Cross Media in Cijfers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cross Media in Cijfers"

Transcriptie

1 Cross Media in Cijfers Cross Media Monitor 2012 immovator Cross Media Network, Hilversum

2 3 Colofon Cross Media in de Noordvleugel Titel Cross Media in Cijfers Cross Media Monitor 2012 Juni 2012 Stichting immovator, juni 2012 Verveelvoudiging en/of openbaarmaking van deze publicatie is niet toegestaan, behalve indien hiervoor schriftelijk toestemming is gekregen van Stichting immovator Cross Media Network. Citeren uit de Cross Media Monitor is alleen toegestaan met bronvermelding. Auteurs Prof. dr. Paul Rutten, Paul Rutten Onderzoek en Universiteit van Antwerpen Olaf Koops MSc, TNO Ottilie Nieuwenhuis MSc, TNO Begeleiding ir. Frank Visser, immovator Ontwikkeling De Cross Media Monitor 2012 is een initiatief van immovator Cross Media Network en bouwt voort op het werk dat is verricht voor de Cross Media Monitor 2011, 2010, 2008 en Het format voor de Cross Media Monitor werd in 2006 ontwikkeld door Paul Rutten binnen het lectoraat Media- en Entertainmentmanagement van de Hogeschool INHOLLAND i.s.m. immovator. TNO leverde de kwantitatieve analyse voor de Cross Media Monitor Financiering DE CROSS MEDIA MONITOR IS MEDE GEFINANCIEERD MET STEUN VAN HET EUROPEES FONDS VOOR REGIONALE ONTWIKKELING VAN DE EUROPESE COMMISSIE Productie Ontwerp: burohiero, Haarlem Print: All-In Printing, Haarlem Oplage: 150 Distributie Stichting immovator U kunt de digitale versie van deze publicatie ook downloaden op Hard copies zijn te bestellen bij immovator of op of telefoonnummer Meer informatie over immovator, de Cross Media Monitor en de mogelijkheden voor maatwerkproducten op basis van de Cross Media Monitor is te vinden op

3 Inhoudsopgave Samenvatting 4 1 Inleiding 12 2 Cross Media in Nederland Banen Bedrijven Schaalverkleining Omzet 30 3 Cross Media in de Noordvleugel Banen Bedrijven Omzet 51 Bijlagen 56 Bijlage 1 - SBI bedrijfsindeling Creatieve industrie en ICT 57 Bijlage 2 - Gemeenten in de Noordvleugel 59

4 Samenvatting s1 4

5 Samenvatting De Nederlandse cross media sector (creatieve industrie en ICT) zorgt met bijna 553 duizend banen voor bijna 7 procent van de Nederlandse werkgelegenheid. Daarvan is 3,5 procent voor rekening van de creatieve industrie (ruim 280 duizend banen) en 3,4 procent van de ICT sector (ruim 272 duizend banen). Het aantal banen in de creatieve industrie is de laatste jaren voortdurend gestegen. Pas in de laatste jaren laat de media en entertainmentindustrie een terugloop in banen zien. ICT levert al langere tijd banen in, vooral door de krimp in ICT-hardware. In de recente jaren is er echter ook een terugloop te zien in de deelsector ICT-diensten. s1 Cross media zorgt voor een omzet van 90 miljard euro in Daarvan komt 32,8 miljard voor rekening van de creatieve industrie (2,9 procent) en 57,2 miljard van ICT (5 procent). ICT genereert daarmee met minder banen dan de creatieve industrie aanzienlijk meer omzet. Opvallend is ook dat de creatieve industrie in alle deelsectoren in crisisjaar 2009 banenstijging met omzetverlies combineerde. De schaalverkleining die vooral sterk doorzet in de creatieve industrie, gaat vooralsnog ten koste van efficiency. Tegelijkertijd laat de schaalverkleining die plaatsvindt zien dat de toetredingsdrempels tot de sector relatief klein zijn en daarmee biedt ze veel kansen voor kleinschalig creatief ondernemerschap. In 2010 laten zowel de omzet in creatieve industrie als in ICT herstel zien. Toch ligt de omzetgroei in beide sectoren en in cross media totaal onder het landelijk gemiddelde. Zorgwekkend is dat de media en entertainmentindustrie niet deelt in het herstel. De ontwikkeling van de cross media industrie in de Noordvleugel van de Randstad steekt positief af bij het landelijke beeld. Het werkgelegenheidsaandeel van cross media is daar bijna 11 procent in De Noordvleugel telt bijna 205 duizend cross media banen, ruim 112 duizend in creatieve industrie (6 procent van de totale economie) en ruim 92 duizend in ICT (5 procent). De banengroei is over de gehele linie positiever, met uitzondering van de media en entertainmentindustrie. De krimp in die sector komt harder aan in de Noordvleugel. De omzet in cross media in de Noordvleugel is 32,6 miljard (12,6 procent van de Noordvleugel economie). Daarvan komt 14,2 miljard op het conto van de creatieve industrie (5,5 procent van de omzet in de Noordvleugel) en 18,4 miljard op dat van de ICT sector (7,1 procent). Binnen de Noordvleugel wordt de positie van de twee grootste centra, Amsterdam en Utrecht, steeds belangrijker. Ze combineren een omvangrijke sector met veel kleinschalige creatieve bedrijvigheid. Hilversum is de derde stad qua omvang en omzet in cross media. Door de negatieve trend in media en entertainmentindustrie verliest de stad positie. Deze publicatie Cross Media in Nederland en de Noordvleugel geeft inzicht in de economische ontwikkeling van de creatieve industrie en ICT-sector in Nederland, de Noordvleugel en de betekenis daarbinnen van de tien belangrijkste cross media steden in de Noordvleugel. Deze publicatie is één van de drie onderdelen van de Cross Media Monitor In het nieuwe deel Top 25 Cross Media steden in Nederland worden de profielen van de 25 grootste cross media steden in Nederland gedetailleerd weergegeven, waaronder de top-10 steden van de Noordvleugel. In het derde deel van de Cross Media Monitor 2012 wordt gereflecteerd op de ontwikkeling van het Nederlandse Media en ICT cluster en ontvouwt immovator Cross Media Network een visie op de clusterontwikkeling in de sector op de as Utrecht, Hilversum en Amsterdam. Daarnaast bevat dit deel de pilotversie van de eerste Cross Media Markt Monitor waarin een beeld geschetst wordt van relevante ontwikkelingen in consumptie van media- en informatiediensten. Cross media: 553 duizend banen, 7 procent van de Nederlandse werkgelegenheid In Nederland zijn creatieve industrie en ICT in 2011 samen goed voor bijna 553 duizend banen, net geen 7 procent van de totale nationale werkgelegenheid. Daarvan is 3,5 procent voor rekening van de creatieve industrie (ruim 280 duizend banen) en 3,4 procent van de ICT sector (ruim 272 duizend banen). 5

6 Samenvatting s1 Tabel 1: Overzicht werkgelegenheid 2011 en werkgelegenheidsontwikkeling in de cross media sector in Nederland Deelsectoren Banen (in aantallen) (% per jaar) (in aantallen) (% per jaar) Kunsten en cultureel erfgoed ,8% ,7% Media en entertainmentindustrie ,8% ,7% Creatieve zakelijke dienstverlening ,8% ,8% Creatieve industrie ,0% ,9% Diensten ,1% ,4% Hardware ,8% ,5% ICT ,9% ,9% Creatieve industrie en ICT ,9% ,5% Totale economie ,9% ,2% Bron: LISA 2012 Meer banen creatieve industrie, minder in ICT; media en entertainment zorgenkind De banenontwikkeling binnen de Nederlandse cross media sector laat over de periode een gedifferentieerd beeld zien. Over de gehele periode is de teneur voor de gehele creatieve industrie positief, terwijl er binnen de ICT-sector is gesaneerd. Binnen ICT-hardware geldt dat voor de gehele periode, binnen ICTdiensten vooral in de jaren In die jaren laat ook de media- en entertainmentindustrie, een pijler van de creatieve industrie, een verlies in banen zien. De andere twee, kunsten en cultureel erfgoed en creatieve zakelijke dienstverlening groeien ook in de recente jaren. Per saldo resteert in jaren een positief beeld voor de creatieve industrie en cross media als geheel als het gaat om de banenontwikkeling. Het aantal banen in de gehele Nederlandse economie krimpt in met 0,2 procent, terwijl cross media met 0,5 procent groeit. Een moeilijk te bepalen deel daarvan is administratieve groei. Die is het gevolg van de verplichte registratie van zzp ers in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel vanaf oktober Vanwege het grote aantal zzp ers, weegt deze ontwikkeling vooral zwaar door in statistieken van de creatieve industrie, in het bijzonder de kunsten en cultureel erfgoed en de creatieve zakelijke dienstverlening. Toch zijn er indicaties dat de groei in de sector niet louter hieraan te wijten is, gezien het groeipad in het verleden. De vraag naar creativiteit en creatieve schepping groeit onverminderd. Het belang van initiële creatieve productie vertaalt zich in doorgaande groei van banen van kunstenaars, ontwerpers, schrijvers, vormgevers, podiumkunstenaars, filmmakers, en gamemakers, ook ten tijde van de economische terugval van Banenverlies is vooral zichtbaar in de exploitatiefase van de creatieve industrie, vooral bij uitgeverijen en omroepen. Zo laten de gevolgen van digitalisering voor de verdienmodellen in media en entertainment zich voelen. In de afgelopen twee jaar ( ) vielen vooral klappen bij radio en televisie (-1050 banen), persmedia (-1250 banen) en boekenindustrie (-1000 banen). Binnen de Nederlandse ICT-sector worden ICT-diensten steeds belangrijker met de meeste groei in software (27 duizend banen in ) en facilitaire ICT-diensten ( banen). De sector is echter conjunctuurgevoelig, wat zich bijvoorbeeld uit in een daling van werkgelegenheid bij softwarebedrijven in Bij drukkerijen en reproductie en telecommunicatie daalt de werkgelegenheid onverminderd verder. De ICT-hardwaresector krimpt continu en verdwijnt gaandeweg uit Nederland. 6

7 Samenvatting s1 Figuur 1: Banengroei in de periode voor de deelsectoren in de creatieve industrie en ICT in Nederland (2000=100). Bron: LISA Cross media omzet 90 miljard euro; ICT sector productiever dan creatieve industrie De nationale cross media omzet bedraagt in miljard euro (7,9 procent van de landelijke economie). Daarvan komt 32,8 miljard voor rekening van de creatieve industrie (2,9 procent) en 57,2 miljard van ICT (5 procent). Waar in aantal banen beide sectoren ongeveer even groot zijn, heeft ICT in termen van omzet ruim de overhand. De omzet per werknemer binnen de ICT sector blijkt beduidend hoger dan in de creatieve industrie. Dat is onder andere terug te voeren op de relatief kleine schaal van de creatieve industrie in vergelijking met ICT, waardoor de voordelen die daaraan kleven niet gelden. Ook zijn er beperkingen aan de inzet van technologie ter verhoging van productiviteit binnen de creatieve industrie, vergeleken met de ICT sector. Omzetherstel cross media aarzelend Het jaar 2009 bleek voor de Nederlandse cross media sector, sterker dan voor de totale economie, een crisisjaar. De omzet in de sector daalde in met 4,2 procent (-3,9 miljard euro), tegenover 3,9 procent daling in de totale Nederlandse economie. In treedt licht herstel in en presteert cross media weer beter, door met 0,9 procent te groeien, tegen 1,3 procent omzetstijging voor de gehele economie. Cross media is op de weg terug. 7

8 Samenvatting s1 Tabel 2: Reële omzetgroei (in prijzen 2010) in en in de creatieve Industrie en ICT in Nederland, bedragen in miljoenen euro s. Deelsectoren (in mln euros) (in mln euros) (% per jaar) (% per jaar) Kunsten en cultureel erfgoed ,1% 1,1% Media en entertainmentindustrie ,6% -1,0% Creatieve zakelijke dienstverlening ,5% 0,5% Creatieve industrie ,9% -0,1% Diensten ,9% -0,2% Hardware ,1% 7,5% ICT ,8% 1,5% Creatieve industrie en ICT ,2% 0,9% Totale economie ,9% 1,3% Bron: TNO, op basis van CBS en LISA De afgelopen jaren onderstrepen het conjunctuurgevoelige karakter van de Nederlandse ICT-sector. In kromp de sector met 4,9 procent om in weer op te veren met een groei van 1,5 procent als gevolg van een forse omzettoename in ICT-hardware - een deelsector die de voorbije jaren vooral krimp laat zien. ICTdiensten krimpt dat jaar, zij het minder dan het jaar daarvoor. Omdat de omzetontwikkeling positief afsteekt bij die van de banen in de recente jaren is er sprake van grotere efficiency in ICT. Creatieve industrie combineert banengroei met minder omzet Opmerkelijk is dat de creatieve industrie, ondanks de toename van het totaal aantal banen in de jaren in de gecombineerde jaren een negatieve omzetontwikkeling laat zien, variërend van -2,9 procent in 2009 tot -0,1 procent in In 2009 laat de creatieve industrie voor alle deelsectoren een min noteren. De uitstoot van banen bij grote bedrijven en de groei van zelfstandigen die tot een netto groei in banen leidt, heeft blijkbaar geen onmiddellijk positief effect op de omzet in de creatieve industrie. Er is een negatief effect op efficiency. De media en entertainmentindustrie scoort als enige van de drie deelsectoren van de creatieve industrie zowel voor banen als voor omzet in de min in het laatst gemeten jaar en deelt daarmee niet in het herstel in cross media. Het lichte omzetherstel in 2010 en de netto positieve ontwikkeling in banen binnen cross media nemen niet weg dat de vooruitzichten onzeker blijven. Oorzaken zijn, naast de aanhoudende economische en financiële crisis in Europa, ook de aangekondigde bezuinigingen bij overheid, in het bijzonder op de publieke omroep en in kunst en cultuur. Die zullen vooral de topsector creatieve industrie treffen, waarin de ontwikkelingen binnen media en entertainment vooralsnog de meeste zorgen baren. Schaalverkleining in cross media sector: veel zzp ers, beperkte doorgroei van bedrijven In de cross media sector is een hoge dynamiek in het aantal bedrijven, het aantal vestigingen groeit veel harder dan in de totale economie. Er is sprake van krimp aan de bovenkant en groei aan de onderkant van de markt: de werkgelegenheid bij grote bedrijven neemt af, terwijl het aantal zzp ers toeneemt. Deze trend geldt voor de gehele economie, maar laat zich binnen cross media en daarbinnen in de creatieve industrie het meest gelden. Wat daarbij opvalt is de beperkte ontwikkeling in de tussencategorieën van bedrijven, wat wijst op weinig doorstroming en doorgroei. De cross media sector en daarbinnen vooral in de creatieve industrie, tendeert daarmee naar een flexibele netwerkstructuur die vooral functioneert op basis van ad hoc samenwerkingsverbanden van zeer kleine bedrijven. Het ontbreken van schaal in bedrijvigheid vormt een risico. Dat kan leiden tot hogere transactiekosten en het ontbreken van schaalvoordelen. Dat kan voor een deel 8

9 Samenvatting opgevangen worden door de slimme inzet van ICT. De combinatie van banengroei, schaalverkleining en omzetdaling zoals die in de Nederlandse creatieve industrie de laatste jaren zichtbaar is, duidt vooralsnog eerder op minder dan op meer efficiency. s1 Figuur 2: Werkgelegenheidsgroei naar grootteklasse in de Creatieve industrie en ICT in Nederland in de periode Bron: LISA Cross media cluster in de Noordvleugel In de Noordvleugel is het belang van cross media met een werkgelegenheidsaandeel van bijna 11 procent in 2011 groter dan landelijk. De Noordvleugel telt bijna 205 duizend cross media banen, ruim 112 duizend in creatieve industrie (6 procent van de totale economie) en ruim 92 duizend in ICT (5 procent). Alleen handel en zorg zijn qua werkgelegenheid in de Noordvleugel van meer belang. De omzet in cross media in de Noordvleugel is 32,6 miljard (12,6 procent van de Noordvleugel economie). Daarvan komt 14,2 miljard op het conto van de creatieve industrie (5,5 procent van de Noordvleugel omzet) en 18,4 miljard op dat van de ICT sector(7,1 procent). De ontwikkeling in de Noordvleugel onderscheidt zich op een aantal punten van de landelijke cross media sector. De banengroei in de creatieve industrie is in de voorbije jaren in de Noordvleugel groter dan landelijk. De specialisatie van het Noordvleugel gebied in creatieve industrie neemt dus verder toe. Binnen de deelsectoren zijn de verhoudingen vooral in de recente jaren extremer. Zowel de groei van kunsten en cultureel erfgoed (9,5 procent) en van creatieve zakelijke dienstverlening (2,6 procent) is groter, maar dat geldt ook voor de krimp in media en entertainment (-2,7 procent). De banengroei in de creatieve industrie vertaalt zich ook in de Noordvleugel niet in omzetgroei, er is in sprake van een daling van 0,4 procent. De banenkrimp in ICT (-0,8 procent) is ongeveer gelijk aan het landelijk cijfer (-0,9 procent). De groei in de sector hardware die landelijk in het oog springt, gaat aan de Noordvleugel voorbij. Dat resulteert in een omzetdaling voor ICT in de Noordvleugel. Die is kleiner dan de terugloop in banen. Dat duidt op meer efficiency in de sector. Amsterdam, Utrecht en Hilversum Binnen de Noordvleugel zijn Amsterdam, Utrecht en Hilversum de belangrijkste centra voor cross media. Van deze drie laten Amsterdam en Utrecht de voorbije jaren de sterkste banengroei van alle Noordvleugel steden zien, in meer dan 5 procent groei per jaar. De overige top-10 cross media steden in de Noordvleugel, 9

10 Samenvatting s1 met uitzondering van Zaandam, hebben in de periode te kampen met banenverlies in de cross media sector. Dat geldt vooral voor Nieuwegein en Hilversum. Wat opvalt aan Amsterdam en Utrecht is dat ze een omvangrijke creatieve industrie koppelen aan een relatief kleine gemiddelde bedrijfsgrootte: 2,1 banen. Vooral voor Amsterdam geldt dat er sprake is van grootschalige kleinschaligheid. Voor Hilversum geldt een ander verhaal: de stad verliest banen door minder positieve ontwikkelingen in de meer grootschalige media en entertainmentindustrie. De gemiddelde bedrijfsgrootte in de creatieve industrie in Hilversum (8,4 banen) is ruim drie maal zo groot als die in Amsterdam en Utrecht. De cross media omzet van Amsterdam is in ,8 miljard euro (15,9 procent van de totale Amsterdamse economie), in Utrecht 4,6 miljard (14,7 procent van de totale Utrechtse economie) en in Hilversum 2,7 miljard (38,6 procent van de totale Hilversumse economie). 10

11 Samenvatting s1 11

12 1 Inleiding h1 12

13 1 Inleiding De dynamiek waar de media-industrie en de sector informatie- en communicatietechnologie aan het eind van de vorige eeuw in zijn beland, gaat anno 2012 onverminderd door. Sterker nog, een aantal structurele veranderingen dat zich enige tijd geleden heeft aangediend, krijgt momenteel zijn beslag. Dynamiek in media en informatie- en communicatietechnologie De structuur van de mediasector verandert volop. Nieuwe toepassingen van informatietechnologie leiden tot nieuwe soorten dienstverlening en nieuwe krachtsverhoudingen. Een goede illustratie daarvan is de opmars van de smartphone en tablet en de daaraan onlosmakelijk verbonden apps. Die nieuwe constellatie heeft een vergaande invloed op de wijze waarop informatie bij burgers terecht komt en hoe ze die tot zich nemen. Nieuwe hardware en platforms bieden tal van mogelijkheden voor nieuwe dienstverlening. De betekenis van online en sociale media is onmiskenbaar. Namen die tot het huishouden van de media behoren zijn Apple, Facebook, Twitter en Google. Stuk voor stuk bedrijven die niet uit het hart van de mediasector afkomstig zijn, maar een verleden kennen in de technologiesector en van daaruit hun invloed in de mediasector laten gelden. De gebruiker kiest intussen steeds meer zijn eigen weg, geholpen door innovaties in infrastructuur, hardware en diensten. Social media is een catchword. Tegelijkertijd zijn er op het terrein van televisie grote veranderingen op til. De televisie wordt uit zijn isolement gehaald, door second screen gebruik, maar ook doordat het apparaat zelf onderdeel wordt van het wereldwijde netwerk via connected television. Binnen dit spel liggen tal van kansen voor innovatieve spelers en game changers, maar trekken ook veel partijen aan het korte eind, omdat ze onvoldoende snel op veranderingen inspelen of op verkeerde paarden wedden. Een nieuw terrein is de vertaling van innovaties uit de media naar nieuwe terreinen als de zorg en het onderwijs. Convergentie gaat over meer dan de media-industrie alleen. h1 De doorgaande transformatie van de mediasector door digitalisering gaat gepaard met de gevolgen van de economische terugval die in de industrie voelbaar zijn. De bezinning op nieuwe verdienmodellen en nieuwe manieren om consumenten te bereiken moet versneld plaatsvinden. De traditionele exploitatievormen op basis van advertentie-inkomsten en consumentenvergoedingen voor toegang tot content staan immers onder druk. Binnen de sector informatie- en communicatietechnologie vindt consolidatie plaats. Concurrentie in de telecommunicatie dwingt tot scherpe keuzes bij het management. Tegelijkertijd nemen nieuwe vormen van delen en consumeren van informatie via nieuwe kanalen en devices een snelle vlucht. Binnen dit krachtenveld is cross media nog steeds een sterke praktijk. Bedrijven en instellingen die consumenten willen bereiken zetten alle hen ter beschikking staande digitale middelen en connecties in om een geïntegreerde boodschap, een sterk format, te laten beklijven. De consument en gebruiker zijn daarbij behalve eindstation ook zelf nieuw medium, omdat het media- of communicatiesucces mede afhankelijk zijn van de mate waarin consumenten boodschappen met andere delen en op die wijze bijdragen aan de circulatie van content. Gebruikers zijn niet langer eindstations maar knooppunten in een netwerk waarin informatie circuleert en waarin content wordt gedeeld. Een andere ontwikkeling die hier niet onvermeld kan blijven is het gewijzigd overheidsbeleid voor de sector. Dat zal van invloed zijn op de werkgelegenheid in de creatieve industrie, in ieder geval in de deelsectoren media en entertainment en kunsten en cultureel erfgoed. Door het kabinet Rutte is een forse bezuiniging op de publieke omroep ingezet die zal leiden tot een uitstoot van banen bij de omroepen en naar verwachting ook tot een verkrapping van de uitbestedingsbudgetten, waardoor ook de toeleveranciers in programmaproductie en facilitaire diensten getroffen zullen worden. Een andere bezuiniging betreft de kunst en erfgoedsector. In mei van 2012 zijn de adviezen van de Raad voor Cultuur bekend geworden die een indruk geven van hoe de pijn in kunst en erfgoedsector verdeeld wordt. Dit leidt tot banenverlies bij de grote cultuurinstellingen. Tegelijkertijd is er al enige jaren enige jaren een sterke groei van kleine creatieve ondernemers zichtbaar waar met name in de kunstensector ZZP ers hun brood proberen te verdienen. 13

14 1 Inleiding h1 Innovatie en creatieve industrie Een andere relevante ontwikkeling binnen de creatieve economie is het innovatiebeleid van de nationale overheid, zoals dat vorm heeft gekregen binnen het topsectoren beleid. De landelijke overheid heeft de creatieve industrie aangeduid als één van de negen topsectoren. In dat kader is er een innovatiecontract voor de creatieve industrie tot stand gekomen tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. Daarbinnen komt een onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma tot stand, waarin een drietal netwerken bijzonder belang heeft voor cross media. Allereerst is dat het netwerk Media en ICT waarin door het bedrijfsleven, regionale en landelijke overheid en kenniswereld (in het bijzonder NWO en TNO) wordt gewerkt aan innovatie binnen cross media. Het tweede netwerk is Gather, waar verschillende partijen uit de sector gaming zich committeren aan innovatie. In CI Next tenslotte draait het om business innovation; hier komen specifieke innovatievraagstukken voor de gehele creatieve industrie aan bod. Het besef van de urgentie om te innoveren in een sterk dynamisch cross media veld wordt duidelijk gevoeld. Illustratief is de voorgenomen instelling van CLICK, het Topconsortium Kennis en Innovatie (TKI), waarin onder andere kruisbestuiving tussen de netwerken van de creatieve industrie en met andere sectoren wordt gewaarborgd, een strategische kennis- en innovatieagenda wordt geformuleerd en waarin over de inzet van financiële middelen wordt gesproken. Cross Media Monitor 2012 In die context is het nog steeds van belang om de ontwikkeling van cross media bedrijvigheid te volgen. De creatieve industrie en de sector informatie en communicatietechnologie zijn de componenten die kunnen zorgen voor een vooraanstaande plaats van de Noordvleugel van de Randstad en Nederland in het domein van cross media. Wat is de ontwikkeling van cross media in Nederland en in de Noordvleugel van de Randstad? Hoe hebben banen, bedrijvigheid en omzet in creatieve industrie zich ontwikkeld? Wat is de dominante ontwikkeling binnen de sector informatie- en communicatietechnologie? Wat is het belang van de verschillende steden in deze ontwikkeling, zowel in de Noordvleugel als in Nederland als geheel? Deze vragen worden in deze editie van de Cross Media Monitor beantwoord. Dit is de vierde tweejaarlijkse editie van de Cross Media Monitor, die in 2006 voor het eerst werd gepubliceerd. In 2011 is er bovendien een tussentijdse update uitgebracht waarin werd vastgesteld dat de economische terugval cross media niet ongemoeid laat. In deze editie gaan we na hoe de meest recente ontwikkelingen er uit zien. Tegelijkertijd wordt ook de langere termijn, vanaf 2000 onder de loep genomen. Cross Media in Nederland en de Noordvleugel Het voorliggende deel van de Cross Media Monitor is onderdeel van een geheel van drie publicaties dat onder de koepel van de Cross Media Monitor 2012 wordt gepubliceerd. In dit deel komen de ontwikkelingen in cross media bedrijvigheid in Nederland en de Noordvleugel aan bod. Deze publicatie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen TNO (Olaf Koops en Ottilie Nieuwenhuis), Paul Rutten Onderzoek en immovator (Frank Visser en Ton van Mil). In vergelijking met de Cross Media Monitor 2010 is de definitie van informatie en communicatietechnologie aangepast. Tot die editie werd een drietal deelsectoren tot ICT gerekend: ICT-diensten, ICT-hardware en content. In lijn met wat internationaal en nationaal steeds meer als norm geldt wordt in deze editie content niet langer tot de ICT-sector gerekend. In de Cross Media Update van 2011 is deze verandering ingevoerd. In deze editie wordt die verandering gecontinueerd. Wat we eerder als content aanduiden werd in de vorige edities van de Cross Media Monitor behalve tot ICT ook tot de creatieve industrie gerekend. Het gaat bij content om de gehele mediaen entertainmentindustrie, aangevuld met vormgeving en reclame. De contentindustrie wordt vanaf deze editie louter beschouwd als een integraal deel van de creatieve industrie. Behalve dat we daarmee aansluiten bij wat gebruikelijk is, betekent dit ook een meer eenduidige benadering van ICT en creatieve industrie. Er is niet langer sprake van overlap tussen deze twee sectoren. Dat ze veel met elkaar van doen hebben, blijkt uit de uiteenzetting van hiervoor. Voor de beschrijving van de cross media ontwikkeling hebben we ze van elkaar gescheiden. 14

15 1 Inleiding De creatieve industrie is de optelsom van drie deelsectoren: media- en entertainmentindustrie 1, creatief zakelijke dienstverlening 2 en kunsten en cultureel erfgoed. 3 De sector informatie- en communicatietechnologie is samengesteld uit ICT-diensten 4 en ICT-hardware. 5 Samen vormen deze deelsectoren de cross media bedrijvigheid. 6 Top 25 Cross Media Steden in Nederland Een andere verandering ten opzichte van de eerdere editie van het deel Cross Media in cijfers van de Cross Media Monitor is dat in dit deel niet langer de profielen van de top-10 cross media steden uit de Noordvleugel zijn opgenomen. We besteden in dit deel nog wel aandacht aan de betekenis van de tien steden in de context van de Noordvleugel, maar de profielen zijn verdwenen. Ze zijn terug te vinden in een aparte publicatie, Top 25 Cross Media steden in Nederland. Dit is een nieuwe uitgave als onderdeel van de Cross Media Monitor Daarmee levert immovator op eigen titel een bijdrage aan betere informatie over en inzicht in de ontwikkeling van creatieve industrie en ICT in Nederland. Dat is onder meer bepleit in het debat over het belang van de topsector creatieve industrie. In de innovatiestrategie die momenteel wordt ingevuld, wordt uitgegaan van een decentrale benadering met steden en regio s die ieder voortborduren op hun specialismen. Top 25 Cross Media Steden in Nederland legt daar een cijfermatige basis onder. Daarbinnen komen alle top-10 cross media steden uit Nederland aan bod, tot en met Zaanstad op positie 25. De top-25 is bepaald op basis van het totale aantal cross media banen binnen de steden van Nederland, als optelsom van de creatieve industrie en de sector informatie en communicatie. h1 Clusterontwikkeling en Cross Media Consumptie Naast deze twee delen kent de Cross Media Monitor 2012 een derde deel waarin clusterontwikkeling en cross media consumptie bijzondere aandacht krijgen. Daarin wordt allereerst gereflecteerd op de ontwikkeling van het Nederlandse media en ICT cluster, voortbouwend op de conclusies van een internationale workshop die op 15 mei 2012 in Hilversum plaatsvond. Daarmee ontvouwt immovator een visie op deze sector die in sterke mate geconcentreerd is op de as Utrecht, Hilversum en Amsterdam. Daarnaast bevat dit deel de pilotversie van de eerste Cross Media Markt Monitor die in het kader van dit project in samenwerking met GfK Intomart (Ellen Cox en Paul van Niekerk) is ontwikkeld. Op basis van de uitgebreide database van GfK Intomart wordt een beeld geschetst van relevante ontwikkelingen in consumptie van media- en informatiediensten. Bovendien bevat dit deel een geïntegreerde samenvatting van de uitkomsten van Cross Media in Nederland en Noordvleugel en Top 25 Cross Media Steden in Nederland. Leeswijzer De opbouw van dit deel is als volgt: in hoofdstuk 2 wordt de ontwikkeling van cross media in Nederland belicht. Allereerst door de banenontwikkeling in creatieve industrie en ICT en de daarbinnen onderscheiden deelsectoren te analyseren en te beschrijven. Voor de recente ontwikkeling lichten we de jaren apart uit. Vervolgens komt de ontwikkeling van het aantal bedrijfsvestigingen aan bod en analyseren we wat het belang is van kleine, middelgrote en grote bedrijven in de banenontwikkeling binnen zowel creatieve industrie als ICT. Uit eerder 1 Van omroep tot uitgeverij en van live-entertainment tot muziek-, film- en game-industrie. 2 Van vormgeving en architectuur tot reclame, branding en public relations. 3 Van podium- en scheppende kunsten tot musea, archieven en monumenten. 4 Van telecommunicatie tot softwareontwikkeling en van facilitaire diensten tot drukkerijen en reproductie van informatiedragers. 5 Van productie tot installatie. 6 De precieze definitie van creatieve industrie en informatie en communicatietechnologie op basis van de categorieën afkomstig uit de standaard bedrijfsindeling die onder meer door het CBS en de Kamer van Koophandel gehanteerd worden is te vinden in Bijlage 1. 15

16 1 Inleiding onderzoek weten we dat de totale Nederlandse economie een trend naar schaalverkleining laat zien. Grote bedrijven worden kleiner en kleine bedrijven worden talrijker. In hoofdstuk 2 onderzoeken we de schaalontwikkeling binnen creatieve industrie en ICT en de daarbinnen onderscheiden deelsectoren. Tenslotte kijken we naar de omzetontwikkeling in cross media bedrijvigheid in Nederland, waar we opnieuw een onderscheid maken tussen creatieve industrie en ICT en daarbinnen in de verschillende deelsectoren. Voor omzetten hebben we minder actuele gegevens dan voor de banen en bedrijvenontwikkeling. We schetsen de trend tussen 2000 en 2010 en voor de recente periode van 2008 tot en met h1 Hoofdstuk 3 bevat dezelfde analyses, maar dan voor de Noordvleugel. Binnen de analyses die we daarin laten zien, wordt de ontwikkeling binnen de Noordvleugel steeds vergeleken met de landelijke ontwikkelingen en maken we een vergelijking van het belang van de top-10 steden binnen de Noordvleugel. Ook daarin volgen we het stramien van banen, bedrijven en de betekenis van kleine, middelgrote en grote bedrijven voor de banenontwikkeling. Ook gaan we na hoe de schaalverkleining specifiek uitpakt voor de Noordvleugel. Elk van de paragrafen in deze studie wordt voorafgegaan door een korte samenvatting van de inhoud. Via het lezen van de samenvattingen kan de snelle lezer een goede indruk krijgen van de inhoud van deze studie. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om de managementsamenvatting te lezen. 16

17 1 Inleiding h1 17

18 2 Cross Media in Nederland h2 h3 18

19 2 Cross Media in Nederland Dit hoofdstuk laat de ontwikkelingen van creatieve industrie en ICT in Nederland zien over de periode Bovendien wordt specifiek ingegaan op de ontwikkelingen in de twee meest recente jaren: Allereerst komt de ontwikkeling in banen aan bod. Daarna wordt de aandacht verlegd naar de bedrijfsvestigingen en de ontwikkeling daarin, vooral ook hun bijdrage aan de werkgelegenheid. In een aparte paragraaf lichten we de trend van schaalverkleining uit. Tenslotte wordt de omzetontwikkeling in creatieve industrie en ICT en de subsectoren daarbinnen gepresenteerd. De meest recente omzetgegevens zijn afkomstig uit Banen De sector cross media is in 2011 verantwoordelijk voor bijna 553 duizend banen, creatieve industrie voor ruim 280 duizend, ICT voor ruim 272 duizend. Samen tellen ze bijna 7 procent van het aantal banen in de Nederlandse economie: creatieve industrie 3,5 procent, ICT 3,4 procent. De jaarlijkse banengroei in cross media was in de periode gelijk aan de groei in de totale Nederlandse economie: 0,9 procent per jaar. Dat was vooral te danken aan de jaarlijkse groei in creatieve industrie van 3 procent die de jaarlijkse krimp in ICT van 0,9 procent kon compenseren. Die was vooral te wijten aan de terugloop in hardware. De deelsectoren kunsten en cultureel erfgoed en creatieve zakelijke dienstverlening vertonen de sterkste banengroei. Van 2009 tot 2011 kromp het aantal banen de Nederlandse economie jaarlijks met 0,2 procent banen, terwijl het aantal banen in cross media een groei van 0,5 procent per jaar liet zien. De groei in creatieve industrie bedroeg in de voorbije twee jaar 1,9 procent. Opvallend is dat van de drie deelsectoren media en entertainment als enige een daling laat zien: 1,7 procent gemiddeld. Binnen ICT loopt in zowel het aantal banen in diensten als in hardware terug. h2 De totale cross media sector in Nederland is de afgelopen elf jaar even hard gegroeid als de totale Nederlandse economie: 0,9 procent per jaar. De Nederlandse economie is de afgelopen twee jaar ( ) echter jaarlijks met 0,2 procent banen gekrompen, terwijl het aantal banen in cross media een kleine groei van 0,5 procent per jaar laat zien. Dat is het gevolg van een toename in het aantal banen in de creatieve industrie in , jaarlijks met 1,9 procent. De ICT-sector krimpt, vooral door de terugloop van banen in de productie van hardware. De Nederlandse creatieve industrie heeft de economische crisis van de afgelopen twee jaar goed doorstaan. In het bijzonder kunsten en cultureel erfgoed en creatieve zakelijke dienstverlening zijn daarvoor verantwoordelijk. De creatieve industrie en de ICT-sector zijn in 2011 elk verantwoordelijk voor circa 280 duizend banen. Samen staan ze voor bijna 7 procent van de totale werkgelegenheid in Nederland (zie Tabel 2.1). Daarbij zijn de meeste banen te vinden in de subsector ICT-dienstverlening: 229 duizend banen. De banen in de creatieve Industrie zijn redelijk gelijk verspreid over de deelsectoren kunsten en cultureel erfgoed, media en entertainment en creatieve zakelijke dienstverlening. Hun aantal varieert in 2011 tussen de 89 tot 98 duizend banen. De ICT-deelsector hardware is de kleinste cross media deelsector met ruim 43 duizend banen. De afgelopen elf jaar is het aantal banen in de creatieve industrie in Nederland met ruim 78 duizend gegroeid. De deelsectoren kunsten en cultureel erfgoed en creatieve zakelijke dienstverlening laten met 40 duizend (4,8 procent groei per jaar) en ruim 31 duizend banen (3,8 procent groei per jaar) de sterkste toename zien. Ook in de recente jaren blijven deze deelsectoren groeien. In de kunsten en cultureel erfgoed zijn er de afgelopen twee jaar ruim banen bijgekomen (5,7 procent groei per jaar). In de deelsector creatieve zakelijke dienstverlening zijn dit er ruim (1,8 procent groei per jaar). De forse groei in de deelsector kunsten en cultureel erfgoed is deels toe te schrijven aan de verplichte registratie van zzp ers in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel sinds oktober Hierdoor wordt bestaande economische activiteit zichtbaar die zich voorheen moeilijk in statistieken liet vangen. Tegelijkertijd zien we in de afgelopen elf jaren dat steeds meer mensen als zzp er aan de slag gaan. De media en entertainmentindustrie groeit maar beperkt. In het totaal gaat het om ruim banen (0,8 procent per jaar). Dit vormt een schril contrast met de jaren negentig, toen deze deelsector booming was. In de recente jaren vertoont media en entertainment krimp. In die jaren zijn ruim banen verloren gegaan (-1,7 procent per jaar). 19

20 2 Cross Media in Nederland Binnen de ICT-sector is in de periode in de deelsector ICT-diensten een beperkte groei van banen zichtbaar (0,1 procent groei per jaar). In de voorbije twee jaar is de trend echter negatief; er gingen banen verloren: -0,4 procent per jaar. In de deelsector hardware is een duidelijke krimp in het aantal banen te zien. In ruim tien jaar tijd zijn er 32 duizend banen verdwenen, een krimp van 4,8 procent per jaar. De werkgelegenheid in deze sector is uit Nederland aan het verdwijnen. De ontwikkeling in onderstreept dat: in die twee jaar zijn er in ICT-hardware banen verloren gegaan. h2 Tabel 2.1: Aantal banen in 2011 en banengroei in de periode en in de creatieve industrie en ICT in Nederland Deelsectoren Banen (in aantallen) (% per jaar) (in aantallen) (% per jaar) Kunsten en cultureel erfgoed ,8% ,7% Media en entertainmentindustrie ,8% ,7% Creatieve zakelijke dienstverlening ,8% ,8% Creatieve industrie ,0% ,9% Diensten ,1% ,4% Hardware ,8% ,5% ICT ,9% ,9% Creatieve Industrie en ICT ,9% ,5% Totale economie ,9% ,2% Bron: LISA 2012 Figuur 2.1 toont de ontwikkeling in het aantal banen sinds De creatieve industrie vertoont sinds 2004 een sterke groei ten opzichte van de ICT-sector en de totale Nederlandse economie. De ICT-sector groeit licht in de periode 2005 tot 2008, maar krimpt daarna weer. In de periode is sprake van stabilisatie in de ICTsector. Figuur 2.1: Banengroei in de periode voor de totale economie, creatieve industrie en ICT in Nederland (2000=100). Bron: LISA

Cross Media in Cijfers

Cross Media in Cijfers Cross Media in Cijfers Cross Media Monitor 2012 immovator Cross Media Network, Hilversum 3 Colofon Cross Media in de Noordvleugel Titel Cross Media in Cijfers Cross Media Monitor 2012 Juni 2012 Stichting

Nadere informatie

Cross Media update. Cross Media Monitor 2011 compacte versie. immovator Cross Media Network, Hilversum

Cross Media update. Cross Media Monitor 2011 compacte versie. immovator Cross Media Network, Hilversum Cross Media update Cross Media Monitor 2011 compacte versie immovator Cross Media Network, Hilversum Colofon Titel Cross Media update Cross Media Monitor 2011, compacte versie November 2011 Stichting immovator,

Nadere informatie

Monitor creatieve industrie 2014

Monitor creatieve industrie 2014 Nederland Media Valley Top-10 steden immovator Cross Media Network Nederland Media Valley Top-10 steden immovator Cross Media Network Colofon Titel: Industrie Stichting immovator, november Verveelvoudiging

Nadere informatie

Monitor creatieve industrie 2012

Monitor creatieve industrie 2012 Monitor creatieve industrie 2012 Eindrapportage In opdracht van: Amsterdam Economic Board Projectnummer: 13082 drs. Carine van Oosteren Marrit Teirlinck Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658,

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 215. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio 1 Economische ontwikkeling PAGINA 4 In dit overzicht vindt u de highlights uit de monitor Economische Verkenningen

Nadere informatie

Cross Media in cijfers

Cross Media in cijfers Cross Media in cijfers Cross Media Monitor Haarlem 2012 immovator Cross Media Network, Hilversum 3 Colofon Creatieve Industrie en ICT in Haarlem en de regio Titel Cross Media Monitor Haarlem 2012 Onderzoek

Nadere informatie

Cross Media Monitor Haarlem 2012

Cross Media Monitor Haarlem 2012 Cross Media Monitor Haarlem 2012 Nieuwe Energie op de Creatieve As immovator Cross Media Network, Hilversum Cross Media Monitor Haarlem 2012 Nieuwe Energie op de Creatieve As immovator Cross Media Network,

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Werkgelegenheid in de Drechtsteden

Werkgelegenheid in de Drechtsteden Werkgelegenheid in de Bedrijvenregister 2010 Inhoud: 1. Conclusies 2. Ontwikkeling 3. Ontwikkeling t.o.v. Nederland 4. Bedrijventerreinen In deze factsheet leest u de meest recente informatie over de werkgelegenheid

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Grafische Industrie De grafische industrie behoort tot de grotere branches in het midden- en kleinbedrijf. De ondernemingen in de branche houden zich bezig met het bewerken en vermenigvuldigen van informatie.

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media Ton van Mil immovator Cross Media Network Inhoud: Zweven over de mediasector Rol van immovator Relevantie van media en breedband: Nationale markt Globale

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen stad cijfers Inleiding Deze aflevering van Stadcijfers presenteert de nieuwste informatie over de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal vestigingen in de gemeente Groningen. Deze belangrijke

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Communicatiebureaus Communicatie-/reclamebureaus verrichten advies-, ontwerp- en andere dienstverlenende werkzaamheden. Communicatie bestaat uit commerciële- en non-profit communicatie. Bureaus zijn onder

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in vogelvlucht

Arbeidsmarkt in vogelvlucht Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Trendbreuk in rijksuitgaven

Trendbreuk in rijksuitgaven 94 Boekman 95 Sociaal-liberaal cultuurbeleid Dossier cijfers Trendbreuk in rijksuitgaven kunst en cultuur Bastiaan Vinkenburg Dit artikel gaat over geld dat het rijk besteedt aan kunst en cultuur. Is dat

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014 Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellenboek Vestigingsregister 2014 1 Bedrijvigheid en Werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellen- en trendboek Vestigingenregister 2014 juni 2015

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 MEER JONGEREN FREELANCEN 5 OMZET FREELANCERS STIJGT 6 OMZET HAAGSE FREELANCER BLIJFT ACHTER OP REST VAN

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

Cross Media in cijfers

Cross Media in cijfers Cross Media in cijfers Cross Media Monitor 2010 immovator Cross Media Network, Hilversum Colofon Titel Cross Media in Cijfers Cross Media Monitor 2010 Juni 2010 Stichting immovator, juni 2010 Verveelvoudiging

Nadere informatie

Cross Media in cijfers

Cross Media in cijfers Cross Media in cijfers Cross Media Monitor Gooi en Vechtstreek 2010-2011 immovator Cross Media Network, Hilversum Colofon Titel Gooi en Vechtstreek Cross Media Monitor 2010-2011 April 2011 Stichting immovator,

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang

Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Onderzoeksresultaten ICT Barometer over de meerwaarde van ICT in de kinderopvang Door: ICTvoorKinderopvang.nl Introductie Met dit onderzoek brengt ICT voor Kinderopvang de actuele trends in beeld over

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Vormgeving verder op de kaart/

Vormgeving verder op de kaart/ 1/9 verder op / Hoe design groeit in tijden van krimp 1. Zie: SenterNovem (2009). Innovation Intelligence: Verkenning creatieve industrie. De creatieve sector is één van de sectoren waarmee Nederland zich

Nadere informatie

Artikelen. Arbeidsmarktdynamiek en banen. Peter Kee en Robin Milot

Artikelen. Arbeidsmarktdynamiek en banen. Peter Kee en Robin Milot Artikelen Arbeidsmarktdynamiek en banen Peter Kee en Robin Milot Dit artikel bespreekt de dynamiek op de Nederlandse arbeidsmarkt aan de hand van het aantal afgesloten en ontbonden arbeidscontracten. De

Nadere informatie

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Hoe gaan Nederlanders met hun tijd om? vraagt het Sociaal en Cultureel Planbureau zich af in het laatste rapport over het vijfjaarlijkse Tijdsbestedingsonderzoek.

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 FREELANCERS GEBAAT BIJ DUIDELIJKHEID 4 OMZETCIJFERS FREELANCERS EERSTE KWARTAAL VALLEN TEGEN 5 LICHT HERSTEL

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant

Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant , Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant Rapportage Datum: November 2012 In opdracht van: Regio West-Brabant Uitgave: Gemeente Breda Afdeling Onderzoek en Informatie NEN-ISO 20252 gecertificeerd

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

WERKGELEGENHEID REGIO WATERLAND 2012

WERKGELEGENHEID REGIO WATERLAND 2012 1.1 Arbeidsplaatsen De regio Waterland telt in totaal 61.070 arbeidsplaatsen (dat zijn werkzame personen). Daarvan werkt 81 procent 12 uur of meer per week (49.480 personen). Het grootste deel van de werkgelegenheid

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

Minder nieuws voor hetzelfde geld?

Minder nieuws voor hetzelfde geld? www.nieuwsmonitor.net Minder nieuws voor hetzelfde geld? Van broadsheet naar tabloid Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Carina Jacobi Joep Schaper Kasper Welbers Kim Janssen Maurits Denekamp Nel Ruigrok

Nadere informatie

Online bereik blijft op niveau in de zomer

Online bereik blijft op niveau in de zomer DDMM Nieuwsbrief 5, september 2014 Bezoekaandeel per platform Media Imperatives Internet VINEX Merken top 25 Over het DDMM- onderzoek 3 4 6 7 Online bereik blijft op niveau in de zomer De zomervakantie

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Kengetallen kleine groeiondernemers

Kengetallen kleine groeiondernemers M200913 Kengetallen kleine groeiondernemers Tabellenboek drs. N.G.L. Timmermans R. in 't Hout dr. J. Meijaard Zoetermeer, juli 2009 1 Inleiding Het Innovatieplatform heeft EIM gevraagd inschattingen te

Nadere informatie

Resultaten beroeps- en belangenorganisaties

Resultaten beroeps- en belangenorganisaties Creatief Ondernemerschaplab Jaarlijkse vragenlijst 215 Resultaten beroeps- en belangenorganisaties Onderzoek uitgevoerd door Tilburg University: Prof. dr. Arjen van Witteloostuijn Prof. dr. Arjan van den

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen

Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Wat zijn de drijfveren van de Nederlandse ondernemer? Een onderzoek naar de vooren nadelen van ondernemen Onderzoek van GfK november 2015 Inleiding Het aantal ondernemers blijft groeien. In 2015 heeft

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC

Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC Werkgelegenheidsontwikkeling In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van de werkgelegenheid specifiek voor mbo ers

Nadere informatie

Kinderopvangmonitor 2013: back to basics... and beyond (update)

Kinderopvangmonitor 2013: back to basics... and beyond (update) Kinderopvangmonitor 2013: back to basics... and beyond (update) 26-3-2013 Kinderopvangmonitor 2013: back to basics... and beyond R A P P O R T A G E Inhoudsopgave INLEIDING... 2 VERANTWOORDING STEEKPROEF

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Daling cafés zet door, maar stagneert

Daling cafés zet door, maar stagneert Cafésector in cijfers Na een zeer forse daling in 2008 en 2009, is het caféaanbod in 2010 slechts met 0,8% gedaald. Absoluut gezien hebben 74 cafés hun deuren gesloten. Dat blijkt uit een analyse van het

Nadere informatie