Ecobalans Radiator Zmart 2.0

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ecobalans Radiator Zmart 2.0"

Transcriptie

1 Ecobalans Radiator Zmart 2.0 Stalen radiator NHL56/ vs. Zmart 2.0 Managementsamenvatting Opdrachtgever: Zehnder Group Produktion Gränichen AG CH-5722 Gränichen Roland Diethelm Opdrachtnemer: Sinum AG Martin Kilga St. Gallen, Oktober 2016 Redingstrasse 6

2 CH-9000 St. Gallen Telefoon 071/ Fax

3 Managementsamenvatting Deze managementsamenvatting biedt een overzicht van de resultaten van de ecobalans-studie (LCA) van de Zmart 2.0-radiator en van de vergelijking met de conventionele stalen radiator NHL die als referentie voor de milieu-analyse werd gebruikt. Dit onderzoek was gebaseerd op de eisen van de internationale ISO-normen en De internationale bedrijvengroep Zehnder Group Produktion Gränichen AG biedt energiezuinige oplossingen voor een aangenaam en gezond binnenklimaat aan. In de afgelopen jaren heeft Zehnder een innovatieve radiator op basis van corrosievrije en daardoor extreem duurzame polybuteenbuizen ontwikkeld. Als een verdere stap in het Ecodesign-proces en voordat de definitieve configuratie van de Zmart 2.0 vaststond, werden diverse prototypes gemaakt en telkens aan de hand van een ecobalans geanalyseerd. Op die manier konden significante milieu-effecten worden geïdentificeerd en konden effectieve verbeteringsmaatregelen worden vastgelegd en gekwantificeerd. Onderzoekskader en doelstellingen In dit onderzoeken werden de potentiële milieu-effecten over de hele levenscyclus van de gedefinieerde radiator geanalyseerd vanaf de productie van de grondstoffen, de productie en de gebruiksfase tot aan de afvoer en verwerking van de afgedankte radiator aan het einde van de levenscyclus, d.w.z. van de wieg tot aan het graf. Afb.1: Systeemgrenzen Via de in de stuklijst van de betreffende radiator vermelde product- en procesinformatie zijn de relevante milieu-aspecten van de grondstoffen en de productie van de halffabricaten geïdentificeerd. De productie in Gränichen werd opgesplitst in de deelprocessen Montage, Lakken en Verpakking. Omdat beide radiatoren bij de installatie geen beduidende verschillen vertonen, werden deze processtappen niet verder onderzocht. De afvoer en verwerking aan het einde van de levenscyclus werd gemodelleerd aan de hand van de actueel beschikbare verwerkings- en recyclingmogelijkheden. Materiële balans De afmetingen, hoeveelheden en materialen werden overgenomen uit de stuklijsten voor de radiatoren. Standaardgegevens van ecoinvent werden gebruikt voor de grondstoffen en afgezien van enige specifieke procesinformatie ook voor de productie van de halffabricaten. Daarbij werd rekening gehouden met alle relevante materiaal- en energiehoeveelheden. De processtap Productie Gränichen met een Blackbox-opzet volgens de ECOPRO Efficiency Standard voor de bedrijfsmatige ecobalans van sinum AG geanalyseerd. Het energieverbruik werd met gekwalificeerde aannames aan de deelprocessen toegewezen, terwijl de materialen (bijv. poederlak) aan de relevante processen werden toegewezen. Om de energie- en materiaalstromen aan een individuele radiator te kunnen toewijzen, werd voor de conventionele stalen radiator het productievolume gebruikt. Aan het einde van de levenscyclus worden de metalen gerecycled en sinum AG Pagina 3 van 6

4 worden de kunststoffen verbrand. Voor de diverse transporten werden, voor zover beschikbaar, geregistreerde afstanden gebruikt. En anders werd er gebruikt gemaakt van aannames. sinum AG Pagina 4 van 6

5 Milieubelasting en broeikasgas-emissies Voor de modellering van de productsystemen, de berekening van de levenscyclus-inventarisaties en de resultaten van de effect-inschatting werd gebruik gemaakt van het gespecialiseerde REGIS-Corporate EcoPerformance-systeem van sinum AG. De milieubelasting werd berekend volgens de methodiek van de ecologische krapte (milieubelastingspunten: UBP) en voor de broeikasgas-emissies werden de factoren van IPCC 2013 (in kg CO2eq) gebruikt. Afb.2: Vergelijking van de totale milieubelasting en van de broeikasgas-emissies Slotsom De Zmart 2.0 vertoont in vergelijking met conventionele stalen radiatoren een duidelijk lagere milieubelasting (verlaging met 40%) en tevens lagere broeikasgas-emissies (ca. -20%). Dit is in hoofdzaak te herleiden tot het lagere grondstofverbruik, vooral door de vervanging van metalen delen. Maar ook het lagere energieverbruik in de productie in Gränichen leidt tot een beduidende beperking van de milieueffecten. De betekenis van de verbranding van kunststof onderdelen bij de afvoer en verwerking aan het einde van de levenscyclus - gemodelleerd als worst-case-scenario, zonder rekening te houden met crediteringen - is vooral zichtbaar bij de broeikasgasemissies. Bij de vergelijking van de beide radiatoren af fabriek - zonder rekening te houden met de producttransporten en de uiteindelijk afvoer en verwerking - komt de Zmart 2.0 nog beter uit de bus ten opzichte van de stalen radiator. De verlaging van de milieubelasting bedraagt ca. -45% en bij de broeikasgas-emissies bedraagt deze ca. -35%. Begrippen: Ecoinvent. Geharmoniseerde en transparante eco-inventarisatiegegevens, uitgegeven door het Zwitserse ecoinvent Centre v2.2 Data (2010) en de afsluitende ecoinvent-rapporten. sinum AG Pagina 5 van 6

6 IPCC Klimaänderung (Klimaatverandering 2013) Vijfde interim-rapportage van de intergouvernementele commissie voor klimaatverandering (United Nations Intergovernmental Panel on Climate Change). CO2eq. Karakteristiek voor het broeikasgas-potentieel van stoffen in de atmosfeer van de aarde. Als referentiewaarde wordt het broeikasgas-effect van kooldioxide gebruikt. UBP. Kwantitatieve aanduiding voor de milieubelasting in de vorm van een getalswaarde volgens het concept van de ecologische krapte. Milieubelastingspunten worden bepaald op basis van de mate waarin wordt voldaan aan milieupolitieke kwaliteitsdoelen voor lucht, water, grond en natuurlijke hulpbronnen in Zwitserland. sinum AG Pagina 6 van 6

MINIMALISTISCH DESIGN

MINIMALISTISCH DESIGN Design radiatoren Comfortabele ventilatie Verwarmings- en koelplafondsystemen Clean air solutions Altijd het beste klimaat voor een MINIMALISTISCH DESIGN Zehnder Zmart: de design radiator die zich onopvallend

Nadere informatie

Altijd het beste klimaat voor een IDEAAL DESIGN. Zehnder Zmart: onopvallende en efficiënte design radiator

Altijd het beste klimaat voor een IDEAAL DESIGN. Zehnder Zmart: onopvallende en efficiënte design radiator Design radiatoren Comfortabele ventilatie Verwarmings- en koelplafondsystemen Clean air solutions Altijd het beste klimaat voor een IDEAAL DESIGN Zehnder Zmart: onopvallende en efficiënte design radiator

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

CO2 impact kringloopbedrijven

CO2 impact kringloopbedrijven CO2 impact kringloopbedrijven CO2 besparing gerealiseerd in 2014 door Stichting Aktief Dhr. G. Berndsen Gildenstraat 43 7005 bl Doetinchem Tel. 0314330980 g.berndsen@aktief-groep.nl Samenvatting Met 1

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering Zonne-energie 2012: prijs 21 ct per kwh; 2020 prijs 12 ct kwh Groen rijden; energiehuizen, biologisch voedsel Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen Stichting Stimular www.stimular.nl 010 238

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Page 1 of 6 Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Hoe voorspeld? Klimaatscenario's voor Nederland (samengevat) DOWNLOAD HIER DE WORD VERSIE In dit informatieblad wordt in het kort klimaatverandering

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Inleiding Op 2 december 21 heeft Vialis het CO 2 -bewust certificaat op niveau 3 behaald. Niveau 3 van de CO 2 - prestatieladder is met name gericht

Nadere informatie

CO2-voetafdruk van beleggingen

CO2-voetafdruk van beleggingen CO2-voetafdruk van beleggingen Waarom meet ACTIAM de CO 2 -voetafdruk van haar beleggingen? Klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Daarom steunt ACTIAM het klimaatakkoord

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen

Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen MANAGEMENTSAMENVATTING Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen Een LCA-onderzoek met een volledige gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse, uitgevoerd in overeenstemming met ISO-normen 14040 en 14044,

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer Datum: 4 december 2014 Status: definitief Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. November 2014 Bedrijfsgegevens Bedrijf: Aannemingsbedrijf

Nadere informatie

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland Screening LCA van e-waste recycling in Nederland 2009-2012 Datum: 9 april 2013 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1006b In opdracht van: Uitgevoerd door: Hendrik Bijker, Wecycle Jorrit Leijting, PRé

Nadere informatie

Milieu Impact van Composieten

Milieu Impact van Composieten Milieu Impact van Composieten Ben Drogt BiinC Ben Drogt,BiinC Aerospace Engineer sinds 1987 23 jaar bijdsm in verschillende R&D and Business posities Sinds 2006 focus op composieten, innovatie en duurzaamheid

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Peek B.V. Ketenanalyse CO 2 emissies Productie betonpalen versus stalen buispalen

Peek B.V. Ketenanalyse CO 2 emissies Productie betonpalen versus stalen buispalen Peek B.V. Ketenanalyse CO 2 emissies Productie betonpalen versus stalen buispalen 1 september 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Relevantie, motivatie 3 1.2 Ketenanalyses binnen scope 3 3 2 Geluidsschermen

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE

Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE 1. INLEIDING De uitstoot van CO2 kan in kaart worden gebracht aan de hand van drie scope s. Emissies in scope 1 zijn alle directe emissies. Scope

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2005 664 Besluit van 12 december 2005, houdende regels met betrekking tot de instelling van een nationaal inventarisatiesysteem voor broeikasgassen

Nadere informatie

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Oktober 5,2009 Inhoudstafel INLEIDING.4 1. METHODIEK EN BRONNEN.5 1.1. METHODIEK... 5 1.2. ONDERSTELLINGEN...

Nadere informatie

Toelichting 04: Flexibele maatregelen

Toelichting 04: Flexibele maatregelen Toelichting 04: Flexibele maatregelen EBO infosessie, 16/09/2014 Ilse FORREZ Advisor Energy and Climate Mogelijkheid tot flexibiliteit Flexibele maatregelen geven de mogelijkheid aan de onderneming om

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015 DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten van

Nadere informatie

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Inleiding De complexiteit van ons afvalwatersysteem is, naast de lange levensduur,

Nadere informatie

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN Voor de productie van beton worden door veel fabrikanten hoofdzakelijk primaire grondstoffen gebruikt, te weten zand en grind. Deze worden wegens uitputting

Nadere informatie

Ketenanalyse herverlichting "Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel"

Ketenanalyse herverlichting Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel Ketenanalyse herverlichting "Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel" Auteur: Nick van Moerkerk Versie: 1.3 Datum: 07-07-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum:

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

Alles van waarde beschermen en behouden

Alles van waarde beschermen en behouden Alles van waarde beschermen en behouden Rond 2050 wonen er zo n 9 miljard mensen op onze aarde. De vraag naar water, mais, olie en metaal zal dan ook drastisch toenemen. Onze aarde is niet onuitputtelijk,

Nadere informatie

Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard

Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard 2013 Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard BRUCO ZEGVELD B.V. HEIFRA B.V. Bruco Zegveld

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D014405/02.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D014405/02. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 juli 2011 (25.07) (OR. en) 13113/11 E V 627 I GEKOME DOCUME T van: de Europese Commissie ingekomen: 15 juli 2011 aan: de heer Uwe CORSEPIUS, secretaris-generaal van

Nadere informatie

CO 2 -neutraal drukwerk produceren met Ricoh

CO 2 -neutraal drukwerk produceren met Ricoh CO 2 -neutraal drukwerk produceren met Ricoh De meerwaarde van verantwoord grafisch ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) staat bij grafimediabedrijven hoog op de agenda. Ook opdrachtgevers

Nadere informatie

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik Partners for Innovation BV Siem Haffmans i.s.m. IVAM UvA BV Research and Consultancy on Sustainability Bart Krutwagen / Niels Jonkers 31 maart 2011 1.

Nadere informatie

Rapportage Scope 3 Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard

Rapportage Scope 3 Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard 2014 Rapportage Scope 3 Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard Gebr. Algra B.V. Huchten 1 9222 LP Drachtstercompagnie

Nadere informatie

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN INLEIDING De Europese thermische verzinkerijen hebben de noodzaak erkend van de publicatie van betrouwbare milieu-informatie voor het thermisch

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Lonneke de Graaff-van der Kamp NL Energie en Klimaat (Agentschap

Nadere informatie

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Introductie van het bedrijf Uitvinder van de Heuga tapijttegel Omzet $ 1 miljard 3500 medewerkers

Nadere informatie

Broeikasgas Verificatieverklaring Nummer verklaring: FP/14/000117

Broeikasgas Verificatieverklaring Nummer verklaring: FP/14/000117 Broeikasgas Verificatieverklaring Nummer verklaring: FP/14/000117 De methodiek en de berekeningen voor de bepaling van de emissie-inventaris, betreffende het jaar 2014, van: DYKA B.V. te Produktieweg 7

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging

Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging Meer hout voor een betere planeet Beleidsmakers zoeken allerlei manieren om broeikasgasemissies te verminderen. De rol van bossen en bosbouw vormt

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1, 5.A.2.)

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1, 5.A.2.) Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1, 5.A.2.) Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 REFERENTIES... 2 2. DOELSTELLING EN BEPALEN SCOPE VAN DIT KETENINITIATIEF... 2 BEOORDELING KETENINITIATIEF AAN DE GHG-PROTOCOL

Nadere informatie

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49)

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Programma Precisie Landbouw Verplichtingennr: 1400007552 Agrifirm Plant Maart 2012 INHOUD INLEIDING... 3 1. CARBON FOOTPRINT...

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES November 2014 Agenda 12/10/2014 2 12/10/2014 3 Scope van de studie Doel: vergelijk

Nadere informatie

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint Inhoud Cursus CO 2 -footprint Hoe maak je de footprint en wat heb je eraan? 27 mei 2013 Voor de Werkgroep Monitoren van MPZ Wat is CO 2 en waarom hebben we het daar over? CO 2 -footprint t.o.v. Milieubarometer

Nadere informatie

De duurzaamheid van perspulp

De duurzaamheid van perspulp De duurzaamheid van perspulp Mini symposium OPNV 12 juni 2012 Ad Backx Manager Milieu- en Arbozaken A. Backx Duurzaamheid (vanaf 1-6-2012) Inhoud presentatie 1. Profiel Suiker Unie 2. MVO bij Suiker Unie

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 MVO netwerk

Nadere informatie

Zehnder Zmart: de ideale design radiator voor zeer uiteenlopende bouwsituaties

Zehnder Zmart: de ideale design radiator voor zeer uiteenlopende bouwsituaties Design radiatoren Comfortabele ventilatie Verwarmings- en koelplafondsystemen Clean air solutions Altijd het beste klimaat voor een EENVOUDIGE INSTALLATIE Zehnder Zmart: de ideale design radiator voor

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Energiezuinige verwarmingssystemen

Energiezuinige verwarmingssystemen Warmte en Energie Energiezuinige verwarmingssystemen Geniet van dit moderne systeem van glaspanelen met infrarood verwarming, dat zorgt voor een gezond en behaaglijk binnenklimaat. SWISSMade Slim Energie

Nadere informatie

Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility

Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility Scope 3 Ketenanalyse Coaten kasten Verkeersregelautomaat (VRA) Dynniq Mobility Berry Krouwel Directeur Operations Dynniq Mobility Datum Handtekening Pieter van Manen HSE Manager Dynniq Mobility Datum Handtekening

Nadere informatie

VIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE EN

VIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE EN VIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE ENVIRONMENT & HÅG & THE EN Witteveen Projectinrichting Ouderkerk a/d Amstel Tel: 020-496 5030 Fax: 020-496 3052 info@witteveen.nl www.project-inrichting.nl

Nadere informatie

Material Value Circle

Material Value Circle Material Value Circle Meerwaarde in de circulaire waarde keten Lonneke de Graaff Materials 2014 l.graaff@dpivalucentre.nl Inhoud DPI Value Centre Wat is de Value Circle? Waarom kijken naar de Value Circle?

Nadere informatie

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Klimaatimpact van de 0,5 liter PET-fles Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Openbare notitie Delft, april 2011 Opgesteld door: M.M. (Marijn) Bijleveld G.C. (Geert) Bergsma

Nadere informatie

Wat kan je met LCA studies?

Wat kan je met LCA studies? Wat kan je met LCA studies? Verbetermogelijkheden van een keten/product inventariseren Verschillende producten/ketens milieukundig vergelijken Beleidsopties vergelijken en optimaliseren Tot op zekere hoogte

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en verwijssysteem

Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en verwijssysteem Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en CO2 Prestatieladder Ketenanalyse parkeerdetectie- en Datum: 10-01-2015 Versie:5 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1 Vaststellen

Nadere informatie

Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat

Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat DEFINITIEVE RAPPORTAGE Ketenanalyse ophoogzand voor MNO Vervat Betrokkenen: John Kerstjens Sander Hegger Maxim Luttmer MNO Vervat Groep Vestiging Rotterdam, november 2010 Rapportage Ketenanalyse ophoogzand

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Ketenanalyse diensten ingenieursbureau

Ketenanalyse diensten ingenieursbureau Ketenanalyse diensten ingenieursbureau Titel : Ketenanalyse diensten ingenieursbureau Robert Bosch B.V. Status : definitief Versie : 1.0 Datum : 19-08-2014 Auteurs : Martin Vos, Willem Groenendijk, Johan

Nadere informatie

Spaar het Klimaat. Op naar een gedeelde visie!

Spaar het Klimaat. Op naar een gedeelde visie! Spaar het Klimaat Op naar een gedeelde visie! VISIE SPAAR HET KLIMAAT In het begin van de zomer 2013 is tijdens een laatste sessie gesproken over de vernieuwing van de missie en visie van Spaar het Klimaat.

Nadere informatie

Meest Materiële scope 3 emissies

Meest Materiële scope 3 emissies Meest Materiële scope 3 emissies Opdrachtgever Maurice Huits Vialis Contactpersoon Christine Wortmann 06 4613 9518 Rapportage Referentie CW/160562 Versie 1.1 Datum 19 oktober 2016 Status Definitief Inhoudsopgave

Nadere informatie

Koken met de groene antikleefpan

Koken met de groene antikleefpan Adres Antoon Catriestraat 16 Contactpersoon Website 9031 Drongen David Verhofstadt Communications Manager www.green-pan.com Koken met de groene antikleefpan Activiteiten GreenPan is een Gents bedrijf dat

Nadere informatie

Gebruik van Delft-FEWS voor een wereldwijde analyse van de hydrologische consequenties van klimaatverandering

Gebruik van Delft-FEWS voor een wereldwijde analyse van de hydrologische consequenties van klimaatverandering Gebruik van Delft-FEWS voor een wereldwijde analyse van de hydrologische consequenties van klimaatverandering Frederiek Sperna Weiland Rens van Beek Jaap Kwadijk Albrecht Weerts Marc Bierkens Introductie

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

4.A.1 KWANTIFICERING SCOPE 3 EMISSIES

4.A.1 KWANTIFICERING SCOPE 3 EMISSIES 4.A.1 KWANTIFICERING SCOPE 3 EMISSIES INHOUD 1. Inleiding... 2 3. Methodiek... 4 4. Indeling categorieën scope 3 emissiebronnen... 5 4.1 beschrijving van de categorieën... 5 4.2 Toelichting relevantie

Nadere informatie

Inspanning voor. duurzame. betonproducten

Inspanning voor. duurzame. betonproducten Inspanning voor duurzame betonproducten 1 Een duurzame wereld begint bij jezelf. Beton is en blijft een belangrijk en populair bouwmateriaal. Dit betekent dat we meer aandacht moeten geven aan het verduurzamen

Nadere informatie

4A1 + 3 - CO2 Ketenanalyses scope 3 2ParkUp & Cluster Line

4A1 + 3 - CO2 Ketenanalyses scope 3 2ParkUp & Cluster Line 4A1 + 3 - CO2 Ketenanalyses scope 3 2ParkUp & Cluster Line Versie : definitief 25 maart 2015 Klaver Fietsparkeervoorzieningen Weberstraat 5 7903 BD Hoogeveen Inhoudsopgave Inleiding 1 Deel A Ketenanalyse

Nadere informatie

Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering

Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering Datum: 7-9-2015 Status: definitief Door: QSN, Gea Helms Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 1.1 Scope... 3 1.2 Metaalrecycling... 4 1.3 Asbest... 4 2. Keten asbestverwijdering...

Nadere informatie

Berekening van emissies stationaire bronnen door brandstofverbruik11

Berekening van emissies stationaire bronnen door brandstofverbruik11 0 Berekening van emissies stationaire bronnen door brandstofverbruik11 Bas Guis Publicatiedatum CBS-website: 4 juli 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer

Nadere informatie

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Suzanne de Vos-Effting OPZET PRESENTATIE Motivatie RWS milieuprofielen scheepsbrandstof Aanpak berekening Resultaten Gebruik milieuprofielen

Nadere informatie

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Oktober 5, 2009 Inhoudstafel INLEIDING... 4 1. METHODIEK EN BRONNEN... 5 1.1. METHODIEK... 5 1.2.

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Nulmeting Datum: 22 november 2012 Versie: Eindrapport Project nummer: C423 In opdracht van: Uitgevoerd door: Vakgroep Lichtreclame, Uneto-VNI Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Ketenanalyse zandbak reiniging

Ketenanalyse zandbak reiniging Ketenanalyse zandbak reiniging Voor GKB REALISATIE Boskoop, 17 februari 2014 Versie 2 Pagina 1 van 14 Opdrachtgever: GKB REALISATIE. Middelweg 1 2992 SP Barendrecht Onderzoeksrapport: 3-2013 dec. 2013

Nadere informatie

Cleanpanel. Hoogwaardige wand- en plafondpanelen voor de carwash-industrie

Cleanpanel. Hoogwaardige wand- en plafondpanelen voor de carwash-industrie Cleanpanel Hoogwaardige wand- en plafondpanelen voor de carwash-industrie Hoogwaardige kunststof panelen Bouwimpex heeft meer dan 25 jaar ervaring met de productie van hoogwaardige kunststof producten

Nadere informatie

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1)

Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1) Ketenanalyse opnemen wegenonderhoud (4.A.1) Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 2. DOELSTELLING VAN DEZE KETENANALYSE... 2 3. BEPALEN VAN DE SCOPE VAN DEZE ANALYSE... 2 4. KETENANALYSE OPNEMEN EN OPVOLGEN

Nadere informatie

ZIET ER PRACHTIG UIT, IS UITERST FLEXIBEL EN VERLEGT DE GRENZEN.

ZIET ER PRACHTIG UIT, IS UITERST FLEXIBEL EN VERLEGT DE GRENZEN. girolex 656 giroflex 656 Een perfecte stoel moet vooral één ding: zo flexibel als zijn gebruiker en op elk moment ondersteunend zijn. Uitgerekend dat gaf de doorslag bij de vormgeving van de giroflex 656.

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

R. de Groot Katelijn van den Berg 23 januari 2013 De Klerk Waterbouw 06 1587 2969 Referentie KB/121468

R. de Groot Katelijn van den Berg 23 januari 2013 De Klerk Waterbouw 06 1587 2969 Referentie KB/121468 R. de Groot Katelijn van den Berg 23 januari 2013 De Klerk Waterbouw 06 1587 2969 Referentie KB/121468 1/18 1. Inleiding 3 1.1 Vaststellen onderwerpen ketenanalyses 3 1.2 Leeswijzer 4 2. Doelstelling van

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis"

Ketenanalyse stalen kozijnen in project Mauritshuis Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis" Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Koninklijke Woudenberg 3 1.3. Opbouw 4 Stap 1: Globale berekening van

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Eindrapport (2 e versie) VERTROUWELIJK

Eindrapport (2 e versie) VERTROUWELIJK LCA COMPOSIETBRUG Eindrapport (2 e versie) VERTROUWELIJK Betrokkenen: Ben Drogt Koos van Baarzel Henk Bosch Simon de Jong Jan Peeters Diana de Graaf (projectleider) Lieke van Rossum Mireille Reijme Jacqueline

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

Plus groen beton. Groen, groener, groenst

Plus groen beton. Groen, groener, groenst Plus groen beton Groen, groener, groenst De plussen van groen beton Een breed pakket secundaire grondstoffen PLUS groen beton is op basis van recyclingmaterialen als gewassen gerecyclede spoorwegballast

Nadere informatie

1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN

1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN 1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN Levenscyclus Korte benaming Formulering DU van nikkelmetaal Systematische benaming op basis van gebruiksomschrijving SU: SU14: Productie van basismetalen

Nadere informatie