Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak."

Transcriptie

1 BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich bij voorkeur moeten uitstrekken tot de gehele product-cyclus, dus van de wieg tot het graf., maar wellicht is dat in het begin nog te hoog gegrepen. In dat geval zou de volgorde kunnen zijn: 1. Cradle to gate (het berekenen van de effecten vanaf de grondstofwinning tot aan de fabriekspoort (gate) d.w.z. voordat het naar de consument wordt getransporteerd. 2. Cradle to grave (het berekenen van de effecten gedurende de gehele levenscyclus van een product (dus tot en met de afvalfase). Verf is een halfproduct dat pas af is als het is aangebracht. Dit pleit ervoor om vanaf het begin in ieder geval ook de toepassing / applicatie (dus ook bijv. onderhoudsfrequentie) mee te betrekken in de beoordeling of er sprake is van duurzame verf. In het vervolg van deze nota is hiervan uitgegaan. Met inachtneming van het voorgaande dient er bij het maken van keuzes voor verfproducten gekeken te worden naar de volgende aspecten: Gebruikte grondstoffen: - Herkomst en winning: in welke mate belast de winning mens en milieu? - Herwinbaarheid (bio-based): In welke mate zijn de grondstoffen herwinbaar (bio-based)? - Modificatie (aanpassing): In welke mate wordt er gebruik gemaakt van (chemische) stoffen om de grondstof voor gebruik geschikt te maken? In welke mate zijn deze stoffen schadelijk voor mens en milieu? - Verpakking: In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame, opnieuw te gebruiken of biologisch afbreekbare, verpakkingen? - Efficiency: Wordt er doelmatig gewerkt zodat er zo min mogelijk verspilling optreedt? - Transport: In welke mate belast het transport verbonden aan de winning van de grondstoffen mens en milieu? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame transportmiddelen d.w.z. transportmiddelen waarvoor zoveel mogelijk herwinbare grondstoffen zijn gebruikt? - Energie: Hoeveel energie wordt er gebruikt? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame energie? - Opslag: In welke mate vindt er opslag plaats met zo min mogelijke risico s voor mens en milieu? - Afval: In welke mate komt er afval vrij? in welke mate tast dat het milieu aan? In welke mate is dat her te gebruiken? - Aanwezigheid gevaarlijke stoffen: In welke mate zijn deze schadelijk voor mens en milieu? - In hoeverre vindt de winning (buiten de punten die hiervòòr al zijn genoemd) maatschappelijk verantwoord plaats (MVO)? *) Productie van grondstoffen en verf: - Transport: In welke mate belast het transport, verbonden aan de productie van de grondstoffen en de verf, mens en milieu? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame transportmiddelen? - Energie: Hoeveel energie wordt er gebruikt? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame energie?

2 - In welke mate belast de productie mens en milieu? - Efficiency: Wordt er doelmatig gewerkt zodat er zo min mogelijk verspilling optreedt? - Opslag: In welke mate vindt er opslag plaats met zo min mogelijke risico s voor mens en milieu? - Afval: In welke mate komt er afval vrij? in welke mate tast dat het milieu aan? In welke mate is dat her te gebruiken? - In hoeverre vindt de productie (buiten de punten die hiervòòr al zijn genoemd)maatschappelijk verantwoord plaats (MVO)? *) Product-eigenschappen - Aantal benodigde lagen: hoeveel ltr./ kg product is er nodig per m2 ondergrond? - Laagdikte: hoeveel ltr. /kg. product is er nodig per m2 ondergrond - Verpakking: In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame, opnieuw te gebruiken of biologisch afbreekbare, verpakkingen? - Droogtijd: Hoe lang duurt het voordat het aangebrachte product droog is? - Levensduur: Wat is de frequentie van de onderhoudstermijnen? - In welke mate zijn de aangebrachte producten herwinbaar? - In welke mate zijn restanten her te gebruiken? - Onder welke omstandigheden is applicatie mogelijk (temperatuur, luchtvochtigheid)? Toepassing / applicatie - In welke mate belast de toepassing/applicatie (zowel de voorbehandeling als de afwerking) mens en milieu? - Transport: In welke mate belast het transport verbonden aan de toepassing / applicatie mens en milieu? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van duurzame transportmiddelen? - Efficiency: Wordt er doelmatig gewerkt zodat er zo min mogelijk verspilling optreedt? - Opslag: In welke mate vindt er opslag plaats met zo min mogelijke risico s voor mens en milieu? - Afval: In welke mate komt er afval vrij? in welke mate tast dat het milieu aan? In welke mate is dat her te gebruiken? - Energie: Hoeveel energie wordt er gebruikt? In welke mate wordt er gebruik gemaakt van herwinbare energie? - In hoeverre vindt de toepassing /applicatie (buiten de punten die hiervòòr al zijn genoemd) maatschappelijk verantwoord plaats (MVO)? *) *) Onder maatschappelijk verantwoord wordt in dit verband verstaan hetgeen is vastgelegd in de Verklaring inzake internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen van de Sociaal Economische Raad van 19 december 2008 (zie bijlage). Soorten verven Er zijn verschillende soorten verven beschikbaar die allen hun eigen herkomst, toepassing en levensduur kennen en daardoor qua duurzaamheideffecten apart beoordeeld dienen te worden. Onderscheiden kunnen worden: - opgebouwd uit natuurlijke grondstoffen die niet gemodificeerd zijn Synthetische verf - (deels) gebaseerd op gemodificeerde natuurlijke grondstoffen - Alkyd - Gemodificeerd alkyd - Epoxy

3 - Polyurethaan - PE Watergedragen verf - (emulsie) - Alkyd (emulsie) - Epoxy - Polyurethaan De VVVF spreekt van een natuurverf indien 1. het product en zijn grondstoffen, bij oordeelkundig gebruik, onschadelijk zijn voor levende wezens (in het bijzonder mens); 2. de grondstoffen uit natuurlijke, regenereerbare bronnen stammen, dus herwinbaar zijn en probleemloos weer in de ecologische kringloop worden opgenomen. Als oplosmiddel kunnen natuurverven bijvoorbeeld terpentijn of andere oplosmiddelen van natuurlijke bronnen bevatten. 3. de winning en productie van de grondstoffen en de productie van de eindproducten plaatsvinden onder de minst milieu- en mensbelastende omstandigheden. Synthetische verf Synthetische verf is een verzamelnaam voor veel verschillende soorten verf. Voor de synthetische verven is alkydhars het meest gangbare bindmiddel en terpetine of thinner het verdunningsmiddel. Veel synthetische verven zijn van petrochemische oorsprong, dat wil zeggen dat ruwe aardolie het basisproduct is. Watergedragen verf Bij watergedragen verven (waterverdunbare verven) fungeert water als verdunningmiddel. Standpunt VVVF over de relatie tussen natuurverf, synthetische verf en watergedragen verf enerzijds en duurzame verf anderzijds Voor de VVVF is het feit of we te maken hebben met een natuurverf, een synthetische verf of een watergedragen verf niet relevant voor het bepalen van de mate van duurzaamheid van die verf. M.a.w.: voor elke verf, of het nu een natuurverf, een synthetische verf of een watergedragen verf betreft, dient, op basis van een erkende rekentool, te worden nagegaan hoe het zit met elk van de aspecten zoals hierboven genoemd onder Integrale benadering (met als uitgangspunt profit, planet, people) om te bepalen of er sprake is van een duurzame verf volgens de definitie van de VVVF. Erkende rekentool Een levenscyclusanalyse (LCA) is, naar de mening van de VVVF, de meest geschikte methode om de effecten op mens en milieu van verfproducten over de gehele levenscyclus ( van wieg tot graf ofwel cradle to grave ) te analyseren. LCA is een integrale ketenanalyse. Het woord integraal betekent hier dat verschillende milieueffecten tegelijkertijd onderzocht worden. Daardoor kan afwenteling naar andere milieueffecten worden voorkomen. Afwenteling wil zeggen dat bij een verbetering op een bepaald milieueffect, een ander milieueffect verslechtert. Door de gehele levensduur van een verf aangebracht op een materiaal hierbij te betrekken wordt ook eventuele afwenteling naar andere levenscyclusfasen (andere tijden en plaatsen) zichtbaar.

4 De levenscyclus van een product verloopt grofweg als volgt: winning van grondstoffen, productie van materialen en producten; toepassing, gebruik, onderhoud, sloop; afvalverwerking. Het verloop van de levenscyclus wordt vastgelegd in processen. Voor elk proces worden gegevens verzameld over wat aan het milieu wordt onttrokken (grondstoffen en energie), over wat naar het milieu wordt uitgestoten (emissies naar lucht, water en bodem, en afval) en over de mogelijk schade aan mens, flora en fauna. Normering LCA-studies moeten, naar de mening van de VVVF, worden uitgevoerd volgens geldende normen. Dat zijn de ISO-normen In deze normen is in detail uitgewerkt hoe een LCA moet worden opgesteld. De LCA-studie dient volgens de ISO systematiek uit te monden in een zgn. Environmental Product Declaration (EPD). Deze heeft de vorm van een informatieblad waarin de producent of distributeur kwantitatieve gegevens verschaft over de milieu-impacti van zijn producten gedurende hun gehele levenscyclus. Voor uitvoering van LCA-studies is sofware ontwikkeld. In Nederland wordt veelal het programma Sima-Pro gebruikt. Instituten als IVAM, Intron en TNO beschikken over deze software en over de expertise om de LCAstudies uit te voeren. Voor wat betreft het bepalen van de mate van maatschappelijk verantwoord ondernemen kan gebruik gemaakt worden van de normering van ISO CEPE Binnen CEPE is de werkgroep Sustainability actief. Deze werkgroep onderzoekt hoe de verfindustrie sustainability moet aanpakken en hoe omgegaan moet worden met LCA-studies. Een sub-werkgroep is bezig data te verzamelen, de zgn. Life Cycle Inventories (LCI s), van grondstoffen. Met deze data kunnen betrouwbare LCA s voor verven worden opgesteld. In de loop van 2013 zouden deze data beschikbaar moeten komen. Effecten die met een LCA worden gemeten Naar de mening van de VVVF dienen, om te kunnen beoordelen of een verf duurzaam is of niet, via een LCA de volgende effecten te worden gemeten : Naam Eenheid 1 Broeikaseffect kg. CO2eq 2 Aantasting ozonlaag Kg. CFC-11 eq. 3 Humane toxiciteit (schadelijkheid voor de mens) Kg. 1,4-DB eq. 4 Zoetwater aquatische ecotoxiciteit Kg. 1,4-DB eq. 5 Zoutwater aquatische ecotoxiciteit Kg. 1,4-DB eq. 6 Ecotoxiciteit voor flora en fauna Kg. 1,4-DB eq. 7 Fotochemische oxidantvorming (bijdrage aan smogvorming) kg. C2H4 8 Verzuring Kg. SO2 eq. 9 Vermesting Kg. PO4 eq. 10 Uitputting biotische grondstoffen (afkomstig van planten of dieren) Kg. Sb eq. 11 Uitputting abiotische grondstoffen (niet afkomstig van planten of dieren): gas, olie, Kg. Sb eq. metalen enz.) 12 Uitputting fossiele energie Kg. Sb eq. 13 Landgebruik M2

5 Overige effecten Naast effecten die met een LCA kunnen worden gemeten zijn er, naar de mening van de VVVF en gelet op het uitgangspunt dat het onderscheid in duurzaamheid in relatie staat tot de performance van het product in termen van door de markt gevraagde kwaliteit, nog enkele andere effecten die moeten worden meegenomen om te beoordelen of er sprake is van een duurzame verf. Dat zijn: - Levensduur m.a.w. de onderhoudsfrequentie - Droogtijd - Omstandigheden waaronder applicatie mogelijk is - Efficiency - De mate waarin sprake is van maatschappelijk verantwoord handelen - De mate waarin er sprake is van opslag met zo min mogelijke risico s voor mens en milieu Beoordeling uitkomsten LCA Per product, en met behulp van o.a. de CEPE-database, kan worden bepaald wat de effecten zijn die met een LCA zijn gemeten. Deze effecten kunnen in de volgende tabel worden verwerkt: Naam Kg. CO2 Kg. CFC- 11. niet gemodificeerd Kg. 1,4- DB Kg. C2H4 Kg. SO2 Kg. PO4 Kg. SB M2 Synthetische verf. gemodificeerd. Alkyd gemodificeerd. Alkyd niet gemodificeerd. PE Watergedragen verf. (emulsie). Alkyd (emulsie) De meest duurzame verven op basis van een LCA zouden die producten zijn met gemiddeld de laagste score in de hierboven vermelde categorieën. Overige effecten Per product kan een inschatting worden gemaakt van de overige effecten. Deze effecten kunnen in de volgende tabel worden verwerkt: Naam Droogtijd MVO Omstandigheden Efficiency Opslag Levensduur

6 . niet gemodificeerd Synthetische verven. gemodificeerd. Alkyd gemodificeerd. Alkyd niet gemodificeerd. PE Watergedragen. (emulsie). Alkyd (emulsie) De meest duurzame verven voor wat betreft overige effecten zouden die producten zijn met gemiddeld de hoogste score in bovenstaande tabel. Wanneer is er sprake van duurzame verf? Op basis van de gemeten LCA- en overige effecten zou bepaald kunnen worden in welke mate er sprake is van een min of meer duurzame verf. Om afnemers een idee te geven van de mate van duurzaamheid zou er een indeling in duurzaamheidsklassen kunnen worden gemaakt. Voor de hand ligt dat dit per sector gebeurt en dat een commissie van experts uit elke sector deze indeling zal gaan maken.

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Suzanne de Vos-Effting OPZET PRESENTATIE Motivatie RWS milieuprofielen scheepsbrandstof Aanpak berekening Resultaten Gebruik milieuprofielen

Nadere informatie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Wat is duurzaam onderhoud? Van duurzaam onderhoud (vastgoed & infrastructuur) is sprake als alle schakels

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS.

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. EPS milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. D e milieubelasting van een bouwwerk moet worden getoetst aan de eisen

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

LCA-resultaten van geleiderails

LCA-resultaten van geleiderails LCA-resultaten van s Vanuit de opzet van een nieuw Landelijk Afvalbeheerplan (LAP2) is gekeken of er door ketensamenwerking mogelijkheden kunnen worden gevonden om de milieudruk van materialen in de afvalfase

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

2) Which of the following aspects does not belong to the sustainability category Emission of harmful substances :

2) Which of the following aspects does not belong to the sustainability category Emission of harmful substances : Oefenvragen deeltentamen 1 onderdeel 'Sustainability' Vraag 1 en 2 Engels, rest Nederlands, op het (deel)tentamen zullen alle vragen zowel in het Engels als in het Nederlands gesteld worden. Antwoorden:

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL Algemene gegevens BREEAM-NL registratienummer: - besl u i t : Dossiernummer: - Projectnaam: Tilburg, Distlerstraat, 41 woningen Status berekening: Definitief Aanmaakdatum: 21-05-2014 Laatst gewijzigd:

Nadere informatie

Programma Duurzaam Onderhoud

Programma Duurzaam Onderhoud Programma Duurzaam Onderhoud Afspraken over gezamenlijke vervolgstappen intentieverklaring 0 Maart 03 Inleiding Onze samenleving, zowel het bedrijfsleven als de particuliere consument, wil in toenemende

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Seminar duurzaam bouwen met staal dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Inhoud Inleiding ontwikkelingen duurzaam

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse voor duurzame ontwikkeling Themadag leren voor duurzame ontwikkeling, 12 mei 2016 STOAS Vilentum, Wageningen Dr ir Jerke W. de Vries Inhoud Duurzaamheidsanalyse

Nadere informatie

Een duurzaam bestaan voor de woning

Een duurzaam bestaan voor de woning Een duurzaam bestaan voor de woning Over de milieueffecten van het onderhouden, aanpassen en bewonen van woningen Arjen Meijer en Ad Straub, Onderzoeksinstituut OTB 3-11-2011 Delft University of Technology

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Inleiding De complexiteit van ons afvalwatersysteem is, naast de lange levensduur,

Nadere informatie

Alles van waarde beschermen en behouden

Alles van waarde beschermen en behouden Alles van waarde beschermen en behouden Rond 2050 wonen er zo n 9 miljard mensen op onze aarde. De vraag naar water, mais, olie en metaal zal dan ook drastisch toenemen. Onze aarde is niet onuitputtelijk,

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com m.nods@nods-consultancy.com Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

Valkruid WG Klazienaveen

Valkruid WG Klazienaveen Valkruid 10 7891 WG Klazienaveen www.gertpost.nl RAPPORTAGE MILIEU PRESTATIEBEREKENINGEN Project: 16 woningen aan de Verlengde Havenstraat te Beilen Datum: 17 maart 2016 Wijziging: - Algemene gegevens

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee?

Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee? 15/10/2015 Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee? Agenda Introductie AEA Group Duurzaam ondernemen Wat is een LCA LCA in de praktijk Wat kunt u met LCA 1 Introductie AEA group Spin-off van Looije Agro

Nadere informatie

Wat kan je met LCA studies?

Wat kan je met LCA studies? Wat kan je met LCA studies? Verbetermogelijkheden van een keten/product inventariseren Verschillende producten/ketens milieukundig vergelijken Beleidsopties vergelijken en optimaliseren Tot op zekere hoogte

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen! Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!! Onderwerpen! Wat is duurzaam bouwen?! Kunnen we dit meten?! Bouwbesluit per 1-1-2013! Staaldata! MilieuRelevante ProductInformatie (MRPI)! Nationale MilieuDatabase

Nadere informatie

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN INLEIDING De Europese thermische verzinkerijen hebben de noodzaak erkend van de publicatie van betrouwbare milieu-informatie voor het thermisch

Nadere informatie

Ecobalans Radiator Zmart 2.0

Ecobalans Radiator Zmart 2.0 Ecobalans Radiator Zmart 2.0 Stalen radiator NHL56/56-1000 vs. Zmart 2.0 Managementsamenvatting Opdrachtgever: Zehnder Group Produktion Gränichen AG CH-5722 Gränichen Roland Diethelm Opdrachtnemer: Sinum

Nadere informatie

MILIEUEFFECTRAPPORT LANDELIJK AFVALBEHEERSPLAN. Achtergronddocument A2 LCA; methodiek en uitwerking in het LAP

MILIEUEFFECTRAPPORT LANDELIJK AFVALBEHEERSPLAN. Achtergronddocument A2 LCA; methodiek en uitwerking in het LAP MILIEUEFFECTRAPPORT LANDELIJK AFVALBEHEERSPLAN Achtergronddocument A2 LCA; methodiek en uitwerking in het LAP Afval Overleg Orgaan 2002 INHOUDSOPGAVE. INLEIDING 3. Doel en reikwijdte van dit achtergronddocument

Nadere informatie

Sigma S2U Nova Primer. Wit en vrijwel alle kleuren. Mat. Blikken van 1 liter en 2,5 liter.

Sigma S2U Nova Primer. Wit en vrijwel alle kleuren. Mat. Blikken van 1 liter en 2,5 liter. OMSCHRIJVING Watergedragen, isolerende grondverf voor binnen op basis van polyurethaan-acrylaat en hybride technologie. GEBRUIKSDOEL Het gronden en overgronden van hout. Voor overgronden van staal en non-ferrometalen

Nadere informatie

MijnnaamisPierre Olbrechtsen ikbenwerkzaambijtana professionaleenafdelingvan

MijnnaamisPierre Olbrechtsen ikbenwerkzaambijtana professionaleenafdelingvan MijnnaamisPierre Olbrechtsen ikbenwerkzaambijtana professionaleenafdelingvan Werner & Mertz. Wij ontwikkelen en produceren schoonmaakmiddelen en onderhoudsproducten voor professionele gebruikers en ook

Nadere informatie

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN Vastgesteld door het CvD Duurzaamheid bouwproducten, d.d. 2014-xx-xx Uitgave: IKOB-BKB,

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Vaak gestelde vragen Ecologische Productverklaring Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Mei 2012 Ecologische Productverklaring Vaak Gestelde Vragen Inhoudstafel 1. Wat is een Ecologische productverklaring

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Binnenschrijnwerk Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: binnenschrijnwerkerij 2. Verantwoordelijke

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

Schilderen met A'Qua Premium. ''watergedragen verven''

Schilderen met A'Qua Premium. ''watergedragen verven'' Schilderen met A'Qua Premium ''watergedragen verven'' Regiobijeenkomsten VMBO Bouwtechniek Najaar 2008 willen - weten - wennen willen: bereid zijn om met deze verven te gaan werken. weten: kennis en informatie

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49)

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Programma Precisie Landbouw Verplichtingennr: 1400007552 Agrifirm Plant Maart 2012 INHOUD INLEIDING... 3 1. CARBON FOOTPRINT...

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

Verlichting vergeleken. Een herziene versie. Rapport Delft, november 2009. Opgesteld door: H.J. (Harry) Croezen F.L.

Verlichting vergeleken. Een herziene versie. Rapport Delft, november 2009. Opgesteld door: H.J. (Harry) Croezen F.L. Verlichting vergeleken Een herziene versie Rapport Delft, november 2009 Opgesteld door: H.J. (Harry) Croezen F.L. (Femke) de Jong Colofon Bibliotheekgegevens rapport: H.J. (Harry) Croezen, F.L. (Femke)

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Onkruidbeheer op verhardingen in Lelystad. Kosten en milieueffecten van verschillende onkruidbestrijdingstechnieken

Onkruidbeheer op verhardingen in Lelystad. Kosten en milieueffecten van verschillende onkruidbestrijdingstechnieken Onkruidbeheer op verhardingen in Lelystad Kosten en milieueffecten van verschillende onkruidbestrijdingstechnieken Plant Research International, Wageningen oktober 2013 2013 Wageningen, Stichting Dienst

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep B

Duurzaamheid in het beroep B Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep B gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo Code K0029 Penvoerder: Sectorkamer techniek en gebouwde omgeving Gevalideerd door: Sectorkamer techniek en gebouwde

Nadere informatie

Bond Beter Leefmilieu, Koepel van Vlaamse milieuverenigingen

Bond Beter Leefmilieu, Koepel van Vlaamse milieuverenigingen Voorstelling project 20 infosessies 15 onderwerpen Verspreid over Vlaanderen Handleidingen Nauwe samenwerkingsteunpunt Bond Beter Leefmilieu, Koepel Verven en vernissen Diverse toepassingen Milieuimpact

Nadere informatie

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Duurzaamheid hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52459 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables Compostable concept Verpakkingen met een end-of-life oplossing KOPLOPER in verpakkingen en disposables Als bedrijf wilt u natuurlijk bijdragen aan een beter milieu. Dit kan op veel verschillende manieren.

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Nulmeting peulvruchten

Nulmeting peulvruchten Nulmeting peulvruchten Inzicht in de milieueffecten van peulvruchten Roline Broekema, 24 januari 212 31 1 212 1 31 1 212 1 Doel In kaart brengen van de milieueffecten van verschillende producten van peulvruchten

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep B

Duurzaamheid in het beroep B Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep B behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Ketenanalyse. Datum: 28-09-2015. Pagina 1 van 14

Ketenanalyse. Datum: 28-09-2015. Pagina 1 van 14 Ketenanalyse Datum: 28-09-2015 Status: concept Pagina 1 van 14 Ketenanalyse Afvalstromen Juni 2015 Bedrijfsgegevens Bedrijf: Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Bezoekadres: Verbreepark 23 Postcode en

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek

Duurzaamheid in Agrologistiek Duurzaamheid in Agrologistiek Prof. dr. ir. Jack G.A.J. van der Vorst Wageningen Universiteit Doel sessie Gezamenlijk inzicht verkrijgen in duurzame logistiek. Discussie resulterend in: Actiepunten voor

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 21 1. Inleiding

Nadere informatie

Eco score van Mobiele Telefoons

Eco score van Mobiele Telefoons Eco score van Mobiele Telefoons Methodiek Een eco score van een mobiele telefoon wordt vastgesteld door 162 criteria. Bij het samenstellen van de criteria is gebruik gemaakt van: Levenscyclus analyse van

Nadere informatie

A. Inleiding. Laat u, voordat u gaat schilderen, dan ook goed informeren over het gebruik van de juiste verf, de samenstelling en aanverwante zaken.

A. Inleiding. Laat u, voordat u gaat schilderen, dan ook goed informeren over het gebruik van de juiste verf, de samenstelling en aanverwante zaken. een uitgave van stadsbestuur HOOGSTRATEN - samenstelling milieudienst VERVEN A. Inleiding Verven beschermen en conserveren hout en andere materialen. Tevens zijn ze decoratief. Verven bestaan uit een oplosmiddel

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

CO 2 wijzer voor Tuinen

CO 2 wijzer voor Tuinen CO 2 wijzer voor Tuinen Achtergrond Tuinen hebben van nature een groen imago en niemand denkt direct aan een bijdrage aan het klimaateffect, als men over tuinen spreekt. In de praktijk is het natuurlijk

Nadere informatie

Environmental Profile of Building Element details per variant. 9. Trap

Environmental Profile of Building Element details per variant. 9. Trap Environmental Profile of Building Element details per variant 9. Trap Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: trap 2. Verantwoordelijke uitgever Danny

Nadere informatie

Lectoraat Circular Plastics

Lectoraat Circular Plastics Festival of Inventions Lectoraat Circular Plastics Rudy Folkersma Circulaire Economie Waarom biobased, waarom recyclen? Verminderde afhankelijkheid van aardolie Verminderde CO 2 uitstoot Performance

Nadere informatie

Gebruik je kop, kies een beker!

Gebruik je kop, kies een beker! Gebruik je kop, kies een beker! www.bekerrecycling.nl Recente TNO-studie toont aan dat éénmalige (automaten)bekers in het algemeen minder belastend zijn voor het milieu dan porseleinen kopjes of mokken.

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE

VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE De ecologische effecten van Nederlandse consumptie in het buitenland PBL-Notitie Trudy Rood, Harry Wilting en Aldert Hanemaaijer 22 januari 2016 Colofon Voetafdrukken

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN Voor de productie van beton worden door veel fabrikanten hoofdzakelijk primaire grondstoffen gebruikt, te weten zand en grind. Deze worden wegens uitputting

Nadere informatie

Voorstelling VIBE vzw

Voorstelling VIBE vzw 1 Voorstelling VIBE vzw 1 > VIJFENTWINTIG JAAR ERVARING 2 VORMING & SENSIBILISERING 3 ONDERSTEUNING, BEGELEIDING & ADVIES 4 BOUWADVIES 5 WONEN MET DE NATUUR 6 ERKENNING & LABEL BOUWSECTOR 7 NATUREPLUS

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 23 1. Inleiding

Nadere informatie

Schilderen: een spel zonder grenzen? Mooier. Beter. Veveo

Schilderen: een spel zonder grenzen? Mooier. Beter. Veveo Schilderen: een spel zonder grenzen? Eerste toepassing van verf: Muurschilderingen in grotten Alleen voor het maken van afbeeldingen. Als pigmenten: Krijt Gips IJzeroxiderood IJzeroxidegeel IJzeroxidebruin

Nadere informatie

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum 1 1 Relevantie voor de bouwsector Bouwactiviteiten en gebouwen hebben een aanzienlijk aandeel in milieulast

Nadere informatie

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1)

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1) Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1) Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 2. DOELSTELLING VAN DEZE KETENANALYSE... 2 3. BEPALEN VAN DE SCOPE VAN DEZE ANALYSE... 2 4. KETENANALYSE OPNEMEN EN OPVOLGEN

Nadere informatie

Groen licht voor Led2-lampen

Groen licht voor Led2-lampen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

LEVENSCYCLUSANALYSE EN KEUZE SANERINGSMETHODE

LEVENSCYCLUSANALYSE EN KEUZE SANERINGSMETHODE Programma ntwikkeling Saneringsprocessen Waterbodems (PSW) fase 1 (1992-1996) projectleiding en secretariaat: Rijksinstituut voor ntegraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RZA) Postbus 17, 8200

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep C

Duurzaamheid in het beroep C Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep C behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Delft, CE Delft, september 2015 Deze notitie is opgesteld door: M.M.

Nadere informatie