De 1 e Wereldoorlog. inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn ( ) + vlootwet (1898)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De 1 e Wereldoorlog. inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn (1884-85) + vlootwet (1898)"

Transcriptie

1 De 1 e Wereldoorlog inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn ( ) + vlootwet (1898) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de 1 e Wereldoorlog en wat maakte deze oorlog uniek in de geschiedenis tot dan toe? Kenmerkende aspecten: * Het voeren van twee wereldoorlogen. * verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering Na Frans Duitse oorlog wordt in Versailles het Duitse keizerrijk (6) uitgeroepen. (herhaal par. 8.3) Er ontstond hierdoor een extra grootmacht in Europa. 1= Groot Brittannië 2= Frankrijk 3= Rusland 4= Oostenrijk Hongarije 5= Osmaanse Rijk ( in verval ) Grootmachten in Europa 1815 Europa 1871 Duitsland was na de nederlaag van Frankrijk niet alleen een politiek militaire grootmacht, maar door de snelle economische groei (als gevolg van de industrialisatie na 1870) ook een economische grootmacht geworden. Het bestaande machtsevenwicht zou hierdoor ernstig bedreigd worden. 1

2 Opmerking: De Verenigde Staten van Amerika waren in diezelfde tijd ook uitgegroeid tot een economische wereldmacht. Maar zij voerden een politiek van isolationisme: zij wilden zich niet met de internationale politiek bemoeien. Duitse keizerrijk ontstaan door Bismarcks politiek van Blut und Eisen. Bismarck had gewonnen en wilde de winst nu behouden! Na 1871, politiek van Bismarck gericht op handhaving van een nieuw machtsevenwicht = ALLIANTIEPOLITIEK Duitsland had veel buitenland en dat was volgens Bismarck alleen in bedwang te houden door coalitievorming. Allianties (coalitie of bondgenootschap tussen staten) moesten dus worden aangegaan in het voordeel van Duitsland. Allianties zouden de veiligheid van Duitsland garanderen en de erfvijand Frankrijk isoleren. 2

3 Handhaving van machtsevenwicht door Bismarcks systeem van allianties (1887) O.a. * Tweebond: D+O H, * Driekeizersbond: D+O H+R, * Driebond: D+I+O H Bismarck probeer met zijn politiek het machtsevenwicht te handhaven. Handhaving van machtsevenwicht door Bismarcks systeem van allianties (1887) O.a. * Tweebond: D+O H, * Driekeizersbond: D+O H+R, * Driebond: D+O H+I De conferentie van Berlijn ( ) VBHC! (zie ook par 8.2) is een voorbeeld van zijn politiek om het machtsevenwicht te handhaven (= alliantiepolitiek) Maar de conferentie is ook een gevolg van de toegenomen druk in Duitsland zelf om ook koloniën te willen bezitten. Verklaringen: economisch : Duitsland werd pas in 1871 een nationale staat, na de snelle industrialisatie die daarop volgde had men veel behoefte aan grondstoffen en afzetmarkten. politiek: Duitsland onder leiding van keizer Wilhelm II is niet langer tevreden met de bestaande situatie en wil een belangrijkere plaats op het wereldtoneel (zie volgende dia) Tekst: Europese vrede Bismarck voort een verzoenende buitenlandse politiek en nodigt de Europese mogendheden uit in Berlijn om te voorkomen dat conflicten uit de hand lopen. Afrika wordt hierbij onderling verdeeld. Na conferentie van Berlijn wordt Bismarck in deze karikatuur afgebeeld als een trotse pauw. 3

4 1888: Een nieuw tijdperk (discontinuïteit door) breekt aan door: 1.de troonsbestijging van Wilhelm II (1888) en 2. het ontslag van Bismarck (1890) Duitsland onder leiding van keizer Wilhelm II is niet langer tevreden (wil Platz an der Sonne ) met de bestaande situatie en wil een belangrijkere plaats op het wereldtoneel. Deze nieuwe politiek heet WELTPOLITIK Deze politiek van keizer Wilhelm II is in tegenstelling tot de alliantiepolitiek van Bismarck agressieve, nationalistisch en imperialistisch van aard. Deze politiek bleek later ook een belangrijke aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog te zijn. De loods (Bismarck) gaat van boord, Keizer Wilhelm II kijkt toe. Een nieuw tijdperk Wilhelm II in De Weltpolitik was direct gericht op overzees imperialisme en indirect op een verdere industrialisatie van Duitsland: Het aannemen van de 1 e vlootwet (in 1898) VBHC! was een uitwerking van deze nieuwe Weltpolitiek: Duitsland ging honderden miljoenen vrij maken waardoor de Duitse industrie oorlogsschepen kon gaan bouwen. Hierdoor kreeg men een grote moderne oorlogsvloot waarmee men een echt wereldrijk kon gaan opbouwen. Meer overzeese koloniën zouden natuurlijk ook weer gunstig zijn voor de aanvoer van grondstoffen en als afzetgebied voor de zich sterk ontwikkelende Duitse industrie. 4

5 Vlootwet (in 1898) gevolgen: 1. start wapenwedloop in Europa, hierdoor werd het machtsevenwicht verstoord! Als reactie op de Duitse plannen gingen ook de Britten en andere landen gingen veel meer geld aan bewapening uitgeven. 2. de relatie tussen Duitsland en Groot Brittannië verslechtert! 3. Frankrijk, Rusland en Groot Brittannië zoeken toenadering en sluiten in 1907 een bondgenootschap. Uitgaven aan bewapening Uitgaven aan bewapening In miljoenen Mark Voor dit bedrag hadden alle toenmalige inwoners van Europa een ruim 4 kamer appartement kunnen krijgen! 5

6 Gevolgen: 1. start wapenwedloop in Europa, hierdoor werd het machtsevenwicht verstoord Spotprent politiek Keizer Wilhelm II Gevolgen: 1. start wapenwedloop in Europa, hierdoor werd het machtsevenwicht verstoord Gevolgen: 1. start wapenwedloop in Europa, hierdoor werd het machtsevenwicht verstoord Wilhelm let op, de boot gaat kantelen! Aantal gebouwde oorlogsschepen per jaar Duitsland Brittannië. 6

7 Tijd van wereldoorlogen. 9.1 De Eerste Wereldoorlog. Opmerking: veel wapens zorgen niet automatisch voor een oorlog maar door de grote invloed van militairen op de samenleving (militarisme) rond 1900 werd de drempel om er een te beginnen wel steeds groter. Vanwege dit militarisme werd een oorlog als oplossing voor conflicten ook een reële optie. Tijd van wereldoorlogen. 9.1 De Eerste Wereldoorlog. Gevolgen: 2. de relatie tussen Duitsland en Groot Brittannië verslechtert Hoe kunnen we elkaar nu de hand geven? Tijd van wereldoorlogen. 9.1 De Eerste Wereldoorlog. 3. Frankrijk, Rusland en Groot Brittannië zoeken toenadering en sluiten in 1907 een bondgenootschap. 7

8 3. Frankrijk, Rusland en Groot Brittannië zoeken toenadering en sluiten in 1907 een bondgenootschap (Tripple Entente). John Bull (Engeland) Russische beer Marianne (Frankrijk) Marianne (Frankrijk) Wilhelm II (Duitsland) Systeem van allianties in 1887 Systeem van allianties in 1912 Driebond: D+O H+It* Triple Entente: GB+Fr+R * Opmerking: Italië heeft de Driebond met O H en Duitsland in 1914 verlaten en Turkije heeft zich toen als bondgenoot aangesloten. Duitsland ingesloten! Als we nu alle zaken op een rijtje zetten dan kunnen we concluderen dat Europa rond 1910 aan de vooravond van een groot militair conflict stond, omdat: de weltpolitiek van Wilhelm II de relaties tussen Duitsland en bijvoorbeeld Groot Brittannië en Frankrijk op scherp had gezet. door de bewapeningswedloop de landen over een groot wapenarsenaal beschikten vanwege het militarisme was een oorlog om conflicten op te lossen een reële optie de nationalistische Fransen sinds de nederlaag van 1871 tegen Duitsland uit waren op een revanche en Elzas Lotharingen terug wilden (zie par 8.3) bij het uitbreken van een gewapend conflict zou het systeem van bondgenootschappen ervoor zorgen dat een groot deel van Europa in een oorlog zou worden meegesleurd Daarbij kwam dan nog het nationalisme dat zorgde voor grote problemen op de Balkan. 8

9 Welke achterliggende oorzaak van WO I herken je in de afbeeldingen? Welke achterliggende oorzaak van WO I herken je in de afbeeldingen? Welke achterliggende oorzaak van WO I herken je in de afbeelding? 9

10 Daarbij kwam dan nog het nationalisme dat zorgde voor grote problemen op de Balkan. Er leefden daar veel Slavische volken zoals de Serven die streefden naar een eigen staat (nationalisme). Het Slavische Rusland steunde dat streven. Maar de veelvolkerenstaat Oostenrijk Hongarije was hier fel op tegen omdat ze angst hadden dat het eigen land hierdoor uiteen zou vallen. Veelvolkerenstaat Oostenrijk Hongarije De Balkan nationalistische Directe aanleiding tot de 1 e Wereldoorlog: 28 juni 1914 Aanslag op Frans Ferdinand en zijn vrouw in Sarajevo (hoofdstad van het door O H ingelijfde Bosnië) door een Servische nationalist. In Europa 1914 Wenen & Sarajevo (1 21 min.) World War 1 in colour (vanaf min ) 10

11 11

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording.

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording. Onderzoeksvraag: Hoe zorgden nationalistische gevoelens ervoor dat de Duitstalige gebieden één staat werden? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme,

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa INE MEGENS EIGENTIJDSE GESCHIEDENIS Opbouw college: Vooruitgangsgeloof 19 e eeuw Nationalisme en politieke kaart van Europa Eerste Wereldoorlog Cultuurpessimisme

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis

Samenvatting Geschiedenis Samenvatting Geschiedenis INHOUDSOPGAVE: Aantekeningen Pagina 2/3 Wat moet je leren Pagina 3 Wat moet je kennen en kunnen? Pagina 4/6 Tekst Samenvatting Pagina 6/8 Begrippen Pagina 8 1 Aantekeningen H1.1

Nadere informatie

Het nieuwe eindexamen geschiedenis

Het nieuwe eindexamen geschiedenis Het nieuwe eindexamen geschiedenis Stephan Klein Rotterdam, 4 oktober 2013 Gesprek in de klas (2013) Docent: Wie kan uitleggen wat standplaatsgebondenheid inhoudt? (stilte van enkele seconden) Leerling

Nadere informatie

Een les van 70 minuten of een blokuur van 100 minuten.

Een les van 70 minuten of een blokuur van 100 minuten. Eerste Wereldoorlog Actief Historisch Denken 2 Wie is er schuldig aan het ontstaan van Wereldoorlog I? De Eerste Wereldoorlog, met zijn oorzaken en gevolgen, komt in elke onderbouw methode aan bod. Voor

Nadere informatie

Het Duitse keizerrijk en de internationale politiek

Het Duitse keizerrijk en de internationale politiek Het Duitse keizerrijk en de internationale politiek 1871-1914 Een Duits perspectief Nascholingsconferentie "Duitsland 1871-1945: Van Keizerrijk naar Nationaalsocialistische Staat September 2013 Tom Sas

Nadere informatie

Historische Contexten H2 - Duitsland

Historische Contexten H2 - Duitsland Historische Contexten H2 - Duitsland Paragraaf 1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten? Frankrijk was eerst de machtigste eenheid in

Nadere informatie

Eerste wereldoorlog. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Eerste wereldoorlog. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Hogendorp Laatst gewijzigd Licentie Webadres 31 October 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/42883 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Toenemend imperialisme leidde tot conflicten tussen Engeland, Frankrijk en Duitsland. Fa en Du wilde zich niet neerleggen bij het Engels overwicht

Toenemend imperialisme leidde tot conflicten tussen Engeland, Frankrijk en Duitsland. Fa en Du wilde zich niet neerleggen bij het Engels overwicht Duitsland 1871 1945 Na de Frans Duitse oorlog (1870 1871) was Frankrijk nagenoeg verslagen. De Duitse vorsten riepen toen op 18 januari 1871 in het Versailles het Duitse keizerrijk uit. De Pruisische koning

Nadere informatie

(Otto von) Bismarck. Duitsland werd een eenheid/keizerrijk. koningin Victoria. Groot-Brittannië. Wilhelm II

(Otto von) Bismarck. Duitsland werd een eenheid/keizerrijk. koningin Victoria. Groot-Brittannië. Wilhelm II Van wanneer tot wanneer vond de Frans- Duitse oorlog Wie was eerste minister van Pruisen tijdens de Frans-Duitse oorlog? Welk belangrijk gevolg had de Frans-Duitse Oorlog voor 1870-1871 (Otto von) Bismarck

Nadere informatie

Historische Context: Duitsland (1871 1945)

Historische Context: Duitsland (1871 1945) Historische Context: Duitsland (1871 1945) Verklaring begintijd: 1871 Tijdens de Frans-Duitse oorlog wordt in Versailles het Duitse Keizerrijk uitgeroepen. De vorming van deze grote staat verandert het

Nadere informatie

Hoofdstuk IV: De opkomst van de VSA

Hoofdstuk IV: De opkomst van de VSA Hoofdstuk IV: De opkomst van de VSA 1. Een supermogendheid in wording. Uitbreiding. zie kaartjes in handboek voor de trek naar het westen Bevolkingsexplosie. zie uitleg in handboek over verschillende migraties

Nadere informatie

De 1e Wereldoorlog. 1914-1919 (9.1b) HC onderdelen: slag bij de Marne (1914) + Spartacusopstand (1919) Tijd van wereldoorlogen.

De 1e Wereldoorlog. 1914-1919 (9.1b) HC onderdelen: slag bij de Marne (1914) + Spartacusopstand (1919) Tijd van wereldoorlogen. 10 11 2014 De 1e Wereldoorlog 1914-1919 (9.1b) HC onderdelen: slag bij de Marne (1914) + Spartacusopstand (1919) Tijd van wereldoorlogen. 9.1 De Eerste Wereldoorlog. Na de aanslag in Sarajevo volgen de

Nadere informatie

1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten,

1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten, Duitsland 1871 1945 1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten, 1871-1918 1871 Einde Frans-Duitse oorlog 1918 Einde Eerste Wereldoorlog

Nadere informatie

De tijd van: Wereldoorlogen

De tijd van: Wereldoorlogen De tijd van: Wereldoorlogen WoI Interbellum WoII Wereldoorlog I Casus Belli (Latijn, de oorzaak van de oorlog) Wereldoorlog I Tweefronten oorlog: Oostfront/Westfront Tannenberg 1914: Bewegingsoorlog: Verdun

Nadere informatie

1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten,

1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten, Duitsland 1871 1945 1 Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten, 1871-1918 1871 Einde Frans-Duitse oorlog 1918 Einde Eerste Wereldoorlog

Nadere informatie

Gemeenschappelijk schoolonderzoek Tijdvak I 27 oktober

Gemeenschappelijk schoolonderzoek Tijdvak I 27 oktober Gemeenschappelijk schoolonderzoek 2014-2015 Tijdvak I 27 oktober 2014 10.30 12.00 GESCHIEDENIS Dit schoolonderzoek bestaat uit 38 vragen. Voor dit onderzoek zijn maximaal 59 punten te behalen. Als bij

Nadere informatie

Wereldoorlog I ( De Grootte oorlog )

Wereldoorlog I ( De Grootte oorlog ) Wereldoorlog I ( De Grootte oorlog ) 1914-1918 Waarom breekt de oorlog uit? * Op weg naar de oorlog. (v) Aandachtspunten: - oorzaken - aanleiding - maatschappijbeeld - verwachtingen - bondgenootschappen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 HONDERD JAAR GELEDEN aflevering 12 Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 Een vast onderwerp waaraan in de kranten aandacht werd besteed, was de oorlog op de Balkan. Turkije was er bij betrokken

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Nieuwe ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog Nieuwe machtsverhoudingen: Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nieuwe supermachten

Nadere informatie

De laatste zomer. David FROMKIN. De laatste zomer. Waarom de wereld in 1914 ten oorlog trok. Amsterdam, De Bezige Bij, 2004, 397 blz.

De laatste zomer. David FROMKIN. De laatste zomer. Waarom de wereld in 1914 ten oorlog trok. Amsterdam, De Bezige Bij, 2004, 397 blz. De laatste zomer David FROMKIN. De laatste zomer. Waarom de wereld in 1914 ten oorlog trok. Amsterdam, De Bezige Bij, 2004, 397 blz. Risk op hoog niveau Sarajevo, 28 juni 1914, 10.30 uur. De Oostenrijkse

Nadere informatie

2. De kettingreactie tot het uitbreken van de oorlog 28.06.1914 Moord op de Habsburgse troonopvolger Aartshertog Franz Ferdinand in Sarajevo.

2. De kettingreactie tot het uitbreken van de oorlog 28.06.1914 Moord op de Habsburgse troonopvolger Aartshertog Franz Ferdinand in Sarajevo. 1. De aanslag van Sarajevo 1914 en de politieke gevolgen 2. De kettingreactie tot het uitbreken van de oorlog 14-18 3. Joegoslavië 1991 en Joegoslavië-tribunaal (noot van de vertaler) 1. De aanslag van

Nadere informatie

Tijdvak van burgers en stoommachines (1800 1900) / 19 e eeuw

Tijdvak van burgers en stoommachines (1800 1900) / 19 e eeuw Tijdvakken Tijdvak van burgers en stoommachines (1800 1900) / 19 e eeuw K.A. * De Industriële Revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving * De moderne vorm van imperialisme

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag van het vak Geschiedenis (Pilot) vwo, eerste tijdvak (2014). In dit examenverslag proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende vraag:

Nadere informatie

7. Het ontstaan van het nationalisme

7. Het ontstaan van het nationalisme 7. Het ontstaan van het nationalisme Artikel 3 uit de Verklaring van de rechten van de mens en de burger, 1789. De oorsprong van iedere soevereiniteit ligt wezenlijk bij het volk/de natie. Geen instantie,

Nadere informatie

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Van de oogst van hun land en van hun dieren Jagers & boeren Wat

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog (9.5) Onderzoeksvraag: Hoe leidden de economische problemen en de politieke spanningen tot het uitbreken van de Tweede wereldoorlog en hoe verliep deze oorlog Kenmerkende aspecten:

Nadere informatie

Geschiedeniswerkplaats examenkatern 2015 havo. Hoofdstuk 2 Het Duitse keizerrijk (1871-1919) antwoorden. Introductie

Geschiedeniswerkplaats examenkatern 2015 havo. Hoofdstuk 2 Het Duitse keizerrijk (1871-1919) antwoorden. Introductie Geschiedeniswerkplaats examenkatern 2015 havo Hoofdstuk 2 Het Duitse keizerrijk (1871-1919) Introductie De Dag van Potsdam 1 a Bijvoorbeeld: - 1919 Verdrag van Versailles: Deze vrede vonden veel Duitsers

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I Historisch overzicht vanaf 1900 16 maximumscore 2 Voorbeeld van een juist antwoord is (twee van de volgende): tanks vliegtuigen onderzeeërs vlammenwerpers gifgas mitrailleurs per juist voorbeeld 1 Ook

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Verdieping voor de leerkracht: Canonvenster De Eerste Wereldoorlog. Informatie uit de Canon:

Verdieping voor de leerkracht: Canonvenster De Eerste Wereldoorlog. Informatie uit de Canon: Canonvenster De Eerste Wereldoorlog Informatie uit de Canon: De Eerste Wereldoorlog 1914-1918, Oorlog en neutraliteit 1 Van 1914 tot 1918 woedde in Europa een grote oorlog, die voor Nederland wel consequenties

Nadere informatie

Geschiedenis H1: Eerste Wereldoorlog

Geschiedenis H1: Eerste Wereldoorlog Geschiedenis H1: Eerste Wereldoorlog Samenvatting Oriëntatie De Eerste Wereldoorlog begon in augustus 1914. Er was groot enthousiasme en de oorlog was onvermijdelijk. Verwachting: een korte oorlog met

Nadere informatie

INTERNATIONALE POLITIEK 1815-1945

INTERNATIONALE POLITIEK 1815-1945 Paul Van de Meerssche v/ INTERNATIONALE POLITIEK 1815-1945 Overzicht en interpretaties Acco Leuven / Amersfoort Inhoud INLEIDING 13 HOOFDSTUK I: 1815-1830 Het Congres van Wenen (1814-1815) en het herstel

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In 1792 begon de eerste Coalitieoorlog. 1p 1 Welk politiek doel streefde Oostenrijk met de strijd tegen Frankrijk na? Gebruik

Nadere informatie

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan Antwoordkernen bij Eureka 3M, Amersfoort 2014-2015 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

Inleiding 1. Conclusie 44

Inleiding 1. Conclusie 44 Inhoudsopgave Inleiding 1 1 Verstoring van de Europese machtsbalans door Duitse eenwording 5 1.1 Europa en Duitsland aan de vooravond van de Duitse eenwording 5 1.2 Bismarck en de Duitse eenwording 7 1.3

Nadere informatie

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking AEG deel 2 0 Geschiedenis van de Europese samenwerking: Nooit meer oorlog Europa ziet er nu heel anders uit dan aan het einde van de 19 e eeuw. Al die

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2008-I

Eindexamen geschiedenis vwo 2008-I De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië Stel: Er worden twee scheepswrakken gevonden van schepen op weg naar Indië. Het ene wrak was beladen met vaten zilveren rijksdaalders en ballast

Nadere informatie

De Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog Naam: De Eerste Wereldoorlog De Eerste Wereldoorlog 1 De Eerste Wereldoorlog Situering in tijd Duid de mijlpaal aan op de onderstaande tijdslijn (van 1914-1918). 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917

Nadere informatie

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om Elzas-Lotharingen Elzas-Lotharingen Welke grondstoffen vindt men terug in dit gebied? Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 3MAVO De tijd van Wereldoorlogen H. 4 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 3MAVO De tijd van Wereldoorlogen H. 4 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 3MAVO De tijd van Wereldoorlogen H. 4 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Conferentie van Potsdam. Communistenjacht. Burgeroorlog in Angola. Castro op bezoek in Angola

Conferentie van Potsdam. Communistenjacht. Burgeroorlog in Angola. Castro op bezoek in Angola Communistenjacht Conferentie van Potsdam Begrippen: Propaganda Door het McCarthyism werden vooral intellectuelen en mensen uit de mediawereld, zoals de Hollywood Ten, verdacht als communisten. Een sterke

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Balkanzug. retours. Propagandavoertuig tijdens de Eerste Wereldoorlog. door Arjan den Boer oktober 2015

Balkanzug. retours. Propagandavoertuig tijdens de Eerste Wereldoorlog. door Arjan den Boer oktober 2015 Op de dag dat Oostenrijk Servië de oorlog verklaarde kwam ook de Orient-Express, boegbeeld van de Franse belle époque, stil te liggen. Duitsland en z'n bondgenoten begonnen in 1916 een eigen luxetrein

Nadere informatie

De Eerste Wereldoorlog hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

De Eerste Wereldoorlog hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/73234 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje b Bijlage VMBO-KB 2008 2 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje 800045-2-736b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Reclame voor fietsrijlessen voor vrouwen (1896). bron 2 Op de

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië De volgende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederlands-Indië staan in willekeurige volgorde: 1 Johannes van den Bosch introduceert

Nadere informatie

Eerste Wereldoorlog BKGT-2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/56206

Eerste Wereldoorlog BKGT-2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/56206 Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ivar Prins ; 02 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/56206 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Examentraining - Geschiedenis. HAVO 5 Republiek Duitsland Koude oorlog

Examentraining - Geschiedenis. HAVO 5 Republiek Duitsland Koude oorlog Examentraining - Geschiedenis HAVO 5 Republiek Duitsland Koude oorlog Doel Bewustwording nieuw programma Kansen zien! Kennis & vaardigheden herhalen Typische examenzaken Vergroten motivatie Inhoud Inhoudelijke

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 46 punten

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 PARAGRAAF 1 : Het begin van de Opstand

HOOFDSTUK 1 PARAGRAAF 1 : Het begin van de Opstand HOOFDSTUK 1 PARAGRAAF 1 : Het begin van de Opstand Staatsvorming en centralisatie Vanaf 1543 was Karel V landsheer van alle zeventien Nederlandse gewesten, die daarmee voor het eerst onder één heer verenigd

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 1 dinsdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 55

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2008-II

Eindexamen geschiedenis havo 2008-II De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië Gebruik bron 1. Bij elk bronfragment past één van de volgende, in willekeurige volgorde staande, onderwerpen: 1 de Bersiap-tijd; 2 de Napoleontische

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

Het gezicht van de Groote oorlog

Het gezicht van de Groote oorlog Het gezicht van de Groote oorlog Wat was de aanleiding van de Eerste Wereldoorlog? a) machtsuitbreiding b) De moord op de Aartshertog Frans Ferdinand. c) Een wraakactie voor vorige verloren veldslagen.

Nadere informatie

Lespakket Gavrilo Princip

Lespakket Gavrilo Princip Handleiding voor docenten ter voorbereiding op het theaterstuk Gavrilo Princip. Auteur: Jan Bergen Holland Festival 2014 Voor de voorstelling lesstof Politieke situatie Aan het begin van de 20e eeuw liepen

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

1914 1918 De onbekende oorlog

1914 1918 De onbekende oorlog 1914 1918 De onbekende oorlog De Eerste Wereldoorlog als beeldbepalende periode in de twintigste eeuw Docent: Nicolaas A. Kraft van Ermel, MA Nederland-Rusland Centrum b.v. Antonius Deusinglaan 2 9713

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Filosofen kwamen bij elkaar om te praten over hoe de samenleving eruit moest komen te zien. Deze beweging heette de Verlichting.

Filosofen kwamen bij elkaar om te praten over hoe de samenleving eruit moest komen te zien. Deze beweging heette de Verlichting. Geschiedenis aantekeningen 07-09-2011 t/m 11-10-2011 07-09-2011 Voor de Franse Revolutie was/ waren er: - een absolute monarchie - economische crisissen (Marie-Antoinette gaf teveel uit) - een standensamenleving

Nadere informatie

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen columbus brengt het beste uit twee werelden samen lesbrief HAVO/V leerjaa WO r3 Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika columbus Inleiding Deze zomer vindt het WK voetbal plaats in Zuid-Afrika. Allerlei

Nadere informatie

De Sovjet-Unie (9.3) Tijd van wereldoorlogen De Sovjet Unie.

De Sovjet-Unie (9.3) Tijd van wereldoorlogen De Sovjet Unie. De Sovjet-Unie (9.3) Onderzoeksvraag: Kenmerkende aspecten: Waardoor kreeg Rusland een communistische regering en hoe werd het land een totalitaire staat. Het in praktijk brengen van totalitaire ideologieën

Nadere informatie

Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 2 De Eerste Wereldoorlog Oriëntatie

Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 2 De Eerste Wereldoorlog Oriëntatie Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 2 De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 Oriëntatie 1 Omdat hun zoon en broer als soldaat gesneuveld is tijdens de oorlog. 2 Sterven voor het vaderland, Duitsland.

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen Tijdvak 9 Toetsvragen 1 De Eerste Wereldoorlog brak uit naar aanleiding van een moordaanslag in Serajewo. Maar lang daarvoor groeiden er al tegenstellingen waarbij steeds meer landen werden betrokken.

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2016 tijdvak 2 woensdag 22 juni 13:30-16:30 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 72 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Historisch overzicht vanaf 1900 2p 16 Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel nieuwe wapens op grote schaal toegepast. Dit werd mogelijk gemaakt door technische ontwikkelingen. Geef van deze nieuwe

Nadere informatie

DE KORTE TWINTIGSTE EEUW 1914-1991

DE KORTE TWINTIGSTE EEUW 1914-1991 DE KORTE TWINTIGSTE EEUW 1914-1991 Franky Bostyn, Tom Simoens, Frank Hosten DE KORTE TWINTIGSTE EEUW 1914-1991 Sporen van drie oorlogen in het West-Vlaamse Heuvelland D/2014/45/324 ISBN 978 94 014 1896

Nadere informatie

De Duitse buitenlandse politiek

De Duitse buitenlandse politiek De Duitse buitenlandse politiek 1933-1939 Presentation by Mr Young Jouw taak Jij bent adviseur in buitenlandse politiek Het is jouw taak de leiders van de Nazi s te adviseren. Jij krijgt een aantal problemen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945)

DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945) DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945) H.9 Giftige gassen, ploffende bommen Tijdvak: Tijd van de Wereldoorlogen Periode: Moderne Tijd Oriëntatie De acht kenmerken van het tijdvak: 1. Het voeren van

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II Historisch overzicht vanaf 1900 14 maximumscore 2 Kaart A: 1 (= 1900-1914) 1 Kaart B: 2 (= 1919-1937) 1 15 maximumscore 2 Afbeelding 1 verwijst naar het bondgenootschap tussen Duitsland en Oostenrijk-Hongarije

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Samenvatting H2 2: Fascisten NSDAP machtigingswet totalitaire staat concentratie kampen indoctrinatie

Samenvatting H2 2: Fascisten NSDAP machtigingswet totalitaire staat concentratie kampen indoctrinatie Samenvatting H2 2: Terwijl de onvrede groeide in de Republiek van Weimar en de communisten, de conservatieven en de socialisten elkaar niet konden luchten of zien, begonnen een paar mannen een eigen politieke

Nadere informatie

Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888

Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888 Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888 Ook bekend als Willem I (volledige naam: Willem Frederik Lodewijk, Duits: Wilhelm Friedrich Ludwig) van het Huis Hohenzollern, was

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie