Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid"

Transcriptie

1 M Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012

2 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode is het aantal bedrijven per saldo elk jaar toegenomen. In deze periode is het aantal nieuwe bedrijven bijna verdrievoudigd. Startende bedrijven vormen het grootste deel van de nieuw opgerichte bedrijven. Vooral in sectoren waarin het zzp-schap veel voorkomt, worden veel bedrijven gestart. Startende bedrijven bieden steeds vaker uitsluitend werkgelegenheid aan de ondernemer zelf. Vergeleken met de oprichtingen van nieuwe bedrijven is het aantal opheffingen van bedrijven sterker toegenomen. Het werkgelegenheidsverlies door opheffing van bedrijven werd lange tijd meer dan gecompenseerd door werkgelegenheid bij nieuw opgerichte bedrijven, maar in 2009 en 2010 is (evenals in 2003) dit niet meer het geval. 1 Ontwikkeling van het aantal bedrijven In de periode is het aantal bedrijven in Nederland toegenomen van minder dan een half miljoen tot ruim één miljoen. In deze periode zijn ruim anderhalf miljoen nieuwe bedrijven opgericht en zijn bijna één miljoen bedrijven opgeheven. Het totaal van de oprichtingen van nieuwe bedrijven wordt gevormd door startende bedrijven en nieuwe dochterbedrijven, dat wil zeggen bedrijven die zijn opgericht door reeds bestaande bedrijven. Sinds 1987 is in elk jaar het aantal bedrijven per saldo toegenomen (zie figuur 1). In de meeste jaren neemt het aantal bedrijven toe met 4 tot 5 procent. In de eerste veertien jaren van de periode doen zich geen grote schommelingen voor in het jaarlijkse groeisaldo van bedrijven. Met het leeglopen van de ict-ballon - die rond 2000 de grootste omvang had - kentert het tij. De daarop volgende economische dip laat een duidelijke terugval in de jaarlijkse toename van het aantal bedrijven zien, die in een jaar van de economische stagnatie - het laagste punt bereikt. In 2006, 2007 en 2008 is de jaarlijkse toename weer als vanouds 4 tot 5 procent. De recente economische crisis gaat weer gepaard met een verminderde toename van het aantal bedrijven. Het tempo waarmee het groeisaldo vermindert, is evenwel gematigder dan in de voorgaande periode van economische terugval en vooralsnog wordt het dieptepunt van 2003 nog niet geëvenaard 1. 1 Cijfers in deze publicatie die betrekking hebben op 2010 zijn voorlopige cijfers. 2

3 figuur 1 Jaarlijkse toename van het aantal bedrijven (in procenten), ,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0, In de periode is het aantal bedrijven per personen van de beroepsbevolking bijna verdubbeld, namelijk van 73 begin 1987 naar 132 eind De lage groeisaldo's rond het jaar 2003 zijn het gevolg van minder oprichtingen van nieuwe bedrijven, gecombineerd met meer opheffingen van bedrijven (zie figuur 2). In de latere jaren blijft het aantal opheffingen op ongeveer hetzelfde hoge niveau. De hogere groei komt dan doordat er meer bedrijven worden opgericht. In de recente crisisjaren neemt het aantal opheffingen verder toe, terwijl het aantal oprichtingen iets afneemt. 3

4 figuur 2 Aantal startende bedrijven, nieuwe dochterbedrijven en opgeheven bedrijven, startende bedrijven nieuwe dochterbedrijven opgeheven bedrijven In de volgende paragrafen gaan we nader in op de oprichtingen van nieuwe bedrijven (paragraaf 2) en op de opheffingen van bedrijven (paragraaf 4). Als overgang tussen deze onderwerpen kijken we naar de mate waarin nieuwe bedrijven overleven (paragraaf 3). De informatie is gebaseerd op de database bedrijvendynamiek van EIM. Deze database bevat voor de periode cijfers over de bedrijvendynamiek in Nederland en de daarmee samenhangende ontwikkeling van de werkgelegenheid, uitgesplitst naar twintig sectoren 1. De cijfers hebben uitsluitend betrekking op actieve bedrijven, dat wil zeggen bedrijven waar in het jaar van oprichting of opheffing ten minste één persoon meer dan 15 uur werkzaam is. 2 Oprichtingen van nieuwe bedrijven 2.1 Aantal nieuwe bedrijven In de periode is het aantal nieuwe bedrijven bijna verdrievoudigd, namelijk van bedrijven in 1987 naar bedrijven in Het aantal oprichtingen van nieuwe bedrijven neemt in de jaren 90 voortdurend toe (zie figuur 2). In 2000 bereikt het aantal oprichtingen met een voorlopig hoogtepunt. Daarna volgen enkele jaren waarin steeds minder nieuwe bedrijven worden opgericht, waarna in 2004 het tij begint te keren. In 2007 wordt met een nieuw hoogtepunt in het aantal oprichtingen van bedrijven bereikt, dat in 2008 vrijwel wordt geëvenaard. Vervolgens slaat de ontwikkeling weer om. Economisch gunstige omstandigheden vormen dus een duidelijke stimulans voor het oprichten van nieuwe bedrijven. 1 In deze publicatie zijn diverse sectoren samengevoegd. 4

5 Aantal startende bedrijven In 2010 zijn tweeënhalf keer zoveel bedrijven gestart als in 1987, namelijk bedrijven tegenover bedrijven. Tot het midden van de jaren 90 van de vorige eeuw neemt het aantal starters van jaar op jaar langzaam toe (zie figuur 2). Daarna volgen enkele jaren van iets geringere toename. Rond de eeuwwisseling is het jaarlijkse aantal startende bedrijven fors hoger. Daarna neemt het jaarlijkse aantal startende bedrijven weer af. Na een aanloop in 2004 wordt met startende bedrijven in 2005 het record van 2000 ( startende bedrijven) gebroken. De toename zet door tot 2007 ( startende bedrijven). De recente kentering van het economisch tij gaat gepaard met een afname van het aantal startende bedrijven. Startende bedrijven vormen het grootste deel van de nieuw opgerichte bedrijven (zie figuur 3). In de jaren tot en met 1997 neemt het aandeel van de startende bedrijven in het aantal oprichtingen van nieuwe bedrijven geleidelijk af van 84% tot 69%. Vervolgens blijft het aandeel tot het midden van de eerste decennium van de eenentwintigste eeuw schommelen rond de 70%. Vanaf 2006 neemt het aandeel van de startende bedrijven weer toe tot een aandeel van rond 75% in de jaren Een belangrijk deel van de toename komt voor rekening van de snel groeiende groep zzp'ers. De opkomst en ontwikkeling van het zzp-schap hangen samen met verschillende ontwikkelingen. In de eerste plaats is daar de verschuiving van werk naar de dienstverlening. Ict-toepassingen, waardoor kleinschalig werken makkelijker wordt, hebben ook een stimulerende invloed, evenals veranderingen in bedrijven, zoals flexibilisering van productieprocessen en concentratie op kernactiviteiten. Het zzp-schap past ook in de maatschappelijke trend van individualisering en de wens om flexibel te kunnen omgaan met arbeid. Andere factoren die een rol spelen, zijn een stimulerend overheidsbeleid en het feit dat door de afname van de sociale zekerheid het verschil tussen werknemer en zzp'er kleiner is geworden. 5

6 figuur 3 Aandeel van startende bedrijven in het aantal nieuwe bedrijven en in de werkgelegenheid van nieuwe bedrijven (in procenten), aandeel in de werkgelegenheid van nieuwe bedrijven aandeel in het aantal nieuwe bedrijven De ontwikkeling van het aantal startende bedrijven varieert tussen de sectoren (zie tabel 1). Als gevolg daarvan verandert in de periode ook het aandeel van de sectoren in het aantal startende bedrijven. De sectoren zakelijke diensten en overige commerciële diensten zien hun aandeel verdubbelen. Van de startende bedrijven in 2010 is meer dan de helft actief in deze sectoren. Ook het aandeel van de bouwnijverheid neemt aanzienlijk toe. Het aantal startende bedrijven in de transportsector is weliswaar meer dan verdubbeld, maar dit vertaalt zich niet in een toegenomen aandeel. Verantwoordelijk voor de grote toename van startende bedrijven in deze sectoren is het zzp-schap. In slechts twee sectoren is sprake van een afname van het aantal startende bedrijven: industrie en auto en groothandel. Deze sectoren worden gekenmerkt door hoge toetredingsdrempels en schaalvergroting van ondernemingen. 6

7 tabel 1 Ontwikkeling van het aantal startende bedrijven naar sector, aantal aantal mutatie starters aandeel starters aandeel sector 1987 in in 2010 in procenten industrie , ,1-12 bouwnijverheid , ,0 286 auto en groothandel , ,1-13 detailhandel en reparatie , ,0 66 horeca , ,8 11 transport , ,9 140 bank- en verzekeringswezen, bemiddeling onr. goed., schoonmaakbedrijven , ,6 71 zakelijke diensten , ,3 366 overige commerciële diensten (incl. verhuur roerende goederen) , ,1 370 totaal , ,0 147 Aantal nieuwe dochterbedrijven Bestaande bedrijven zoeken met het oprichten van dochterbedrijven naar optimale schaalgrootte. Daarnaast wordt hiermee risicospreiding gerealiseerd. In 2010 zijn vierenhalf keer zoveel nieuwe dochterbedrijven opgericht als in 1987, namelijk bedrijven tegenover bedrijven. In de jaren tot 2000 worden jaarlijks steeds meer nieuwe dochterbedrijven opgericht (zie figuur 2). Daarna neemt het aantal nieuwe dochterbedrijven enkele jaren minder toe. Net als bij de startende bedrijven wordt met een aanloop in 2004 met nieuwe dochterbedrijven in 2005 het record van 2000 ( nieuwe dochterbedrijven) gebroken. De toename zet nog even door, maar de laatste jaren worden weer wat minder nieuwe dochterbedrijven opgericht. Het aandeel van nieuwe dochterbedrijven in het totale aantal oprichtingen van nieuwe bedrijven is het spiegelbeeld van het aandeel van startende bedrijven. In de jaren tot en met 1997 neemt het aandeel van nieuwe dochterbedrijven in het totale aantal nieuw opgerichte bedrijven toe, waarna het aandeel in de jaren blijft schommelen rond de 30%. Vanaf 2006 neemt het aandeel van nieuwe dochterbedrijven weer toe. 2.2 Werkgelegenheid van nieuwe bedrijven In de periode is de werkgelegenheid die gepaard gaat met de oprichting van nieuwe bedrijven verdubbeld, namelijk van werkzame personen naar werkzame personen (zie figuur 4). Voorafgaand aan de laatste jaren is de werkgelegenheid van nieuwe bedrijven zelfs enkele jaren aanzienlijk sterker toegenomen kent een piek met

8 werkzame personen, waaraan startende bedrijven en nieuwe dochterbedrijven beide bijdragen. figuur 4 Werkgelegenheid van startende bedrijven en nieuwe dochterbedrijven, startende bedrijven nieuwe dochterbedrijven Werkgelegenheid van startende bedrijven In de periode is de werkgelegenheid die gepaard gaat met het starten van bedrijven ruim anderhalf keer zo omvangrijk geworden, namelijk van werkzame personen naar werkzame personen. In enkele jaren in het laatste decennium is de werkgelegenheid van startende bedrijven nog hoger; met werkzame personen spant 2007 de kroon (zie figuur 4). Tot en met 2003 neemt het aandeel van startende bedrijven in de werkgelegenheid van nieuwe bedrijven geleidelijk af van driekwart in 1987 en twee derde in de jaren 1998 tot en met 1991 tot iets meer dan de helft in 2002 en Daarna neemt het aandeel weer toe tot ruim zestig procent in 2010 (zie figuur 3). De gemiddelde werkgelegenheid van startende bedrijven neemt in de periode af van 1,6 naar 1,1 werkzame personen. De werkgelegenheid van startende bedrijven betreft tegenwoordig dus nauwelijks meer dan de ondernemer zelf. Ook hier zien we de betekenis van de het zzp-schap terug. Mogelijk zullen bedrijven later personeel aannemen, maar de ambitie van startende ondernemers om van ondernemer werkgever te worden is in de loop van de jaren aanzienlijk minder geworden. Dit wordt versterkt doordat steeds meer startende ondernemers parttime in het bedrijf werken. Een groot deel daarvan wil en zal ook parttime ondernemer blijven. Werkgelegenheid van nieuwe dochterbedrijven In de periode is de werkgelegenheid die gepaard gaat met het oprichten van nieuwe dochterbedrijven meer dan verdrievoudigd, namelijk van werkzame personen naar werkzame personen. In de jaren 1998 tot en met 2008 is de werkgelegenheid van nieuwe dochterbedrij- 8

9 ven steeds nog hoger (zie figuur 4). Net als bij de werkgelegenheid van startende bedrijven spant 2007 met werkzame personen de kroon. Tot en met 2003 neemt het aandeel van nieuwe dochterbedrijven in de werkgelegenheid van nieuwe bedrijven geleidelijk toe, om daarna weer af te nemen. De gemiddelde werkgelegenheid van nieuwe dochterbedrijven is omvangrijker dan van startende bedrijven. Evenals het geval is bij startende bedrijven, neemt de gemiddelde werkgelegenheid van nieuwe dochterbedrijven in de periode af, namelijk van 3,2 naar 2,2 werkzame personen. 3 Overleving van nieuwe bedrijven Van alle in een jaar opgerichte nieuwe bedrijven overleeft 93 à 94 procent het jaar van oprichting (zie tabel 2, waarin dit wordt aangegeven als het aandeel bedrijven dat nog bestaat na gemiddeld 0,5 jaar). Daarin zit tussen de cohorten nieuw opgerichte bedrijven sinds 1987 weinig variatie. Ook het aandeel van de nieuw opgerichte bedrijven die het tweede jaar overleven is door de jaren heen vrij constant: tegen de 80 procent. Tot en met de cohorten nieuwe bedrijven die in het begin van de eenentwintigste eeuw zijn opgericht, geldt dat de overlevingsfracties ook voor hogere bedrijfsleeftijden weinig variatie laten zien. Voor de cohorten nieuwe bedrijven die in recentere jaren zijn opgericht, geldt dat echter niet meer. Het aandeel van de nieuw opgerichte bedrijven dat na gemiddeld 3,5 en 5,5 jaar nog bestaat is de laatste jaren aan het afnemen. Van de in de jaren 90 nieuw opgerichte bedrijven bestaat circa 60% na gemiddeld 3,5 jaar nog en na gemiddeld 5,5 jaar bestaat nog circa 50%. De laatste jaren zijn de overlevingsfracties voor 3,5 jaar steeds enkele procenten lager en voor 5,5 jaar is de overlevingsfractie zelfs tot 10 procentpunten lager. De recenter opgerichte bedrijven bestaan dus in grotere mate dan voorheen slechts enkele jaren. Er zijn diverse ontwikkelingen die dit kunnen verklaren. Omdat steeds meer bedrijven geen personeel in dienst hebben, er nauwelijks kapitaal in het bedrijf wordt geïnvesteerd en veel in dienstensectoren wordt gestart, is de drempel om het bedrijf op te heffen lager geworden. Het aandeel van de oudere startende ondernemers is toegenomen. Het aantal jaren dat de ondernemer met het bedrijf actief kan zijn is beperkt, de bedrijven van deze ondernemers zijn als regel klein en de bedrijven worden als de ondernemers ermee ophouden niet overgedragen maar opgeheven. Daarnaast speelt een rol dat zich onder de startende ondernemers de laatste jaren steeds meer ondernemers uit het buitenland bevinden. Sommige groepen buitenlanders mogen niet als werknemer aan de slag. Dus schrijft men zich in als ondernemer (zzp'er). Als men als werknemer aan de slag mag, schrijft een deel zich weer uit als ondernemer. Oost-Europese ondernemers vertrekken ook vrij snel weer bij een krimpende markt of als men betere kansen elders ziet. 9

10 tabel 2 Overlevingsfracties van cohorten bedrijven uit de jaren (percentage van de bedrijven per cohortjaar die per 31 december na gemiddeld resp. 0,5 jaar, 1,5 jaar etc. nog bestaan) 0,5 jaar 1,5 jaar 3,5 jaar 5,5 jaar 10,5 jaar 17,5 jaar cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort cohort Opheffingen van bedrijven 4.1 Aantal opgeheven bedrijven In de periode is het aantal opgeheven bedrijven bijna verviervoudigd, namelijk van bedrijven naar bedrijven (zie figuur 2). Vergeleken met de oprichtingen van nieuwe bedrijven is het aantal opheffingen van bedrijven dus sterker toegenomen. Het aantal opheffingen van bedrijven neemt in de jaren 90 voortdurend toe. In twee jaar na een hoogtepunt in het aantal oprichtingen van nieuwe bedrijven en in een jaar van economische terugval - bereikt het aantal opheffingen een voorlopig hoogtepunt. Daarna volgen enkele jaren waarin weer minder bedrijven worden opgeheven, waarna in 2007 het tij begint te keren. In de recente 10

11 crisisjaren 2009 en 2010 neemt het aantal opheffingen van bedrijven fors toe. De ontwikkeling van het aantal opgeheven bedrijven naar sector laat zien dat in sectoren waar veel nieuwe bedrijven worden opgericht ook veel bedrijven worden opgeheven. Als we kijken naar de toename van het aantal opheffingen, gaan de sectoren zakelijke diensten en bouwnijverheid aan kop (zie tabel 3). Het aandeel van deze twee sectoren in het aantal opheffingen is in de periode meer dan verdubbeld. De beide andere sectoren waarin veel nieuw bedrijven worden opgericht, namelijk de sectoren overige commerciële diensten en transport, scoren eveneens hoog op de toename van het aantal opheffingen. Maar ook in de sectoren waar in de loop van de jaren minder bedrijven worden opgericht, namelijk de sectoren industrie en auto en groothandel, neemt het aantal opheffingen in de periode toe. tabel 3 Ontwikkeling van het aantal opgeheven bedrijven naar sector, aantal aantal mutatie opheffing- aandeel opheffing- aandeel sector en 1987 in 1987 en 2010 in 2010 in procenten industrie , ,6 103 bouwnijverheid , ,7 767 auto en groothandel , ,8 174 detailhandel en reparatie , ,7 126 horeca , ,4 100 transport 670 3, ,4 340 bank- en verzekeringswezen, bemiddeling onr. goed., schoonmaakbedrijven 847 5, ,4 330 zakelijke diensten , ,2 862 overige commerciële diensten (incl. verhuur roerende goederen) , ,8 439 totaal , ,0 295 Faillissementen Hoewel faillissementen vaak in de belangstelling staan, maken faillissementen maar een beperkt deel uit van de bedrijfsopheffingen. Het aandeel van de faillissementen neemt in de periode af (zie figuur 5). Met name in de periode van midden jaren 90 van de vorige eeuw tot de eeuwwisseling is het aandeel van de faillissementen in de bedrijfsopheffingen fors afgenomen. Dit weerspiegelt de tendens van steeds meer kleine bedrijven. Veel bedrijven zijn te klein om failliet te kunnen gaan: zij hebben geen personeel en dus geen schulden samenhangend met salarisbetalingen, en er is nauwelijks kapitaal geïnvesteerd en dus zijn er geen of slechts geringe schulden aan financiers. 11

12 De algemene tendens van afname van het aandeel faillissementen in de bedrijfsopheffingen, wordt in jaren van economische teruggang wel steeds even onderbroken door periodes waarin het aandeel toeneemt. De toename in de recente crisisjaren is evenwel gematigd vergeleken met de toename in voorgaande periodes van economische teruggang. figuur 5 Aandeel van faillissementen in het aantal opheffingen van bedrijven (in procenten), ,0 22,0 20,0 18,0 16,0 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0, Bron: EIM, database bedrijvendynamiek en CBS. Omdat grotere bedrijven meer kans hebben getroffen te worden door een faillissement, is het aandeel van de faillissementen in de opheffingen van bedrijven het hoogst in sectoren die worden gekenmerkt door grootschaligheid: industrie en bank- en verzekeringswezen c.a. In de kleinschalige sectoren detailhandel en reparatie en overige commerciële diensten is het aandeel van de faillissementen daarentegen zeer laag. 4.2 Werkgelegenheid van opgeheven bedrijven Het verlies van werkgelegenheid dat gepaard gaat met het opheffen van bedrijven is in de periode drieënhalf keer zo omvangrijk geworden, namelijk van arbeidsplaatsen naar arbeidsplaatsen (zie figuur 6). In jaren van economische teruggang is er sprake van een toename van het verlies aan werkgelegenheid. De toename in de recente crisisjaren steekt daarbij wel ver uit boven de toename in eerdere economisch minder gunstige periodes. 12

13 figuur 6 Werkgelegenheid van opgeheven bedrijven, Vergelijking van figuur 6 met figuur 4 laat zien dat in vrijwel alle jaren het verlies van werkgelegenheid dat gepaard gaat met het opheffen van bedrijven minder omvangrijk is dan de werkgelegenheid die gepaard gaat met de oprichting van nieuwe bedrijven. Alleen in 2003, 2009 en 2010 gaat er meer werkgelegenheid met opheffing van bedrijven verloren dan er door oprichting van nieuwe bedrijven wordt geboden. Ondanks de tendens van steeds meer kleinschaligheid in het bedrijvenbestand is er in de periode nauwelijks iets veranderd in de gemiddelde bedrijfsgrootte van opgeheven bedrijven. Gemiddeld werkten er in een opgeheven bedrijf ongeveer 2,5 personen. Door de jaren heen schommelt het gemiddelde aantal werkzame personen enigszins rond dit aantal van 2,5. We hebben het dan wel over de werkgelegenheid op het moment dat het bedrijf wordt opgeheven. Ondernemers die een (wat) groter bedrijf willen beëindigen, bouwen het bedrijf vooruitlopend op de beëindiging vaak al af, waardoor op het moment van de definitieve bedrijfsbeëindiging minder arbeidsplaatsen verdwijnen dan dat het bedrijf ooit heeft gehad. 13

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

Starten in een dal, profiteren van de top

Starten in een dal, profiteren van de top M200715 Starten in een dal, profiteren van de top drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, november 2007 2 Starten in een dal, profiteren van de top Ondernemers die in 2003 een bedrijf begonnen, waren zich

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek in Nederland: goed of slecht?

Bedrijvendynamiek in Nederland: goed of slecht? M200509 Bedrijvendynamiek in Nederland: goed of slecht? Wim Verhoeven Petra Gibcus Pauline de Jong - 't Hart Zoetermeer, 8 december 2005 Bedrijvendynamiek in Nederland: goed of slecht? Bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4 Graydon kwartaal monitor incl Kwartaal 4 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Per branche Overzicht Q2, Q3 en Q4 8 Starters per branche 9 Opheffingen per branche 1 Faillissementen per branche 11 Netto-Groei

Nadere informatie

M Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel. Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt

M Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel. Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt M200919 Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt Zoetermeer, december 2009 Nieuwe werkgevers Boodschap Nederland kent over de

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014

Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014 Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 0229-282555 Rapportnummer 2014-2042 Datum Augustus 2014 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar drs. A. Bruins Zoetermeer, juni 2005 Ervaringen van starters in het eerste jaar Na ruim een jaar bezig zijn met een nieuw bedrijf, zeggen

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Factsheet economische crisis. 1 e kwartaal 2010

Factsheet economische crisis. 1 e kwartaal 2010 Factsheet economische crisis 1 e kwartaal 21 O&S Mei 21 2 Kort samengevat Ieder kwartaal factsheet Vanwege de economische recessie in Nederland is er behoefte aan inzicht in de gevolgen hiervan voor de

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4 Graydon kwartaal monitor incl Kwartaal 4 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Per branche Overzicht Q2, Q3 en Q4 6 Starters per branche 7 Opheffingen per branche 8 Faillissementen per branche 9 Netto-Groei

Nadere informatie

Werkgelegenheid in West- Friesland November 2013

Werkgelegenheid in West- Friesland November 2013 Werkgelegenheid in West- Friesland November 2013 1. Inleiding In het kader van de overeenkomst over de statistische dienstverlening houdt I&O Research voor de samenwerkende Westfriese gemeenten statistische

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 In deze rapportage van het UWV WERKbedrijf worden de actuele ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt kort toegelicht. Vanuit diverse bronnen

Nadere informatie

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant Regio Zuidoost-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Zuidoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Zuidoost-Brabant.

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Fact sheet Ondernemerschap in Centrum Ondernemers in Centrum, 2010 Ondernemers in Amsterdam, 2010

Fact sheet Ondernemerschap in Centrum Ondernemers in Centrum, 2010 Ondernemers in Amsterdam, 2010 Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel is het kloppende hart van. Het is een dynamisch stadsdeel met veel kleine bedrijven. In veel opzichten is het in het klein. Ondernemerschap in In deze

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt Fact sheet november 11 Ondernemerschap in is een samenvoeging van de vroegere stadsdelen Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart en Osdorp. Het stadsdeel is vooral een woongebied en heeft dan ook een relatief

Nadere informatie

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven In het eerste kwartaal 2014 waren

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Factsheet economische crisis. 3 e kwartaal 2010

Factsheet economische crisis. 3 e kwartaal 2010 Factsheet economische crisis 3 e kwartaal 21 O&S November 21 2 Kort samengevat Ieder kwartaal factsheet Vanwege de economische recessie is er behoefte aan inzicht in de gevolgen ervan in de gemeente s-hertogenbosch.

Nadere informatie

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers Minirapportage: M200211 Doelstellingen van startende ondernemers Inlichtingen: drs. A. Bruins Datum: 17-09-2002 Het 'eigen baas zijn' is voor velen een belangrijk - en vaak het belangrijkste - motief om

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011 Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011 1 Inleiding In 2011 hebben Etil en Research voor Beleid in opdracht van de Provincie Limburg de ontwikkeling van de Limburgse arbeidsmarkt onderzocht

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel is van oudsher een woongebied (voor arbeiders) met aan de oevers grote industriële bedrijven. Na de de-industrialisatie in de jaren zeventig en tachtig

Nadere informatie

Sectorrapport zakelijke dienstverlening Arnhem

Sectorrapport zakelijke dienstverlening Arnhem Sectorrapport zakelijke dienstverlening Arnhem 2006-2015 1 juli 2016 Colofon: Gemeente Arnhem Afdeling Informatievoorziening Team Onderzoek & Statistiek Contactpersonen: Peter Bisseling / José Nieuwenstein

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Noord-Holland Noord, september 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Noord-Holland Noord, september 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Noord-Holland Noord, september 2016 Daling nieuwe WW in eerste 9 en 2016 De arbeidsmarkt trekt aan en dat heeft direct gevolgen voor het aantal nieuwe WWaanvragen. In de eerste

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in West. gen. In stadsdeel West zijn er in Amsterdam als geheel. Zo wordt er bijvoorbeeld

Fact sheet. Ondernemerschap in West. gen. In stadsdeel West zijn er in Amsterdam als geheel. Zo wordt er bijvoorbeeld Fact sheet november 11 Ondernemerschap in telt veel kleine bedrijven. Daarnaast heeft dit stadsdeel het hoogste aantal zzp ers. Ook kent geen ander stadsdeel jaarlijks meer starters dan. Het is een stadsdeel

Nadere informatie

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis M201115 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen 1999-2011 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2011 Crisis drukt innovativiteit De economische crisis heeft zijn weerslag op de innovativiteit in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 1. Inleiding In 2012 hebben Etil en Research voor Beleid in opdracht van de Provincie Limburg de ontwikkeling van de Limburgse arbeidsmarkt onderzocht

Nadere informatie

Monitor Amstelveense Economie 2013

Monitor Amstelveense Economie 2013 Monitor Amstelveense Economie 213 Staf, Onderzoek & Informatie 7 oktober 213 Inhoud 1. INLEIDING EN SAMENVATTING...3 2. BEDRIJFSVESTIGINGEN EN WERKZAME PERSONEN...4 3. STARTERS, FAILLISSEMENTEN EN OPHEFFINGEN...6

Nadere informatie

Noord-Holland heeft hoogste startersquote

Noord-Holland heeft hoogste startersquote Vooruitzicht Starters Noord-Holland heeft hoogste startersquote Ontwikkeling aantal starters onzeker door nieuwe wetgeving Fors meer taxichauffeurs door nieuwe taxiwet en Uber Ontwikkeling aantal starters

Nadere informatie

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Een belangrijke taak van UWV is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op

Nadere informatie

Kengetallen ondernemerschap

Kengetallen ondernemerschap Kengetallen ondernemerschap Tabellenboek drs. N.G.L. Timmermans R. in 't Hout K. Bakker drs. W. H.J. Verhoeven Zoetermeer, 14 augustus 2009 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Economische

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Factsheet economische crisis. 3 e kwartaal 2012

Factsheet economische crisis. 3 e kwartaal 2012 Factsheet economische crisis 3 e kwartaal 212 O&S December 212 2 Kort samengevat Ieder kwartaal factsheet economische crisis Vanwege de voortdurende economische crisis is er behoefte aan inzicht in de

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016 Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 16 Ondernemers beginnen positief aan 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Ondernemen in de kenniseconomie

Ondernemen in de kenniseconomie Minirapportage: Waarover en waar vragen jonge bedrijven advies? inlichtingen: drs. A. Bruins datum: 12-12-2003 bestelnr.: M200310 Kennis is in de loop de jaren een sleutelfactor voor economische groei

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Bijlage 4 Aan: portefeuillehoudersoverleg REO d.d Betreft: Aanalyse economische ontwikkelingen Voorne-Putten

Bijlage 4 Aan: portefeuillehoudersoverleg REO d.d Betreft: Aanalyse economische ontwikkelingen Voorne-Putten Bijlage 4 Aan: portefeuillehoudersoverleg REO d.d. 230114 Betreft: Aanalyse economische ontwikkelingen Voorne-Putten Sinds 2010 is de Economische Monitor Voorne-Putten een signalerend document inzake de

Nadere informatie

3. Werknemers die niet deelnemen aan de pensioenregeling van de werkgever

3. Werknemers die niet deelnemen aan de pensioenregeling van de werkgever 3. Werknemers die niet deelnemen aan de pensioenregeling van de werkgever 3.1 Inleiding Er kunnen verschillende redenen zijn waarom een werknemer niet deelneemt aan de pensioenregeling van zijn werkgever.

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Aantal medewerkers West-Brabant

Aantal medewerkers West-Brabant Regio West-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn West-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio West-Brabant. Waar mogelijk

Nadere informatie

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Persbericht PB14 037 02 06 2014 16.00 uur CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Koopkracht van werknemers in gezondheids- en welzijnszorg steeg in 2008-2012 elk jaar Zelfstandigen en pensioenontvangers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in vogelvlucht

Arbeidsmarkt in vogelvlucht Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Factsheet economische crisis. 4 e kwartaal 2010

Factsheet economische crisis. 4 e kwartaal 2010 Factsheet economische crisis 4 e kwartaal 21 O&S Februari 211 2 Kort samengevat Ieder kwartaal factsheet Vanwege de economische recessie is er behoefte aan inzicht in de gevolgen ervan in de gemeente s-hertogenbosch.

Nadere informatie

Regionaal-Economische Barometer

Regionaal-Economische Barometer Regionaal-Economische Barometer Verwachtingen voor Assen-Beilen in 2011 Januari 2011 CONCLUSIES Groeiverwachting Nederlandse economie in 2011 1½ procent Overheid en zorg goed voor 40 procent van de werkgelegenheid

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen stad cijfers Inleiding Deze aflevering van Stadcijfers presenteert de nieuwste informatie over de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal vestigingen in de gemeente Groningen. Deze belangrijke

Nadere informatie

Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder

Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder Persbericht PB13-070 14 november 2013 09.30 uur Economie groeit met 0,1 procent, 46 duizend banen minder - Economie groeit in derde kwartaal met 0,1 procent ten opzichte van tweede kwartaal - 46 duizend

Nadere informatie

9. Werknemers en bedrijfstakken

9. Werknemers en bedrijfstakken 9. Werknemers en bedrijfstakken Niet-westerse allochtonen hebben minder vaak een baan als werknemer vergeleken met autochtonen. De positie van de tweede generatie is gunstiger dan die van de eerste generatie.

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Productiesectoren landbouw, industrie en bouw goed voor een derde van de werkgelegenheid in. Afname van de werkgelegenheid doet zich in 2010 vooral voor

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt Flevoland, Maart 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt Flevoland, Maart 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Flevoland, Maart 2016 Nederland Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Minder nieuwe WW-uitkeringen in Flevoland UWV verstrekte in de provincie Flevoland het eerste

Nadere informatie

Regionale economische prognoses 2016

Regionale economische prognoses 2016 Regionale economische prognoses 2016 Themabericht Rogier Aalders De breed gedragen economische groei in 2016 leidt tot productiegroei in alle sectoren en in alle regio s De Randstad, en daarbinnen vooral

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet.

Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet. Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet. Monique Simons, Claire Bernaards, Vincent H. Hildebrandt, TNO Kwaliteit van leven Inleiding Sinds 1996 meet TNO periodiek hoeveel bedrijven in

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen 11 Meeste werknemers tevreden met het werk Acht op de tien werknemers (zeer) tevreden met hun werk Vrouwen vaker tevreden dan mannen Werknemers

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers

Artikelen. Meer ouderen aan het werk. Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Meer ouderen aan het werk Hendrika Lautenbach en Marc Cuijpers Het aantal werkzame 5-plussers is sinds 1992 bijna verdubbeld. Ouderen maken ook een steeds groter deel uit van de werkzame beroepsbevolking.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie