Platenmaatschappijen in Vlaanderen: werking, invloed van technologische veranderingen, strategieën en ondersteuning vanuit het beleid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Platenmaatschappijen in Vlaanderen: werking, invloed van technologische veranderingen, strategieën en ondersteuning vanuit het beleid"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT ANTWERPEN UAMS Academiejaar Platenmaatschappijen in Vlaanderen: werking, invloed van technologische veranderingen, strategieën en ondersteuning vanuit het beleid Hendrik De Rycker UA-begeleider: IFPI begeleider: Bruno Verbergt Marcel Heymans Scriptie ingediend tot het bekomen van het diploma GAS Cultuurmanagement

2 Inhoudsopgave 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. De werking van de platenindustrie Platenmaatschappij Publishing en de auteursvereniging Bestedingen aan marketing bij de platenmaatschappijen Verhouding met de media Technologische veranderingen Kopiëren en illegaal downloaden van muziek Wat zegt de wetgeving De dalende verkoop Reactie platenmaatschappijen Kopieerbeveiliging Super Audio CD en DVD Audio Andere trends DIY Podcasts Mobiele toepassingen Strategieën van enkele spelers in de Belgische markt Universal EMI PIAS (Play It Again Sam) ARS Entertainment Keremos Industrieanalyse Ondersteuning van de platenmaatschappijen door de overheid Muziekdecreet en Kunstendecreet Muziekcentrum 49

3 Inhoudsopgave CultuurInvest Inhoud Reacties van de platenmaatschappijen Conclusie 52 Bibliografie 54 Lijst van figuren en tabellen 57 Bijlagen 58

4 2. Doelstelling van het onderzoek 4 1. Inleiding De jongste jaren zijn de problemen en de nieuwe ontwikkelingen in de sector van de platenmaatschappijen uitvoerig onder de aandacht gekomen. De dalende Cd-verkoop, de kwestie van het illegaal kopiëren en downloaden en de opportuniteiten van de nieuwe media stellen de sector voor grote uitdagingen. Deze studie geeft een uitvoerige situatieschets van de sector van de platenmaatschappijen in België. Hiertoe wordt eerst de werking van deze industrietak uiteengezet. Dan wordt een overzicht gegeven van de technologische veranderingen waarmee de sector geconfronteerd wordt. In een derde deel wordt ingegaan op de strategieën van enkele spelers in de Belgische markt. Vervolgens wordt de concurrentieanalyse van Michael Porter toegepast op de sector van de platenmaatschappijen en worden de strategieën van de Belgische spelers binnen dit kader besproken. In het laatste hoofdstuk worden de ondersteunende maatregelen van de overheid behandeld. De informatie voor dit onderzoek werd verzameld aan de hand van een literatuuronderzoek en diepte-interviews met Marcel Heymans, directeur van IFPI België, en bedrijfsleiders uit de sector. Graag wil ik Marcel Heymans bedanken. Tijdens onze gesprekken, leerde ik snel veel bij over de werking van de platenmaatschappijen. Hij bracht mij ook met de juiste mensen in contact voor de nodige, verdere informatie. Ook wil ik alle geïnterviewden bedanken. Zij maakten zonder probleem tijd voor mij vrij en antwoordden uitvoerig op al mijn vragen. Verder gaat mijn dank uit naar mijn UA-begeleider Bruno Verbergt voor zijn precieze advies.

5 2. De werking van de platenindustrie 5 2. De werking van de platenindustrie In dit deel wordt een algemeen beeld geschetst van de gang van zaken in de muziekindustrie. De bedrijven in deze sector produceren en commercialiseren het product muziek. Gust De Meyer onderscheidt drie bedrijfstakken: die van de live-uitvoering (concerten), van de platenmaatschappijen (geluidsopname) en van de publishing (muziekuitgeverijen) (De Meyer & Trappeniers, 1999, p.7) 1. De focus van deze studie ligt op de bedrijfstak van de platenmaatschappijen die de centrale motor van de sector zijn. De functie van de publishers wordt in dit hoofdstuk ook behandeld, maar wordt niet verder bestudeerd in de rest van de studie aangezien deze bedrijven tot een andere bedrijfstak behoren. Het circuit van de live-uitvoering wordt niet behandeld. Hieronder wordt eerst ingegaan op de werking van de platenmaatschappijen en de publishingbedrijven. Vervolgens worden de marketinguitgaven van de platenmaatschappijen en de verhouding met de media besproken Platenmaatschappij Het basisproduct van de platenmaatschappij is de muziekopname meestal vastgelegd op een geluidsdrager. Om de juiste muziek te vinden, te produceren en te verkopen werken er verschillende specialisten samen: Artist & Repertoire, productie, distributie en marketing. Hun functies worden eerst kort uiteengezet, vervolgens wordt het verschil tussen een major en een independent toegelicht. Daarna wordt kort ingegaan op de geldstroom en worden ook wat gegevens gepresenteerd. 1 Hoofdstuk 2.1 en 2.2 zijn grotendeels gebaseerd op het boek van Gust De Meyer en Alex Trappeniers.

6 2. De werking van de platenindustrie 6 Voordat de verschillende functies van een platenfirma worden overlopen is het belangrijk te vermelden dat niet elke platenmaatschappij ook al deze functies zelf binnen haar bedrijf vervult. Een maatschappij kan er voor kiezen om bijvoorbeeld de distributie in handen te geven van een andere firma. In een eerste fase is er de afdeling Artist & Repertoire (A & R). De mensen die instaan voor A&R gaan op zoek naar nieuw talent (artist) en daarnaast ook naar songs (repertoire). Wat betreft nieuw talent moeten zij op basis van demo s (proefopname) en/of optredens enerzijds en kennis van de doelgroep anderzijds inschatten of het de moeite loont om te investeren. Zij zijn de eerste contactpersonen van de platenmaatschappij met de artiesten en begeleiden hen vaak ook nog na totstandkoming van het contract. Voor bestaande opnames die bijvoorbeeld via een licentiecontract verkregen kunnen worden van een andere platenmaatschappij moeten zij een gelijkaardige denkoefening maken. Ten tweede is er de productie. Nadat de artiest is getekend, wordt er toegewerkt naar de opname en release 2. Hiervoor moet eerst songmateriaal voor handen zijn. De artiest kan zelf de nummers schrijven of werken met andermans materiaal. Om de opnames te begeleiden wordt een producer aangesteld. Deze is de coördinator en eindverantwoordelijke van de opname. De producer leidt de opnames, bepaalt in meer of mindere mate mee de klankkleur en de structuur van de songs en beheert ook vaak het opnamebudget. Nadat de studio-opnames voltooid zijn, worden de klankkleur en de volumes vaak nog verder aangepast. Dit proces heet de mixing. Hierna wordt de volgorde bepaald van de nummers en worden de technische codes aangebracht op de mastertape, dit is de editing fase. Nu zijn de opnames klaar voor duplicatie op een geluidsdrager en kan men aan de persing beginnen. Naast het puur muzikale gedeelte, wordt er ook gewerkt aan het ontwerp van de hoes en het eventuele tekstboekje. Verder moeten natuurlijk alle rechten voor de opnames gecleared zijn. Hiermee wordt onder andere bedoeld dat eventuele gastmuzikanten toestemming hebben van hun platenmaatschappij, dat men de rechten heeft voor de samples die men gebruikt of dat de vertaling van een liedjestekst door de uitgever is goedgekeurd. 2 De release is het op de markt brengen van de geluidsopname.

7 2. De werking van de platenindustrie 7 Een derde stap is de distributie. Dit is de verdeling van de afgewerkte albums en singles. De distributie kan door de platenfirma zelf gebeuren of via een distributie deal door een andere platenfirma of door een onafhankelijke distributeur. De afnemers zijn groothandelaars, winkelketens of de detailhandel. Bepaalde groothandelaars doen aan rackjobbing. Dit is het huren van een plaats in een tankstation of grootwarenhuis om een rek te plaatsen met de eigen producten. Hiernaast zijn er ook nog Cd -en boekenclubs. De distributie kan ook digitaal verlopen via internet of het mobiele netwerk. Verderop wordt uitvoeriger ingegaan op deze ontwikkelingen. Naast deze drie functies verzorgt de platenmaatschappij ook de marketing en de promotie van haar artiesten. De marketingafdeling ontwerpt een marketingplan. Hierin wordt onder andere bepaald wanneer het product op de markt wordt gebracht, onder welke vorm en tegen welke prijs. De prijs die men vastlegt is de PPD: published price to dealer. Dit is de prijs waartegen de platenfirma haar product verkoopt aan de groothandel of de distributeur. Het wezen van het marketingplan is de promotie. De promotieafdeling ontwikkelt een strategie om de artiest en het album onder de aandacht van het publiek te brengen. Hiervoor dient een mediastrategie bepaald te worden. Op basis van de kenmerken van het te promoten product kan men in Vlaanderen ervoor kiezen zich te concentreren op TMF, Jim TV, Radio Donna, Q-music, Radio 1, Radio 2 of Studio Brussel. Men probeert de aandacht van de media en het publiek te trekken en vast te houden door een single en videoclip voor de release van het album uit te brengen, showcases te geven en persconferenties en interviewsessies te organiseren. Hiernaast kan ook een reclamecampagne uitgewerkt worden met advertenties, posters en reclameclips op radio en/of tv. In bijlage 1 worden drie schema s gepresenteerd die de werking van een platenmaatschappij verduidelijken. Deze schema s werden overgenomen uit het Het Muzieklexicon van Gust De Meyer en Alex Trappeniers. Het schema van de technische stroom geeft weer hoe het muziekproduct wordt aangemaakt. Het schema van de informatiestroom laat zien hoe de muziek tot bij de consument geraakt. Het schema van de geldstroom ten slotte laat zien wie geld verdient bij de creatie van een muziekwerk.

8 2. De werking van de platenindustrie 8 Gust De Meyer benoemt de A & R, productie en marketing als de creatieve en meest essentiële taken van een platenmaatschappij. Marcel Heymans, directeur van IFPI Belgium, ziet het verschaffen van risicokapitaal en de marketing als de twee wezenlijke kernactiviteiten. In de discussies over de toekomst van de muziekindustrie wordt de functie van de platenmaatschappijen soms in vraag gesteld. Door de technologische evolutie is het immers mogelijk geworden voor de artiesten om hun muziek rechtstreeks aan de consumenten aan te bieden. Om enerzijds kapitaal te investeren in onder andere kwaliteitsvolle opnames en anderzijds een degelijke marketing uit te werken zal men echter zo goed als altijd terugvallen op platenfirma s, aldus Heymans. 3 Het investeringsrisico in de platenindustrie is zeer hoog. Als indicatiecijfer wordt vaak aangehaald dat slechts 10% van de investeringen zichzelf terugverdienen en eventueel winsten opleveren. Men kan de platenmaatschappijen onderverdelen in de majors en de independents. De majors zijn internationaal actieve bedrijven die soms een onderdeel zijn van grotere entertainment- en mediaconglomeraten die zich ook bezighouden met onder andere film, publishing en hardware ontwikkeling. De independents zijn overwegend lokale en kleinere bedrijven. Vaak zijn ze gespecialiseerd in één genre. Majors zijn door hun omvang minder flexibel dan de kleinere independents en zullen dus vaak minder accuraat kunnen inspelen op de nieuwste trends. Ze hebben natuurlijk wel een grotere slagkracht en kunnen door het overkopen van independents of hun artiesten zichzelf nog verder versterken. Deze overgekochte independents blijven dan soms gedeeltelijk onafhankelijk verder werken binnen het groter kader van de major. Er zijn op dit moment vier majors die wereldwijd samen ongeveer 70% van het marktaandeel in handen hebben. 4 Het zijn: EMI (13,4% marktaandeel wereldwijd), Sony BMG (21,5%), Warner Music (11,3%) en Universal (25,5%). 5 3 Interview met Marcel Heymans, IFPI op 24/02/ Voorheen werden de majors ook wel de big five genoemd. In 2004 zijn BMG en Sony Music gefusioneerd en zijn er bijgevolg nog maar 4 majors (the big four). 5 Gegevens uit het jaarboek van IFPI, The recording industry in numbers 2005

9 2. De werking van de platenindustrie 9 De geldstroom wordt in tabel 1 toegelicht aan de hand van de verschillende prijsingrediënten van de verkoopprijs. 6 De vermelde gegevens zijn slechts indicatief. Elke platenmaatschappij heeft zijn eigen prijspolitiek en elke uitgave heeft een eigen kostenstructuur. Tom De Clercq van Keremos, een onafhankelijk platenlabel en managementbureau, vermeldde dat zij voor hun releases werken met een PPD van 9,5 euro. 7 Tabel 1: De geldstroom Prijsingrediënt Percentage Percentage Absoluut (PPD) (verkoopprijs) Fabricagekosten 10% 7% 1,30 Muziekkosten 29% 20% 3,60 Auteursrechten 12% 9% 1,55 Marketing en promotiekosten 14% 10% 1,80 Distributiekosten 2% 1% 0,25 Overheadkosten 9% 6% 1,15 Bruto winst platenmaatschappij 9% 6% 1,15 Korting aan winkel 13% 9% 1,60 PPD (published price to dealer) 100% 68% 12,50 Marge winkel 14% 2,50 BTW 17% 3,15 Verkoopprijs 100% 18,15 De fabricagekosten worden gemaakt voor de mastering, het persen van de geluidsdragers, het ontwerp en drukken van het boekje en de aankoop van de doosjes. De muziekkosten bestaan uit de kost van de opnames (studio, producer, ), de royalty s en eventuele andere kosten zoals bijvoorbeeld het betalen van studiomuzikanten. De muziekkost is meestal de grootste kostenpost in het productieproces van een geluidsdrager. De auteursrechten zijn de vergoedingen die betaald moet worden aan de auteurs en de componisten. Marketing - en promotiekosten zijn de kosten van bijvoorbeeld een 6 Gegevens op basis van NVPI (2001), De muziekindustrie binnenste buiten en de interviews met Marcel Heymans 7 Interview met Tom De Clercq, Keremos op 24/04/2006

10 2. De werking van de platenindustrie 10 videoclip of een reclamecampagne. Verder zijn er de distributiekosten en ook nog overheadkosten zoals de huur van gebouwen en personeelskosten. Aan grote afnemers zoals winkelketens of Cd-clubs zal vaak een korting worden toegestaan. De platenmaatschappij heeft een brutowinst van circa 9%. Zoals gezegd zijn deze cijfers slechts indicatief. Marcel Heymans vermeldde in een interview dat platenfirma s gezien het risicohoudend karakter van hun investeringen streven naar een return on sales van 15%. 8 Op de prijs die de winkelier betaalt aan de distributeur rekent deze nog een marge en de BTW. De BTW voor geluidsdragers bedraagt 21%. De muziekwereld ijvert er al lang voor om de BTW op geluidsdragers te verlagen. In hoofdstuk 3.3 worden de marketingkost van de geselecteerde platenfirma s van naderbij bekeken. De artiest wordt uitbetaald in royalty s. Een royalty is een percentage van de PPD. In het contract tussen de artiest en de platenmaatschappij kan bijvoorbeeld staan dat de artiest vanaf 500 verkochte albums 10% royalty s krijgt. Er zijn evenveel verschillende contracten als er gecontracteerde artiesten zijn. Een contract wordt meestal vastgelegd voor een bepaald aantal albums. Daarna kan een nieuw contract onderhandeld worden. Een beginnende artiest zal normaal gezien minder royalty s krijgen dan een gevestigde waarde. De royalty s variëren tussen 0% en meer dan 30%. Een geluidsopname kan op verschillende manieren op de markt worden gebracht. De geluidsopname zal eventueel eerst uitgebracht worden op single, dan op een volledige album verschijnen, vervolgens worden opgenomen in een compilatie en/of via licenties aan het buitenland worden verkocht. Later kan men ook nog het album tegen een mid price op de markt brengen of een compilatie maken van de bekendste nummers van de artiest. De single is als inkomstenbron de laatste jaren niet meer zo interessant, maar speelt wel een belangrijke rol in de promotie. Het is van groot belang om zo hoog mogelijk in de hitlijsten te staan. Een hogere plaats levert niet alleen meer airplay op de radio op, het vergroot ook de kans dat het latere album een succes wordt en dat het nummer zal verschijnen op allerhande compilaties. Het uitbrengen van een album in de mid price 8 Interview met Marcel Heymans, IFPI op 24/02/2006

11 2. De werking van de platenindustrie 11 categorie is een manier om de verkoop nieuw leven in te blazen. Vroeger gebeurde dit jaren na de release van het album, nu gebeurt dit vaak al binnen het jaar of zal men soms bij de release zelf tijdelijk het album goedkoper op de markt brengen. Het uitbrengen van een best of kan extra opbrengsten genereren. De verhouding van de marketingkost tot het verkoopsresultaat zal het rendement bepalen van deze uitgave. Men hoeft geen investeringen meer te maken voor de productie zelf. Naast deze traditionele vormen kan de muziek verkocht worden als download en streaming of via het mobiele netwerk. 9 Deze twee samen noemt men de digitale verkoop. Wereldwijd zijn er in 2005 volgens IFPI 420 miljoen nummers aangekocht via 355 verschillende legale internetmuziekwinkels. Dit zorgde samen met de verkoop van ringtones en andere muziektoepassingen in de mobiele markt voor een wereldwijde omzet van 1,1 miljard US dollar De digitale verkoop is verhoudingsgewijs goed voor ongeveer 6% van de totale verkoop van de platenmaatschappijen. Downloads zorgen voor 60% van de digitale verkoop, muziekverkoop via de mobiele markt is 40%. Tot slot worden in onderstaande tabellen wat kerncijfers weergegeven. In tabel 2 worden gegevens gepresenteerd over de platenindustrie in België, in tabel 3 worden globale gegevens gegeven. 12 In de eerste kolom van tabel 2 wordt het totaal aantal verkochte stuks per jaar weergegeven. Hierbij worden alle formaten samengeteld en worden drie singles gelijkgesteld aan één album. In de derde kolom wordt een schatting gegeven van wat de consument betaald heeft voor muziekproducten. In de vijfde kolom wordt de omzet van de platenindustrie gegeven. We zien dat alle gegevens lager scoren in 2004 dan in De omzet van de platenmaatschappijen maakt de grootste duik: de omzet in 2004 is slechts ca 9 Bij streaming worden bestanden rechtstreeks naar de pc of de GSM gestuurd tijdens het afspelen, zonder dat ze opgeslagen worden. 10 IFPI, Digital Music Report Mobiele producten zijn ringtones maar ook nieuwere producten zoals het downloaden van volledige nummers of videoclips via het mobiele netwerk. 12 Gegevens uit het jaarboek van IFPI, The recording industry in numbers 2005

12 2. De werking van de platenindustrie 12 2/3 e van de omzet in In 2005 zouden de Belgische platenmaatschappijen een omzet van 123,5 miljoen euro hebben geboekt. 13 De digitale verkoop (ringtones en legale downloads) compenseert gedeeltelijk de dalende Cd-verkoop. In 2005 waren legale downloads en ringtones in België goed voor een respectievelijke omzet van 1,68 miljoen en 1,1 miljoen euro. 14 Als het omzetcijfer van 2000 vergeleken wordt met dat van 2005 zien we een terugval van ruim 1/3 e op een periode van zes jaar. Tabel 2: Gegevens België Jaar Aantallen (miljoenen) Verschil t.o.v. vorig jaar (%) Waarde (miljoen ) Verschil t.o.v. vorig jaar (%) Omzet platenmaatschappijen (miljoen ) Verschil t.o.v. vorig jaar (%) ,8. 289,6. 175, ,1-20% 267,0-8% 157,7-10% ,0-11% 248,0-7% 145,2-8% ,6-8% 223,2-10% 124,3-14% ,5 19% 222,8 0% 116,0-7% 13 Internetbron: Website VRT nieuws 31 maart Internetbron: Website VRT nieuws 31 maart 2006.

13 2. De werking van de platenindustrie 13 In tabel 3 worden de globale gegevens weergegeven. De geschatte waarde van verkoop is uitgedrukt volgens de wisselkoers van Ook globaal is er een terugval tussen 2000 en Procentueel gezien is de terugval voor zowel de aantallen als de verkoopswaarde groter in België dan globaal. De directeur van IFPI internationaal verwacht voor 2006 een verder groei van de legale internetverkoop en de verkoop via mobiele netwerken. 15 Tabel 3: Gegevens Wereld Jaar Aantallen (miljoenen) Verschil t.o.v vorig jaar (%) Waarde (miljoen $ 2004) Verschil t.o.v vorig jaar (%) , , ,8-5% 39318,0-1% ,7-7% 36788,4-6% ,6-5% 34107,5-7% ,6 0% 33632,9-1% 2.2. Publishing en de auteursvereniging Naast het circuit van de platenmaatschappij is er het circuit van de muziekuitgave of publishing. In het perspectief van deze studie worden de publishingbedrijven niet tot de industrietak van de platenmaatschappijen gerekend. De rechten van de auteurs zijn de uitvoeringsrechten (voor uitvoering in het openbaar), de mechanische reproductierechten (voor reproducties op geluidsdragers), synchronisatierechten (voor een soundtrack bijvoorbeeld) en drukrechten (voor partituren en songboeken). De publisher regelt de administratie in verband met het aangeven van de werken bij de auteursverenigingen en vertegenwoordigt de auteur of componist bij deze organisaties. Vaak krijgt de publisher hiervoor de helft van de uitgestelde inkomsten. In zijn eigenbelang zal de publisher er dan ook voor zorgen dat de werken van zijn auteurs zoveel mogelijk worden gespeeld (al dan niet door de originele artiest) of gebruikt in reclame, TV of film. In een aantal gevallen is 15 Internetbron: IFPI website:

14 2. De werking van de platenindustrie 14 de publisher mee geïntegreerd in de platenmaatschappij. De majors hebben allen hun eigen publishingafdeling. Deze zal meestal los van de platenfirma werken om volledig haar eigen strategie te kunnen volgen. In sommige gevallen hebben deze twee afdelingen tegenovergestelde belangen. Als bijvoorbeeld de platenfirma via een radiospot de lancering van een nieuw album van één van haar artiesten wil promoten en muziek van deze plaat gebruikt, moet zij hiervoor in principe uitvoeringsrechten aan de publisher betalen. Soms is de publishing van de werken van een artiest in handen van de publishingafdeling van een andere platenfirma dan waar deze artiest onder contract staat. Zo is Hooverphonic onder contract bij de platenmaatschappij Sony BMG, maar is de publishing van deze groep in handen van EMI publishing. In bijlage 2 wordt ook voor de functie van de uitgever een schema gepresenteerd Bestedingen aan marketing bij de platenmaatschappijen In dit deel worden de marketingkost van de geselecteerde platenmaatschappijen bekeken. Elke release wordt doorgaans als een apart project beschouwd. De kosten en opbrengsten van één album moeten elkaar dus in evenwicht houden. Bij de uitgaven is de budgettering voor de marketing een belangrijke stap. Voor elke release moet er telkens opnieuw een specifiek marketingplan worden uitgewerkt. Hierbij moet er rekening gehouden worden met het budget, dat bepaald wordt op basis van de potentiële verkoopsaantallen. Men moet dus inschatten hoeveel de plaat zal verkopen en wat het effect is van de marketinginvesteringen op de verkoop. Het inschatten van de verkoopsaantallen gebeurt grotendeels intuïtief, vanuit ervaring. Als men een album uitgeeft van een nieuwe artiest kal men gaan kijken naar soortgelijke releases. Als het een tweede of latere plaat is van een artiest kan men de inschatting maken op basis van voorgaande verkoop van de artiest in kwestie. Zelfs als er een geschiedenis is, zit men er toch nog vaak naast. Zo haalt Dirk De Clippeleir van Universal het voorbeeld aan van

15 2. De werking van de platenindustrie 15 twee opeenvolgende albums van Eminem. 16 De eerste plaat verkocht exemplaren, de volgende slechts Billy Torney van PIAS, een independent gespecialiseerd in alternatieve muziek, vertelt dat vroeger de vuistregel was dat een nieuwe plaat van een artiest de helft meer moest verkopen dan de vorige. 17 Door de crisis in de markt is men voorzichtiger geworden. Eens men de verkoopsaantallen heeft ingeschat kan men een bepaald percentage van de verwachte opbrengst toewijzen aan marketing. In tabel 1 werd een gemiddelde voor marketing en promotie gegeven van 14%. Universal Belgium besteedt 15-20% van de verwachte opbrengst aan marketing. Bij EMI is dit een gemiddelde van 11-12%. Erwin Goegebeur van EMI vermeldt wel dat dit percentage lager is bij albums van bijvoorbeeld Coldplay of Clouseau. Dit zijn artiesten die normaal gezien sowieso goed verkopen. De opbrengsten hiervan kunnen dan deels gebruikt worden voor andere projecten. Erwin Goegebeur benadrukt ook dat men eerst het marketingplan uitdenkt, ziet wat de release nodig heeft, om daarna pas te zien of de kost hiervan rond het vooropgestelde percentage van de verwachte opbrengst ligt. 18 Bij PIAS gebruikt men het richtcijfer van 1 euro per unit die men denkt te verkopen. Dit is ongeveer 8% van de PPD. Bij albums die prioriteit hebben, wordt dit opgetrokken tot 2 euro of zo n 16% Verhouding met de media In dit onderdeel wordt ingegaan op de verhouding van de platenmaatschappijen met de media. De informatie voor dit deel werd uit de interviews met de mensen van de platenmaatschappijen gehaald. Er werd hen gevraagd hoe zij de relaties tussen hen en de radiostations, de tv-zenders en de geschreven pers zagen. Dirk De Clippeleir van Universal stelt dat er algemeen in de media minder en minder aandacht is voor muziek. Vooral nieuwe muziek onder de aandacht brengen is steeds 16 Interview met Dirk De Clippeleir, 06/04/ Interview met Billy Torney, 07/04/ Interview met Erwin Goegebeur, 21/04/2006

16 2. De werking van de platenindustrie 16 problematischer. Erwin Goegebeur van EMI onderschrijft deze stelling en geeft als belangrijkste reden hiervoor de doorgedreven commercialisering van de media: de radiostations en de tv-zenders zijn sterk gebonden aan hun luister - en kijkcijfers, de kranten aan het aantal verkochte exemplaren. Radio is nog steeds het belangrijkste medium om muziek tot bij de mensen te krijgen. Alle geïnterviewden zijn het er over eens dat het steeds moeilijker wordt om nieuwe muziek op de radio gedraaid te krijgen. De commercialisering heeft tot gevolg dat de meeste radioprogrammateurs alleen hitmuziek willen draaien. De onderlinge concurrentie heeft ervoor gezorgd dat de radiozenders qua programmatie meer naar elkaar opschuiven waardoor er minder diversiteit is. Gespecialiseerde muziekprogramma s worden alleen s avonds geprogrammeerd. Dirk De Clippeleir wijst er op dat de radiozenders ook geen artiestentrouw meer vertonen. Hij haalt hierbij het voorbeeld van Marco Borsato aan. Als deze vroeger een nieuwe single uitbracht werd deze sowieso gedraaid door Donna, de laatste jaren echter is dit niet meer het geval. Patrick Busschots van ARS stelt het extremer. 19 Volgens hem willen de radio s geen hits draaien maar niet-storende muziek. En niet-storende muziek is niet per definitie hitmuziek want volgens mij is de definitie van hitmuziek een nummertje hebben waar iets inzit dat blijft hangen en dat kan soms even storend zijn. De radio s echter willen zapmomenten vermijden want hierdoor gaan de luistercijfers en bijgevolg ook de prijs van hun reclameblokken naar beneden. Studio Brussel lijkt voor de mensen van de platenmaatschappijen zowat de enige uitzondering in Vlaanderen. Deze radiozender programmeert wel nieuwe muziek. Billy Torney van PIAS, die met hun alternatievere muziek dichter aanleunen bij Studio Brussel, vermeldt hierbij nadrukkelijk dat als Studio Brussel een artiest zijn single steunt, deze artiest zijn plaat beter zal verkopen. Op Tv is er de laatste jaren minder plaats voor muziek. Het meest bekende muziekprogramma in Vlaanderen is Tien om te Zien op VTM, wat alleen nog tijdens de zomermaanden geprogrammeerd staat. Vroeger was er heel het jaar door een wekelijkse Tien om te Zien en waren er de grote shows waarin artiesten een nummer konden 19 Interview met Patrick Busschots, 19/04/2006

17 2. De werking van de platenindustrie 17 brengen. Er zijn wel programma s waar veel artiesten aan deelnemen zoals het Swingpaleis op TV1 of Let s dance op VT4, maar de artiest wordt hiervoor gevraagd als Bekende Vlaming en niet als artiest. Ook voor de muzikanten die in De Laatste Show worden uitgenodigd, geldt dat ze volledig mee in het programma format moeten stappen, volgens Dirk De Clippeleir. Alleen diegene die goed zijn in interviews en bereid zijn met de Laatste Show-band te spelen, komen in aanmerking. Billy Torney van PIAS vindt het een groot gebrek dat Canvas geen muziekprogramma in prime time heeft. Talentenjachten zoals Star Academy of Junior Eurovision bieden wel de mogelijkheid voor het creëren van nieuwe artiesten. Buiten de reguliere Tv-zenders, zijn er ook de muziekzenders die hoofdzakelijk videoclips uitzenden. De laatste jaren zijn er naast MTV nieuwe muziekkanalen bijgekomen zoals TMF en JimTV. Dirk De Clippeleir wijst er op dat deze zenders op een zeer specifieke doelgroep werken. Hun bereik is slechts 2-3%. Deze jongeren zijn wel een zeer belangrijke doelgroep voor de platenmaatschappijen. De impact van een videoclip is niet altijd zo duidelijk. Het is niet zo dat als een clip een hoge rotatie krijgt op de muziekzenders, het nummer automatisch ook een hit wordt. Volgens Erwin Goegebeur van EMI is het zelfs eerder in uitzonderlijke gevallen dat de een videoclip een significante impact heeft op de verkoopscijfers. De geschreven pers heeft volgens Dirk De Clippeleir een eerder beperkte impact. Muziek, en zeker muziek die je nog niet kent, moet je horen of moet je zien. Een artikel over een voor u onbekende groep, zal u niet zo snel aanspreken. Billy Torney vindt dat er een aantal zeer goede muziekjournalisten bij kranten in België zijn, maar vindt het jammer dat er niet meer muziektijdschriften zijn. Op dit moment is RifRaf in België het enige muziektijdschrift met een grote oplage. De muziekredacties van Humo, Knack en hun Waalse tegenhangers zijn volgens hem veel te conservatief. Ze berichten te weinig over nieuw talent en missen hierdoor, aldus Billy Torney, ook aansluiting bij een potentieel jong lezerspubliek. Alle geïnterviewden wijzen op het belang van de juiste marketingmix. Een nummer met een goeddraaiende clip en een hoge rotatie op een van de grote radiozenders zal bijna automatisch een hit worden.

18 3. Technologische veranderingen Technologische veranderingen In dit deel van de studie worden enkele technologische veranderingen en trends besproken waar de muziekindustrie mee geconfronteerd is de laatste jaren. De ingrijpendste veranderingen zijn de digitalisering van informatie en de opkomst van het internet en alle mogelijkheden die dit met zich meebracht in verband met informatiedeling - en uitwisseling. Door de digitalisering van informatie en dus ook van muziekbestanden werd het mogelijk om deze te kopiëren zonder kwaliteitsverlies. Men kan de muziekbestanden opslagen op de computer en eenvoudig branden op Cd. In een eerste deel wordt ingegaan op het kopiëren en branden van muziek en wordt uitgelegd hoe men via het internet muziek kan downloaden. Daarna, in een tweede wordt gekeken naar wat de wetgeving hierover zegt. In het derde deel wordt ingegaan op de invloed van piraterij op de verkoop en andere redenen van de dalende Cd-verkoop. Daarna in een vierde deel wordt nagegaan wat de reactie is (geweest) van de platenmaatschappijen. In een vijfde deel worden enkele andere trends besproken: het Do It Yourself fenomeen, podcasts en de muziektoepassingen voor de mobiele markt Kopiëren en illegaal downloaden van muziek Sinds een tiental jaar kan je via de Cd-writer van je computer of via Cd-recorders gemakkelijk Cd s kopiëren. De eerste Cd-recorder werd in 1998 door Philips op de markt gebracht. De enigste technologische restrictie die was ingebouwd in deze apparaten was dat een gekopieerde Cd niet nog eens digitaal kon worden gekopieerd. Sinds het jaar 2000 werden de Cd-branders meer en meer gedemocratiseerd. Vandaag worden er nog nauwelijks computers verkocht zonder ingebouwde Cd of Dvd-recorder en kunnen gekopieerde Cd s oneindig opnieuw gekopieerd worden zonder kwaliteitsverlies. In de

19 3. Technologische veranderingen 19 prijs van lege Cd-schijfjes zit sinds kort een kopieerheffing vervat voor de auteursverenigingen. Via het internet zijn er twee veel gebruikte mogelijkheden om onbetaald muziek te downloaden: er zijn websites waar men muziek kan afladen en er zijn de zogehete peer-topeer systemen. De websites worden vooral door een grote groep minder intensieve gebruikers gebruikt voor populaire muziek. Bij peer-to-peer is het een kleinere groep van zeer intensieve gebruikers. Peer-to-peer technologie is een technologie die het de gebruiker mogelijk maakt om via het internet bestanden uit te wisselen. Dit kunnen alle soorten bestanden zijn: film, muziek, tekst, etc. Het ter beschikking stellen van muziekbestanden op websites of via peer-to-peer werd door de ontwikkeling van het MP3 formaat aanzienlijk eenvoudiger. MP3 of voluit Mpeg Audio Layer 3 werd in 1995 ontwikkeld door het Duitse bedrijf Fraunhofer. Bij dit formaat wordt de overbodige informatie gefilterd en weggelaten zonder de geluidskwaliteit ingrijpend te wijzigen. Hierdoor kan men de grootte van de bestanden reduceren tot ongeveer 1/12 e. 20 Deze technologie maakte het mogelijk om een nagenoeg perfecte kopie te maken en deze eenvoudig via internet te verspreiden. 21 Bij websites die muziek ter beschikking stellen is het de host van die website die de muziek zelf op het internet zet. De bezoeker van de website kan het bestand rechtstreeks van de website downloaden op zijn computer. De essentie van peer-to-peer technologie is dat elke gebruiker eigen bestanden ter beschikking stelt en bestanden van de andere gebruikers kan afladen. Hiervoor dient men een software programma te downloaden en te installeren op de eigen computer. Hierna geeft men aan welke bestanden men zelf ter beschikking wil stellen van de andere gebruikers. Vanaf dan kan men dit programma gebruiken om bestanden op de computers van andere gebruikers op te zoeken en te downloaden. 20 Verlinden M., De toekomst van het auteursrecht en Peer-to-peer technologie na de Grokster-zaak, De hoofdstukken Illegaal downloaden van muziek en Wat zegt de wetgeving zijn grotendeels gebaseerd op dit werk. 21 Internetbron: Doorn J., MP3 bestaat tien jaar, Webwereld, 15 juli 2005:

20 3. Technologische veranderingen 20 Deze twee manieren volgden elkaar min of meer op in de tijd. Eerst waren er vooral de websites, later kwam de peer-to-peer sterk op met FTP 22 en Napster. Bij de websites ligt de informatie centraal opgeslagen. Een nadeel is dat deze sites gemakkelijk kunnen worden opgespoord en vervolgens gesloten. Later worden systemen ontwikkeld waarbij de bestanden zelf niet langer opgeslagen worden op een centrale server. Hierdoor is men bijgevolg ook minder afhankelijk van de kracht, de opslagcapaciteit en het goed functioneren van een centraal systeem. Het eerste programma van deze generatie is FTP. Via dit programma krijgt de gebruiker toegang tot de bestanden van andere gebruikers. Via een site kan men op zoek gaan naar bestanden die bij andere gebruikers op de computer opgeslagen zijn. Men ziet ook welke bestanden de andere gebruikers zelf wensen te downloaden. Volgens een vooraf bepaalde ratio kan men vervolgens de bestanden die men zelf zoekt downloaden in ruil voor het uploaden van bestanden die door de andere nog worden gezocht. Dit gebeurt rechtstreeks tussen de twee computers. Vervolgens werd in juni 1999 Napster geïntroduceerd. Het verschil met FTP is dat er bij Napster niet met ratio s wordt gewerkt en dat het niet langer een één-op-één relatie is. Napster is het eerste echt uitgebreide netwerk waarbij alle gebruikers bestanden kunnen downloaden van elkaar. Men heeft hiervoor wel nog steeds de server van Napster nodig om op te zoeken welke bestanden men waar kan vinden. In een eerste fase zoekt de nieuwe generatie peer-to-peer technologie computer per computer naar de gewenste bestanden. Dit blijkt echter niet haalbaar en dus ontwikkelt men een nieuwe technologie waarbij de computers van bepaalde gebruikers als supernodes fungeren. Dit houdt in dat deze computers, en niet langer een centrale server, geïndexeerde lijsten bewaren van de bestanden die men op nabije computers kan vinden. Naast Napster ontstaan nog andere peer-to-peer netwerken zoals Kazaa, Streamcast, Grokster, Soulseek, etc. Verder worden ook vaak de nieuwsgroepen op internet aangeduid als bronnen waar men illegale muziekbestanden kan downloaden. Nieuwsgroepen zijn een soort van discussieforums waar men berichten en bestanden kan opladen. Vaak worden deze ook gebruikt om muziekbestanden te plaatsen. 22 FTP staat voor file transfer protocol.

De zakelijke kant van muziek

De zakelijke kant van muziek De zakelijke kant van muziek Leerlingentekst en opdrachten Muziek en tekst: eigendom, rechten en geld verdienen Je bent gek op muziek en wat is nou leuker dan van je hobby je werk maken? Als je een bandje

Nadere informatie

Het productie-artiestcontract

Het productie-artiestcontract Het productie-artiestcontract Check-list voor het onderhandelen over een productie-artiestcontract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich

Nadere informatie

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract Het licentiecontract Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich bij het onderhandelen

Nadere informatie

VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven

VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven VEILIGHEID EN AUTEURSRECHT een handleiding voor overheid en bedrijven INTRODUCTIE Mensen die muziek maken zijn, net als in iedere andere bedrijfstak, afhankelijk van een redelijke vergoeding voor hun creativiteit

Nadere informatie

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect.

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect. Onderzoek: waarom file-sharing leidt tot minder verkopen Verschillende onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat file-sharing een hoofdrol speelt in de wereldwijde daling van muziekverkopen. Vooral de verkoop

Nadere informatie

Opname-overeenkomst. Namen artiest(-en): ... Als artiesten gezamenlijk werkzaam onder de naam: XXXX Adres : XXX Postcode en woonplaats : XXX

Opname-overeenkomst. Namen artiest(-en): ... Als artiesten gezamenlijk werkzaam onder de naam: XXXX Adres : XXX Postcode en woonplaats : XXX Opname-overeenkomst Namen artiest(-en):............................................................................................................................................................................

Nadere informatie

Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC

Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC MUZIEK VERDIENT FAIR PLAY Steeds meer mensen en bedrijven hebben een website die ze aankleden met muziek. Muziek zorgt namelijk voor de juiste sfeer. Veel sites

Nadere informatie

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar?

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar? Muziek downloaden Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. Op deze pagina leggen we uit wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende download diensten bieden

Nadere informatie

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken.

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken. Wat is MP3? MP3 is een format voor computerbestanden, vergelijkbaar met andere bekende formaten, zoals "doc" voor Worddocumenten. Het MP3-format werd ontwikkeld door het Frauenhofer Institut, met als doel

Nadere informatie

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 Erwin Angad-Gaur E r worden, zowel nationaal als internationaal, veel discussies gevoerd over

Nadere informatie

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2015 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN van landelijke,

Nadere informatie

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2016 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN van landelijke,

Nadere informatie

Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd

Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd Gery Bessemans Nationaal Adviseur Beëdigd De auteurswet Wat is beschermd door auteursrecht? Wat is beschermd door naburige rechten? Welke rechten zijn beschermd? De muziekwereld en andere CVBA s. Muziek

Nadere informatie

Tarieven voor. het online aanbieden van radioprogramma s

Tarieven voor. het online aanbieden van radioprogramma s Tarieven voor radio-omroepen omroepen en het online aanbieden van radioprogramma s 2014 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL. 2 EEN TOELATING VERKRIJGEN. 3 CONTACT OPNEMEN 3 ALGEMENE PRINCIPES 4 FM - UITZENDINGEN

Nadere informatie

JOURNALISTEN & AUTEURSRECHT

JOURNALISTEN & AUTEURSRECHT JOURNALISTEN & AUTEURSRECHT Journalistenloket 08-02-2016 AUTEURSRECHTEN Journalisten zijn auteurs JAM ( 1995) opgericht door de AVBB (Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten van België) en de VJPP

Nadere informatie

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp t +31 (0)23 799 79 99 f +31 (0)23 799 77 77 info@bumastemra.nl www.bumastemra.nl Vereniging Buma en Stichting Stemra zijn de auteursrechtenorganisaties

Nadere informatie

FACILITEERT VERBINDT ONDERSTEUNT

FACILITEERT VERBINDT ONDERSTEUNT FACILITEERT VERBINDT ONDERSTEUNT WEL KOM B I J CCLI WIE WE ZIJN Christian Copyright Licensing International (CCLI) is dé auteursrechtenorganisatie voor uw kerk. Iedere zondag worden in heel Nederland liederen

Nadere informatie

ICT Recht. Ban Illegale Games & Software. Pascal de Bruijn

ICT Recht. Ban Illegale Games & Software. Pascal de Bruijn ICT Recht Ban Illegale Games & Software Inhoudsopgave Inleiding...3 De regels...4 Je mag geen kopie voor jezelf maken...4 Verspreiden van illegale games en software is illegaal...4 Downloaden is ook kopieren...5

Nadere informatie

Promoveren : gekkenwerk!

Promoveren : gekkenwerk! Promoveren : gekkenwerk! 1. Een onderwerp vinden Neem je broedtijd: zeer functioneel Blijf dicht bij jezelf Jij moet het boeiend blijven vinden Mijn zoektocht Poging I: september 2005 Innovatie op entertainment

Nadere informatie

ICT, Software en auteursrecht. Sofie Guilluy, Annemie Baeten, Edwin Goffin, Marleen De Neve

ICT, Software en auteursrecht. Sofie Guilluy, Annemie Baeten, Edwin Goffin, Marleen De Neve ICT, Software en auteursrecht Sofie Guilluy, Annemie Baeten, Edwin Goffin, Marleen De Neve Wat is auteursrecht? [1] Nieuwe auteurswet van 30 juni 1994 Het komt enkel de auteur toe 3 categorieën :- Vermogensrecht

Nadere informatie

Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden

Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Gezamenlijke Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Voorstel voor een nieuwe regeling De Consumentenbond, Ntb en FNV Kiem doen gezamenlijk een

Nadere informatie

LICENTIE OVEREENKOMST

LICENTIE OVEREENKOMST LICENTIE OVEREENKOMST Ondergetekenden: 1. Naam :..................................... Straat :..................................... Pc + woonplaats :..................................... hierna te noemen

Nadere informatie

Muziek in films. Het gebruik van rechten vrij muziek in films

Muziek in films. Het gebruik van rechten vrij muziek in films Muziek in films Het gebruik van rechten vrij muziek in films Waar gaan wij het over hebben? Disclaimer Uitgangspunten Wat is het probleem? Welke mogelijkheden zijn er? De oplossingen Demo: Hoe vind en

Nadere informatie

DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld)

DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld) DIGITALE DISTRIBUTIE OVEREENKOMST (voorbeeld) Tussen Adres Postcode Plaats Telefoon E-mail Website (hierna te noemen Distributeur), En Adres Postcode Plaats Telefoon E-mail Website (hierna te noemen Producent)

Nadere informatie

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. In deze presentatie proberen we uit te leggen wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende

Nadere informatie

Het management contract

Het management contract Het management contract Check-list voor het onderhandelen over een management contract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich bij het onderhandelen

Nadere informatie

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen

Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Wegwijzer: Een geschikt medium kiezen Vandaag de dag heb je verschillende media ter beschikking om je doelgroep te bereiken. Maar welk medium kies je? Dat hangt af van je doel, doelgroep en de context

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Siemens Industry Software Guide to Software Piracy Prevention

Siemens Industry Software Guide to Software Piracy Prevention Siemens Industry Software Guide to Software Piracy Prevention Inleiding Deze gids werd samengesteld om u te helpen bij het rechtmatige gebruik van Siemens software. Ter sprake komen het illegale gebruik

Nadere informatie

ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk. Jochem Donker

ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk. Jochem Donker ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk Jochem Donker Onderwerpen Inleiding Wettelijke basis NL Tariefbepaling Rechtspraak NL i.v.m. ACI Adam Wat nu? Inleiding ACI-Adam: privé-kopie uit illegale

Nadere informatie

Maak je muziek? En wordt die muziek gebruikt of afgespeeld door anderen? Dan heb jij waarschijnlijk recht op een vergoeding!

Maak je muziek? En wordt die muziek gebruikt of afgespeeld door anderen? Dan heb jij waarschijnlijk recht op een vergoeding! Maak je muziek? En wordt die muziek gebruikt of afgespeeld door anderen? Dan heb jij waarschijnlijk recht op een vergoeding! In ons dagelijkse leven kunnen we niet zonder muziek. Voor heel wat winkels,

Nadere informatie

Werken als SoundDesigner

Werken als SoundDesigner 08722 Artiest Sounddesign 29-05-2008 14:22 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 Werken als SoundDesigner Artiest SoundDesign Wat laat je zien? Je maakt opnames en produceert zelfstandig en in opdracht Je creëert

Nadere informatie

Internet Radio. Intomart GfK. GfK. Growth from Knowledge. Leendert van Meerem

Internet Radio. Intomart GfK. GfK. Growth from Knowledge. Leendert van Meerem GfK. Growth from Knowledge Internet Radio Leendert van Meerem Radio, het oudste elektronische medium 2 - Gestart, 100 jaar geleden op de Amplitude Modulatie : AM - Voor de oorlog al krakend met de Korte

Nadere informatie

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld.

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Lesley Adu-Darkwah John Martens Marleen van Rijn Hoofdvraag In hoeverre is het terecht of onterecht dat een mode-ontwerp moeilijker

Nadere informatie

LITERAIR UITGAVECONTRACT

LITERAIR UITGAVECONTRACT LITERAIR UITGAVECONTRACT Tussen partij enerzijds Naam en voornaam: Adres: hierna de Auteur genoemd, en partij anderzijds De vennootschap met maatschappelijke zetel te: ingeschreven in de Kruispuntbank

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 205 7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het verzamelen van geluidsbestanden. Ook het downloaden van muziekbestanden vanaf internet

Nadere informatie

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH Alternatieve financiering Cultuurplatform Alternatieve financiering Sponsoring van profit bedrijven aan cultuurinstellingen Alle vormen van inkomsten /samenwerkingen die geen

Nadere informatie

Voor andere bestemmingen dient de Producent zich te wenden tot de rechthebbende van de geluidsopnames in kwestie.

Voor andere bestemmingen dient de Producent zich te wenden tot de rechthebbende van de geluidsopnames in kwestie. ALGEMENE VOORWAARDEN Artikel 1. Voorwerp. 1.1. Door het aangifteformulier in te vullen, dient de audiovisuele producent waarvan de gegevens op het aangifteformulier zijn vermeld (hierna: de Producent ),

Nadere informatie

Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland

Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland Per 1 januari 2013 is er vernieuwde thuiskopie wetgeving in werking getreden. Aangezien de hoeveelheid voorwerpen onder de thuiskopieregeling is uitgebreid

Nadere informatie

De video is klaar, wat nu?

De video is klaar, wat nu? De video is klaar, wat nu? Nadat uw videoclip is geproduceerd zijn er meer mogelijkheden voor publicatie, dan louter uw eigen website of een externe website. Natuurlijk u kunt de clip op YouTube en Google

Nadere informatie

HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK

HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK Stand van zaken per 1 oktober 2009 Per 1 oktober 2009 telt Nederland 19 film- en videodiensten en 31 muziekdiensten. Ze zijn opgenomen in bijgaand overzicht. Naast

Nadere informatie

DE MUZIEKAUTEUR BIJ SABAM WWW.SABAM.BE

DE MUZIEKAUTEUR BIJ SABAM WWW.SABAM.BE DE MUZIEKAUTEUR BIJ SABAM WWW.SABAM.BE WOORD VOORAF Tussen het schrijven van een muziekwerk en de weg naar het publiek is er een belangrijke stap waarbij SABAM je graag met raad en daad bijstaat : je als

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Het plaatsen van de batterij in de Linio Pocket 1. Draai de Linio Pocket om. Vergewis u ervan dat de 2 gemarkeerde punten naar boven wijzen.

Nadere informatie

Rob van Stuivenberg. 23 januari 2005

Rob van Stuivenberg. 23 januari 2005 Young Votes KLO Informatie & advies Rob van Stuivenberg 23 januari 2005 Onderzoeksverantwoording Young Votes uitgevoerd door De Vos en Jansen uit Nijmegen Online onderzoek onder 520 jongeren van 15-34

Nadere informatie

Nieuwsflits praktijkgroep Technologie, Media en Entertainment

Nieuwsflits praktijkgroep Technologie, Media en Entertainment Nieuwsflits praktijkgroep Technologie, Media en Entertainment Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u de 3 e nieuwsflits van onze praktijkgroep Technologie, Media en Entertainment. Met deze digitale

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen.

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. Marketing Reset Van dezelfde auteur Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. 2 Marketing Reset Uw reclame gerichter en

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Alles op een rijtje Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Iemand die anderen pest, is een speler die niet aan... play doet. Mensen die anderen pesten,... de wedstrijd

Nadere informatie

AANVRAAG TOT LIDMAATSCHAP IN HOEDANIGHEID VAN UITGEVER EN OPGAVE VAN DE WERKEN

AANVRAAG TOT LIDMAATSCHAP IN HOEDANIGHEID VAN UITGEVER EN OPGAVE VAN DE WERKEN Dienst Aanvaardingen Tel : 02/286.82.34 Aarlenstraat 75-77 Fax : 02/231.18.00 1040 Brussel E-mail : affiliation@sabam.be Blz : 1/8 Volgnummer : Inschrijvingsnummer : Voorbehouden voor de administratie

Nadere informatie

Fonografische Reproductierechten

Fonografische Reproductierechten Fonografische Reproductierechten ALGEMENE PRINCIPES Alleen de auteur van een literair of artistiek werk heeft het recht om het op welke wijze of in welk vorm ook te REPRODUCEREN of te laten reproduceren.

Nadere informatie

MULTIMEDIA PLATFORM FAN

MULTIMEDIA PLATFORM FAN BJORN SCHIPPER 1 MULTIMEDIA PLATFORM FAN EXPLOITATIE VAN FANCONTENT DOOR FANSITES In de vorige Muziekwereld 2 ben ik ingegaan op de handelsnaam- en merkenrechtelijke aspecten van het gebruik van artiestennamen

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/08/195 ADVIES NR 08/18 VAN 2 DECEMBER 2008 BETREFFENDE DE AANVRAAG VAN DE LANDSBOND DER CHRISTELIJKE MUTUALITEITEN

Nadere informatie

Stichting BREIN (Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland) Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp

Stichting BREIN (Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland) Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp Stichting BREIN (Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland) Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp Betreft: illegale terbeschikkingstelling muziekbestanden via het Internet vanaf

Nadere informatie

muziek op een geluidsdrager

muziek op een geluidsdrager muziek op een geluidsdrager inhoud 1 > ALGEMENE PRINCIPES BLZ 5 2.6 MUZIEKDIENSTEN VOOR PROFESSIONELE DOELEINDEN blz 15 2 > MECHANISCH REPRODUCTIERECHT BLZ 7 2.6.1. DIGITALE MUZIEKBESTANDEN blz 15 2.1

Nadere informatie

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION?

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? 20:15 LM READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? WAAROM LES MILLS DIGITAL? - LES MILLS BLIJFT INNOVEREN, GAAT MET HAAR TIJD MEE EN HEEFT MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN (EEN SCHONER MILIEU) HOOG IN HET

Nadere informatie

Didier Deneuter modo Advocaten

Didier Deneuter modo Advocaten OVEREENKOMSTEN AUTEURS- EN NABURIGE RECHTEN ONDERHANDELINGEN IN DE PRAKTIJK Didier Deneuter modo Advocaten Congresstraat 37 41 1000 BRUSSEL didier.deneuter@modo-law.be [T] 02.427.39.00 [F] 02/425.39.00

Nadere informatie

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto?

FOTOREGELS. Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s. Het auteursrecht. Als ik een foto koop, krijg ik dan ook de rechten op de foto? FOTOREGELS Uitleg en regels rondom het gebruik van foto s Over auteursrecht op foto s is bij consumenten wel eens onduidelijkheid. Soms kan dat tot vervelende situaties leiden voor zowel klant als fotograaf.

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Gebruik van software. Licentie. B.S.A Datum 3 februari 2009 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen

Nadere informatie

Mixtape Collaborations http://www.facebook.com/groups/mixtapecollaborations

Mixtape Collaborations http://www.facebook.com/groups/mixtapecollaborations Leuven, woensdag 9 mei 2012 Betreft: Antwoord op de email van SABAM met betrekking tot de DJ licentie. Mixtape Collaborations (feitelijke vereniging) is met haar 1600 leden (waarvan gemiddeld 350 actieve

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt.

Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt. Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt. Zelf had ik mij al een voorstelling gemaakt van een SmartTV. Dat

Nadere informatie

Structuur en ontwikkelingen CD-branche

Structuur en ontwikkelingen CD-branche Structuur en ontwikkelingen CD-branche Inleiding Om een beeld te krijgen van (het functioneren van) de CD-branche is het noodzakelijk om de structuur en de ontwikkelingen in de Nederlandse CD-branche in

Nadere informatie

Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008

Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008 Link naar nieuwsbericht Amsterdam 25 november 2008; laatste aanpassing 6 dec. 2008 Onderwerp: luisterboeken en eboeken Standpunt Stichting Auteursdomein Over de overdracht van de collecties luisterboeken

Nadere informatie

Documentatiemap VEENENDAAL. VoordeelCard VEENENDAAL. W. van Oranje-Nassau. Veenendaal VoordeelCard is een initiatief van:

Documentatiemap VEENENDAAL. VoordeelCard VEENENDAAL. W. van Oranje-Nassau. Veenendaal VoordeelCard is een initiatief van: Documentatiemap Veenendaal is een initiatief van: 1. Wat is de Veenendaal Voordeel Card De Veenendaal Voordeel Card is een digitale abonneekaart die vanaf begin november 2012 voor inwoners en bezoekers

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 5981/ 6 Betreft zaak: Consumentenbond vs Apple Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot afwijzing van een klacht.

Nadere informatie

CREATIEBEURZEN PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR. SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1

CREATIEBEURZEN PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR. SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1 SABAM_BEURZEN_A5_11_03F_Mise en page 1 4/10/11 14:55 Page1 PARTNER VAN DE AUDIOVISUELE AUTEUR CREATIEBEURZEN foto s Fotolia, Istock BELGISCHE VERENIGING VAN AUTEURS COMPONISTEN EN UITGEVERS - SABAM CVBA

Nadere informatie

André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 23 september 2014

André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 23 september 2014 André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 23 september 2014 Werkzaamheden IT-jurist Een greep uit de IT-juridische werkzaamheden: Advisering leveranciers en afnemers van IT Contracten voor continuïteitsregelingen

Nadere informatie

NEDERLANDS BEGRIJPEND LEZEN

NEDERLANDS BEGRIJPEND LEZEN TUSSENTIJDSE TOETS 2 NEDERLANDS BEGRIJPEND LEZEN 0 TUSSENTIJDSE TOETS Deze toets gaat over alle vaardigheden die je tot nu toe hebt opgedaan. Maak deze toets zelfstandig. De toets wordt besproken tijdens

Nadere informatie

Audiomarkt algemeen. Deze publicatie geeft ook meer informatie over de resultaten van de maatschappijen die op de Nederlandse markt actief zijn.

Audiomarkt algemeen. Deze publicatie geeft ook meer informatie over de resultaten van de maatschappijen die op de Nederlandse markt actief zijn. Audiomarkt algemeen NVPI is de brancheorganisatie van de entertainmentindustrie en behartigt de belangen van muziekmaatschappijen, uitgevers van videoproducten en uitgevers van interactieve software. Jaarlijks

Nadere informatie

Een film van het gemaakte project maken doe je als volgt. Klik op film maken en er verschijnt onderstaand beeld.

Een film van het gemaakte project maken doe je als volgt. Klik op film maken en er verschijnt onderstaand beeld. Een film van het gemaakte project maken doe je als volgt Klik op film maken en er verschijnt onderstaand beeld. Selecteer bestand Geef je voorkeuren aan Selecteer de schijf waar het moet worden Klik op

Nadere informatie

PRAKTISCHE GIDS OVER INFORMATICAVEILIGHEID EN AUTEURSRECHT VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

PRAKTISCHE GIDS OVER INFORMATICAVEILIGHEID EN AUTEURSRECHT VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN PRAKTISCHE GIDS OVER INFORMATICAVEILIGHEID EN AUTEURSRECHT VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DOWNLOAD 15% COMPLETE PAGINA 02 De meeste onderwijsinstellingen tonen in hun beleidsnota respect voor het auteursrecht

Nadere informatie

Toelichting MasterCard SecureCode & Verified by Visa

Toelichting MasterCard SecureCode & Verified by Visa Toelichting MasterCard SecureCode & Verified by Visa Versie: 2.2 Jaar: 2012 Auteur: Buckaroo Online Payment Services Acceptatie via internet MasterCard SecureCode en Verified by Visa Helaas komt fraude

Nadere informatie

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden V: Mag ik zelf een repeater aanschaffen en installeren bij slechte GSM- of UMTSontvangst? Ik ondervind op bepaalde plaatsen bij mij thuis of in mijn firma slechte

Nadere informatie

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand

AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand 1 VERGOEDING VOOR HET KOPIËREN VOOR EIGEN GEBRUIK VAN GELUIDS- EN AUDIOVISUELE WERKEN AANGIFTEFORMULIER* Voor de handelingen van de maand.. *dit formulier is van toepassing vanaf 1 februari 2010 Inhoudstafel

Nadere informatie

GfK Twitter TV ratings

GfK Twitter TV ratings GfK Twitter TV ratings Paul van Niekerk GfK 31 maart 2015 1 Agenda 1 2 3 GfK Audience Measurement Trends in kijken en keuze voor TV-content GfK Twitter TV ratings 2 GfK Audience Measurement 3 Video optie

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Het Hof van Justitie zet de deur open voor tweedehandse software Datum 9 juli 2012 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01 OPDRACHTKAART MM-02-09-01 Het verkrijgen van geluidsfragmenten Voorkennis: Je hebt multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 en 2 (MM-02-03 t/m MM-02-08) afgerond. Intro: In deze opdracht

Nadere informatie

De Belgische markt voor Babyartikelen 2012

De Belgische markt voor Babyartikelen 2012 De Belgische markt voor Babyartikelen 2012 Rapport samengesteld door: Tom Vansteenkiste Tim Hegeman Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2, 1150 Brussel T +32

Nadere informatie

8. Muziek-cd s branden

8. Muziek-cd s branden 233 8. Muziek-cd s branden De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het werken met geluidsbestanden. Ook het verzamelen van muziekbestanden vanaf internet is bij jongeren heel populair.

Nadere informatie

EIGEN GEBRUIK VAN GELUIDSWERKEN EN AUDIOVISUELE WERKEN

EIGEN GEBRUIK VAN GELUIDSWERKEN EN AUDIOVISUELE WERKEN Vlaams Verbond van het Katholiek Buitengewoon Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL MEDEDELING M07BO054 BRUSSEL, 2007-11-20 KLASSEMENT: BESTEMD VOOR: BuBaO en BuSO CONTACT: Lode De Geyter TREFWOORDEN:

Nadere informatie

Audiomarkt 2011. Alle informatie in dit document is afkomstig van NVPI en GfK Retail en Technology.

Audiomarkt 2011. Alle informatie in dit document is afkomstig van NVPI en GfK Retail en Technology. Audiomarkt 2011 NVPI is de brancheorganisatie van de entertainmentindustrie en behartigt de belangen van het merendeel van de Nederlandse muziekmaatschappijen, uitgevers van audiovisuele content op digitale

Nadere informatie

AUTEURSRECHTEN EN SABAM

AUTEURSRECHTEN EN SABAM AUTEURSRECHTEN EN SABAM EVENTFORUM 2014, MOD, HASSELT 23/04/2014 Community manager Siegfried Bakelants 2014 WIE WAT HOE CV: http://be.linkedin.com/in/siegfriedbakelants BLOG: http://siegfriedbakelants.wordpress.com/

Nadere informatie

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden

GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden GSM- of UMTS-repeaters: vragen en antwoorden V: Mag ik zelf een repeater aanschaffen en installeren bij slechte GSM- of UMTSontvangst? Ik ondervind op bepaalde plaatsen bij mij thuis of in mijn firma slechte

Nadere informatie

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Paul Aantjes MBA Marketing Manager Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave 1. Omgeving Nederlandse advocatuur, uitdagingen 2013! 2. Visie orde van Advocaten

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE

ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE ALGEMENE VOORWAARDEN CASH BACK EN PREMIUM ACTIE Artikel 1 Algemene informatie De VANG ATTRAPEZ CASHBACK ACTIE (hierna de Actie ) wordt georganiseerd door TP Vision Belgium N.V., gevestigd te Tweestationsstraat

Nadere informatie

Andere website van Smidtman internet Marketing.

Andere website van Smidtman internet Marketing. Copyright 2009: Smidtman Internet Marketing Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande toestemming van Smidtman Internet marketing verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van fotokopie,

Nadere informatie

Nederlands Italiano Español

Nederlands Italiano Español Nederlands Italiano Español Installatie Download Manager Aansluiten op uw PC Opmerking: u moet over de rechten van systeembeheerder beschikken om het programma onder Windows 2000 en XP te installeren.

Nadere informatie

Muziek en mediabestanden

Muziek en mediabestanden Muziek en mediabestanden Instructie aanleveren muziek en mediabestanden Uitvaartverzorging Van Boetzelaerlaan 292 2581 BC DEN HAAG 070-3066030 070-3512563 Voorwoord Geachte lezer, De muziek en andere

Nadere informatie

Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5

Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse 1 Het is tijd voor paprika! 2 Volgende P8 bestuursvergadering op woensdag 26 augustus a.s. 5 Gaat het de goede kant op? Nu halverwege de maand juli kunnen we vaststellen

Nadere informatie

Pakket 5: auteursrechten

Pakket 5: auteursrechten Pakket 5: auteursrechten Inhoud 5. PAKKET 5: AUTEURSRECHTEN ENZ. 5.1 Eindtermen voor het lager onderwijs 3 5.2 Eindtermen voor het secundair onderwijs 4 5.3 Doelen 5 5.4 Links 6 5.5 Tip voor de leerkracht

Nadere informatie

ISRC... Vormgeving Studio Meter Tekst SENA & NVPI

ISRC... Vormgeving Studio Meter Tekst SENA & NVPI Vormgeving Studio Meter Tekst SENA & NVPI DE ISRC STAAT GEREGISTREERD ALS INTERNATIONAL STANDARD ISO 390 I WAT M O E T J E E R M E E? Catharina van Renneslaan 8 1217 CX Hilversum Telefoon 035-625 17 00

Nadere informatie