Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk"

Transcriptie

1 Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

2 AGENDA Houtcafé 25 september uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH uur Inleiding CO 2 -footprint en CO 2 -prestatieladder Christine Wortmann, Adviseur Duurzaamheid & MVO, Primum, Driebergen uur Inleiding BREEam Mark Spetter, directeur, Globalance, Almere uur Discussie uur Napraten onder genot van hapje en drankje

3 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

4 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

5 MILIEUASPECTEN VAN HOUT

6 HERNIEUWBARE GRONDSTOF

7 KEURMERKEN VOOR GOED BOSBEHEER DUURZAAM BEHEERDE BRON

8 100% MATERIAALGEBRUIK

9 GESLOTEN LEVENSCYCLUS

10 Cascade effect RECYCLEBAAR RECYCLEBAAR

11 CRADLE TO CRADLE

12 CRADLE TO CRADLE

13 VERMINDERING BROEILASEFFECT MINDER KLIMAATVERANDERING: GEBRUIK HOUT!

14 Hout legt CO 2 vast - CO 1 m vastlegging: hout = 0,9 ton CO 2 - CO 2 - sink-effect: : 0,9 ton CO 2 = 0,9 ton CO2 - CO 2 - substitutie: 1 m3 = 1,1 ton CO 2 0,9 ton + 1,1 ton = 2,0 ton CO 2 m 3 O,9t

15 9 verdiepingen CLT London, Waugh Thistleton Architects

16 Hout 350 Beton 700 Staal Aluminium Tabel : Energie verbruik bouwmaterialen (kw/m3)[bron: NTC, 1998] Energieverbruik productie grondstof LAGE ENERGIE-INHOUD

17 LCA Bron: NIBE Duurzame Bouwmaterialen

18 Source: Athena Sustainable materials Institute

19 Moisture regulation Natural insulation capacity No heat accumulation Non toxic No radiation Warm aesthetics Comfortable ZOND BINNENMILIEU

20 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

21 Wat is een Levenscyclus Analyse (LCA?) Maakt milieubelasting in gehele keten inzichtelijk Maakt milieubelasting eenheden vergelijkbaar In de bouw te gebruiken voor: - grondstoffen, - producten, - bouwdelen, en - gebouwen Data + Rekenmodule = Score (Toerekening milieueffecten aan eenheid product) Normen: ISO ISO EN Benaderingen: Cradle to gate Cradle to grave

22 Hoe werkt een Levenscyclus Analyse (LCA?) Databank (EcoInvent, Gabi, ILCD, USDA, Athena, etc.) - productdata, milieubelasting en emissies - productbladen: samenstelling product per eenheid (Functionele Eenheid (FE: m1, m2, m3)) + Rekenmodule (EcoInvent, Simapro, GreenCalc,DuboCalc etc) - rekenprogramma (volgens NEN 8006/ EN 15804) - vertaald data per FE, via milieu-effecten, naar eindscore = Eindscore (systematiek verschilt per LCA-methode) - Puntensysteem (bv score is:100, 131, 200) - Classificatie (bv klasse 1a, 3b, 7b) - Milieukosten Indicator: score milieueffect wordt gemonitatiseerd ( /FE)

23 Wat moeten we weten? Input Processen Emissies/Output Energie Winning Productie Gebruik Afvalfase Lucht Gas Water Water Bodem Verpakkingen Overige stoffen Hergebruik Overig

24 Winning grondstof Energie Kettingzaag Schonen Emissies Gas Water Forwarder /lier Vellen Uitslepen Water Afval Verpakkingen Overige stoffen Truck Transport naar zagerij Rondhout Overig

25

26 Milieueffect-categorieën Voorbeeld uit milieuclassificatie NIBE volgens TWIN

27 CO 2 -footprint

28

29

30 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

31 Bouwbesluit 2012 Milieu Prestatie Gebouwen Doel overheid: 1) Verlagen energiegebruik, verhogen energie efficiëntie gebouwen (EPC/EPG en Energie-nul) 2) Verlagen milieubelasting van materialen bij nieuwbouw en renovatie Bouwbesluit 2012 is een eerste aanzet om de milieubelasting van materialen in gebouwen terug te dringen

32 Artikel 5.8 Aansturingsartikel Een te bouwen bouwwerk is zodanig dat de belasting van het milieu door de in het bouwwerk toe te passen materialen wordt beperkt. Artikel 5.9 duurzaam bouwen Voor de samenstelling van constructie-onderdelen van woonfuncties en gebouwen met kantoorfuncties met een GO > 100 m2 is de uitstoot van broeikasgassen en de uitputting van grondstoffen gekwantificeerd volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW werken

33 Milieuprestatieberekening (MPG): - omgevingsvergunningsaanvraag - nieuwbouwwoningen en kantoren - grondoppervlak > 100 m2

34 Artikel 3.1 Waar in artikel 5.9 van het besluit wordt verwezen naar de Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken is bedoeld de Berekeningswijze voor het bepalen van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken gedurende hun gehele levensduur, gebaseerd op de levenscyclusanalysemethode (LCA)

35 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

36 Nationale Milieudatabase (NMD) LCA s Productkaarten in Nationale Milieu Database Rekenmethode Milieuprofiel voor vergunningsaanvraag BREEam (Materialen tool)

37 Cradle to gate to grave Jaar 0 Jaar 75 Winning Productie Bouw Onderhoud & beheer Transport Afvalfase

38

39 Nationale Milieudatabase Drie soorten lca s in NMD: - Categorie 3: Merkongebonden, niet getoetste data - Categorie 2: Merkongebonden, getoetste data - Categorie 1: Merkgebonden, getoetste data NEN > NEN-EN (eind 2014) Duurzaamheid van bouwwerken - Milieuverklaringen van producten - Basisregels voor de productgroep bouwproducten NEN-EN 15978:2011 en Duurzaamheid van constructies - Beoordeling van milieuprestaties van gebouwen - Rekenmethode

40 Milieuprestatie berekening (MPG): totale milieukosten per m2 BVO

41 Milieuprestatieberekening 1. GPR Bouwbesluit 2. MRPI- free tool MPG 3. Materialentool DGBC 4. DuBoCalc (GWW)

42 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

43 Environmental Product Declaration (EPD) - Vereenvoudige LCA op productniveau - In de toekomst verplicht vanuit CPR - NEN-EN 15804:2012 en Duurzaamheid van bouwwerken - Milieuverklaringen van producten - Basisregels voor de productgroep bouwproducten - NEN-EN 16485:2014 en Rondhout en gezaagd hout - Milieuverklaringen van producten - Basisregels voor de productgroepen houtproducten en op hout gebaseerde producten voor gebruik in de bouw

44 Environmental Product Declaration (EPD)

45 Environmental Product Declaration (EPD) Beschrijvingen - Bedrijf - Certificerende instelling - Normen van toepassing - Product specificatie - Procesbeschrijvingen Analyse - Energie gebruik - Grondstofgebruik - Transport - Afval/hergebruik Resultaat - Overzicht milieubelasting per milieucategorie

46 Environmental Product Declaration (EPD) - In de toekomst waarschijnlijk onderdeel van CE-markering - Beschrijven essentiële milieu-eigenschappen Bijv. bijdrage broeikaseffect, uitputting, verzuring,.. CE Houthandel Janssen Vurenhoutlaan 34, 1234 AB HOUTEN NEN-EN Massief houten wand-gevelbekleding Brand en rookklasse: F Volumieke massa en dikte: 370, <18/13 mm Western Red Cedar NEN-EN Bijdrage broeikasgas: Ozondepletie: Verzuring: E WC THPL 2 370/ /0.3 E1

47 MILIEUASPECTEN VAN HOUT USP s van hout op milieugebied Levenscyclus Analyse (LCA) Bouwbesluit en Milieuprestatie gebouwen Nationale Milieudatabase Environmental Product Declaration LCA en de houtsector

48 LCA en de houtsector Diverse onderzoeken VVNH: - Afgerond: 6 bouwdelen - Lopende onderzoeken: 2 bouwdelen en Grondstofstromen 5 continenten - Samenwerkingsvormen in de sector worden onderzocht ten aanzien van: - vergelijkende studies, - onderzoek naar alternatieve vormen van verificatie, - en modules om EPD s te genereren voor lidbedrijven.

49 VRAGEN

50

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE Wat zit er achter instrumenten zoals GPR Gebouw, MRPI-MPG en BREEAM-NL / DGBC Materialentool? Harry van Ewijk (SGS) NVBV-Kennisdag, 14 juni 2017 1 HARRY

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid Kingspan Geïsoleerde Panelen Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid TOEKOMSTBESTENDIG BOUWEN Wie bouwt voor de toekomst weet ook dat je verder moet denken dan de gewenste levenscyclus van een

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Duurzaam bouwen, betere toekomst

Duurzaam bouwen, betere toekomst Duurzaam bouwen, betere toekomst Welke keuzes kunt u vandaag maken Jeannette Levels Directeur Stichting MRPI, www.mrpi.nl Vennoot LBP SIGHT Duurzaam bouwen in 30 minuten Waarom? Wat? Hoe? Wie? Waarom?

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik. Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen

Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik. Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen Aantoonbaar duurzaam materiaalgebruik Kwantificeren van milieuprestaties van gebouwen Aanleiding Het schaarser worden van grondstoffen maakt zorgvuldig omgaan met bouwmaterialen (nog) belangrijker! Wat

Nadere informatie

PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD. Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase

PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD. Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase PROCEDURE GELIJKWAARDIGHEID VASTSTELLEN EN TOETSEN DATA VOOR NMD Bijlage C: SBK-Toetsingsprotocol Opname data in de Nationale Milieudatabase Concept, versie 2.0, 23 juni 2014 SBK Stichting Bouwkwaliteit

Nadere informatie

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Al enige jaren worden er in de praktijk verschillende instrumenten gebruikt waarmee de materiaalgebonden

Nadere informatie

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN Vastgesteld door het CvD Duurzaamheid bouwproducten, d.d. 2014-xx-xx Uitgave: IKOB-BKB,

Nadere informatie

Daadwerkelijk duurzaam

Daadwerkelijk duurzaam Daadwerkelijk duurzaam Wie we zijn De ROCKWOOL Group is wereldwijd marktleider in steenwol isolatieproducten en -systemen. Verdeeld over 27 productielocaties en meer dan 30 verkooplocaties heeft de ROCKWOOL

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Seminar duurzaam bouwen met staal dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Inhoud Inleiding ontwikkelingen duurzaam

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting

MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE. Suzanne de Vos-Effting MILIEUPROFIELEN VAN SCHEEPSBRANDSTOFFEN IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Suzanne de Vos-Effting OPZET PRESENTATIE Motivatie RWS milieuprofielen scheepsbrandstof Aanpak berekening Resultaten Gebruik milieuprofielen

Nadere informatie

DuCO N:\3435\C\R\R-01

DuCO N:\3435\C\R\R-01 Postbus 50521 3007 JA Rotterdam Piekstraat 77 3071 EL Rotterdam T 010 201 23 60 E imd@imdbv.nl www.imdbv.nl HANDLEIDING DuCo PROJECT: DuCO KENMERK: N:\3435\C\R\R-01 RAPPORTDATUM: 21-12-2012 OPDRACHTGEVER:

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015

Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015 Bepaling van de milieuprestaties van gebouwen en gww-werken (MPG) Geactualiseerde versie 2015 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Bepaling van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken 7 2.1 Klare taal in de bouw

Nadere informatie

Product sheet. Milieukostenberekening Materiaalgebruik. Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam. financiële fundament onder uw bouwprojecten

Product sheet. Milieukostenberekening Materiaalgebruik. Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam. financiële fundament onder uw bouwprojecten Product sheet Milieukostenberekening Materiaalgebruik 1 Koningin Wilhelminalaan 2, Leidschendam IGG Bointon de Groot Postbus 444 2240 AK Wassenaar Rijksstraatweg 354a 2242 AC Wassenaar T. 070-514 54 20

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

SBK Nationale Milieudatabase

SBK Nationale Milieudatabase SBK Nationale Milieudatabase Betreft : SBK-procedure opname productdata in de Nationale Milieudatabase Versie : 1.0 Status : Definitief Datum : 1 juli 2011 Stichting Bouwkwaliteit (SBK) Visseringlaan 22b

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Alles van waarde beschermen en behouden

Alles van waarde beschermen en behouden Alles van waarde beschermen en behouden Rond 2050 wonen er zo n 9 miljard mensen op onze aarde. De vraag naar water, mais, olie en metaal zal dan ook drastisch toenemen. Onze aarde is niet onuitputtelijk,

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com m.nods@nods-consultancy.com Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen

Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen 08.06.2017 Edwin van Noort Odette Ex Mantijn van Leeuwen *werknaam INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform INSIDE INSIDE-Platform

Nadere informatie

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen?

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of slopen en nieuw bouwen? Verschenen in Vastgoedmarkt, juni 2011 John Mak, W/E adviseurs Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Kiezen voor nieuwbouw

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen! Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!! Onderwerpen! Wat is duurzaam bouwen?! Kunnen we dit meten?! Bouwbesluit per 1-1-2013! Staaldata! MilieuRelevante ProductInformatie (MRPI)! Nationale MilieuDatabase

Nadere informatie

REGEL- GEVING BOEKJE

REGEL- GEVING BOEKJE REGELGEVING BOEKJE WEGWIJZER IN BOUWREGELGEVING, NORMERING EN CERTIFICERING Bouwwerken moeten passen in hun omgeving en mogen geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van bewoners en gebruikers.

Nadere informatie

Waarom scoort aluminium niet beter?

Waarom scoort aluminium niet beter? Aluminiummiddag 27.04.2010 Waarom scoort aluminium niet beter? In het hol van de leeuw te gast? prof.dr.ir. Michiel Haas 1 Inhoudsopgave Voorstellen Materiaal prestatie instrumenten Nederlandse Nationale

Nadere informatie

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11

Ketenanalyse. Aannemingsbedrijf van der Meer. Datum: 4 december 2014. Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer Datum: 4 december 2014 Status: definitief Pagina 1 van 11 Ketenanalyse Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. November 2014 Bedrijfsgegevens Bedrijf: Aannemingsbedrijf

Nadere informatie

Een overzicht van duurzame rekentools. Ir. Ragna Clocquet Sr. adviseur duurzaam bouwen en energie

Een overzicht van duurzame rekentools. Ir. Ragna Clocquet Sr. adviseur duurzaam bouwen en energie Een overzicht van duurzame rekentools Ir. Ragna Clocquet Sr. adviseur duurzaam bouwen en energie Introductie Royal HaskoningDHV + Introductie Royal HaskoningDHV Environmental Geotechnical Mechanical Coastal

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw)

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Inhoudsopgave AluEco Gevels LCA aluminium referentiekozijnen Impact materialisatie LCA o o Productniveau Gebouwniveau AluEco

Nadere informatie

Trends in duurzaam bouwen

Trends in duurzaam bouwen Trends in duurzaam bouwen De ontwikkeling naar energie neutraal bouwen en duurzaam materiaalgebruik auteur ir. W.D. Wormgoor ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - ROERMOND - DÜSSELDORF - BONN - BERLIJN - PARIJS

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Woning te Leiden. Milieuprestatieberekening. Behoort bij beschikking van Burgemeester en Wethouders van Leiden

Woning te Leiden. Milieuprestatieberekening. Behoort bij beschikking van Burgemeester en Wethouders van Leiden Woning te Leiden Milieuprestatieberekening Behoort bij beschikking van Burgemeester en Wethouders van Leiden Wabo 142107-1497165 Woning te Leiden Milieuprestatieberekening Opgesteld door: Datum: 03-10-2014

Nadere informatie

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools KAM INFRA DAG 8 NOVEMBER 2012 Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools Helen Visser Bouwend Nederland Enorme groei keurmerken en certificaten duurzaamheid Als gevolg van Duurzaamheid steeds belangrijker

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015 DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten van

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel

Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel geheel-1 algemeen Bepalingsmethode (BM) splitsen in 3 documenten: 1. rekenmethode voor bepaling van gebouwen en GWWwerken die pretendeert En 15978 te vervangen

Nadere informatie

Duurzaam construeren met materialen

Duurzaam construeren met materialen Duurzaam construeren met materialen Over de CO 2 emissie van beton, staal en hout Auteur: em.prof.ir. Frans van Herwijnen Redactie: Commissie Vakmanschap VNconstructeurs Duurzaam construeren met materialen

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van 9 woningen Gerard Doustraat Voorthuizen. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte milieuprestatieberekening

Nadere informatie

baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING

baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING baksteen METSELWERK BLIJVEND GOED VOOR EEN DUURZAME LEEFOMGEVING aksteenmetselwerk - baksteenmetselwerk - Blijvend goed - Blijvend goed - baksteenmetselwerk - baksteenmets baksteen METSELWERK Blijvend

Nadere informatie

TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen

TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen TKI KIEM en DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen Duurzaamheidsprestatie van gebouwen: nu en in de toekomst 12 januari 2017, Heijmans, Rosmalen Erik Alsema (W/E adviseurs), Prof. Henk Visscher (TUD) 1 TKI KIEM

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

De tool in excel bestaat uit een aantal werkbladen. Per werkblad wordt aangegeven welke elementen deze bevat en wat de gebruiker kan invullen.

De tool in excel bestaat uit een aantal werkbladen. Per werkblad wordt aangegeven welke elementen deze bevat en wat de gebruiker kan invullen. Handleiding DuboMat tool DuboMat tool asfaltcontract Den Haag De DuboMat tool wordt beschikbaar gesteld aan de inschrijvers voor het asfaltcontract Den Haag. Ze mogen deze tool alleen gebruiken voor het

Nadere informatie

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum 1 1 Relevantie voor de bouwsector Bouwactiviteiten en gebouwen hebben een aanzienlijk aandeel in milieulast

Nadere informatie

MKI score van wegen aanleg en onderhoud

MKI score van wegen aanleg en onderhoud MKI score van wegen aanleg en onderhoud Inleiding Duurzaam gebruik van materialen & grondstoffen is onder te verdelen in twee hoofdonderwerpen: Keuze voor materialen & grondstoffen. Hierbij spelen aspecten

Nadere informatie

MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest

MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest 2Advise bouwadvies Camphuysenlaan 5 Postbus 298 4700 AG Roosendaal T 0165-529729 F 084-8701840 www.2advisebouwadvies.nl info@2advisebouwadvies.nl MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest

Nadere informatie

Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties. Willy Peelen

Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties. Willy Peelen Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties Willy Peelen 2 Inhoud Duurzaamheid Ketenintegratie Voorbeelden innovaties Instrumenten Conclusies Duurzaam inkopen Duurzaamheid Verkoopt! Duurzaamheid verkopen 3 Duurzaam

Nadere informatie

Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen

Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo Heijnen Kleine Veld 37 7751 BG Dalen Tel: 0524-553000 info@boaheijnen.nl www.boaheijnen.nl Project : Nieuwbouw woning aan de Buitenakker te Hooghalen (kavel 1), fam. Horst

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Duurzame Materialen. Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een. gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz.

Duurzame Materialen. Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een. gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz. Het nut van labels Labels en certificaten helpen om bewust te kiezen voor een gezond en milieuvriendelijk materiaal, constructie enz. Er is onderscheid te maken tussen milieulabels en milieuverklaringen.

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van Nieuwbouw woonhuis, Jurdensdijk 1A De Heurne.. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte milieuprestatieberekening

Nadere informatie

Hout, klimaatverandering en verschillende milieuwaarderingen.

Hout, klimaatverandering en verschillende milieuwaarderingen. Hout, klimaatverandering en verschillende milieuwaarderingen. Met medewerking van Ernst-Jan Damen, Van Vliet Kastanjehout, Langbroek Een toename van de productie en afname van de CO 2 uitstoot; dat is

Nadere informatie

Milieu Impact van Composieten

Milieu Impact van Composieten Milieu Impact van Composieten Ben Drogt BiinC Ben Drogt,BiinC Aerospace Engineer sinds 1987 23 jaar bijdsm in verschillende R&D and Business posities Sinds 2006 focus op composieten, innovatie en duurzaamheid

Nadere informatie

Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam

Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam Rapport Milieuprestatie 2Amsterdam Project 2Amsterdam Onderwerp Bouwaanvraag Onderbouw (parkeergarage) MPG Datum 20-02-2017 Paginas 5 Toelichting Dit rapport bevat de uitkomst van de berekende milieuprestatie

Nadere informatie

KOMO attest-met-productcertificaat

KOMO attest-met-productcertificaat halfproduct Telefoon: E-mail: Fax: Website: GEVINGERLAST HOUT VOOR DRAGENDE TOEPASSINGEN Nummer: Uitgegeven: Vervangt: Producent Tel. Fax E-mail: Website: Verklaring van CI Dit attest-met-productcertificaat

Nadere informatie

Productdatablad. PS-renovatievloer Standaard

Productdatablad. PS-renovatievloer Standaard Productdatablad PS-renovatievloer Standaard Productdatablad PS-renovatievloer Standaard 2/5 De VBI PS-renovatievloer is ideaal voor renovatie-, aanbouw en uitbouwprojecten. De PS-renovatievloer is uitstekend

Nadere informatie

Milieuprestatieberekeningen. Project: Slagen van Graafland Groot Ammers Kavel 124 & 125

Milieuprestatieberekeningen. Project: Slagen van Graafland Groot Ammers Kavel 124 & 125 Milieuprestatieberekeningen Project: Slagen van Graafland Groot Ammers Kavel 124 & 125 Slagen van Graafland Groot Ammers Kavel 124 & 125 I.o.v.: Woonlinie Postbus 51 4285 ZH Woudrichem Bosch & van Oers

Nadere informatie

CO2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2016

CO2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2016 CO2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2016 Naam opdrachtgever: Raedthuys Holding B.V. Adres: Hengelosestraat 569 Plaats: Enschede Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle

Nadere informatie

Beton Bewust Keurmerk Beton What s in it for me?

Beton Bewust Keurmerk Beton What s in it for me? Beton Bewust Keurmerk Beton What s in it for me? Het keurmerk voor beton Ron Peters, directeur VOBN. Stelling: Bouwen met beton is duurzaam bouwen. Eens of Oneens? Inhoud Beton is duurzaam. Keurmerk Beton

Nadere informatie

St. Elisabeth en GreenCalc +

St. Elisabeth en GreenCalc + Gree encalc + inle eiding St. Elisabeth en GreenCalc + Erik Meijerink 1 GreenCalc + Beoordelingsinstrument i t duurzaamheid op basis van verborgen milieukosten Beoordeeld: Materiaalgebruik Energiegebruik

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van Kolk. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van Engelenhof 28 parkeergarage. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte milieuprestatieberekening

Nadere informatie

Alleen maar winnaars

Alleen maar winnaars Alleen maar winnaars Duurzaamheid. Je kunt er niet meer omheen Voorwoord Scherp zijn, maar vooral blijven De afgelopen decennia heeft duurzaamheid zich ontwikkeld tot een begrip waar we in deze tijd niet

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Een duurzaam bestaan voor de woning

Een duurzaam bestaan voor de woning Een duurzaam bestaan voor de woning Over de milieueffecten van het onderhouden, aanpassen en bewonen van woningen Arjen Meijer en Ad Straub, Onderzoeksinstituut OTB 3-11-2011 Delft University of Technology

Nadere informatie

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw

Rapportage Freetool MRPI Milieuprestatie Gebouw In deze rapportage zijn de resultaten en de invoer opgenomen van de milieuprestatieberekening gebouw van R15-02. De resultaten zijn verdeeld naar de verplichte milieuprestatieberekening voor het bouwbesluit

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0

Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0 Beknopte startershandleiding DGBC materialentool v2.0 14 juni 2013 1. Algemeen... 2 1.1 Wijzigingen in DGBC materialentool... 2 1.2 Programmastructuur Menubalk... 2 1.3 Programmastructuur boom... 4 2.

Nadere informatie

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Taco van den Broek Normalisatie consultant Materialen en bouwproducten duurzaam aluminium 1 introduction duurzaam aluminium 2 Inhoud Korte intro over NEN Normen

Nadere informatie

Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014

Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014 Bemeente Haarlemmermeer Nota van B&W Onderwerp Implementatie en onderhoud Gemeentelijke Prestatie Richtlijn (GPR) Gebouw 2014 Portefeuillehouder John Nederstigt Collegevergadering 21 Oktober 2014 inlichtingen

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM

GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM GreenCalc+, GPR gebouw, BREEAM Om de duurzaamheid van gebouwen weer te kunnen geven worden er verschillende programma s gehanteerd, zoals GreenCalc+, GPR gebouw en BREEAM. Hierbij hanteren de programma

Nadere informatie

SBK Nationale Milieudatabase

SBK Nationale Milieudatabase SBK Nationale Milieudatabase Betreft : SBK-TOETSINGSPROTOCOL OPNAME DATA IN DE NATIONALE MILIEUDATABASE Versie : 1.0 Status : Definitief Datum : 1 juli 2011 Stichting Bouwkwaliteit (SBK) Visseringlaan

Nadere informatie

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012 BEDRIJFSINFORMATIE VOOR PLUS groen beton MRPI-code 20.1.00026.004 Van Nieuwpoort Betonmortel B.V. Postbus 167 2800 DA Gouda Tel.: +31 (0)182 597 400 Fax: +31 (0)182 597 410 E-mail: betonmortel@van-nieuwpoort.nl

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

Haal meer uit de MAT 1 credit

Haal meer uit de MAT 1 credit Haal meer uit de MAT 1 credit Gert Jan van Beijnum 05-10-2016 g.j.v.beijnum@nibe.org www.nibe.org www.nibe.info 1 1 NIBE 1 m2 Photovoltaic panel, multi-si, at plant/rer/i U 100% 0,932 m2 2,63 kg 10,1 kg

Nadere informatie

3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014)

3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014) 3.B.2., 4.A.2 Energie- en emissiemanagementsysteem Grijsen 2013(jan 2014) Inhoudsopgave 1) Introductie... 2 2) Organisatiestructuur... 3 3) Taken en verantwoordelijkheden... 4 4) Structurele acties...

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Plan van aanpak. 1. Aanleiding: waarom verduurzamen van de gebouwexploitatie?

Plan van aanpak. 1. Aanleiding: waarom verduurzamen van de gebouwexploitatie? Plan van aanpak Naar een duurzame gebouwexploitatie Afdeling Vastgoed Concept 23-4-2015 1. Aanleiding: waarom verduurzamen van de gebouwexploitatie? In de programmabegroting 2015 staat het duurzaamheidsdoel

Nadere informatie

Duurzaamheid in de Zorgsector

Duurzaamheid in de Zorgsector Duurzaamheid in de Zorgsector MPZ: Vereniging van intramurale zorginstellingen voor het stimuleren van een duurzame bedrijfsvoering Adriaan van Engelen, directeur Milieu Platform Zorgsector www.milieuplatform.nl

Nadere informatie

Blik op de horizon 2020

Blik op de horizon 2020 1 Blik op de horizon 2020 Beleidsplan 2016 2020 voor de uitvoeringsorganisatie voor het beheer en onderhoud van de bepalingsmethode Milieuprestatie gebouwen en GWW-werken inclusief de daarbij behorende

Nadere informatie