Nadere informatie

Leren & Geheugen. Hertentamen 2011. Bob Hersbach. SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen

Leren & Geheugen. Hertentamen 2011. Bob Hersbach. SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen Leren & Geheugen Hertentamen 2011 Bob Hersbach SAMENVATTING 5 open vragen en 25 meerkeuzevragen 1. Krugers AMPA and NMDA receptoren spelen een essentiële rol bij het versterken van communicatie tussen

Nadere informatie

eye4-sport SportsVision

eye4-sport SportsVision eye4-sport SportsVision Visual Skills The next level eye4-sport ZIEN eye4-sport introductie ZIEN eye4-sport introductie Richard L.M. Hoctin Boes B.Optom Sportsvision optometrist sinds 1996 2000 Intro High

Nadere informatie

Dutch ACD, 02-10-2010. Behavioural Science Institute. Motorische planning en controle bij. De rol van motorische inbeelding bij de revalidatie

Dutch ACD, 02-10-2010. Behavioural Science Institute. Motorische planning en controle bij. De rol van motorische inbeelding bij de revalidatie Dutch ACD, 02-10-2010 Behavioural Science Institute Motorische planning en controle bij Cerebrale eb e Parese: De rol van motorische inbeelding bij de revalidatie Bert Steenbergen Motorische inbeelding

Nadere informatie

Het Brein als Eureka-Machine

Het Brein als Eureka-Machine Het Brein als Eureka-Machine Prof. Dr. Frans Verstraten, Hoogleraar Psychonomie aan de Universiteit Utrecht Prof. Dr. Leon Kenemans, Hoogleraar Biopsychologie en Psychofarmacologie aan de Universiteit

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 11 Chapter 11 Traumatisch hersenletsel is de meest voorkomende oorzaak van hersenletsel in onze samenleving. Naar schatting komt traumatisch hersenletsel jaarlijks voor in 235

Nadere informatie

Eerst even een testje

Eerst even een testje Frans Bleumer Frans Bleumer Eerst even een testje Een krant is beter dan een weekblad. Het strand is beter dan de straat. In het begin kun je beter rennen dan wandelen. Je zult het vaker moeten proberen.

Nadere informatie

BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN

BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN Verschillen in herinnering hoe het impliciete geheugen ons heden kan beïnvloeden zonder besef dat iets uit het verleden komt Impliciet geheugen: De herinnering waardoor

Nadere informatie

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Voorbereiden: hoe moet je je dier verzorgen? De Nieuwsbegriples gaat over vogelgriep. De vogels moet je nu goed verzorgen. Anders worden ze ziek. Eigenlijk

Nadere informatie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Dr Lydia Krabbendam Centrum Brein en Leren VUA ac.krabbendam@psy.vu.nl 7 oktober 2010 Thema s Zelfregulatie Sociale cognitie Hoera, een blob! 1. Beelden verkregen

Nadere informatie

Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel

Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel Brain Oscillations and Synchrony in Neurocognitive Systems J. van Driel Nederlandse samenvatting Hersenactiviteit is sterk ritmisch, net als bijvoorbeeld geluidsgolven, lichtspectra en signalen voor moderne

Nadere informatie

Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. Jip Driehuizen

Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. Jip Driehuizen Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. 2 Spieren maken de mens Onderwerpen: Waarom is spierkennis handig als je last hebt van RSI? Waar

Nadere informatie

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Betrokken bij Buiten Welkom Het puberbrein als basis 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Pubers Welk (puber)gedrag valt jou het meest op? We zijn allemaal puber geweest Leef je in!

Nadere informatie

Perceptie & Visueel Bewustizijn deeltentamen

Perceptie & Visueel Bewustizijn deeltentamen Vraag 1. Beschouw de volgende stellingen over het visuele systeem. Stelling 1: Een neglect beïnvloedt typisch beide helften van het visuele veld. Stelling 2: Een neglect wordt (tenminste gedeeltelijk)

Nadere informatie

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Voorbereiden: hoe moet je je dier verzorgen? De Nieuwsbegriples gaat over vogelgriep. De vogels moet je nu goed verzorgen. Anders worden ze ziek. Eigenlijk

Nadere informatie