PERSDOSSIER: NGO s VRAGEN DEUTSCHE BANK NIET IN ONVERANTWOORDE MIJNBOUWPROJECTEN TE INVESTEREN TIJDENS HUN JAARLIJKSE SHAREHOLDERSBIJEENKOMST

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PERSDOSSIER: NGO s VRAGEN DEUTSCHE BANK NIET IN ONVERANTWOORDE MIJNBOUWPROJECTEN TE INVESTEREN TIJDENS HUN JAARLIJKSE SHAREHOLDERSBIJEENKOMST"

Transcriptie

1 PERSDOSSIER: NGO s VRAGEN DEUTSCHE BANK NIET IN ONVERANTWOORDE MIJNBOUWPROJECTEN TE INVESTEREN TIJDENS HUN JAARLIJKSE SHAREHOLDERSBIJEENKOMST Cajamarca Peru, Protest tegen de Newmont Mining Corporation, Lien Merre Inleiding: Financiële steun van Deutsche Bank aan Newmont Mining Corporation, eigenaar van mijnbouwproject CONGA, Peru De Yanacocha mijn in de regio Cajamarca, Noord-Peru, is de tweede grootste goudader ter wereld. De mijn is voor 51% eigendom van het Amerikaanse Newmont Mining Corporation. Sinds de start van de exploitaties in 1993 werd reeds 700 ton goud ontgonnen. Het nieuwe CONGAproject van Newmont Mining Corporation betreft een uitbreiding van de huidige Yanacochamijn, een project dat minstens 19 jaar zal gaan duren. Deze mijnbouwactiviteiten veroorzaken grote schade aan gemeenschappen en ecosystemen. Goudextractie gebeurt door middel van het gebruik van toxische chemicaliën zoals cyanide en kwik. Tijdens het ontginningsproces komen een heel aantal zware metalen zoals lood, arseen, koper,.. aan de oppervlakte. Deze komen vervolgens in het ecosysteem terecht en veroorzaken onder andere zure drainage. Deutsche Bank is één van de belangrijkste stakeholders van Newmont Mining Corporation. CATAPA, FAIRFIN, Urgewald en Facing Finance zakken 23 mei af naar Frankfurt om te speechen tijdens de jaarlijkse shareholdersmeeting van Deutsche Bank shareholders zijn hierop uitgenodigd. Tijdens deze speech wordt Deutsche bank gevraagd niet meer in onverantwoorde mijnbouwbedrijven als Newmont Mining Corporation te investeren. Deutsche bank claimt namelijk in tal van speechen, quotes, statements, rapporten en berichten op hun website niet in onverantwoorde projecten te investeren. Niets is echter minder waar. 1

2 Onverantwoorde mijnbouwprojecten: Yanacocha en Conga Het Conga-project is eigendom van Minera Yanacocha S.R.L. Yanacocha is op haar beurt in handen van het Amerikaanse bedrijf Newmont Mining Corporation (51,35% van het kapitaal), het Peruaanse Compañía de Minas Buenaventura (43,65%) en de International Finance Corporation (5%), een onderdeel van de Wereldbank-groep. Deutsche Bank is financieel betrokken in Newmont Mining Corporation. Zij investeerden reeds 407 miljoen euro in Newmont Mining Corporation, wat gelijk staat aan 2,15 % van het totale budget van Newmont Mining Corporation. In mei 2011 werd Newmont Mining Corporation voor 1.8 miljard euro financieel veilig gesteld door een syndicaat van 13 banken. Deutsche Bank was daar één van. Ze participeerden ook als book runner voor Newmont Mining Corporation door de investering van 72.4 miljoen euro door Deutsche Bank Securities Corp Germany Group. Het project bestaat uit de exploitatie van Perol en Chailhuagón, twee minerale afzettingen ten oosten van de huidige Yanacocha-mijn die goud, zilver en koper bevatten. De ertsen zullen worden ontgonnen door middel van grootschalige openpit mijnbouw. Volgens de planning van Yanacocha zou het Conga-project in productie moeten gaan eind 2014 of begin De Conga-mijn zal bestaan uit twee gigantische groeves van bijna 2 km breed en 1 km diep. Daarnaast komen er twee storten voor afvalgesteente van respectievelijk 289 en 160 hectaren groot. Tailings, het giftige restproduct van het ontginningsproces, zullen tientallen meters hoog worden opgestapeld op een terrein van 700 ha. De problemen rond CONGA worden hieronder in 4 delen opgedeeld: Bedreiging lokale bevolking Het gebied van Conga bevindt zich ongeveer 73 kilometer ten noordoosten van de stad Cajamarca, in de districten Sorochuco en Huasmín in de provincie Celendín en in het district La Encañada in de provincie Cajamarca. Het is ongeveer 2000 hectaren groot en ligt tussen 3700 en 4262 meter hoog, in een zone in een kwetsbaar ecosysteem gekenmerkt door draslanden, bergmeren en bijna 700 bronnen. In de invloedssfeer van het project liggen 32 boerengemeenschappen. Tien ervan bevinden zich in het gebied waar de projectinfrastructuur komt en zullen dus onleefbaar worden en verdwijnen. Bijkomend wordt ook de rest van de districten Sorochuco, La Encañada en Huasmin tot de invloedssfeer gerekend. Als alle gemeenschappen van die districten worden meegerekend, moet het aantal potentieel getroffen gemeenschappen worden opgetrokken tot 250. Conga is onderdeel van de ontwikkeling van een groter mijnbouwdistrict, dat verschillende andere koper- en goudafzettingen omvat die Yanacocha in concessie heeft. Vandaag al telt het Yanacochacomplex vijf groeves (San José, La Quinua, Cerro Yanacocha, Carachugo en Maqui Maqui). Met het Conga-project komen hier twee groeves bij. Maar Conga is slechts een begin. Twee andere zones, La Carpa en Amaro, worden op hun beurt beschouwd als toekomstig uitbreidingsgebied voor Conga. Bovendien staan in hetzelfde gebied verschillende projecten van andere bedrijven in de steigers, zoals El Galeno (China Minmetals Corporation), Michiquillay (Anglo American Exploration Peru S.A.), La Zanja (Compañía de Minas Buenaventura), Cerro Corona (Gold Fields), Tantahuatay (Compañía de Minas Buenaventura, Southern Perú Copper Corporation). Watervervuiling De mijnbouwactiviteiten van Newmont Mining Corporation vernietigen de waterbronnen van lokale gemeenschappen. Goudmijnbouw gaat gepaard met een enorme hoeveelheid waterverbruik, voor 1 gram 2

3 goud kan tot liter zoet water nodig zijn. Bovendien wordt het water vervuild met chemicaliën en zware metalen door het ontginningsproces. De Yanacochamijn gebruikte reeds de hele waterreserve uit het gelijknamige meer. Met de uitbreiding van het CONGAproject, dreigen nog minstens 4 meren te verdwijnen. Meer dan lokale mensen en de inwoners van de stad Cajamarca worden hierdoor bedreigd daar ze afhankelijk zijn van de deze watervoorraden voor hun koken, wassen, vee, gewassen,.. Deze uitbreiding zou een complete uitdroging van het gebied kunnen betekenen. Het mijnbedrijf beloofde waterreservoirs in de plaats te bouwen om dit verlies voor de lokale bevolking op te vangen. De bedrijven beloofden dit echter ook toen de Yanacocha mijn werd aangelegd, waarbij eveneens enkele meren droog vielen. Het enige reservoir dat destijds gebouwd is, is nooit helemaal gevuld geweest en staat inmiddels al enkele jaren droog. De CONGAmijn bevindt zich naast de bron van de hoofdrivieren van de regio, die dus rechtstreeks bedreigd wordt door de hoogtoxische en vervuilende mijnbouwactiviteiten. Deze rivieren monden uiteindelijk uit in de Stille Oceaan, en verhoogde concentraties van zware metalen en kwik zullen terug te vinden zijn in de vispopulatie, en in de voedselketen terecht komen. Verlies van landbouwgrond Het Congaproject houdt in dat meer dan ton erts zal verplaats worden: deze zal meer dan 3,1 milliard ton koper bevatten, 328 ton goud en 504 miljard ton toxisch afval. Kort gezegd: 8% bruikbare metalen, 92% toxisch afval, of 0,72 gram goud per ton erts. De Yanacochamijn heeft reeds meer dan hectare landbouwgrond aangetast. Conga zal nog eens ha aantasten. Als we ook de omliggende projecten mee in rekening brengen, zullen de komende jaren meer dan hectare land vernietigd worden. Dit resulteert in een groot verlies van landbouwgronden, wat de plaatselijke boerenbevolking dwingt uit te wijken Sociale protesten en onderdrukking In februari 2012 namen meer dan mensen deel aan de mars voor water van Lima naar Cajamarca. Deze nationale actie tegen CONGA had een zodanige impact dat Mining Corporation besliste het project op hold te zetten. De Peruaanse regering zag op deze manier een groot aantal staatsinkomsten verdwijnen. Het antwoord van de regering op de protestmars was duidelijk: criminalisering en repressie. Mensen werden achtervolgd, bedreigd, bespioneerd en gemarteld. Afgelopen zomer werden 5 lokale boeren gedood door agressieve militaire groepen, ingehuurd door mijnbouwbedrijven. Lokale waarnemers berichten bovendien dat de exploraties, die officieel op 'hold' staan, gewoon verder gaan, weliswaar onder een meer verborgen vorm. Door de stijgende goudprijs, stijgen de winstmarges van het bedrijf exponentieel. De productiekost blijft echter nagenoeg een constante. 98,3 procent van de winst gaat naar het buitenland, in Peru blijft maar 1,7 procent achter. Dit geld gaat grotendeels naar de regering. Dit is één van de redenen waarom de Peruaanse regering samen met Colombia het vrijhandelsakkoord met Europa ondertekende. Dit zal dit jaar van kracht zijn. Het maakt investeren in Peru nog gunstiger voor buitenlandse bedrijven. Verbod gebruik van Cyanide De impact van open pit mijnbouwprojecten als CONGA, is zo intensief dat dit mijnbouwtype zelfs verboden werd door de nationale wet van Costa Rica in Hoewel de wet alleen nieuwe open pit mijnen verbied, niet mijnen die al in operatie zijn, maakt het land zich ook zorgen over de impact van reeds bestaande grootschalige mijnen. In 2010 werd de Las Crucitas mijn van het Canadese bedrijf Infinito 3

4 Gold gesloten, als gevolg van een twee jaar durend protest van de bevolking. De mijn werd op bevel van de rechtbank gesloten, op grond van de milieuproblemen die met grootschalige mijnbouw gepaard gaan. De Bellavista mijn van het Canadese bedrijf B2 Gold werd in 2007 gesloten als gevolg van een aardverschuiving die grootschalige vervuiling tot gevolg had. Toen B2 Gold in 2011 de mijn verder wilde exploiteren, werd door de overheid besloten dat vanwege de grootschalige vervuiling die de Bellavista mijn zal opleveren, deze niet heropend mag worden. Dit toont dat Costa Rica de impact van grootschalige mijnbouw serieus neemt: hoewel volgens de wet Las Crucitas en Bellavista mijn open zouden kunnen blijven, is besloten ze te sluiten of dicht te houden wegens de milieu-impact. Ook het Europese Parlement aanvaardde op 5 mei 2010 een resolutie over het verbod op het gebruik van cyanide in grootschalige mijnbouw. De Europese Commissie raadt aan geen steun meer te verlenen aan projecten die cyanide gebruiken binnen én buiten de EU. Het CONGAproject van Newmont Mining Corporation is echter zo n project, en wordt mede mogelijk gemaakt dank zij de steun van de Deutsche Bank. CATAPA, FAIRFIN, URGEWALD, FACING FINANCE speechen op de jaarlijkse bijeenkomst van Deutsche Bank CATAPA, FAIRFIN, Urgewald en Facing Finance zakken 23 mei af naar Frankfurt om te speechen tijdens de jaarlijkse shareholdersmeeting van Deutsche Bank shareholders zijn hierop uitgenodigd. Tijdens deze speech wordt Deutsche bank gevraagd niet meer in onverantwoorde mijnbouwbedrijven als Newmont Mining Corporation te investeren. Deutsche bank claimt namelijk in tal van speechen, quotes, statements, rapporten en berichten op hun website niet in onverantwoorde projecten te investeren. Niets is echter minder waar. CATAPA verwijst hier naar de woorden van Josef Ackermann, Chairman van de Management Board en the Group Executive Committee, die hij bracht in zijn speech in Frankfurt am Main op 20 maart 2012: We can only remain successful in the long term if people see us as being responsible and place their trust in us. That is why social responsibility is an integral part of our work, as it benefits our company as well as society as a whole. Ook deze quote is op hun website terug te vinden. : We have to demonstrate that the financial sector plays a valuable role in society and that we act with integrity and responsibility in everything we do. We need to show that we are sensitive to the interests of society.. Gezien deze beweringen, stelt CATAPA dan ook de vraag aan Deutsche bank of haar investeringen in Newmont Mining Corporation het waard zijn de reputatie van de Deutsche Bank te riskeren? CATAPA vraagt de financiële stromen naar Newmont Mining Corporation te blokkeren om hen te dwingen te opereren in overeenstemmingen met richtlijnen betreffende mensenrechten en onafhankelijke milieustandaarden. Dit ook in overeenstemming met de EC en Deutsche Banks eigen statements. CATAPA vraagt ook de realisatie van een onafhankelijke monitoring en rapportagesysteem om te verzekeren dat deze bedrijven zich houden aan sociale en ecologische verplichtingen. Geldstromen die vanuit de Europese banken vertrekken naar dit soort projecten, zelfs al zijn ze heel beperkt, zorgen voor de uiteindelijke realisatie hiervan. Een gedeelde verantwoordelijkheid onder deze financiële instellingen dus. CATAPA vraagt af te stappen van deze hoofd-in-het-zand-steken mentaliteit en roept op de financiële geldstromen naar onverantwoorde projecten te stoppen om deze bedrijven tot maatschappelijk en ecologisch verantwoord ondernemen te dwingen. Alternatieve investeringen CATAPA vraagt Deutsche bank in projecten te investeringen die een duurzaam perspectief bieden aan de lokale bevolking en de regio en dus niet in groenwaspraktijken. Enkel projecten die focussen op de 4

5 ontwikkeling en toepassing van recyclagebevorderende technologieën in plaats van nieuwe primaire extracties, zullen grondstoffenzekerheid opleveren. Gezien de reeds ontgonnen goudvoorraad drie keer hoger ligt dan de onontgonnen goudvoorraad, en 1 ton elektronisch afval gemiddeld honderd keer meer goud bevat dan een ton nieuw ontgonnen erts, is dit de enige optie voor de toekomst. CATAPA CATAPA vzw is een jonge beweging in België. We werken rond (anders)globalisering en duurzame ontwikkeling in Latijns-Amerika en focussen hierbij op de problematiek van grootschalige mijnbouw. CATAPA staat voor Comité Académico Técnico de Asesoramiento a Problemas Ambientales, letterlijk Technisch Academisch Comité voor Bijstand bij Milieuproblemen. Concreet ondersteunen we boerengemeenschappen in Bolivië, Peru en Guatemala die conflicten ondervinden met mijnbouwbedrijven. In België doen we aan onderzoek, sensibilisering en netwerking. CATAPA, Netwerk Bewust Verbruiken en Ecolife startten samen de GOUD:EERLIJK?campagne, een sensibiliseringscampagne over de sociale en ecologische impact van grootschalige mijnbouw. Bronnen: Resolutie van het Europees Parlement van 5 mei 2010 over een algeheel verbod op het gebruik van cyanide in de mijnbouw in de Europese Unie Rapport Profundo, sept 2012, Financing of the Conga Mining project in Peru Contact Charlotte Christiaens / Ilona Hartlief / Inge Boudewijn CATAPA-GOUD:EERLIJK? Maria Hendrikaplein 5 bus Gent 0032/

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie Titel: Mijnbouw in Peru. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Locatie: Hogeschool Gent Datum en uur: 26 februari 2013, 11.00-12.30 Verslaggever: Inge Boudewijn Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek:

Nadere informatie

Celendín, waar de muren spreken. 'Conga komt er niet door!' - Foto: Hanne Cottyn

Celendín, waar de muren spreken. 'Conga komt er niet door!' - Foto: Hanne Cottyn PERSDOSSIER: CATAPA VRAAGT INTERNATIONAL FINANCE CORPORATION ZICH TERUG TE TREKKEN UIT MINERA YANACOCHA TIJDENS ALGEMENE VERGADERING VAN DE WERELDBANK IN OKT 2015 TE LIMA, PERU Celendín, waar de muren

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Mijnbouwconflicten in Peru: het Conga-project in Cajamarca

PERSDOSSIER. Mijnbouwconflicten in Peru: het Conga-project in Cajamarca PERSDOSSIER Mijnbouwconflicten in Peru: het Conga-project in Cajamarca Juni 2012 Inhoud Over CATAPA... 2 De Conga-kwestie samengevat... 2 Mijnbouw in Peru... 3 Conflictgeschiedenis Yanacocha... 4 Economische

Nadere informatie

Mijnbedrijven beloven ontwikkeling te brengen tot de streek, ze beloven economische welvaart, maar we zien het tegendeel.

Mijnbedrijven beloven ontwikkeling te brengen tot de streek, ze beloven economische welvaart, maar we zien het tegendeel. Titel: Mijnbouw in Peru Locatie: Ugent, Universiteitstraat, Auditorium D Datum en uur: 4 maart: 13u00-15u00 Verslaggever: Charlotte Christiaens Aanwezig: +/- 40 studenten Reinaldo Rodriguez Cruzado Reinaldo

Nadere informatie

Inhoud. - Er bevinden zich in Zuid-Amerika vele natuurlijke hulpbronnen;

Inhoud. - Er bevinden zich in Zuid-Amerika vele natuurlijke hulpbronnen; Titel: Mijnbouw in Peru. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Locatie: Universiteit van Gent Datum en uur: 1 maart 2013, 11:30-12:45 Verslaggever: Inge Boudewijn Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek:

Nadere informatie

Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek: 15, studenten politieke geografie

Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek: 15, studenten politieke geografie Titel: Mijnbouw in Peru: de Conga Case Locatie: Universiteit Gent Datum en uur: 1/03 14.30 17.15 Verslaggever: Machteld Laureyns Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek: 15, studenten politieke geografie

Nadere informatie

INTERNATIONAAL PERSDOSSIER

INTERNATIONAAL PERSDOSSIER INTERNATIONAAL PERSDOSSIER Een campagne van het Front voor Duurzame Ontwikkeling van de Noordgrens van Peru, het Netwerk Muqui (CooperAcción en Fedepaz) en de Belgische organisatie CATAPA (Technisch Academisch

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

Banking for Food en de Bij. Food & Agri

Banking for Food en de Bij. Food & Agri 1 Banking for Food en de Bij Ruud Paauwe Lambert van Horen Sectormanager Tuinbouw Accountmanager Grootzakelijk, Food & Agri Agenda Strategie Rabobank Banking for Food Bij eeuwen lang betrokken De bezige

Nadere informatie

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO De grote exportlanden (Ecuador, Costa Rica en Colombia) hebben je een contract aangeboden om nieuwe plantages te bouwen in hun landen. Je kan nu meer bananen telen en verkopen. Je winst stijgt enorm en

Nadere informatie

Vlaams afval- en materialencongres 6 april

Vlaams afval- en materialencongres 6 april Vlaams afval- en materialencongres 6 april Erik de Baedts Directeur NVRD President MWE Board member ISWA Strategisch omgaan met grondstoffen Nederlandse vereniging van gemeenten ogv afvalbeheer & reiniging

Nadere informatie

Trading our health away Handeltje in gezondheid?

Trading our health away Handeltje in gezondheid? Trading our health away Handeltje in gezondheid? Inhoud I. Is het erg, dokter? 1. Neem de pols : Begrippen definiëren 2. Documentaire : Helse visserij 3. Quiz : De beweegredenen voor vrijhandel 4. Sprekende

Nadere informatie

Stakeholders in ISO 9001:2015 Alleen de klanten is al moeilijk genoeg!

Stakeholders in ISO 9001:2015 Alleen de klanten is al moeilijk genoeg! Stakeholders in ISO 9001:2015 Alleen de klanten is al moeilijk genoeg! Bob Alisic ActinQ V 1.5 bob.alisic@actinq.nl 1 Wie zijn de stakeholders van een organisatie? Definitie volgens ISO 9000:2005 Interested

Nadere informatie

In de greep van goud: een mondiale worsteling

In de greep van goud: een mondiale worsteling In de greep van goud: een mondiale worsteling Bram Ebus De mijnbouwsector is een van de meest destructieve sectoren ter wereld. Goudmijnbouw kan als de meest impactvolle variant gezien worden. Onder meer

Nadere informatie

Water en politiek in Palestina

Water en politiek in Palestina Water en politiek in Palestina Een posterpresentatie van Stefan Deconinck, KU Brussel Meer informatie: Waternet de geopolitiek van waterschaarste in het Midden-Oosten http://www.waternet.be/ Referenties

Nadere informatie

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden.

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. Waterzuivering regio Solepura, Sri Lanka Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. In mei 2012 ging Father Ajith Rohan

Nadere informatie

Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer. Marc Konings, milieuambtenaar Edegem

Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer. Marc Konings, milieuambtenaar Edegem Edegem en San Jerónimo (Peru) : ondersteuning bij het gemeentelijke marktbeheer Marc Konings, milieuambtenaar Edegem Basisgegevens San Jeronimo Oppervlakte 10,53 km 2 Bevolking 28.856 (2007) Hoogte Ligging

Nadere informatie

Sander de Haas en Cedrick Gijsbertsen sanderdehaas@samsamwater.com cedrickgijsbertsen@samsamwater.com

Sander de Haas en Cedrick Gijsbertsen sanderdehaas@samsamwater.com cedrickgijsbertsen@samsamwater.com Aan Weebale Foundation Datum 3 oktober 2010 Project Watervoorziening Banda, Oeganda Referentie 56-1 Opgesteld Email Onderwerp Sander de Haas en Cedrick Gijsbertsen sanderdehaas@samsamwater.com cedrickgijsbertsen@samsamwater.com

Nadere informatie

Grondstof tot nadenken

Grondstof tot nadenken Grondstof graad 3 Grondstof tot nadenken Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print en knip de gevallen zin uit voor elke leerling

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Hoe kan Cleaner Production helpen om afval te beperken en winst te maken: gevalstudie

Hoofdstuk 5. Hoe kan Cleaner Production helpen om afval te beperken en winst te maken: gevalstudie Hoofdstuk 5 Hoe kan Cleaner Production helpen om afval te beperken en winst te maken: gevalstudie Gevalstudie* Reactive Chemical Industries Corporation (RCIC) PROFIEL Sector: Chemische industrie Activiteit:

Nadere informatie

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Jean-François CATS Inhoud van de uiteenzetting Nieuwe opdrachten van het auditcomité ingevoerd door de Audit Directieve en het Audit Reglement

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Actiepunten energiebedrijven m.b.t. uitvoering van het kolenconvenant

Actiepunten energiebedrijven m.b.t. uitvoering van het kolenconvenant Actiepunten energiebedrijven m.b.t. uitvoering van het kolenconvenant Het kolenconvenant zoals het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de energiebedrijven E.ON, EPZ, Essent, NUON en GDF Suez dat hebben

Nadere informatie

Aardrijkskunde, Godsdienst, Economie, Geschiedenis, Natuurwetenschappen, Handel, PAV, Humane Wetenschappen

Aardrijkskunde, Godsdienst, Economie, Geschiedenis, Natuurwetenschappen, Handel, PAV, Humane Wetenschappen Les 5 Peru actueel VAKKEN Aardrijkskunde, Godsdienst, Economie, Geschiedenis, Natuurwetenschappen, Handel, PAV, Humane Wetenschappen DOELSTELLINGEN EN EINDTERMEN Deze les draagt bij tot de algemene kennis

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

POLITIEKE ACHTERGROND CAMPAGNE 2015 MIJNBOUW, WATER EN DE TOEKOMST VAN BOEREN IN PERU

POLITIEKE ACHTERGROND CAMPAGNE 2015 MIJNBOUW, WATER EN DE TOEKOMST VAN BOEREN IN PERU POLITIEKE ACHTERGROND CAMPAGNE 2015 MIJNBOUW, WATER EN DE TOEKOMST VAN BOEREN IN PERU www.broederlijkdelen.be INHOUD Inleiding: mijnbouw, waarom? 3 Mijnbouw in Peru: een politieke keuze 5 Rechten van boeren

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water A B LAND ZEE 2p 1 In figuur 1 staat de kringloop van het

Nadere informatie

Het Regenwoud in Amazonië

Het Regenwoud in Amazonië Het Regenwoud in Amazonië A. Situering B. Klimaat en vegetatie Warm en altijd nat. Tropisch regenwoud 1. Kenmerken van het tropisch woud Woudreuzen: 40 m hoog en kunnen vrij van de zon en lucht genieten.

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld.

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld. Achtergrondinformatie voor achterbanberaad milieubeleid regio Eemsdelta Het milieubeleid omvat veel onderwerpen. Teveel om in één keer allemaal te behandelen. Op basis van onze ervaringen in de regio en

Nadere informatie

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Els Martens, Agentschap voor Natuur en Bos «Stakeholders dialoog biodiversiteit», 13 juni 2013, KBIN Ecosysteemdiensten in kaart brengen en waarderen

Nadere informatie

International Association of Lions Clubs. Wij zijn Lions

International Association of Lions Clubs. Wij zijn Lions Wij zijn Lions De grootste humanitaire NGO 3 Canada Verenigde Staten Europa Verre Oosten Zuid-Oost-Azië 1.675 Lions Clubs 39.621 leden 12.845 Lions Clubs 379.738 leden 9.541 Lions Clubs 270.688 leden 7.509

Nadere informatie

Grootschalige mijnbouw en Porknockers. Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010

Grootschalige mijnbouw en Porknockers. Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010 Grootschalige mijnbouw en Porknockers Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010 Agenda Karakteristieken goudsector (in Sur) Activiteiten Grootschalige Mijnbouw Oplossingsmodellen Ervaringen

Nadere informatie

Bos en klimaatverandering

Bos en klimaatverandering Bos en klimaatverandering 19/08/2009 De mondiale trend van klimaatverandering brengt vele klimaateffecten met zich mee. Temperatuurstijging, de verandering van regenvalpatronen, hiervan kunnen we in Suriname

Nadere informatie

http://ec.europa.eu/environment/consultations/invasive_aliens.htm

http://ec.europa.eu/environment/consultations/invasive_aliens.htm The European Commission has just launched a Consultation on a dedicated legislative instrument on invasive alien species. If you wish to take part in this then please complete the questionnaire which can

Nadere informatie

Enquete over invasieve Exoten (Invasive Aliens). Graag uw aandacht en hulp gevraagd. Thursday, 22 March 2012 12:01

Enquete over invasieve Exoten (Invasive Aliens). Graag uw aandacht en hulp gevraagd. Thursday, 22 March 2012 12:01 De Europese commissie gaat er van uit dat vreemde exotische (niet inheemse) planten en diersoorten schadelijk kunnen zijn voor het plaatselijke ecologische evenwicht in Europa. Dit is in bepaalde gevallen

Nadere informatie

Gebruik van kwik. in de goudwinning

Gebruik van kwik. in de goudwinning Gebruik van kwik in de goudwinning Kwikgebruik bij goudwinning Het gebruik van kwik voor het winnen van goud wordt wereldwijd als een ernstig (milieu)probleem gezien Kleinschalige goudwinning vindt plaats

Nadere informatie

Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014

Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014 Iedereen kan Facebook-en, toch? 13.05.2014 KICK OFF ANTWERPSE PRESIDIA Hello, my name is Mijn verleden Nu EERST, EEN HEEL KLEIN BEETJE THEORIE Mensen als media-kanaal Mensen als media-kanaal Mensen horen

Nadere informatie

Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS

Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS Master Thesis by Anouke de Jong VU supervisor B.J. Regeer Introductie Biobrandstoffen; brandstoffen gemaakt van biomassa 1 ste generatie

Nadere informatie

VERKOOPINFORMATIE HAVENKANT 8 TE MOERDIJK TEN BEHOEVE VAN EXECUTIEVEILING 16 JANUARI 2014. Datum veiling: 16 januari 2014 Indien mogelijk op afspraak

VERKOOPINFORMATIE HAVENKANT 8 TE MOERDIJK TEN BEHOEVE VAN EXECUTIEVEILING 16 JANUARI 2014. Datum veiling: 16 januari 2014 Indien mogelijk op afspraak VERKOOPINFORMATIE HAVENKANT 8 TE MOERDIJK TEN BEHOEVE VAN EXECUTIEVEILING 16 JANUARI 2014 Soort verkoop: Executieveiling Datum veiling: 16 januari 2014 Kijkdag: Indien mogelijk op afspraak Veilinglocatie:

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor?

Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor? Welke oude en nieuwe beperkingen houden de melkproductie op het spoor? Erwin Wauters Senior Onderzoeker Melle, 27 maart 2015 WAT IS DE VRAAG EIGENLIJK Wat na de quota Wit goud of zwarte sneeuw?* De meningen

Nadere informatie

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl Examen HAVO 2014 tijdvak 1 vrijdag 16 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Merian Gold Project. Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011

Merian Gold Project. Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011 Merian Gold Project Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011 Welkom & introductie Doel van deze publieke bijeenkomst: Geïnteresseerden informeren over het Project Het Merian

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF

Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF I. Ecosportief, sporten doe je spoorloos! II. Belangrijke uitdagingen voor de sport III. Ecosportieve instrumenten IV. Ecosportieve infrastructuur en ruimte

Nadere informatie

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Dames en Heren, Het is mij een eer en een genoegen om dit boeiende colloquium te mogen afsluiten. Deze middag hebben we in elk geval een voortschrijdend inzicht gekregen

Nadere informatie

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw

2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 2014 PROTOS en Solidagro met de medewerking van Dwagulu Dekkente Lay-out door MadebyHanna.com - ontwikkeld door Mediaraven vzw 1. ALLES IS WATER Alles is water. We zijn letterlijk omringd door water. Water

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

Kiezen voor WML water. Goede drinkwaterkwaliteit als basis

Kiezen voor WML water. Goede drinkwaterkwaliteit als basis Kiezen voor WML water Goede drinkwaterkwaliteit als basis 2 Goede drinkwaterkwaliteit als basis Elke veehouder weet hoe belangrijk water is. Naast goed voer, is een onberispelijke drinkwaterkwaliteit onmisbaar

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie.

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. KIEN - Event De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. Prof. dr. Koen Vandenbempt (Universiteit Antwerpen, België) Gent, 21 juni 2013 1 2 jaar KIEN De veranderende

Nadere informatie

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL?

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? Roeland SAMSON Gijs DU LAING Laboratory of Environmental and Urban Ecology (EUREC A!) roeland.samson@uantwerpen.be Structuur: Stadslandbouw Stedelijke vervuiling Stadslandbouwproducten

Nadere informatie

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS Ref : Accom AFWIJKING 2005/1 Samenvatting van het advies dd. 17 mei 2005 met betrekking tot een vraag om afwijking van de regel die

Nadere informatie

Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig.

Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig. 1 Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig. De wordt opgericht onder de INTERNATIONAL BUSINESS COMPANIES ACT Stap 1 Stap 2 Stap 3 - Gegev ens om de Sey chellen

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 009-04 Commissie verzoekschriften 9.3.0 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift 084/004, ingediend door Charles Winfield (Britse nationaliteit), over de kwaliteit van het drinkwater

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Bronnen De geldeconomie in ontwikkeling

Bronnen De geldeconomie in ontwikkeling Bron I: Verhouding Chartaal en giraal geld Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek Bron II: Aantal kaartbetalingen Bron: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/cardpaymineu_renfoconsepaforcards201404en.pdf

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

ICB4 consensus project: een ernstig geval van co-creatie. Sven Huynink

ICB4 consensus project: een ernstig geval van co-creatie. Sven Huynink ICB4 consensus project: een ernstig geval van co-creatie Sven Huynink 2 Agenda De spelers IPMA MA s en CB s Sven Huynink De knikkers Van ICB3 naar ICB4 Wat is anders? Het spel ICB4 consensus project: een

Nadere informatie

Milieuzorg voor contractors. Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent

Milieuzorg voor contractors. Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent Milieuzorg voor contractors Cédric Janssens Milieucoördinator GTO EMEA CVA Gent Onze grootste uitdaging Werken aan een duurzame toekomst Wij zijn mede de oorzaak van het milieuprobleem maar wij werken

Nadere informatie

Noodhulp in de Hoorn van. Jeroen Jurriens, Disaster Management Unit ICCO & Kerk in Actie

Noodhulp in de Hoorn van. Jeroen Jurriens, Disaster Management Unit ICCO & Kerk in Actie Noodhulp in de Hoorn van Afrika Jeroen Jurriens, Disaster Management Unit ICCO & Kerk in Actie Wat is er aan de hand? Hoe komt dat? Wat kunnen we er aan doen? Een paar praktijkvoorbeelden Opbouw presentatie

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

Amsterdam: energie neutrale stad!

Amsterdam: energie neutrale stad! Amsterdam: energie neutrale stad! 20 april 2009 Inhoud: - Aanleiding - Ambities - Aanpak -Case Kolen voor elektriciteit Klimaatverandering Grondstoffen: olie 2a Ons gas raakt op: Zes probleem kenmerken

Nadere informatie

ideale wereld te dichten, en dit al gedurende 40 jaar op internationaal vlak, en 30 jaar in België.

ideale wereld te dichten, en dit al gedurende 40 jaar op internationaal vlak, en 30 jaar in België. Toespraak naar aanleiding van het symposium "30 jaar CITES", de handel in met verdwijning bedreigde dieren en planten: een terugblik op 30 jaar toepassing van het CITES in België en in de EU en een blik

Nadere informatie

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR / S. Aguilar UNHCR / S.Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR, Europese vertegenwoordiging,

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie Willem Schipper Fosfor, fosfaat Onvervangbaar element voor leven Wordt aangetroffen in planten en dieren In omloop gebracht door

Nadere informatie

Kern 1 Lineaire functies

Kern 1 Lineaire functies Kern 1 Lineaire functies 1 a V = 10 kw b V = 0,07 100 + = 7 + = 10 c Alle lijnen beginnen bij V =, alleen het hellingsgetal is verschillend. Bij 15 C geldt V = 0,05 I + Bij 1 C geldt V = 0,06 I + Bij C

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Zonnige stortplaats. Onderzoek mogelijkheid stortplaats als locatie voor zonnepanelen

Zonnige stortplaats. Onderzoek mogelijkheid stortplaats als locatie voor zonnepanelen Onderzoek mogelijkheid stortplaats als locatie voor zonnepanelen Is het mogelijk om zonnepanelen te plaatsen op de voormalige stortplaats van de gemeente Terneuzen? Onderzoek mogelijkheid stortplaats als

Nadere informatie

Wij danken allen die het mogelijk hebben gemaakt om deze Conferentie te houden.

Wij danken allen die het mogelijk hebben gemaakt om deze Conferentie te houden. Voorwoord Dit concept document is tot stand gekomen vanuit presentaties, discussies en overwegingen met verschillende belangengroepen bij de Organisatie van de Conferentie Ordening Goud sector in Suriname

Nadere informatie

Promotie zweefvliegcentrum Someren. LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum in Someren

Promotie zweefvliegcentrum Someren. LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum in Someren pagina 1 van 8 Page 1 LTA-Someren Secretariaat LTA-Someren P/a J. van Lierop Limburglaan 36 5712PM Someren info@heidehoeve.nl - 1 - Datum 7 juni 2014 Onderwerp: LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café 7 Februari 2013 Paul Rooijmans 4e Practical Knowledge Café Stellingen voor vanmiddag Hoe kan OV-chipkaart informatie tot nut zijn? Waarom zijn jaarkaarten en leaseauto s dramatisch? Waarom is het nu anders

Nadere informatie

Duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname Drs. Hendrik Comvalius Directeur stichting d ONS Den Haag, 12 december 2008 http://www.stdons.nl Geschiedenis 1987: Our Common Future van de World Commission on

Nadere informatie

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL Algemeen Innovation Concepts B.V. is bijna twee jaar geleden opgezet door Pol Knops en Keesjan Rijnsburger. We zijn al ruim twee jaar bezig met het onderzoeken van diverse toepassingen van CO 2 binding

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

De Autoriteit Financiële Markten, Gelet op artikel 1:28, derde lid, Wet op het financieel toezicht;

De Autoriteit Financiële Markten, Gelet op artikel 1:28, derde lid, Wet op het financieel toezicht; Tijdelijke Regeling Inzake Melding van Short Posities Gelet op artikel 1:28, derde lid, Wet op het financieel toezicht; Besluit: Definities Artikel 1 1. In deze regeling wordt, in afwijking van artikel

Nadere informatie

Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique

Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique Eindverslag Water, Sanitatie en voedselzekerheid in Nicane en Nanquilili in Mozambique Contact details: Stichting Connect International Jan van Houtkade 50 2311 PE Leiden T: 071-5141111 W: www.connectinternational.nl

Nadere informatie

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 Ontwikkeling en groei van binnenuit We leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van

Nadere informatie

Maagdenhuisbezetting 2015

Maagdenhuisbezetting 2015 Maagdenhuisbezetting 2015 Genoeg van de marktwerking en bureaucratisering in de publieke sector Tegen het universitaire rendementsdenken, dwz. eenzijdige focus op kwantiteit (veel publicaties, veel studenten,

Nadere informatie

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II Aarde Opgave 3 Wereldwonderen in Peru Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1 en 2 en de atlas. Machu Picchu is gebouwd van blokken graniet.

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Transvalia Landexploratie- en Mijnmaatschappij te Amsterdam, 1889-1928

Inventaris van het archief van de Transvalia Landexploratie- en Mijnmaatschappij te Amsterdam, 1889-1928 Nummer archiefinventaris: 2.18.10.07 Inventaris van het archief van de Transvalia Landexploratie- en Mijnmaatschappij te Amsterdam, 1889-1928 Auteur: Joh.C. van Aartrijk Nationaal Archief, Den Haag 1972

Nadere informatie