Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht"

Transcriptie

1 Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN

2 MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING HET GEBRUIK VAN LIFE CYCLE ASSESSMENT (LCA)

3 INHOUDSOPGAVE 3 1. INLEIDING Veelheid aan duurzaamheidslabels Mogelijke Impact-verschuiving 2. LIFE CYCLE ASSESSMENT Definitie Methodologie Normen en standaarden 3. LCA TOEGEPAST IN DE BOUW Bouwmaterialen Gebouwelementen Gebouwen Wijken

4 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 4

5 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 5

6 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 6 nul-energie gebouw

7 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 7 CO 2 neutraal

8 Veelheid aan duurzaamheidslabels 8 autonoom object

9 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 9 Eco dorp

10 INLEIDING VEELHEID AAN DUURZAAMHEIDSLABELS 10 Focus vooral op energie and CO 2 tijdens gebruiksfase Belangrijke stap aangezien energie tijdens gebruik de eerste prioriteit was Gevaar van impact verschuiving - Andere milieu-effecten dan opwarming van de aarde - Andere levenscyclusfasen Nood aan een meer holistisch perspectief

11 INLEIDING MOGELIJKE IMPACT-VERSCHUIVING % 300% 250% 200% 150% 100% 50% 0% current common practice passive house passive house improved

12 INLEIDING MOGELIJKE IMPACT-VERSCHUIVING 12

13 INHOUDSOPGAVE INLEIDING Veelheid aan duurzaamheidslabels Mogelijke Impact-verschuiving 2. LIFE CYCLE ASSESSMENT Definitie Methodologie Normen en standaarden 3. LCA TOEGEPAST IN DE BOUW Bouwmaterialen Gebouwelementen Gebouwen Wijken

14 LIFE CYCLE ASSESSMENT DEFINITIE 14 Definitie: the compilation and evaluation of the inputs, outputs and potential environmental impacts of a product system throughout its life cycle (ISO 2006, p. 2). cradle-to-grave Beperkt tot milieu-impacten (1 van de 3 duurzaamheidspijlers) Enkel globale en regionale impacten op de externe omgeving Effecten met kleine kans van plaatsvinden worden niet ingerekend [Oberg]

15 LIFE CYCLE ASSESSMENT DEFINITIE 15 LEVENSCYCLUS VAN GEBOUWEN

16 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 16 OVERZICHT METHODOLOGIE Vastleggen van doel en reikwijdte Inventarisatie Interpretatie Toepassingen Impact analyse [ISO 14044]

17 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 17 DOEL EN REIKWIJDTE Functie en functionele eenheid Wat vergelijken? Isolatiemateriaal per kg, maar ander soortelijk gewicht en λ per eenheid warmteweerstand Verf per liter maar ander dekkingsvermogen (liter/m²), andere levensduur (m²/jaar) per m² en per jaar beschermd Wand per m² Gebouwen per m² vloer, per bewoner, per werkplek

18 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 18 DOEL EN REIKWIJDTE Systeemgrenzen - procesbomen Illustratie - glaswol

19 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 19 INVENTARISATIE (LCI) IN UIT - energie - grondstoffen - landgebruik - emissies - afval - landschapsaanpassingen

20 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 20 INVENTARISATIE (LCI) Illustratie - glaswol Emissies (in mg/kg rotswol) smelten spinnen behandelen Totaal Particulates CO CO H2S SO2 2 2 Fluoride 1 1 Chloride Phenol formaldehyde NH

21 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 21 IMPACT ANALYSE (LCIA) IN UIT - energie - grondstoffen - landgebruik - emissies - afval - landschapsingrepen impact

22 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 22 IMPACT ANALYSE (LCIA) NOODZAKELIJKE STAPPEN 1. Keuze te beschouwen milieu-effecten 2. Klassificatie Welke emissies welke gevolgen? Welke ontginningen welke gevolgen? Emissie klimaatsveran dering CO 2 JA NEE CH 4 JA NEE Verzuring SO 2 NEE JA NO x NEE JA 3. Karakterisatie Hoe sterk is het gevonden verband? Emissie klimaatsveran dering Verzuring OPTIONELE STAPPEN 4. Normalisatie 5. Weging CO CH SO NO x

23 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 23 IMPACT ANALYSE (LCIA) MIDPOINT methodes - belangrijkste impactcategorieën: 1. Klimaatsverandering 2. Aantasting van de ozonlaag 3. Verzuring 4. Vermesting 5. Fotochemische oxidantvorming 6. Uitstoot van toxische stoffen 7. Ioniserende straling (radio-actieve effecten) 8. Wintersmog en inorganische stoffen in de lucht 9. Kankerverwekkende stoffen 10. Uitputting van grondstoffen 11. Zoet water 12. Landgebruik

24 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 24 IMPACT ANALYSE (LCIA) ENDPOINT methodes Eco-Indicator 99: 1. Uitputting van grondstoffen 2. Impact op ecosystemen 3. Impact op menselijke gezondheid

25 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 25 IMPACT ANALYSE (LCIA) NORMALISATIE milieu-impact van het product gerelateerd aan de impact van een referentie Bijvoorbeeld: Hoe erg is impact in verhouding tot belasting voor gemiddelde Europeaan? Zelfde maateenheid voor uiteenlopende effecten Bijvoorbeeld Eco-indicator 99 (hierarchist perspective): - menselijke gezondheid: 1.55 E-02 DALY/jaar/Europeaan - uitputting grondstoffen: 5.94 E+03 MJ/jaar/Europeaan - kwaliteit ecosystemen: 5.13 E+03 PDF.m 2.yr /jaar/europeaan

26 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 26 IMPACT ANALYSE (LCIA) WEGING Voordelen beter leesbaar maken communicatie verbeten noodzakelijk voor het nemen van beslissingen bij tegengestelde indicatoren Nadeel: subjectief illustratie Eco-Indicator 99 HH: 40% QE: 40% DR: 20% ecopunten

27 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 27 INTERPRETATIE 9 8 A B asp6 asp A B asp2 0 asp1 asp2 asp3 asp4 asp5 asp6 0 asp5 asp3 asp4

28 LIFE CYCLE ASSESSMENT METHODOLOGIE 28 TOEPASSINGEN 1. Besluitvorming: Strategiebepaling Bedrijfsbeleid Productinnovatie 2. Performance tracking 3. Marketing 4. Environmental Product Declarations (EPDs) 5....

29 LIFE CYCLE ASSESSMENT NORMEN EN STANDAARDEN 29 OVERZICHT LCA STANDAARDEN EN GIDSEN Hiërarchie methodes ISO and ISO ILCD Handbook Toename in reproduceerbaarheid vergelijkbaarheid consistentie ILCD: International Reference Life Cycle Data System Environmental Footprint Door het voorzien van Technische details Keuzes die de variabiliteit beperken Duidelijke richtlijnen PEFCR: PEF Category Rules OEFSR: OEF Sector Rules Category/ Sector Rules

30 LIFE CYCLE ASSESSMENT NORMEN EN STANDAARDEN 30 OVERZICHT LCA STANDAARDEN - BOUWSECTOR ISO EN Zie LCA methode

31 LIFE CYCLE ASSESSMENT NORMEN EN STANDAARDEN 31 EUROPESE NORMEN CEN standaard Titel EN :2010 Sustainability of construction works - Sustainability assessment of buildings - Part 1: General framework EN :2011 EN :2012 EN :2012 EN15804:2012 EN15941-TR:2010 Sustainability of construction works - Assessment of buildings - Part 2: Framework for the assessment of environmental performance Sustainability of construction works - Assessment of buildings - Part 3: Framework for the assessment of social performance Sustainability of construction works - Assessment of buildings - Part 4: Framework for the assessment of economic performance Sustainability of construction works - Environmental product declarations - Core rules for the product category of construction products Sustainability of construction works - Environmental product declarations - Methodology for selection and use of generic data EN15942:2011 Sustainability of construction works - Environmental product declarations - Communication format business-to-business EN15978:2011 Sustainability of construction works - Assessment of environmental performance of buildings - Calculation method

32 LIFE CYCLE ASSESSMENT NORMEN EN STANDAARDEN 32 EUROPESE NORMEN MILIEU-IMPACT CATEGORIEËN [EN 15804, p. 33]

33 LIFE CYCLE ASSESSMENT NORMEN EN STANDAARDEN 33 EUROPESE NORMEN LEVENSCYCLUSFASEN [EN 15804, p. 33]

34 INHOUDSOPGAVE INLEIDING Veelheid aan duurzaamheidslabels Mogelijke Impact-verschuiving 2. LIFE CYCLE ASSESSMENT Definitie Methodologie Normen en standaarden 3. LCA TOEGEPAST IN DE BOUW Bouwmaterialen Gebouwelementen Gebouwen Wijken

35 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW BOUWMATERIALEN LCI databanken (generieke data) Ecoinvent (Zwitsers), bv. in SimaPro software ELCD (Europees) GABI (binnen GABI Software) 2. Databanken met Environmental Product Declarations EPDs (specifieke data) Internationale (www.environdec.com/) Noorse (www.epd-norge.no/) Franse (www.inies.fr/) Nederlandse (www.mrpi.nl/) Duitse (http://bau-umwelt.de) Britse (www.bre.co.uk/) Een Belgische EPD-databank wordt momenteel ontwikkeld 3. LCA studies Lokaal versus geïmporteerd hout [SuFiQuaD project]

36 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW BOUWMATERIALEN 36 VOORBEELD LCI FICHE [Simapro, Brick at plant/ RER U ]

37 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW BOUWMATERIALEN 37 VOORBEELD LCI FICHE [Simapro, Brick at plant/ RER U ]

38 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW BOUWMATERIALEN 38 VOORBEELD EPD FICHE

39 environmental cost (euro/m3) LCA TOEGEPAST IN DE BOUW BOUWMATERIALEN 39 LCA STUDIE - LOKAAL VERSUS GEÏMPORTEERD HOUT (SuFiQuaD project) Hardwood 600 production transport to gate (Europe) native Belgian mix imported

40 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWELEMENTEN Milieuclassificatietools NIBE OVAM MMG elementendatabank BRE - Green Guide to Specification 2. LCA-simulatietools Baubook Catalogueconstruction.ch OVAM MMG gebruikerstool (in ontwikkeling) 3. LCA studies Elementen voor woningbouw [Allacker 2010] Vloer op volle grond [Allacker et al. 2012] Technische installaties [Debacker et al. 2013]

41 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWELEMENTEN 41 VOORBEELD NIBE FICHE

42 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWELEMENTEN 42 VOORBEELD CATALOGUECONSTRUCTION.CH

43 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWELEMENTEN 43 LCA STUDIE TECHNISCHE INSTALLATIES (Debacker et al. 2013)

44 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWEN LCA-simulatietools BeGlobal Baubook Eco2Soft GPR bouwbesluit Elodie OVAM MMG gebruikerstool(in ontwikkeling) 2. LCA studies Optimalisatie van representatieve gebouwtypes [SuFiQuaD, doctoraat Karen Allacker]

45 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWEN 45 VOORBEELD BAUBOOK ECO2SOFT

46 LE (euro / inhabitant) LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWEN 46 LCA STUDIE OPTIMALISATIE VAN REPRESENTATIEVE GEBOUWTYPES (SuFiQuaD project) PEtrans PEelectricity PEwater PEheating 5000 PE IE 0 EOL E REF new optim extra optim REF new optim extra optim REF new optim extra optim terraced 1945 detached apartment

47 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW WIJKEN LCA-simulatietools GreenCalc+ (ontwikkeling werd recent stopgezet) 2. LCA studies Vergelijking van abstracte wijkmodellen [doctoraat Damien Trigaux]

48 LCA TOEGEPAST IN DE BOUW GEBOUWEN 48 LCA STUDIE VERGELIJKING VAN ABSTRACTE WIJKMODELLEN Impact van infrastructuur op basis van ruwe schatting!

49 Contact Damien TRIGAUX PhD researcher KU Leuven Department of Architecture Kasteelpark Arenberg 1 - box Leuven :

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Vloer op volle grond Domentbeschrijving geïntegreerde milieubeoordeling details van per materialengebruik variant: vloer op in volle gebouwen grond

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope 1 Introductie Duurzaamheid is tegenwoordig voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering geworden. In steeds meer bedrijven vormt het

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Binnenschrijnwerk Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: binnenschrijnwerkerij 2. Verantwoordelijke

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies

HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies JEROEN VRIJDERS, LISA WASTIELS, AN JANSSEN LABO DUURZAME ONTWIKKELING WTCB DOEL VAN DE PRESENTATIE (& OVERZICHT) Hoe groen is groen

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF)

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) 10/05/2011 Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) VITO An Vercalsteren Inhoud» Wat is een LCA algemene principes» Hoe is een LCA opgebouwd relatie met ISO Globale opbouw en aanpak Fase

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Frank De Troyer Prof. Dr. Ir. Arch. Departement Architectuur Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) KULeuven Frank.DeTroyer@asro.kuleuven.be BREEAM + meten FDT

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

1/12/2015 duurzame overheidsgebouwen

1/12/2015 duurzame overheidsgebouwen Vorming: Instrumentenvoormateriaalkeuze Milieuverantwoord bouwen: Labels, LCA, EPD, PEF een introductie Els Van de moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE PRESENTATIE kiezen van milieuverantwoorde

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Wim Maassen Fellow Life Cycle Performance Design CV Wim Maassen Fellow Technische Universiteit

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding

Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEN VAN GEBOUWEN, COMPONENTEN EN MATERIALEN Wim DEBACKER VLAAMSE INSTELLING VOOR TECHNOLOGISCH ONDERZOEK (VITO) Opleiding tot

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 6. Plat dak

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 6. Plat dak Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 6. Plat dak Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen

Bewust Duurzaam Bouwen Bewust Duurzaam Bouwen inleiding Inleiding 2 3 Energie Energieverbruik België 2005 4 Energieverbruik woning Totaal: ca. 28.000 kwh 5 Energieverbruik woning Totaal: ca. 3.000 kwh 6 Energieverbruik woning

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Vaak gestelde vragen Ecologische Productverklaring Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Mei 2012 Ecologische Productverklaring Vaak Gestelde Vragen Inhoudstafel 1. Wat is een Ecologische productverklaring

Nadere informatie

Voorstelling VIBE vzw

Voorstelling VIBE vzw 1 Voorstelling VIBE vzw 1 > VIJFENTWINTIG JAAR ERVARING 2 VORMING & SENSIBILISERING 3 ONDERSTEUNING, BEGELEIDING & ADVIES 4 BOUWADVIES 5 WONEN MET DE NATUUR 6 ERKENNING & LABEL BOUWSECTOR 7 NATUREPLUS

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen! Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!! Onderwerpen! Wat is duurzaam bouwen?! Kunnen we dit meten?! Bouwbesluit per 1-1-2013! Staaldata! MilieuRelevante ProductInformatie (MRPI)! Nationale MilieuDatabase

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

Milieu-impact van ETICS

Milieu-impact van ETICS Bij het kiezen van materialen, productsystemen en elementen voor de bouw houdt men niet alleen rekening met de technische, esthetische en economische aspecten, maar ook met de geldende regelgeving. Daarnaast

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures MACRO-COMPONENTEN EN IPHONE EN IPAD APPS November 2014 Inhoud Algoritme voor levenscyclus

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 5. Verdiepingsvloer

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 5. Verdiepingsvloer Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 5. Verdiepingsvloer Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: verdiepingsvloer 2. Verantwoordelijke

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse voor duurzame ontwikkeling Themadag leren voor duurzame ontwikkeling, 12 mei 2016 STOAS Vilentum, Wageningen Dr ir Jerke W. de Vries Inhoud Duurzaamheidsanalyse

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Taco van den Broek Normalisatie consultant Materialen en bouwproducten duurzaam aluminium 1 introduction duurzaam aluminium 2 Inhoud Korte intro over NEN Normen

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen 1 Sustainable Constructions Duurzaam stapelen Ir. Chris Hamans Rockwool International A.S. - DK 2 Duurzaam en Sustainable UK: Sustainability and Durability D: Nachhaltig und Dauerhaft NL: Duurzaam en Duurzaam??

Nadere informatie

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok Constructieve Flexibiliteit Constructief Ontwerper Part Time Universitair Docent Constructief Ontwerpen Department for the Built Environment TU/e Eindhoven University of Technology Rotterdam Mysterieland

Nadere informatie

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN INLEIDING De Europese thermische verzinkerijen hebben de noodzaak erkend van de publicatie van betrouwbare milieu-informatie voor het thermisch

Nadere informatie

Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction

Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction Journée de conférences Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction Une organisation du Laboratoire de Génie Chimique (ULg), parrainée par le pôle

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Inhoud In vogelvlucht door duurzaamheid Wat is duurzaamheid Historiek BREEAM: wat, hoe en waarom?

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen. Deel 1: Waarom?

Bewust Duurzaam Bouwen. Deel 1: Waarom? Bewust Duurzaam Bouwen Deel 1: Waarom? 1 Bewust Duurzaam Bouwen Bron: www.klimaat.be 2 1. Waarom? 1. Milieu 2. Energie 3. Overheid 4. Comfort 3 1. Waarom? 1. Milieu 2. Energie 3. Overheid 4. Comfort 4

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies 3 software Juni 2014 Algemene presentatie : Software voor de bepaling van de LCA (Life Cycle Assessment) van bruggen en gebouwen met constructiestaal

Nadere informatie

Omvangrijke renovatieopgave: traditionele aanpak of one size fits all? 104 juni 2014 duurzaam gebouwd

Omvangrijke renovatieopgave: traditionele aanpak of one size fits all? 104 juni 2014 duurzaam gebouwd Omvangrijke renovatieopgave: traditionele aanpak of one size fits all? 104 juni 2014 duurzaam gebouwd Rondetafelgesprek Renovatie De omvangrijke renovatieopgave bereikt een hoogtepunt, aangewakkerd door

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

LCA-resultaten van geleiderails

LCA-resultaten van geleiderails LCA-resultaten van s Vanuit de opzet van een nieuw Landelijk Afvalbeheerplan (LAP2) is gekeken of er door ketensamenwerking mogelijkheden kunnen worden gevonden om de milieudruk van materialen in de afvalfase

Nadere informatie

Platte daken en Duurzaamheid

Platte daken en Duurzaamheid Platte daken en Duurzaamheid Vandersanden Stijn Manager Technical Sales Belux Duurzaamheid: de integrale aanpak Antwerpen, 14 maart 2013 1 Duurzaamheid, de integrale aanpak Brandveiligheid Akoestisch comfort

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT ANALYSE

CARBON FOOTPRINT ANALYSE CARBON FOOTPRINT ANALYSE Carbon Footprint Analyse voor het hergebruik van automotive Li-ion batterijen voor de opslag van hernieuwbare energie Marlies Meijer-Willems ARN Bart in t Groen DNV-GL ARN is het

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.4 Comfortcriteria LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2

Nadere informatie

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum 1 1 Relevantie voor de bouwsector Bouwactiviteiten en gebouwen hebben een aanzienlijk aandeel in milieulast

Nadere informatie

Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee?

Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee? 15/10/2015 Duurzaam is de toekomst Wat is uw idee? Agenda Introductie AEA Group Duurzaam ondernemen Wat is een LCA LCA in de praktijk Wat kunt u met LCA 1 Introductie AEA group Spin-off van Looije Agro

Nadere informatie

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION DUURZAAM VERPAKKEN Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION Introductie Partners for Innovation is hét bureau voor duurzame innovatie. Samen met onze opdrachtgevers

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van een nieuw drinkwaterproductieproces

Levenscyclusanalyse van een nieuw drinkwaterproductieproces Levenscyclusanalyse van een nieuw drinkwaterproductieproces Michiel Zijp (RIVM), Harmen van der Laan (Oasen) Drinkwaterbedrijf Oasen heeft een verlanglijst: onberispelijk drinkwater, een toekomstbestendig

Nadere informatie

Achtergrond herziening Schaduwprijzen Milieubarometer 2011

Achtergrond herziening Schaduwprijzen Milieubarometer 2011 Achtergrond herziening Schaduwprijzen Milieubarometer 2011 Notitie Delft, december 2010 Opgesteld door: M.H. (Marisa) Korteland 2 December 2010 7.788.1 Achtergrond herziening Schaduwprijzen Milieubarometer

Nadere informatie

Wat is eigenlijk de milieubelasting van een gebouw en hoe is die op een praktische manier te bepalen?

Wat is eigenlijk de milieubelasting van een gebouw en hoe is die op een praktische manier te bepalen? Ecokosten in bouwprojecten Wat is eigenlijk de milieubelasting van een gebouw en hoe is die op een praktische manier te bepalen? Tim de Jonge Dit artikel is een vervolg op het artikel Investeren in een

Nadere informatie

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw)

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Inhoudsopgave AluEco Gevels LCA aluminium referentiekozijnen Impact materialisatie LCA o o Productniveau Gebouwniveau AluEco

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen

Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen Ing. Joke Anthonissen Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen, Universiteit Antwerpen Dr. Ing. Wim Van den bergh Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen,

Nadere informatie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie Edwin van Noort Dutch Green Building Council Inleiding tot BREEAM NL DGBC is opgericht in juni 2008 Marktinitiatief: zorg voor 1 gemeenschappelijke taal in vastgoed

Nadere informatie

DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A.

DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A. DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE VAN WOONTYPES SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A. VERCALSTEREN SCIENCE FOR A SUSTAINABLE DEVELOPMENT (SSD) Transversale

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Thermische isolatiematerialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam Gebouw: Thermische isolatiematerialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam Gebouw: Thermische isolatiematerialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel HULPMIDDELEN VOOR DE KEUZE VAN MATERIALEN Liesbet TEMMERMAN & Laurent DINAER cera a vzw Plan van de uiteenzetting

Nadere informatie

Duurzaamheidsprestatie van. Metalen Gebouwen

Duurzaamheidsprestatie van. Metalen Gebouwen 33 Duurzaamheidsprestatie van 14-10-2010 / Theo Henrar The world of steel Metalen Gebouwen MDG Symposium Bauke Bonnema Tata Steel Construction Centre Nov 2010 Inhoud Duurzaamheid: Drivers Meten Metaal

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Al enige jaren worden er in de praktijk verschillende instrumenten gebruikt waarmee de materiaalgebonden

Nadere informatie

Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre " ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik!

Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre  ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik! Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre " ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik! Inhoud Duurzaamheid Staal -> impact CO2! CO2 tijdens productie vs CO2 in Gebruik! De uitdaging

Nadere informatie

Duurzaam construeren met materialen

Duurzaam construeren met materialen Duurzaam construeren met materialen Over de CO 2 emissie van beton, staal en hout Auteur: em.prof.ir. Frans van Herwijnen Redactie: Commissie Vakmanschap VNconstructeurs Duurzaam construeren met materialen

Nadere informatie

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Project Analyse & Consultancy PAC How to present to Millennials? Opbouw presentatie Splits de vraag: 1) Staal productie in China

Nadere informatie

tim.dejonge@winket.nl 1

tim.dejonge@winket.nl 1 NVBK 17 CEEC: Cost Planning of Sustainable Housing Projects Kostenbegeleiding duurzaam bouwen Doel bijeenkomst: Oprichting Doel werkgroep: Naar een open source methodiek voor kosteneffectieve duurzaamheid

Nadere informatie

Een duurzaam bestaan voor de woning

Een duurzaam bestaan voor de woning Een duurzaam bestaan voor de woning Over de milieueffecten van het onderhouden, aanpassen en bewonen van woningen Arjen Meijer en Ad Straub, Onderzoeksinstituut OTB 3-11-2011 Delft University of Technology

Nadere informatie

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn!

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Roadmap DURABILIT Drivers and barriers Refurbishment, hergebruik en grondstoffen Footprint reductie door hergebruik Value matrix Succesfactoren Discussie DURABILIT

Nadere informatie

Schaduwprijzen chloriden en bromiden

Schaduwprijzen chloriden en bromiden Schaduwprijzen chloriden en bromiden Rapport Delft, december 2012 Opgesteld door: CE Delft Colofon Bibliotheekgegevens rapport: CE Delft Schaduwprijzen chloriden en bromiden Delft, CE Delft, december 2012

Nadere informatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie w h i t e p a p e r Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie Zie opgelegde duurzaamheidseisen als kans om nieuwe initiatieven te ontplooien en de concurrentie voor te zijn Duurzaam ondernemen

Nadere informatie

BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO

BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO VERSIE 3.0 _ APRIL 2009 BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO Bischoffsheimlaan 25 B - 1000 Brussel Tel : +32 02 209 09 00 Fax : +32 02 223 11 81 e-mail : info@iwt.be

Nadere informatie

De milieukost van bouwmaterialen

De milieukost van bouwmaterialen Duurzaam bouwen betekent de impact van het hele bouwproces zo beperkt mogelijk houden. Dat gaat in de eerste plaats over de ligging van de woning (in de dorpskern of midden in het bos), de grootte (een

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting. Eindrapport onderzoek 2010-2011

Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting. Eindrapport onderzoek 2010-2011 Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting Eindrapport onderzoek 2010-2011 1 Coverbeeld: Kunstwerk Het geheim van de Nano Marijke de Goey, Delft 2009 2uneto-vni is de ondernemersorganisatie voor

Nadere informatie

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL Algemene gegevens BREEAM-NL registratienummer: - besl u i t : Dossiernummer: - Projectnaam: Tilburg, Distlerstraat, 41 woningen Status berekening: Definitief Aanmaakdatum: 21-05-2014 Laatst gewijzigd:

Nadere informatie

HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO)

HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO) VERSIE 3.0 JANUARI 20 HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO) KONING ALBERT II - LAAN 35 BUS 16 1030 BRUSSEL - BELGIE TEL +32 (0)2 432 42 82 www.iwt.be EMAIL

Nadere informatie

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions SLOGANS & MEGATRENDS Green economy Global warming Sustainability Energy consumption Cradle to cradle Biomass Duurzaam ondernemen Recycling Cradle to grave Bioplastics Greenhouse gas emissions CO 2 reduction

Nadere informatie

Duurzaamheid van daksystemen:

Duurzaamheid van daksystemen: Duurzaamheid van daksystemen: Levenscyclusanalyse van isolatiematerialen, dakbedekking en warmteverliezen door het dak Arjen Meijer en Antonio Contarini Naast het bouwen van nieuwe gebouwen op duurzame

Nadere informatie

Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen

Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen Studiedag 16 maart 2012 Starters in het bosonderzoek Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen Thomas Schaubroeck Jeroen Staelens (UGent) Kris Verheyen

Nadere informatie