NRC Artikel van 19 september 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NRC Artikel van 19 september 2011"

Transcriptie

1 NRC Artikel van 19 september 2011

2 Leerstofanalyse 1. belangrijke leerstof elementen feiten: van de buitenwereld afgesloten rampgebied, aardbeving met kracht 6,9, heftige naschokken (6,1 en 5,3), epicentrum in deelstaat Sikkim, 25 doden, tot in Delhi te voelen en ook in China en Nepal doden, dunbevolkte regio, afgelegen, militairen zoeken naar overlevenden, modderstroom, gebouwen verwoest gebied: rampen, natuurcatastrofen begrippen: aardbeving, platentektoniek, epicentrum, hypocentrum, aardkorst, schaal van Richter, naschok, modderstroom, rampenmanagement, dunbevolkt gebied regels: spanning bij beweging tussen 2 platen kan een aardbeving veroorzaken, de opgebouwde spanning ontlaadt zich in een breuk. Het zwaartepunt van de energiedichtheid is het hypocentrum (vaak op rond 30 km diepte, maar kan zich tot op 700 km diepte bevinden), het punt loodrecht naar boven is het epicentrum. Een naschok scoort altijd lager op de schaal van Richter. De schaal van Richter geeft de sterkte van een aardbeving aan. In dunbevolkte gebieden vergen nogal krachtige tot zware aardbevingen weinig slachtoffers. In afgelegen gebieden is het rampenmanagement moeilijker. Bijkomende verschijnselen van aardbevingen zoals modderstromen of tsunamis veroorzaken meer slachtoffers.

3 Achtergrondinformatie grafieken etc. Uit:

4 Sterkte Beschrijving Uitwerking volgens Richter 0 tot 1,9 Minuscuul Alleen waargenomen door seismografen. 2 tot 2,9 Zeer licht Meetbaar; wordt slechts door weinig mensen waargenomen. 3 tot 3,9 Licht Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; hooguit zeer lichte schade mogelijk zoals losse dakpannen. 4 tot 4,9 Gemiddeld Door vrijwel iedereen gevoelde trillingen als van zwaar voorbijrijdend verkeer;. lichte schade mogelijk. 5 tot 5,9 Vrij krachtig Heftige trillingen die door iedereen met schrik worden waargenomen. Lichte tot matige schade aan gewone gebouwen zoals scheuren in stucwerk; oude en zwakke gebouwen kunnen zware schade oplopen of zelfs al (gedeeltelijk) instorten. Over het algemeen geen sprake van levensgevaar, wel gevaar van verwondingen. 6 tot 6,9 Krachtig Wordt door alle betrokkenen met grote schrik ervaren. paniek; mensen verlaten snel hun huizen; grote scheuren in wegdek; veel gebouwen lopen matige tot zware schade op; tientallen doden en gewonden mogelijk; aan de kust kunnen vloedgolven optreden; grote schade mogelijk binnen een straal van meer dan 150 kilometer. 7 tot 7,9 Zwaar Grootschalige paniek; mensen trachten in paniek naar buiten te komen; acuut levensgevaar in veel gebouwen; alleen sterke gebouwen blijven staan; grond kan helemaal openscheuren; sommige bomen ontwortelen; vaak honderden doden en gewonden; gas- en waterleidingen breken; gedeeltelijk catastrofale gevolgen; aan kusten grote vloedgolven mogelijk. 8 tot 8,9 Zeer zwaar Grote verwoesting; vrijwel alle gebouwen worden onbewoonbaar of storten helemaal in; mogelijk vele duizenden doden en gewonden; bomen ontwortelen massaal; elektriciteitspalen begeven het; acuut levensgevaar zowel binnen als buiten gebouwen; aan kusten catastrofale, tot 40 meter hoge vloedgolven mogelijk. 9,0 tot 9,9 Catastrofaal Grote ramp met mogelijk totale verwoesting over duizenden kilometers; alle gebouwen storten volledig in; lokale aardschollen verschuiven; rotsen en gebergtes kunnen scheuren; honderdduizenden of zelfs miljoenen doden en gewonden mogelijk en plaatselijk zelfs volledige vernietiging van alle leven; enorme vloedgolven die mogelijk meerdere continenten zullen aantasten. Verder mogelijk: grote verschuivingen van de tektonische platen; verschijnen, verschuiven of verdwijnen van delen van landen en eilanden; vorming van nieuwe subductiezones; verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde. Uit:

5 Werkblad bij het artikel 1. Waar speelt het artikel? 2. Bekijk de kaart van Zuidwest Azië in het atlas (GB 53. editie blz. 138/139). In welk vak ligt de deelstaat Sikkim? Wat is ongeveer de afstand tussen Sikkim en Delhi? Wat is de afstand van Sikkim naar Kathmandu? Welke landen grenzen aan de deelstaat Sikkim? 3. Wat is er gaande? Vat het artikel kort samen. 4. Hoe zwaar was de aardbeving? 5. Tot hoever kon je de aardbeving voelen? 6. Bekijk nog een de kaart in het bosatlas. In het artikel zijn een aantal steden / regio s genoemd waar de aardbeving voelbaar was. Waar zou je nog verwachten dat de aardbeving voelbaar was? Noem regio s, steden of landen die niet in het artikel staan. 7. Welke geografische begrippen, die je wellicht nog niet kent, kom je in het artikel tegen? 8. Wat is een naschok? 9. Wat is een epicentrum? 10. Bekijk de schaal van Richter in de bijlage. Wat geeft deze aan? 11. Beoordeel de volgende aardbevingen op basis van de schaal van Richter. a) Bij de aardbeving in de Indische oceaan (voor Sumatra) starven ongeveer mensen, 1,7 miljoen mensen werden dakloos. Er was sprake van een tsunami. b) Bij de Tokoku-aardbeving in Japan 2011 starven meer dan mensen. Door de navolgende tsunami en overstromingen vielen kernreactoren uit. c) Bij de San-Francisco aardbeving van 1906 vielen ongeveer 3000 doden en werden mensen dakloos. d) Bij de goedevrijdag-aardbeving in Alaska was de tsunami 67 m hoog. Er starven 125 mensen. Er was grote schade in Anchorage, 120 km weg van het epicentrum. 12. Waarom zijn er in India maar 25 doden en 50 gewonden gevallen? 13. Waarom heeft de politie nog geen zicht op de schade? 14. Waarom is er juist in de regio Sikkim in India een aardbeving geweest? Gebruik hierbij de tektonische kaart van de aarde (GB, blz. 192, kaart B)

6 Bijlage bij het werkblad met de Schaal van Richter Sterkte Beschrijving Uitwerking volgens Richter 0 tot 1,9 Minuscuul Alleen waargenomen door seismografen. 2 tot 2,9 Zeer licht Meetbaar; wordt slechts door weinig mensen waargenomen. 3 tot 3,9 Licht Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; hooguit zeer lichte schade mogelijk zoals losse dakpannen. 4 tot 4,9 Gemiddeld Door vrijwel iedereen gevoelde trillingen als van zwaar voorbijrijdend verkeer;. lichte schade mogelijk. 5 tot 5,9 Vrij krachtig Heftige trillingen die door iedereen met schrik worden waargenomen. Lichte tot matige schade aan gewone gebouwen zoals scheuren in stucwerk; oude en zwakke gebouwen kunnen zware schade oplopen of zelfs al (gedeeltelijk) instorten. Over het algemeen geen sprake van levensgevaar, wel gevaar van verwondingen. 6 tot 6,9 Krachtig Wordt door alle betrokkenen met grote schrik ervaren. paniek; mensen verlaten snel hun huizen; grote scheuren in wegdek; veel gebouwen lopen matige tot zware schade op; tientallen doden en gewonden mogelijk; aan de kust kunnen vloedgolven optreden; grote schade mogelijk binnen een straal van meer dan 150 kilometer. 7 tot 7,9 Zwaar Grootschalige paniek; mensen trachten in paniek naar buiten te komen; acuut levensgevaar in veel gebouwen; alleen sterke gebouwen blijven staan; grond kan helemaal openscheuren; sommige bomen ontwortelen; vaak honderden doden en gewonden; gas- en waterleidingen breken; gedeeltelijk catastrofale gevolgen; aan kusten grote vloedgolven mogelijk. 8 tot 8,9 Zeer zwaar Grote verwoesting; vrijwel alle gebouwen worden onbewoonbaar of storten helemaal in; mogelijk vele duizenden doden en gewonden; bomen ontwortelen massaal; elektriciteitspalen begeven het; acuut levensgevaar zowel binnen als buiten gebouwen; aan kusten catastrofale, tot 40 meter hoge vloedgolven mogelijk. 9,0 tot 9,9 Catastrofaal Grote ramp met mogelijk totale verwoesting over duizenden kilometers; alle gebouwen storten volledig in; lokale aardschollen verschuiven; rotsen en gebergtes kunnen scheuren; honderdduizenden of zelfs miljoenen doden en gewonden mogelijk en plaatselijk zelfs volledige vernietiging van alle leven; enorme vloedgolven die mogelijk meerdere continenten zullen aantasten. Verder mogelijk: grote verschuivingen van de tektonische platen; verschijnen, verschuiven of verdwijnen van delen van landen en eilanden; vorming van nieuwe subductiezones; verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde. Uit:

7 Welke vraag valt onder welke stap van het stappenplan Vragen 1&2 lokaliseren Vragen 3, 4, 5 & 6 beschrijven Vragen 7, 8, 9 & 10 verklaren Vragen 11, 12 & 13 beoordelen Vraag 14 toepassen

8 Verwachte antwoorden bij het werkblad 1. Sikkim, in het noordoosten van India 2. Kaartvak L4, ca km tot Delhi, 350 km tot Kathmandu, Nepal, China en Bhutan grenzen aan de regio Sikkim, wellicht zelfs Bangladesh in het zuiden ,9 5. tot in Delhi 6. Bangladesh, Bhutan, Lhasa a) 9,1 b) 9,0 c) 7,9 d) 9,1 12. dunbevolkt gebied 13. gebied is moeilijk toegankelijk 14. de Indisch-Australische plaat botst tegen de Euraziatische plaat geoanimatie laten zien van de botsing van India en het zo ontstaan van de Himalaya (http://home.planet.nl/~kalsb004/geobronnenbb/animaties/platentectoniek.htm)

week januari 2010 opdrachten niveau D Opdrachten bij tekst 1

week januari 2010 opdrachten niveau D Opdrachten bij tekst 1 Opdrachten bij tekst 1 Opdracht 1 (klas): Tekst lezen 1. Lees de tekst volgens het stappenplan. 2. Ken je de betekenis van onderstaande woorden uit de tekst al? Geef bij elk woord een omschrijving. Ken

Nadere informatie

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal 25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal Land Inwoners: 30.430.267 (België: 10.449.361) Oppervlakte: 147.181 km² (België: 30 528 km²) BNP/capita: $ 2 400 (België: $41 700) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. banner. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52470

Aardbevingen hv123. banner. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52470 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 16 december 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal 25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal Land Inwoners: 30.430.267 (België: 10.449.361) Oppervlakte: 147.181 km² (België: 30 528 km²) BNP/capita: $ 2 400 (België: $41 700) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

Actie voor slachtoffers van de aardbeving in Nepal

Actie voor slachtoffers van de aardbeving in Nepal Actie voor slachtoffers van de aardbeving in Nepal Niranjan Shresta Foto: Beste sponsor/belangstellende, Op 25 april had een rampzalige aardbeving plaats in Nepal. Het epicentrum lag op 60 km van Kathmandu.

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 02 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting.

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Natuurrampen Natuurrampen Natuurrampen Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Gevolgen: bijvoorbeeld bedolven mensen, doden,

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer...

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer... INHOUD Inleiding...6 1 Aardbevingen...8 2 Bergen... 10 3 Bosbranden... 12 4 Koraal... 14 5 Lawines... 16 6 Meteorieten... 18 7 Onweer... 20 8 Opwarming van de aarde... 22 9 Orkanen... 24 10 Overstromingen...

Nadere informatie

Voorspellen Zet stap 1 van het stappenplan. 1. Waar gaat de tekst over volgens jou?

Voorspellen Zet stap 1 van het stappenplan. 1. Waar gaat de tekst over volgens jou? Deze les is een blokles. Je gebruikt alle stappen van het stappenplan lezen. Je voorspelt waar de tekst over gaat. Je beantwoordt vragen die gaan over: o moeilijke woorden/stukjes tekst o algemene dingen

Nadere informatie

12 januari 2010: aardbeving verwoest Haïti

12 januari 2010: aardbeving verwoest Haïti 12 januari 2010: aardbeving verwoest Haïti Land Inwoners: 9.035.536 (België: 10.414.336) Oppervlakte: 27.750 km² (België: 30.528 km²) BNP/capita: $1.300 (België: $37.400) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 5 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo I

Eindexamen aardrijkskunde vwo I Aarde Opgave 4 De Colorado en de Grand Canyon Bestudeer de bronnen 1 tot en met 5 die bij deze opgave horen. Het Colorado Plateau in de staat Arizona (VS) bestaat uit zeer oude gesteenten. In de loop van

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een tsunami meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België kwam er nog geen

Nadere informatie

De horizontale bewegingen van de platen

De horizontale bewegingen van de platen De horizontale bewegingen van de platen!sommige platen bestaan uit oceanische korst, sommige uit continentale korst, sommige uit beiden.!een continentale plaat is lichter dan een oceanische plaat Platen

Nadere informatie

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 Rusteloze aarde De Toch miljoenenstad ging het in 79 Napels na Chr. ligt grandioos op nog geen mis 10km De inwoners van de Vesuvius, van niemand Pompei waren lijk zich

Nadere informatie

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel ------------------------------------------------------------------------------------------ Let op: - Je bent zelf verantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Dit bundeltje is een aanvulling op het lespakket rond Aardbevingen.

Nadere informatie

Over tsunami s & aardbevingen. Een tsunami! Wanneer bij ons?

Over tsunami s & aardbevingen. Een tsunami! Wanneer bij ons? Over tsunami s & aardbevingen Een tsunami! Wanneer bij ons? Een tsunami! Wanner bij ons? 26 december 2004 26 december 2004... de dag dat de wereld een nieuw woord leerde... 26 december 2004... de dag dat

Nadere informatie

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan?

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Aardbevingen Hoofdvraag: Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Deelvragen: 1. Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt? 2. Hoe kun je aardbevingen meten? 3. Kun je aardbevingen

Nadere informatie

In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging

In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging Nieuwsbrief buitenland april 2016 In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging Door de aanslagen in Brussel verbleekte het andere nieuws van de afgelopen maanden, zoals de ontruiming

Nadere informatie

Japan beeft. Aardbeving en tsunami. Hoe ontstond die aardbeving? Lieve Hoet. Diep onder het zeewater bestaat de

Japan beeft. Aardbeving en tsunami. Hoe ontstond die aardbeving? Lieve Hoet. Diep onder het zeewater bestaat de Lieve Hoet Aardbeving en tsunami Op vrijdag 11 maart om 14.45 uur Japanse tijd (bij ons was het toen 6.45 uur) beefde de aarde in het noordoosten van Japan, op ongeveer 400 km van de hoofdstad Tokio. Deze

Nadere informatie

Vakoverstijgend taalonderwijs met IPC

Vakoverstijgend taalonderwijs met IPC Vakoverstijgend taalonderwijs met IPC 6 april 2017 merlijn-eemnes.nl 26 september 2016 1 Doel: Je kunt morgen een collega één ding vertellen over IPC. Je kunt ook een voorbeeld geven van vakoverstijgend

Nadere informatie

CHILI een VERGETEN BEVING

CHILI een VERGETEN BEVING TALCAHUANO centrum: ZONA CERO CHILI een VERGETEN BEVING 27 feb 2010-03:34 uur CALETA el MORRO COMPLEET VERWOEST Grootste aardbeving van de laatste 50 jaar. 8.8 op de schaal van Richter. 15 min later: Tsunami

Nadere informatie

Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami

Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami Nadat we in sessie 1 de hoofdelementen van de plaattektoniek hebben leren kennen, geeft deze sessie inzicht in de seismische activiteit in subductiezones, de meest

Nadere informatie

Aardbevingen. Teleblik quizzen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/47695

Aardbevingen. Teleblik quizzen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/47695 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Teleblik quizzen 18 november 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/47695 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Aardbevingen Een schokkende natuurramp

Aardbevingen Een schokkende natuurramp Aardbevingen Een schokkende natuurramp Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een aardbeving meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België komen maar heel weinig aardbevingen voor. In

Nadere informatie

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld?

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld? Naam: VULKANEN Voordat je begrijpt hoe vulkanen ontstaan, moet je eerst weten hoe de aarde in elkaar zit. De aarde is een bol die uit drie lagen bestaat. De binnenste laag is de kern. De temperatuur is

Nadere informatie

Hulp bij rampen Januari 2010 Haïti

Hulp bij rampen Januari 2010 Haïti In de afgelopen twaalf maanden zijn er honderdduizenden mensen op pad gegaan om hun medemens te helpen ten tijde van een ramp. Zij zijn allemaal getraind in de vaardigheden van de Scientology Pastoraal

Nadere informatie

EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT

EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT Veel belangstelling bij de naderende uitbarsting van de Mount St. Helens (najaar 2004). 30 september 2004 DE VULKANISCHE ACTIVITEIT RONDOM MOUNT ST. HELENS IS TOEGENOMEN.

Nadere informatie

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Volgens de gevestigde wetenschap zijn aardbevingen het gevolg van de beweging van tektonische platen, die wordt veroorzaakt door

Nadere informatie

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE!

NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEDERLAND HELPT NEPAL KOM IN ACTIE! NEPAL Nepal ligt in het werelddeel Azië en ligt tussen India en China. De oppervlakte van Nepal is 147.000 vierkante kilometer. Dat is vier keer groter dan Nederland.

Nadere informatie

Factsheet seismische risico s Caribisch gebied

Factsheet seismische risico s Caribisch gebied Factsheet seismische risico s Caribisch gebied (versie 11 maart 2016, Bernard Dost) Bovenwindse eilanden (St Eustatius (Statia), Saba, Sint Maarten; ca 18 o N, 63 o W): De bovenwindse eilanden liggen in

Nadere informatie

Mexico kan het schudden

Mexico kan het schudden 1 Doelgroep De lesbrief is bedoeld voor leerlingen in de onderbouw vmbo, havo en vwo. Het uitwerken van de opdrachten kost de leerling ongeveer een tot anderhalf lesuur (van 50 minuten). De onderzoeksvragen

Nadere informatie

Plaattektoniek. Fieke van Lith. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Plaattektoniek. Fieke van Lith. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Fieke van Lith 17 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/88104 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade Chris Oxlade Chris Oxlade Anita Ganeri Anita Ganeri Boeken in deze serie e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 e-book: 978-94-6175-822-4 gebonden versie: 978-94-6175-285-7 e-book:

Nadere informatie

Lesplan Aardbevingen in Griekenland Werkbladen

Lesplan Aardbevingen in Griekenland Werkbladen Introductie: Lesplan Aardbevingen in Griekenland Werkbladen Griekenland is wereldwijd gezien een van de landen met de hoogste seismische activiteit en het is het land met de hoogste seismische activiteit

Nadere informatie

Haïti verwoest. Honderdduizenden mensen zijn dakloos ruim één minuut getrild. Daarna volgden

Haïti verwoest. Honderdduizenden mensen zijn dakloos ruim één minuut getrild. Daarna volgden Haïti verwoest Auteur: Hugo Vanderstraeten Dodelijke aardbeving Haïti, één van de armste landen ter wereld, is dinsdag 12 januari getroffen door een verwoestende aardbeving. De beving had een kracht van

Nadere informatie

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Excursie Vesuvius De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Aan de voet van de Vesuvius lagen 2000 jaar geleden al verschillende steden zoals Pompeji en Herculaneum. Met een mogelijke uitbarsting

Nadere informatie

Daarbij stierven 200 duizend mensen.

Daarbij stierven 200 duizend mensen. Filmpje op www.youtube.com/watch?v=vua_y9c4zu4&feature=related Google trefwoorden: filmpje, plaattektoniek, teleac, youtube Aardbevingen Beweging in de aarde In 2004 was de tsunami in Azië na aardbeving

Nadere informatie

Fysische Geografie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/67092

Fysische Geografie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/67092 Auteur Jorick Boll Laatst gewijzigd 23 november 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/67092 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Aardbeving in Haïti. De republiek Haïti. Hoe ontstaat zo'n aardbeving? De aarde beefde. Auteur: Lieve Hoet

Aardbeving in Haïti. De republiek Haïti. Hoe ontstaat zo'n aardbeving? De aarde beefde. Auteur: Lieve Hoet Auteur: Lieve Hoet De republiek Haïti Haïti is een heel arm land. Het is eigenlijk een deel van een eiland in de Caraïbische Zee, dicht bij Cuba en gelegen tegenover Midden-Amerika. kracht van 7 op de

Nadere informatie

BEWEGENDE AARDE: KWARTET

BEWEGENDE AARDE: KWARTET BEWEGENDE AARDE: KWARTET Theoretisch kader In dit kwartetspel leer je door middel van het beantwoorden van vragen over van alles dat met het bewegen van de aarde te maken heeft. Elk kwartet heeft een onderwerp,

Nadere informatie

Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië

Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië Zuidoost-Azië Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. De internationale migratie van huishoudelijke hulpen is, zoals alle migratievormen,

Nadere informatie

Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009

Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009 Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009 mei 2007 Verantwoording: 2007 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo (Utrecht) Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave

Nadere informatie

Speciale editie aardbeving

Speciale editie aardbeving Speciale editie aardbeving MEI 2015 Introductie Donaties Op 25 april en 12 mei hebben er zoals u weet twee zware aardbevingen van 7.8 en 7.4 op de schaal van Richter in Nepal plaatsgevonden. De eerste

Nadere informatie

SBR Trillingsrichtlijn Visiebijeenkomst Actualisatie

SBR Trillingsrichtlijn Visiebijeenkomst Actualisatie SBR Trillingsrichtlijn Visiebijeenkomst Actualisatie 20 november 2012 Introductie Ton Vrouwenvelder TNO Bouw 2 Kernvragen: Wanneer kan het kwaad voor de constructie? Wanneer is het hinder voor personen

Nadere informatie

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

Groningen wie krijgt de schuld?

Groningen wie krijgt de schuld? Groningen wie krijgt de schuld? - Praktische hands-on seismologie-activiteit - Seismologie is onderdeel van het vak Aardrijkskunde en is de wetenschap die zich bezighoudt met het meten van (seismologische)

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje Bijlage VWO 2014 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-0131-a-14-2-b Wereld Opgave 1 Globalisering van IKEA IKEA IKEA kan beschouwd worden als een supermarkt in woninginrichting. Door de stijl, het

Nadere informatie

Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1

Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1 Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1 Als een les wegens ziekte uitvalt dan kan je zelfstandig door werken. Zorg voor een groot schrift (A4-formaat) waarin

Nadere informatie

Numerieke Geodynamica

Numerieke Geodynamica Oerol Festival, 16 juni 2014 Numerieke Geodynamica (Hoe nerds de Aarde bestuderen) Dr. Cedric Thieulot!!!! www.cedricthieulot.net 1997 B.Sc. Wiskunde! (Univ. Parijs XI)! 2000 M.Sc. Natuurkunde! (TU/e)!

Nadere informatie

Project natuurrampen.

Project natuurrampen. Project natuurrampen. Klas Vicky Januari 2013 1. Overstromingen 2. Vulkanen 3. Tornado s 4. Aardbevingen 5. Tsunami s 6. Orkanen 1. Overstromingen 1.1. Wat zijn overstromingen? Je kan pas spreken van een

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

Aardbevingen Een schokkende natuurramp

Aardbevingen Een schokkende natuurramp Aardbevingen Een schokkende natuurramp Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een aardbeving meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België komen maar heel weinig aardbevingen voor. In

Nadere informatie

Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België

Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België Taken Toezicht op de seismische ac;viteit in en rond België Seismisch netwerk Lokale aardbevingen Verre aardbevingen Wetenschappelijk

Nadere informatie

Werkblad bij de geoquest Vulkanen

Werkblad bij de geoquest Vulkanen Naam: Werkblad bij de geoquest Vulkanen 1. Wat zijn vulkanen? Een vulkaan is een berg opgebouwd uit lava en as. 2. a)hoe ontstaan vulkanen? Vulkanen ontstaan door breuken in de aardkorst. Door de stromingen

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Extreme woonplekken vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Extreme woonplekken vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 06 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63450 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

nieuws afbeeldingen Alexander en Samuel Cultuur Klimaat Yeti MASALI Inhoud puzzel 4 quiz Einde 6 yeti klimaat 1 cultuur 1 bergen 2 flora fauna visie

nieuws afbeeldingen Alexander en Samuel Cultuur Klimaat Yeti MASALI Inhoud puzzel 4 quiz Einde 6 yeti klimaat 1 cultuur 1 bergen 2 flora fauna visie MASALI Inhoud yeti klimaat 1 cultuur 1 bergen 2 flora fauna visie ligging 3 verhaal 4 puzzel 4 5 strip weetje 6 quiz 1 2 2 3 6 Einde 6 Yeti De yeti leef (t) (de) in het gebergte van de Himalaya het is

Nadere informatie

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2014/2072(BUD) 17.10.2014

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2014/2072(BUD) 17.10.2014 EUROPEES PARLEMENT 2014-2019 Begrotingscommissie 17.10.2014 2014/2072(BUD) ONTWERPVERSLAG over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beschikbaarstelling van

Nadere informatie

Wonen - Extreme woonplekken. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Wonen - Extreme woonplekken. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44995 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Algemene introductie

Docentenhandleiding. Algemene introductie Docentenhandleiding Algemene introductie Waarom deze regio? We hebben gekozen voor de regio s Japan en Haïti omdat dit beide vrij geïsoleerde gebieden zijn waar beide vaak aardbevingen voorkomen. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2012 tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Eindexamen vwo aardrijkskunde 214-I Aarde Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 3a en de

Nadere informatie

De diepe oorzaak van aardbevingen in Nepal

De diepe oorzaak van aardbevingen in Nepal De diepe oorzaak van aardbevingen in Nepal Auteur: Bertie Schonk, mei 2016 1 Wat is een aardbeving? 2 Waar komen aardbevingen vandaan? 3 Waar komen nu die spanningen en breuken in de lithosfeer vandaan?

Nadere informatie

AARDE. 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16

AARDE. 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16 AARDE 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16 Natuurlijke gevaren in de VS De westkust van de VS: een gecompliceerde situatie Convergente, divergente en transforme plaatbewegingen. Welke situatie is afwijkend

Nadere informatie

Artsen zonder grenzen

Artsen zonder grenzen Artsen zonder grenzen Dianne van den Bosch Inhoud Zo kwam het... 2 En in Nederland... 2 Hallo hallo!... 3 Wanneer in actie?... 3 Reizen in een vrachtvliegtuig... 3 En verder... 3 Laat maar waaien... 3

Nadere informatie

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan Thuistopo. Noem de letters A t/m G en zeg welk werelddeel het is. A = Noord-Amerika, B = Europa, C = Azië, D = Zuid-Amerika, E = Afrika, F = Australië, G = Zuidpool/Antarctica Noem de letters H t/m J en

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje Bijlage VWO 213 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-131-a-13-2-b Wereld Opgave 1 Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de Verenigde Staten Ontwikkeling van het bbp en de bevolkingsomvang in

Nadere informatie

4. Exponentiële vergelijkingen

4. Exponentiële vergelijkingen 4. Exponentiële vergelijkingen Exponentiële vergelijkingen De gelijkheid 10 3 = 1000 bevat drie getallen: 10, 3 en 1000. Als we van die drie getallen er één niet weten moeten we hem kunnen berekenen. We

Nadere informatie

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD HET KLIMAAT Het klimaat is, zo luidt de officiële definitie, het gemiddelde weer over een periode van 30 jaar. Dat wil zeggen dat het klimaat in een bepaald

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. VW-0131-a-10-1-b

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. VW-0131-a-10-1-b Bijlage VWO 21 tijdvak 1 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-131-a-1-1-b Wereld Opgave 1 Demografische ontwikkelingen in Afrika Aandeel van werelddelen of landen in de totale wereldbevolking tussen 19 en 2

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 605 Beleid ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking Nr. 167 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 21 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 21 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2017 tijdvak 2 woensdag 21 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Strategieles Voorspellen niveau B

Strategieles Voorspellen niveau B Strategieles Voorspellen niveau B Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip gebruik je bij het lezen van de tekst het stappenplan Lezen. De eerste stap is voorspellen. Dit doe je voordat je de tekst gaat

Nadere informatie

geografi e Aardbevingsrisico in Groningen

geografi e Aardbevingsrisico in Groningen geografi e Aardbevingsrisico in Groningen De wraak van de geografi e volgens Robert D. Kaplan Noord-Duits Emsland: perifeer maar succesvol Smart Specialisation in een grensoverschrijdend agrocluster Op

Nadere informatie

?- Het rampenbladje- . Het rampenbladje van Chelsey Geerts en Ditte dupre. Veel rampen plezier :)

?- Het rampenbladje- . Het rampenbladje van Chelsey Geerts en Ditte dupre. Veel rampen plezier :) ?- Het rampenbladje-. Het rampenbladje van Chelsey Geerts en Ditte dupre. Veel rampen plezier :) Haaien in de stad door overstroming I n Australi ë is een zware overstroming plaats gevonden. Er zijn in

Nadere informatie

Ontwerp Paper 2 Bijlage 4

Ontwerp Paper 2 Bijlage 4 Ontwerp Paper 2 Bijlage 4 Gijs Bos - 10137157 Utrecht, 130404 De volgende pagina s bevatten de opdrachten waarmee de leerlingen tijdens de workshops aan de slag gaan. Workshop atlasvaardigheden 1: Kaartselectie

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) (Summary in Dutch) Aardwetenschappers kijken naar de structuur van het oppervlak en inwendige van de aarde, en de processen die zich daar afspelen. De aarde lijkt op het eerste gezicht nogal hard en vast,

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Storm raast over de Filipijnen

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Storm raast over de Filipijnen PrO -weekkrant Week 46 november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 11-17 november 2013 Eenvoudig Communiceren Storm raast over de Filipijnen Foto: ANP Foto: ANP Het land de Filipijnen in Azië

Nadere informatie

UPDATE NOODHULP NEPAL

UPDATE NOODHULP NEPAL UPDATE NOODHULP NEPAL nieuwsbrief #03 / mei 2015 Samen voor Nepal Onmiddellijk na de aardbeving in Nepal sloegen de ADID-organisaties de handen ineen, ter plekke en in Nederland. We staan geen van allen

Nadere informatie

De Eindtijd volgens het Indianenopperhoofd Big Eagle

De Eindtijd volgens het Indianenopperhoofd Big Eagle De Eindtijd volgens het Indianenopperhoofd Big Eagle Door P.F.v.d.Meer sr Pentahof@planet.nl www.pentahof.nl Dit is uitgave no. 918 van het Lage Landen Leerhuis Datum 17-01- 2016 1 2 Uit het pas verschenen

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2009 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2009 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVEZICHT FOMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte grondvlak

Nadere informatie

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia

Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Opdracht: natuurramp in Mocoa, Colombia Inleiding Bron 1 (uit: www.nos.nl 4 april 2017) "De dreiging van een natuurramp was er al lang en toch heeft dit ons overvallen", vertelt een inwoner van Mocoa,

Nadere informatie

2016 HOOFDDOEL LEZEN

2016 HOOFDDOEL LEZEN 44 2016 HOOFDDOEL LEZEN Je leert in deze les meer over het onderwerp aardbevingen. Je haalt hiervoor informatie uit verschillende bronnen. Het maken van een mindmap kan je helpen om de informatie beter

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I Wereld Opgave Buitenlandse investeringen in China en India Gebruik de bronnen 3 tot en met 6 van het bronnenboekje. De spreiding van de fabrieken en verkooppunten van de meeste multinationale ondernemingen

Nadere informatie

Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh?

Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh? Moesson Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh? Sanne Sas - 19 april 2017 MOESSON - H2A 1 Voorwoord Wat is moesson? Wat doet het? Wanneer is het aanwezig? Waardoor wordt het veroorzaakt? Wat zijn

Nadere informatie

Golven en tsunami s. universiteit Twente. Wiskunde in wetenschap vwo D

Golven en tsunami s. universiteit Twente. Wiskunde in wetenschap vwo D Wiskunde in wetenschap vwo D Golven en tsunami s Wiskundig modelleren: Golven en tsunami s 1. Golven en tsunami s 2. Golfsnelheid 2.1.De snelheid van watergolven 2.2.Korte golven 2.3.ange golven 3. Verandering

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b Bijlage HAVO 2015 tijdvak 1 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-15-1-b Wereld Opgave 1 Top 8 economische grootmachten Ranglijst van de economische grootmachten tussen 2015 en 2040 volgens analist David

Nadere informatie

Gasvondst Slochteren-1 (1959) De Wereldreis van Nederland 550 miljoen jaar geleden - nu. Bron: SPB Atlas, 2011 Bron: Berendsen 2004 6!

Gasvondst Slochteren-1 (1959) De Wereldreis van Nederland 550 miljoen jaar geleden - nu. Bron: SPB Atlas, 2011 Bron: Berendsen 2004 6! Bevingen in Hoe zit dat nu? Gasvondst Slochteren-1 (1959) NL Gas Productie Slochteren Rien Herber Infoversum, 22 november Source: EBN 2010 Rotliegend Zandsteen Reservoir De Wereldreis van Nederland 550

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2017 tijdvak 1 maandag 15 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5 NA A M: F P RO E R SSO IN E ALL S AARDRIJKSKUNDE WERKBOEK ISBN 978 90 345 7021 5 538810 538810_OM_AK_GR8_WBindd 1 15-05-12 14:32 Eindredacteur: Anja Huisman Leerlijnauteur: Dolf Janson, APS Leerlijnauteur

Nadere informatie

Er zijn 3 soorten kaarten

Er zijn 3 soorten kaarten Er zijn 3 soorten kaarten 1 Overzichtskaarten Onder te verdelen in: A topografische kaarten B natuurkundige kaarten C staatkundige kaarten 2 Navigatiekaarten 3 Thematische kaarten 1 Overzichtskaarten Op

Nadere informatie

Opgavenboekje Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2011

Opgavenboekje Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2011 Opgavenboekje Eindronde Nationale Aardrijkskunde Olympiade 2011 Inhoud pagina Aanwijzingen voor de kandidaat 3 A Voedselcrisis; een bittere bijsmaak? 4 B De aardbeving bij Japan 5 C De tweede Deltacommissie

Nadere informatie

Update 2012: stand van zaken projecten India. Aggregaat voor school in Leh, Ladakh India. India projecten. Chinakury "3 PIT Colliery Primary School".

Update 2012: stand van zaken projecten India. Aggregaat voor school in Leh, Ladakh India. India projecten. Chinakury 3 PIT Colliery Primary School. Inhoud Update 2012: stand van zaken projecten India.... 2 Aggregaat voor school in Leh, Ladakh India.... 2 3 PIT Colliery Primary-school in Chinakuri, India.... 3 Handicraft project alleenstaande moeders,

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.

Nadere informatie

Tsunami in Japan ACTUALITEITENMAGAZINE. Extra editie - Schooljaar 2010-2011. maart 2011 (extra editie - nr. 5)

Tsunami in Japan ACTUALITEITENMAGAZINE. Extra editie - Schooljaar 2010-2011. maart 2011 (extra editie - nr. 5) Schooljaar 2010-2011 ACTUALITEITENMAGAZINE maart 2011 (extra editie - nr. 5) Extra editie - Tsunami in Japan Japan werd op 11 maart door een enorme aardbeving getroffen. Het epicentrum van die beving bevond

Nadere informatie