MoneyMindsets van Scholieren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MoneyMindsets van Scholieren"

Transcriptie

1 MoneyMindsets van Scholieren Houding en gedrag van scholieren in geldzaken September 2013, Nibud en WWJB

2 2 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

3 MoneyMindsets van Scholieren Houding en gedrag van scholieren in geldzaken September 2013, Nibud en WWJB 3 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

4 4 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

5 Inhoud SAMENVATTING EN CONSLUSIE INLEIDING De MoneyMindsets en het Nibud scholierenonderzoek Doelstelling METHODE VAN ONDERZOEK Kenmerken van de scholieren Toelichting bij de gegevens in dit rapport Leeswijzer SCHOLIEREN EN HUN HOUDING Impulsiviteit Statusgerichtheid Behoefte aan controle Onafhankelijkheid Leenaversie Leenbereidheid HET MONEYMINDSET-MODEL EN DE GELDTYPES Verdeling van de geldtypes onder scholieren DE INKOMSTEN EN UITGAVEN VAN DE GELDTYPES Uitgavensoorten Online aankopen De mobiele telefoon HET FINANCIEEL GEDRAG VAN DE GELDTYPES Overzicht over inkomsten en uitgaven Spaargedrag Het leengedrag Geld tekort en lenen Leendoelen Omgaan met geld OVER STICHTING WEET WAT JE BESTEEDT EN HET NIBUD Stichting Weet Wat Je Besteedt Het Nibud / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

6 Samenvatting en conclusie Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) onderscheidt vier geldtypes: de Trendsetter, de Regelaar, de Levensgenieter en de Toekomstplanner. Het onderscheid tussen de geldtypes wordt gemaakt op basis van de houding, normen en waarden van jongeren ten opzicht e van geld. De vier geldtypen vormen het MoneyMindset-model. Binnen het model zijn zes dimensies te onderscheiden die de houding van jongeren ten opzichte van geld bepalen. Deze zes dimensies zijn: impulsiviteit, statusgerichtheid, onafhankelijkheid, behoefte aan zekerheid, leenaversie en leenbereidheid. In dit onderzoek is gekeken naar de houding van jongeren ten opzichte van geld, hoe de geldtypes vertegenwoordigd zijn onder de scholieren en hoe zij met hun geld omgaan. Voor de vergelijking hoe de geldtypen met hun geld omgaan is alleen gekeken naar de 15 en 16-jarigen, om een leeftijdseffect uit te sluiten. De houding van scholieren ten opzichte van geld is nauwelijks veranderd in de afgelopen twee jaar. Van alle scholieren is 37 procent in een bepaalde mate impulsief. Eén op de vijf scholieren geeft het geld dat hij heeft direct uit; 55 procent vindt het leuk om veel spullen te kopen. Scholieren houden van luxe, maar de meerderheid (57 procent) ziet wel in dat geld niet gelukkig maakt. Ze hebben veel behoefte aan controle en onafhankelijkheid op geldgebied. Ze regelen geldzaken dus het liefste zelf. De meerderheid van de scholieren zou zich schamen als ze schulden zouden hebben (60 procent) en lenen voor een dure aankoop of een vakantie vinden ze over het algemeen niet acceptabel. Opvallend is dat scholieren in vergelijking met twee jaar geleden minder vaak aangeven later rijk te willen worden. Het aantal scholieren dat verwacht rijk te worden is echter nauwelijks veranderd. Scholieren die Levensgenieter of Trendsetter zijn, de meer impulsieve jongeren, vertonen meer risicovol financieel gedrag dan scholieren die Regelaars of Toekomstplanner zijn. Ze geven meer geld uit, sparen minder vaker, komen vaker dan gemiddeld geld tekort en lenen ook vaker. Ook de belkosten liggen hoger dan die bij de Regelaars en Toekomstplanners. Trendsetters hebben meer inkomen dan scholieren van de andere drie geldtypen, maar geven ook het meeste uit. Trendsetters hebben vaker een abonnement met smartphone en internet. Regelaars kiezen juist vaker voor een prepaidtelefoon. Regelaars en Toekomstplanners doen het op financieel gebied goed: ze sparen nagenoeg allemaal en bijna driekwart van hen komt nooit geld te kort. Slechts 3 procent van de Regelaars en 1 procent van de Toekomstplanners komt vaak geld tekort, tegen 13 procent van de Trendsetters en Levensgenieters. In vergelijking met zijn er nauwelijks verschillen te zien in het financieel gedrag van de geldtypes. Het is wel interessant dat het percentage Levensgenieters en Trendsetters dat het idee heeft geld tekort te komen is toegenomen, terwijl deze toename niet te zien is bij de 6 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

7 Regelaars en Toekomstplanners. Het percentage scholieren dat leent is echter wel bij alle geldtypes gedaald. Uit het onderzoek blijkt dat, rekening houdend met de leeftijd, het geslacht en de inkomsten van de scholier, de houding van scholieren ten aanzien van geldzaken van grote invloed is op zijn geldgedrag. Met name de behoefte aan controle, zijn statusgevoeligheid en impulsivit eit zijn van invloed op de hoogte van de uitgaven en de kans of de scholier wel of niet spaart en leent. 7 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

8 1 Inleiding 1.1 De MoneyMindsets en het Nibud scholierenonderzoek Dit rapport is een samenwerking tussen Stichting Weet Wat Je Besteedt en het Nibud. In 2010 heeft Stichting Weet Wat Je Besteedt onderzoek laten uitvoeren naar de houding, normen en waarden van jongeren ten opzichte van geld. Hieruit is het MoneyMindset -model voortgekomen, waarbinnen vier geldtypen onderscheiden worden: de Trendsetter, de Regelaar, de Levensgenieter en de Toekomstplanner. Het Nibud doet sinds 1984 onderzoek onder scholieren. In het Nibud scholierenonderzoek wordt gekeken welke inkomsten en uitgaven scholieren hebben, of ze sparen of lenen en hoe ze zelf vinden dat ze met geld omgaan. In het Nibud Scholierenonderzoek en zijn de vragen onderliggend aan het MoneyMindset-model meegenomen en uitgevraagd bij de scholieren. Dit rapport presenteert de resultaten van het MoneyMindset-model specifiek onder scholieren. 1.2 Doelstelling Deze rapportage brengt de houding van jongeren en het financiële gedrag van de vier MoneyMindsets in kaart. De specifieke doelgroep hier zijn scholieren in het voortgezet onderwijs. Het betreft vmbo-, havo- en vwo-scholieren in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar. De gegevens uit dit onderzoek worden gebruikt in de voorlichting aan jongeren over omgaan met geld. 1.3 Leeswijzer Het rapport begint met een beschrijving van de methode van onderzoek. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de resultaten gepresenteerd van hoe de houding van scholieren is ten aanzien van geld en geldzaken. Vervolgens wordt in hoofstuk 4 tot en met 6 beschreven hoe het financiele gedrag verschilt tussen scholieren met een verschillende houding ten aanzien van geld (een verschillend geldtype). 8 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

9 2 Methode van onderzoek Vragenlijst: Twee online vragenlijsten. Oproep om deel te nemen is geplaatst op nibud.nl/scholieren, edgie.nl, nibud.nl, Twitter, Jongin en diverse partners van het Nibud. Daarnaast is aan scholen gevraagd om de vragenlijst te verspreiden in combinatie met een huiswerkopdracht. Aan deelnemers van de eerste vragenlijst is gevraagd om nog een tweede vragenlijst in te vullen. Veldwerkperiode: November 2012 tot en met februari Doelgroep: Scholieren op het vmbo, havo en vwo in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar. Steekproef: Eerste vragenlijst n = 3.896, tweede vragenlijst n = De netto steekproef is gewogen naar provincie, geslacht en leeftijd van jongeren in het reguliere voortgezet onderwijs. Daarmee is de steekproef representatief voor scholieren op het vmbo, havo en vwo in Nederland. 9 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

10 2.1 Kenmerken van de scholieren Hieronder staat de verdeling van Nederlandse scholieren naar leeftijd, schooltype en geslacht. Op deze kenmerken is gewogen. Tabel 1: Verdeling van de Nederlandse scholieren, naar leeftijd, schooltype en geslacht Aantal Leeftijd 12 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar Geslacht Jongens Meisjes Provincie Groningen Friesland Drenthe Overijssel Gelderland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Flevoland Totaal / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

11 2.2 Toelichting bij de gegevens in dit rapport Bedragen worden inclusief of exclusief nullen weergegeven: exclusief 0: alleen de groep die de activiteit doet (bijvoorbeeld alleen de scholieren die ergens geld aan uitgeven) is meegenomen in de berekening; inclusief 0: alle scholieren zijn meegenomen in de berekening. Vanaf hoofdstuk 4 is uitsluitend gekeken naar 15- en 16-jarigen. Dit wordt gedaan om een leeftijdseffect uit te sluiten als een vergelijking wordt gemaakt tussen de verschillende geldtypes. Als in een tabel het getal schuin gedrukt staat, betekent dit dat de waarneming niet significant verschilt van gemiddelde. 11 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

12 3 Scholieren en hun houding De scholieren hebben 21 stellingen voorgelegd gekregen over hun houding ten aanzien van geld. Deze houdingskenmerken zijn onder te verdelen in zes dimensies: Impulsiviteit Statusgerichtheid Behoefte aan controle Onafhankelijkheid Leenaversie Leenbereidheid 3.1 Impulsiviteit De meeste scholieren zijn niet heel impulsief als het om geld gaat. Zo geeft 80 procent aan dat ze het geld dat ze krijgen niet meteen uitgeven en vindt 70 procent vindt het niet moeilijk om te sparen. Wel zegt iets meer dan de helft het leuk te vinden om veel spullen te kopen. Op de dimensie impulsiviteit zijn weinig verschillen te zien tussen scholieren nu en twee jaar geleden. Scholieren geven alleen meer dan twee jaar geleden aan dat ze meteen denken aan wat ze kunnen kopen zodra ze geld krijgen: 43 tegen 35 procent. Tabel 2: Stellingen over impulsiviteit (n = ) Eens (n = 3.896) Eens Als ik geld heb, geef ik het direct uit Als ik wat geld krijg denk ik meteen aan wat ik daarvan kan kopen Ik vind het leuk om veel spullen te kopen Ik vind het moeilijk om te sparen / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

13 3.2 Statusgerichtheid Driekwart van de scholieren houdt van luxe en 55 procent van de scholieren verwacht later rijk te worden. 26 procent van de scholieren geeft aan dat geld hen niet interesseert. Ondanks het feit dat het merendeel van de scholieren geld en luxe belangrijk vinden, beseft de meerderheid wel dat geld niet gelijk staat aan geluk (57 procent). Dit percentage ligt een stuk lager bij de scholieren die later vooral rijk willen worden. Van deze scholieren geeft 60 procent namelijk aan te denken dat geld gelukkig maakt. Minder scholieren dan in (9 procentpunt minder) willen later vooral rijk worden. Ook denkt een kleiner percentage dat geld gelukkig maakt: 47 procent in tegen 43 procent in De verwachtingen over de financiële toekomst zijn wel nagenoeg gelijk gebleven: twee jaar geleden verwachtte 57 procent later rijk te worden, tegen 55 procent van de scholieren nu. Tabel 3: Stellingen over statusgerichtheid (n = ) Eens (n = 3.896) Eens Ik houd van luxe Ik verwacht later rijk te worden Ik wil later vooral rijk worden Geld interesseert mij niet veel Geld maakt gelukkig Behoefte aan controle Scholieren hebben veel behoefte aan controle op geldgebied. 83 procent van de scholieren neemt adviezen van ouders/ verzorgers altijd serieus en 90 procent is netjes in het betalen van rekeningen. Positief is ook dat 83 procent van de scholieren geld gaat besparen als ze geld tekort komen. Hiernaast lijken scholieren een positieve houding ten opzichte van sparen te hebben: 86 procent wil graag sparen om geld achter de hand te hebben en 85 procent vindt het belangrijk om te sparen. 13 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

14 In vergelijking met twee jaar geleden, zijn er nu meer scholieren die gaan besparen als ze geld tekort komen (83 procent tegen 77 procent twee jaar geleden). Tabel 4: Stellingen over behoefte aan controle In neem adviezen van mijn ouders/ verzorgers altijd serieus (n = ) (n = 3.896) Eens Eens Ik ben netjes in het betalen van rekeningen Als ik geld tekort kom, ga ik geld besparen Ik wil graag sparen zodat ik wat geld achter de hand heb Ik vind het belangrijk om geld te sparen Onafhankelijkheid Scholieren geven aan geldzaken het liefst zelf te regelen. Als scholieren echter gevraagd wordt of ze graag worden geholpen bij geldzaken, is de verdeling van het antwoord fifty-fifty: iets minder dan de helft geeft aan graag hulp te krijgen en iets meer dan helft krijgt niet graag hulp van anderen bij geldzaken. Twee jaar geleden was dit ook al het geval. Wel is het percentage scholieren die het liefst zelf hun geldzaken regelen lichtelijk gedaald. Tabel 5: Stellingen over onafhankelijkheid (n = ) Eens (n = 3.896) Eens Bij geldzaken krijg ik graag hulp van anderen Geldzaken regel ik het liefst zelf Ik word graag geholpen bij geldzaken / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

15 3.5 Leenaversie 42 procent van de scholieren vindt dat je niet goed met geld om kunt gaan als je geld moet lenen en 60 procent zou zich ervoor schamen als ze schulden zouden hebben. Minder scholieren dan in zouden zich schamen als ze schulden zouden hebben (60 procent nu tegen 68 procent twee jaar geleden). Tabel 6: Stellingen over leenaversie Als je moet lenen, kun je niet goed met geld omgaan Ik zou het aan zo min mogelijk mensen vertellen als ik geld geleend had Ik zou me ervoor schamen als ik schulden zou hebben (n = ) (n = 3.986) Eens Eens Leenbereidheid Respectievelijk 36 en 23 procent van de scholieren vindt dat het moet kunnen om te lenen voor een dure aankoop of voor je vakantie. Scholieren vinden het nu minder acceptabel om te lenen voor je vakantie dan twee jaar geleden. De mate waarin scholieren het acceptabel vinden om te lenen voor een dure aankoop is ongeveer gelijk gebleven. Tabel 7: Stellingen over leenbereidheid (n = ) Eens (n = 3.896) Eens Lenen voor een dure aankoop moet kunnen Lenen voor je vakantie moet kunnen / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

16 4 Het MoneyMindset-model en de geldtypes Het MoneyMindsets-model van Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) is gebaseerd op de stellingen over de houding en waarden ten aanzien van geld uit het voorgaande hoofdstuk. Op basis van de scores op de zes dimensies uit hoofdstuk 3, zijn vier verschillende financiële types (geldtypes) te onderscheiden. De jongeren binnen één type denken op vergelij kbare manier over geldzaken en hebben dezelfde houding ten aanzien van geld. Hieronder wordt kort beschreven hoe de houding van de typen is ten aanzien van geld. Meer informatie is te vinden op de website van WWJB 1. Type 1: De Trendsetter De Trendsetter scoort het hoogst op statusgerichtheid en impulsiviteit en het laagst op behoefte aan controle. Status is belangrijk, zij willen graag laten zien wat ze hebben. Ze zijn niet geïnteresseerd in overzicht van inkomsten en uitgaven, begroten en kasboekjes. Ze maken zich wel regelmatig zorgen over hun geldzaken. Ze willen in de toekomst ook hun leefstijl kunnen volhouden. Geld maakt immers gelukkig. Type 2: De Regelaar Deze jongeren scoren laag op statusgerichtheid en impulsiviteit en hebben relatief veel behoefte aan controle. Ze gaan op een beheerste, voorzichtige manier met geld om, hebben meestal een vrij sobere levensstijl. Ze hebben behoefte aan controle op hun financiën en zij beheren hun geld graag zelf. Type 3: De Levensgenieter Levensgenieters scoren hoog op impulsiviteit en laag op statusgerichtheid. Het type leeft volgens het motto pluk de dag en geld moet rollen, plannen is niet belangrijk. Deze jongeren zijn weliswaar niet erg geïnteresseerd in geldzaken, toch maken ze zich regelmatig zorgen over hun financiën. Ze staan ook meer open voor het lenen van geld van leeftijdsgenoten of ouders. Ze willen wel geholpen worden bij het overzichtelijk houden van hun financiën. Type 4: De Toekomstplanner Deze groep scoort hoog op statusgerichtheid, behoefte aan controle en onafhankelijkheid en laag op impulsiviteit en leenbereidheid. Ze vinden het belangrijk om zelf hun geld te verdienen en financiën te regelen. Hun behoefte aan status heeft meer met de toekomst te / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

17 maken dan met het heden, want ze zijn van plan flink te gaan verdienen. Ze zijn geïnteresseerd in zaken als belastingen, beleggen, internetbankieren en wat het kost om op jezelf te wonen. 4.1 Verdeling van de geldtypes onder scholieren Een derde van de scholieren is Trendsetter. De Toekomstplanners komen het minst voor (16 procent). Er zit een verschil in de verdeling van de geldtypes naar geslacht: de meeste meisjes zijn Levensgenieter (32 procent), terwijl de meeste jongens Trendsetter zijn (40 procent). Er zijn meer jongens dan meisjes Toekomstplanner: 20 tegen 12 procent. Tabel 8: Scholieren naar geldtype (n = 3.896) Trendsetter Regelaar Levens- Toekomst- genieter planner Geslacht Jongen Meisje Leeftijd 12 jaar jaar jaar jaar Totaal scholieren De verdeling van de geldtypes onder de scholieren is de afgelopen twee jaar veranderd. In waren de meeste scholieren Regelaar (31 procent), nu komen de Trendsetters het meeste voor (34 procent). Met name het percentage Levensgenieters is fors gestegen, van 16 naar 25 procent. Het percentage Toekomstplanners is gelijk gebleven. Tabel 9: Verdeling geldtypes in en Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

18 5 De inkomsten en uitgaven van de geldtypes Onderzocht is in hoeverre de inkomsten en uitgaven van de geldtypes verschillen. Trendsetters hebben de hoogste uitgaven, maar ook het hoogste inkomen. Ze houden gemiddeld ongeveer 30 euro per maand over. Regelaars en Toekomstplanners hebben de laagste ui tgaven en houden per maand ongeveer 60 euro over. Levensgenieters houden per maand het minste over. Ze hebben relatief hoge uitgaven (113 euro) en de laagste inkomsten (135 euro). Dit is niet vreemd als we kijken naar het geldtype: Levensgenieters hebben e en pluk-de-dag-houding en scoren hoog op impulsiviteit, wat ervoor kan zorgen dat ze snel geld uitgeven. Tabel 10: Inkomsten en uitgaven van scholieren (15 en 16 jaar), naar geldtype Gemiddelde inkomsten (n = 1.374) Gemiddelde uitgaven (n = 1.364) Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner Totaal De verschillen tussen de geldtypen in de hoogte van de inkomsten en uitgaven is tussen en gelijk gebleven. Alle geldtypen geven minder geld uit, net zoals de gemiddelde scholier minder geld is gaan uitgeven. Maar zowel in als in geven de Levensgenieters en Trendsetters het meeste uit. Tabel 11: Vergelijking en , naar uitgaven Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner Totaal / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

19 Om inzicht te krijgen in de kenmerken die direct van invloed zijn op de aanwezigheid van een studielening, is een multivariate analyse toegepast. Door alle mogelijke verklarende variabelen tegelijkertijd mee te nemen, kan worden bepaald welke kenmerken daadwerkelijk van invloed zijn op de hoogte van de uitgaven, zonder dat andere kenmerken daar (indirect) de oorzaak van zijn. Tabel 12 toont de resultaten. De kenmerken waarvan met grote betrouwbaarheid gesteld kan worden dat zij van invloed zijn op de hoogte van de uitgaven van de scholieren, zijn weergegeven met een (+)+ en een (-)-. Als in de tweede kolom niets staat aangegeven, dan heeft dit kenmerk geen invloed op de kans op een studielening. Een positief teken betekent dat een scholier met dit kenmerk hogere uitgaven heeft, een een negatief teken geeft aan dat scholieren met dit kenmerk lagere uitgaven heeft. Tabel 12: De invloed van kenmerken op de hoogte van de uitgaven (N=3637; R 2 =0.383) Kenmerk Achtergrondkenmerken Invloed** Leeftijd ++ Meisje (referentie = jongen)* -- Totale inkomsten ++ Houdingskenmerken Heeft behoefte aan controle -- Is statusgericht + Vindt onafhankelijkheid m.b.t. het regelen van geldzaken belangrijk Is leenavers Is impulsief ++ Is leenbereid Constante * Referentie geeft de groep aan waarmee vergeleken is ** ++ positief effect; significant op 1-niveau/ + :positief effect; significant op 5-niveau -- negatief effect; significant op 1-niveau/ - :negatief effect; significant op 5-niveau De resultaten laten zien dat achtergrondkenmerken van invloed zijn op de hoogte van de uitgaven. Hoe ouder een scholier is, hoe meer uitgaven hij heeft. En ook hoe hoger zijn inkomen, hoe hoger de uitgaven zijn. Meisjes geven minder geld uit dan jongens, als alle andere kenmerken constant worden gehouden. Naast achtergrondkenmerken blijkt ook de houding van invloed op de hoogte van de uitgaven. Hoe impulsiever en statusgerichter een scholier is, hoe hoger de uitgaven zijn. Hoe meer een scholier behoefte heeft aan controle, hoe lager zijn uitgaven zijn. De m ate van risico-aversiteit en risico-bereidheid heeft geen invloed op de hoogte van de uitgaven. 19 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

20 5.1 Uitgavensoorten Hieronder is de top 5 uitgaven per geldtype weergegeven. Hierbij is gekeken naar de uitgavenposten waar de meeste scholieren geld aan uitgeven en niet naar het bedrag dat er per uitgavenpost wordt uitgegeven. De populairste uitgaven komen sterk overeen tussen de geldtypes. Zo komt snoep en snacks, kleding en schoenen en cadeaus bij elk geldtype in de top 5 voor. Tabel 13: Top 5 uitgaven van scholieren (15 en 16 jaar), naar geldtype Trendsetter (n = 491) Regelaar (n = 331) Snoep en snacks 78 Cadeaus 72 Kleding en schoenen 68 Kleding en schoenen 67 Uitgaan, bioscoop, café 68 Mobiele telefoon (verbruikskosten) 65 Cadeaus 65 Snoep en snacks 62 Persoonlijke verzorging 62 Persoonlijke verzorging 58 Levensgenieter (n = 342) Toekomstplanner (n = 211) Snoep en snacks 76 Snoep en snacks 75 Cadeaus 73 Cadeaus 72 Kleding en schoenen 70 Kleding en schoenen 71 Persoonlijke verzorging 67 Mobiele telefoon (verbruikskosten) 69 Mobiele telefoon (verbruikskosten) 63 Uitgaan, bioscoop, café / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

21 In tabel 14 zijn de uitgavenposten weergegeven waarvan de verschillen in uitgaven tussen de geldtypes meer dan 10 euro is. Toekomstplanners geven aan alle genoemde uitgavenposten minder uit dan de andere geldtypen. Tabel 14: Uitgavenposten met een verschil groter dan 10 euro tussen geldtypes (15-16 jaar) Uitgavenpost Trendsetter (excl. 0) Regelaar (excl. 0) Levensgenieter (excl. 0) Toekomstplanner (excl. 0) Verschil* Verzekering (brommer, mobiele telefoon) Kleding en schoenen (Spel)computer, games en/of andere computeraccessoires Openbaar vervoer Lunch * Het verschil dat hier wordt weergegeven is het grootste verschil tussen de verschillende geldtypes. 5.2 Online aankopen Bijna 70 procent van de scholieren doet wel eens aankopen via internet. Er zijn geen significante verschillen tussen de geldtypes in het percentage dat wel eens online aankopen doet. Wel geven Trendsetters meer dan gemiddeld aan dat zij vergeten dat er extra kosten, zoals verzendkosten, bij kunnen komen als ze online aankopen doen (21 procent tegen 14 procent). 5.3 De mobiele telefoon Bijna alle scholieren, ongeacht welk geldtype ze zijn, hebben een mobiele telefoon. Het type telefoon verschilt wel tussen de geldtypen. Regelaars hebben het meer dan anderen een prepaidtelefoon, Trendsetters meer dan de andere types een abonnement inclusief mobiel en Toekomstplanners relatief vaak een sim-only abonnement. 21 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

22 Tabel 15: Type abonnement van scholieren (15 en 16 jaar) naar geldtype (n = 1.374) Trendsetter Regelaar Levens- Toekomst- Totaal genieter planner Ja, ik heb prepaid Ja, ik heb een abonnement inclusief mobiel Ja, ik heb een sim-only abonnement Nee Trendsetters hebben meer dan de andere geldtypen een smartphone met internet en Regelaars hebben het vaakst een gewone telefoon. Tabel 16: Type mobiele telefoon van scholieren (15 en 16 jaar) naar geldtype (n = 1.374) Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner Totaal Een 'gewone' telefoon Een smartphone, zonder internet abonnement (alleen wifi) Een smartphone met internet abonnement/ prepaid internet / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

23 Trendsetters en Levensgenieters hebben de hoogste belkosten per maand. Opvallend is dat Regelaars het vaakst niet weten hoeveel belkosten ze per maand hebben: 24 procent van de Regelaars weet dit niet, tegen 7 procent van de Toekomstplanners en respectieve lijk 18 en 17 procent van de Trendsetters en Levensgenieters. Tabel 17: Belkosten van scholieren (15 en 16 jaar) naar geldtype (n = 1.077) Gemiddelde belkosten Trendsetter 19 Regelaar 12 Levensgenieter 18 Toekomstplanner 14 Totaal / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

24 6 Het financieel gedrag van de geldtypes 6.1 Overzicht over inkomsten en uitgaven Regelaars en Toekomstplanners maken meer dan Levensgenieters en Trendsetters vaak een begroting. De belangrijkste reden voor Levensgenieters om de inkomsten en uitgaven op een rij te zetten is om erachter te komen hoeveel ze nog te besteden hebben. Voor Regelaars is de voornaamste reden om overzicht te krijgen. Tabel 18: Percentage scholieren (15 en 16 jaar) dat een begroting maakt, naar geldtype (n = 1.374) Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner Totaal Vaak Soms Nooit Spaargedrag Alle Toekomstplanners sparen, terwijl bij de Trendsetters en Levensgenieters 19 respectievelijk 16 procent niet spaart. Regelaars en Toekomstplanners sparen meer dan Trendsetters en Levensgenieters een vast bedrag: 54 en 51 procent van de Regelaars en Toekomstplanners tegen 36 procent van de Trendsetters en 33 procent van de Trendsetters en Levensgenieters. Er zijn niet alleen minder Trendsetters en Levensgenieters die sparen. Het komt onder deze twee geldtypen ook meer voor dat, als ze sparen, ze ook het spaargeld snel weer nodig hebben; respectievelijk 14 en 15 procent, tegen 4 en 5 procent bij de Regelaars en Toekomstplanners. 24 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

25 Tabel 19: Percentage scholieren (15 en 16 jaar) dat spaart, naar geldtype (n = 1.372) Trendsetter Regelaar Levens- Toekomst- Totaal genieter planner Nee, ik spaar zelf niet Ja, ik spaar (automatisch) een vast bedrag Ja, ik spaar wat ik overhoud Ja, ik spaar een vast bedrag en wat ik overhoud Ja, ik spaar wel, maar heb het geld meestal snel weer nodig Op spaargebied zijn er nauwelijks verschillen tussen de geldtypen ontstaan ten opzichte van Ook toen waren er minder Trendsetters en Levensgenieters die spaarden dan Toekomstplanners. In spaart zelfs nog een groter gedeelte van de Toekomstplanners dan in : toen spaarde 95 procent, tegen 99 procent nu. Tabel 20: Vergelijking en naar sparen Trendsetter Regelaar Levensgenieter Toekomstplanner Ja, ik spaar Ja, ik spaar Tabel 21 geeft de uitkomsten van een multivariate analyse (logistische regressie) weer. Het maakt inzichtelijk welke kenmerken bepalend zijn voor de kans dat een scholier spaart. De kenmerken waarvan met grote betrouwbaarheid gesteld kan worden dat zij hier invloed op hebben, zijn weergegeven met een (+)+ en een (-)-. Als in de tweede kolom niets staat aangegeven, dan heeft dit kenmerk geen invloed op de kans dat de scholier spaa rt. Een positief teken betekent dat met dit kenmerk de kans vergroot dat een scholier spaart; een negatief teken geeft aan dat bij aanwezigheid van dit kenmerk de kans dat een scholier spaart wordt verkleind. 25 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

26 Tabel 21: R 2 =0.245) De invloed van kenmerken op de kans dat een scholier spaart (N=3899; Nagelkerke Kenmerk Achtergrondkenmerken Leeftijd Meisje (referentie = jongen)* Totale inkomsten Houdingskenmerken Invloed** Heeft behoefte aan controle ++ Is statusgericht -- Vindt onafhankelijkheid m.b.t. het regelen van geldzaken belangrijk ++ Is leenavers Is impulsief -- Is leenbereid Constante ++ * Referentie geeft de groep aan waarmee vergeleken is ** ++ positief effect; significant op 1-niveau/ + :positief effect; significant op 5-niveau -- negatief effect; significant op 1-niveau/ - :negatief effect; significant op 5-niveau De resultaten laten zien dat de kans dat een scholier spaart niet zo zeer afhangt van zijn leeftijd, zijn geslacht of zijn totale inkomsten (aan zakgeld, kleedgeld en bijbaantje), maar juist van zijn houding ten aanzien van geldzaken. Bij scholieren die statusgericht en impulsief zijn, is de kans kleiner dat zij sparen. Aan de andere kant is de kans groter dat je als scholier spaart, als je behoefte hebt aan controle. Hoe de scholier aankijkt tegen lenen, heeft geen invloed op het al dan niet gaan sparen. 6.3 Het leengedrag Geld tekort en lenen In hoofdstuk 5 was te zien dat Trendsetters en Levensgenieters minder geld overhielden dan Regelaars en Toekomstplanners. Uit tabel 20 blijkt ook dat deze twee geldtypen vaker geld tekort komen. Tabel 22: Percentage scholieren (15 en 16 jaar) dat geld tekort komt, naar geldtype (n = 1.373) Trendsetter Regelaar Levens- Toekomst- Totaal genieter planner Vaak Soms Nooit / [MoneyMindsets van scholieren, 2013]

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Utrecht, 2011 Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Samenvatting en Conclusie Geld van de ouders De meeste scholieren krijgen zakgeld (88 procent). Kleedgeld is minder

Nadere informatie

MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren. Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud)

MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren. Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud) MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud) WWJB: door, met, voor jongeren over omgaan met geld Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt zich op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid

Nadere informatie

Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011

Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011 Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011 Een onderzoek naar de inkomsten en uitgaven van de Nederlandse scholieren Samenvatting en conclusie Inhoudsopgave p. 3 p. 8 p. 11 p. 12 p. 15 p. 21 p.

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens NVVK Studiedag Schuldhulpverlening 28 oktober 2014 WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB)

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Mei 2013, Nibud Nibud Scholierenonderzoek 2012-2013

Mei 2013, Nibud Nibud Scholierenonderzoek 2012-2013 Mei 2013, Nibud Nibud Scholieren 2012-2013 Auteurs Anna van der Schors Tamara Madern Minou van der Werf Samenvatting en conclusie p. 3 p. 9 p. 12 p. 15 p. 25 p. 28 p. 35 p. 52 p. 56 p. 64 p. 66 p. 72 p.

Nadere informatie

Presentatie Thea Hazel-Stals

Presentatie Thea Hazel-Stals Presentatie Thea Hazel-Stals Door, met, voor jongeren over geld Stichting Weet Wat Je Besteedt Marjon van der Veen Thea Hazel-Stals 2 Weten wat er speelt Onderzoek om te weten wat er speelt onder jongeren

Nadere informatie

Welkom en voorstellen

Welkom en voorstellen 3 november 2015 Welkom en voorstellen Francine Nijkamp-Ririhena Pubers en geld Zakgeld, richtlijnen (bron: NIBUD) Leeftijd Bedrag per week in 12 tussen 3,00 en 4,60 (19,00/mnd) 13 tussen 3,50 en 4,60 (19,00/mnd)

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc.

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc. Beschrijving Deze gastles gaat over inzicht krijgen in je inkomen en uitgaven. Jongeren moeten zorgen dat ze inkomen hebben. Anders is het lastig om een eigen leven in te vullen. Zakgeld, kleedgeld, baantje,

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN - eindrapport - dr. M. Witvliet Y. Bleeker, MSc Regioplan Jollemanhof 8 09 GW Amsterdam Tel.: + (0)0 5 5 5 Amsterdam,

Nadere informatie

Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009

Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009 Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009 Inhoud VOORWOORD... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 DOELSTELLING... 4 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 4 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 4 1.4 LEESWIJZER... 6 2. INKOMSTEN... 7 2.1

Nadere informatie

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN - eindrapport - dr. M. Witvliet Y. Bleeker, MSc Regioplan Jollemanhof 8 09 GW Amsterdam Tel.: + (0)0 5 5 5 Amsterdam,

Nadere informatie

NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005

NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005 NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005 Een onderzoek naar inkomsten, uitgaven, baantjes en omgaan met geld Inhoud 1 Inleiding... - 4-1.1 Doelstelling... - 4-1.2 Methode van onderzoek... - 4-1.3

Nadere informatie

Scholieren, geld & de invloed van ouders

Scholieren, geld & de invloed van ouders December 2013, Nibud Scholieren, geld & de invloed van De rol van bij het financiële gedrag van Auteurs Anna van der Schors Tamara Madern Minou van der Werf Samenvatting en conclusie 1. Inleiding 2. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal)

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Inleiding Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) geeft voorlichting over inkomsten en uitgaven van particuliere huishoudens.

Nadere informatie

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf September 2014 Jongeren & geld De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen Anna van der Schors Minou van der Werf SAMENVATTING EN CONCLUSIE... 5 De financiële situatie en de beleving

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

gebruikt. Hierdoor is het mogelijk om de resultaten van de gemeente Heusden te vergelijken met de landelijke cijfers.

gebruikt. Hierdoor is het mogelijk om de resultaten van de gemeente Heusden te vergelijken met de landelijke cijfers. Zaaknummer: OWZSB04 Onderwerp Collegevoorstel Inleiding Landelijk neemt het aantal jongeren met schulden toe, in Heusden is deze stijging echter niet terug te vinden in de cijfers. Dit vormde aanleiding

Nadere informatie

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Financiële opvoeding 2010 Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Inleiding In deze peiling onder ruim 1000 respondenten is gekeken wat ouders belangrijk vinden dat hun kind leert over omgaan met geld,

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Voorwoord Nederlandse jongeren hebben steeds meer geld te besteden, maar ze hebben ook vaker schulden. Om te voorkomen dat deze problemen groter worden naarmate

Nadere informatie

Inleiding lesbrief Snoep & Snacks

Inleiding lesbrief Snoep & Snacks Lesbrief Lesvorm : workshop Doelgroep : vmbo GL/TL klas 2 havo en vwo klas 2 mbo niveau 1 en 2, studiejaar 1 Duur : 90-100 minuten Gastdocent : mogelijk Inleiding lesbrief Snoep & Snacks De workshop Snoep

Nadere informatie

Financieel goed voorbereid naar de middelbare school?

Financieel goed voorbereid naar de middelbare school? Financieel goed voorbereid naar de middelbare school? Onderzoek naar de veranderingen in de financiële situatie bij de overgang van basisschool naar middelbare school Inhoud Samenvatting 3 1 Verwachtingen

Nadere informatie

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 februari/maart 2015 Bewaren van geld Hoe bewaar jij je geld? (meerdere antwoorden mogelijk) In mijn spaarpot Op de bank In mijn portemonnee Op een speciale plek,

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Inhoud SAMENVATTING... 6 1 INLEIDING... 8 2 AANTAL KEREN OP VAKANTIE...

Nadere informatie

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK SPORTUITGAVEN ONDERZOEK Inleiding In de maand oktober heeft het NIBUD in samenwerking met de GPD-bladen en RTL-nieuws een onderzoek gedaan naar de sportuitgaven van consumenten. Het onderzoek is gedaan

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers November 2014 GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 1 Beleggingsportefeuille GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 2 Zes op de tien beleggers

Nadere informatie

Factsheet Financieel gedrag van jongeren uit de derde graad secundair onderwijs

Factsheet Financieel gedrag van jongeren uit de derde graad secundair onderwijs Contacten: Ilse Cornelis, onderzoeker Cebud i.cornelis@thomasmore.be 0485 18 92 60 Bérénice Storms, onderzoeksleider Cebud Berenice.Storms@thomasmore.be Esther Geboers, coördinator Cebud Esther.Geboers@thomasmore.be

Nadere informatie

Zakgeld = Leergeld. Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen

Zakgeld = Leergeld. Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Zakgeld = Leergeld Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Zakgeld = Leergeld Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen/ 2 Inhoud 1.INLEIDING... 4 1.1 AANLEIDING... 4 1.2

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

Nibud Studentenonderzoek 2011-2012

Nibud Studentenonderzoek 2011-2012 Mei 2012 Nibud Studentenonderzoek 2011-2012 Een onderzoek naar het financieel gedrag van studenten in het hoger onderwijs Auteurs Daisy van der Burg Dorian Kreetz Anna van der Schors Voorwoord Dit rapport

Nadere informatie

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Visie De financiële zelfredzaamheid Het Nibud heeft verschillende vaardigheden gedefinieerd waarover iemand zou moeten beschikken

Nadere informatie

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken nen en vrouwen gaan verschillend met geld om, maar het risico op financiële problemen is bij beide groepen even groot. Meer

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene

Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene Anna van der Schors Nina Stierman Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene

Nadere informatie

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Inleiding Voor u ligt de rapportage naar aanleiding van het onderzoek Waar blijft mijn geld? In totaal hebben

Nadere informatie

Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van

Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van hoeveel geld je eigenlijk uitgeeft? Tenslotte: test

Nadere informatie

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Voorwoord Nederlandse jongeren hebben steeds meer geld te besteden, maar ze hebben ook vaker schulden. Om te voorkomen dat deze problemen groter worden naarmate

Nadere informatie

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten 1 Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten In opdracht van InterBank juli 2006 2 Copyright 2006 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. De resultaten zoals beschreven

Nadere informatie

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld Vroeg wijs met geld Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld gemeente www.heumen.nl Heumen HU.090 brch vroeg wijs met geld.indd 1 04-02-14 09:30 Inhoudsopgave Zakgeld

Nadere informatie

SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012

SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012 SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012 Utrecht, januari 2013 INHOUD Samenvatting 4 Inleiding 6 1 Trends en wetenswaardigheden 8 1.1 Inleiding 8 1.2 Trends 8 1.3 Wetenswaardigheden 11 2 Wet-

Nadere informatie

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een kritisch consument Geld genoeg? In deze opdracht ga je je eigen inkomsten vergelijken met leeftijdgenoten, je maakt een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Daarna laat je zien hoe belangrijk reclame

Nadere informatie

Kinderen leren omgaan met geld

Kinderen leren omgaan met geld Kinderen leren omgaan met geld Een onderzoek onder ouders van kinderen in groep 7 en 8 Rapportage November 2012 Samenvatting (1/4) 1.Negen op de tien kinderen in groep zeven en acht krijgen zakgeld Het

Nadere informatie

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken.

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en

Nadere informatie

Vakantiegeldenquete 2010

Vakantiegeldenquete 2010 Vakantiegeldenquete 2010 Inleiding Net als vorig jaar heeft het Nibud onderzoek gedaan naar de manier waarop mensen zich in financieel opzicht voorbereiden op de vakantie en of men zich aan hun budget

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Studenten: meer werken noodzaak door hogere studiekosten 13 januari 2011 Inleiding Van november 2010 tot begin januari 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek.

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker Factsheet persbericht Toekomst van studenten onzeker Inleiding Studententijd De overheid komt met steeds meer nieuwe wetten en voorstellen om te bezuinigen en de student te motiveren zijn/haar studie in

Nadere informatie

Financieel gedrag van kinderen en jongeren. Rapportage deskresearch In opdracht van Wijzer in geldzaken

Financieel gedrag van kinderen en jongeren. Rapportage deskresearch In opdracht van Wijzer in geldzaken Financieel gedrag van kinderen en jongeren Rapportage deskresearch In opdracht van Wijzer in geldzaken Inhoudsopgave Inleiding 3 1 Financieel gedrag van kinderen en jongeren: Prestaties 6 1.1 Financieel

Nadere informatie

MONEY MINDSETS ALLES WAT JE MOET WETEN OVER JONGEREN EN GELD

MONEY MINDSETS ALLES WAT JE MOET WETEN OVER JONGEREN EN GELD MONEY MINDSETS ALLES WAT JE MOET WETEN OVER JONGEREN EN GELD INHOUDSOPGAVE VoorwoorD 3 MONEY MINDSETS ALLES WAT JE MOET WETEN OVER JONGEREN EN GELD Hoofdstuk 1. InlEIDING 4 1.1. Steeds meer verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin AFM Consumentenmonitor Q3 009 Kredietwaarschuwingszin GfK Michel van der List Marcel Cools/ Niek Damen Indeling Rapportage Kredietwaarschuwingszin 1 Onderzoeksverantwoording Kennisvragen Kredietwaarschuwingszin

Nadere informatie

April 2013, Nibud. Nederland bezuinigt. Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders. Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf

April 2013, Nibud. Nederland bezuinigt. Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders. Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf April 2013, Nibud Nederland bezuinigt Onderzoek naar de bezuinigingsstrategieën van Nederlanders Auteurs Tamara Madern Minou van der Werf 1. Inleiding 3 2. Bezuinigen is vaak 4 2.1 Nederlanders zijn slecht

Nadere informatie

Mbo'ers in geldzaken 2015

Mbo'ers in geldzaken 2015 Mbo'ers in geldzaken 2015 Financiële situatie en gedrag van mbostudenten Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door Mbo'ers in geldzaken 2015 Financiële

Nadere informatie

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO 27-05-2015 Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO Over dit onderzoek Dit onderzoek over wonen en verhuizen is uitgevoerd door seniorenorganisatie ANBO. Het betreft een

Nadere informatie

April 2012 Vakantiegeldenquête 2012

April 2012 Vakantiegeldenquête 2012 April Vakantiegeldenquête Auteurs Jasja Bos Daisy van der Burg 2. Aantal keer op 3. Uitgaven aan Inhoudsopgave 3 2. Aantal keer op 4 4 5 3. Uitgaven aan 6 6 7 8 10 11 2 2. Aantal keer op 3. Uitgaven aan

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Kinderen en geld. Februari 2015

Resultaten onderzoek Kinderen en geld. Februari 2015 Resultaten onderzoek Kinderen en geld Februari 2015 Resultaten onderzoek kinderen en geld 2015 2 Inleiding De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) organiseert ieder jaar in De week van het geld gastlessen

Nadere informatie

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken / 2 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud,

Nadere informatie

Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016. Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan

Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016. Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan Wijzer in geldzaken Junior Monitor 2016 Een onderzoek naar de manier waarop kinderen uit groep 5 8 van de basisschool met geld omgaan 1 Inhoudsopgave Samenvatting 4 Inleiding 6 Resultaten Wijzer in geldzaken

Nadere informatie

21 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting

21 mei 2015. Onderzoek: Economische verwachting 21 mei 2015 Onderzoek: Economische verwachting Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer April 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Index 1. Samenvatting p. 3 2. Doelstellingen en opzet onderzoek p. 6 3. Gebruik communicatiemiddelen p. 9 4. Perceptie digitale communicatie en eenzaamheid

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer Juni 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Publieksmonitor Gebruik digitale huishoudboekjes & geld besteden aan leuke dingen

Publieksmonitor Gebruik digitale huishoudboekjes & geld besteden aan leuke dingen Publieksmonitor Gebruik digitale huishoudboekjes & geld besteden aan leuke dingen Wijzer in geldzaken Mei 2012 Samenvatting (1/2) Digitale huishoudboekjes 1. Het bekijken van de uitgaven via het online

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013

Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013 Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013 Pagina 1 Begroting 2012 Voor 2012 was een begroting gemaakt op basis van reeds gecontracteerde of reeds aangevraagde bijdragen

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Schorsingen en verwijderingen in het funderend onderwijs

Schorsingen en verwijderingen in het funderend onderwijs Schorsingen en verwijderingen in het funderend onderwijs Inspectie van het Onderwijs, december 2015 Jaarlijks rapporteert de Inspectie van het Onderwijs over het schorsen en verwijderen van leerlingen

Nadere informatie

Leren omgaan met geld. Nibud-leerdoelen & -competenties voor kinderen en jongeren

Leren omgaan met geld. Nibud-leerdoelen & -competenties voor kinderen en jongeren Leren omgaan met geld Nibud-leerdoelen & -competenties voor kinderen en jongeren 1 Nibud-leerdoelen & -competenties voor kinderen en jongeren 2e druk Mei 2012 Een uitgave van: Nationaal Instituut voor

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015

Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015 Zicht op geld - Vakantiegeld Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden ABN AMRO April 2015 Vakantiegeld 3 Op vakantie 8 Verantwoording onderzoek 13 2 Vakantiegeld Zicht op geld April

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Onderzoek van GfK september 2015 Inleiding Delta Lloyd doet doorlopend nieuwe kennis op over ontwikkelingen rondom pensionering

Nadere informatie

Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan

Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan Op eigen benen Onderzoek onder ouders over de financiën van kinderen die uit huis gaan Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding 6 Resultaten 8 1. Omgaan met geld 9 2. Opvoeding en gedrag ouders 14 3. Financiële

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Een lening kan soms uitkomst bieden. Maar geld lenen kan ook voor problemen zorgen. In deze folder van het Nationaal

Nadere informatie

Leengedrag van studenten

Leengedrag van studenten Leengedrag van studenten Een vooronderzoek naar studieleningen, schulden en overige geldzaken Nibud, januari 2010 2 / Leengedrag van studenten Leengedrag van studenten Een vooronderzoek naar studieleningen,

Nadere informatie

StemWijzer in de provincie

StemWijzer in de provincie StemWijzer in de provincie Verslag van een enquête onder gebruikers van de provinciale StemWijzers bij de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart 2007. April 2007 Dr. M. Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR

Nadere informatie

Zicht en Gehoor een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en Specsavers

Zicht en Gehoor een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en Specsavers 6-07-2015 Zicht en Gehoor een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en Specsavers Over dit onderzoek Dit onderzoek over zicht en gehoor is uitgevoerd door seniorenorganisatie ANBO. Het betreft een online

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

Omgaan met geld. Budgetteren

Omgaan met geld. Budgetteren Omgaan met geld We leven in een consumptiemaatschappij. Overal worden goederen en diensten aangeboden. Via reclames word je aangemoedigd om steeds meer te kopen. Maar als consument moet je op je hoede

Nadere informatie

Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs.

Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs. Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs. Uitgevoerd door Scholieren.com, in opdracht van Rutgers WPF. April/mei 2013 Voorwoord

Nadere informatie

Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015

Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden. ABN AMRO April 2015 Zicht op geld - Belastingteruggave Resultaten van kwantitatief online onderzoek onder werkenden ABN AMRO April 2015 Belastingteruggave 3 Sparen 7 Verantwoording onderzoek 12 2 Belastingteruggave Zicht

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

Factsheet: financiële planning MBO-ers

Factsheet: financiële planning MBO-ers bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 W www.motivaction.nl Factsheet: financiële planning MBO-ers Onderzoek

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Veel gemeenten zijn inmiddels actief op sociale media kanalen, zoals ook blijkt uit het onderzoek dat is beschreven in hoofdstuk 1. Maar

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie