Natuurherstel in Duinvalleien

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuurherstel in Duinvalleien"

Transcriptie

1 Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen

2 Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie, organische stof opbouw en successie snelheid Problemen in huidige duinbeheer Voorbeelden van natuurherstel (hydrologisch herstel +plaggen) Meer natuurlijker alternatieven Toekomstverwachting (korte termijn)

3 Hydrologisch systeem van een duingebied Zoet water is lichter dan zout water Daardoor opbolling van de grondwaterstand in het centrum Daardoor stroming van grondwater naar de randen.

4 Hydrologische systeem van een duinvallei

5 Doelsoorten voor natuurherstel: de meeste doelsoorten vereisen: ph>6 en organische stof<10%.

6 Vegetatie successie 5 jaar oud 10 jaar oud 20 jaar oud De Koegelwieck Terschelling 80 jaar oud

7 Successiesnelheid van de vegetatie is cruciaal voor instandhouding van natuurdoelen in duinvalleien Snelle successie: leeftijd pionier stadia is kort > weinig rode lijst soorten Langzame successie; leeftijd pionier stadia is lang > veel rode lijst soorten Snelheid van vegetatie successie wordt voornamelijk bepaald door opbouwsnelheid van organische stof in de bodem

8 % organic matter Lauwersmeerpolder 2 Koegelwieck 3Strandvlakte 4 Vuurtorenvallei 5Kapenglop 6 Gritjeplak Stapeling van organische stof Opbouw is langzaam in grondwatergevoede duinvalleien Lammerts et al Hoeveelheid organische stof (kg/m2 jaren

9 Pionier vegetatie op Texel stabiel gedurende 80 jaar Hoeveelheid organische stof (kg/m2 jaren Oeverkruid (Littorella uniflora)

10 Stapeling van organische stof Opbouw is langzaam in grondwatergevoede duinvalleien Lammerts et al Soil organic matter (kg/m²) References Data from Jones et al., 2008 Het Oerd - brackish part Successional age (years)

11 Stapeling van organische stof Opbouw is langzaam in grondwatergevoede duinvalleien Lammerts et al Soil organic matter (kg/m²) References Data from Jones et al., 2008 Het Oerd - brackish part Successional age (years)

12 Rol van het hydrologische systeem Hydrologie kan pionier stadia gedurende vele decennia stabiliseren. Elke verandering in het lokale hydrologische systeem geeft aanleiding tot een versnelde successie Hetgeen weer aangepast beheersmaatregelen noodzakelijk maakt (maaien, plaggen etc), en dat kost geld.

13 Problemen van het huidige duinbeheer Verdroging Stikstof depositie Verhindering van natuurlijke processen

14 Kapenglop Schiermonnikoog: 1952 Kapenglop Schiermonnikoog: 2008

15 Geen diversiteit

16 Verhinderen van Natuurlijke processen

17 Terschelling 2003: Bosplaat en Cupidopolder

18 Groene strand op Schiermonnikoog

19 Veel stuifdijken beschermen natuurgebieden tegen de invloed van de zee; En verhinderen daarmee natuurlijke duinvormende processen

20 Ecologische problemen Natura 2000 doelstelling Huidige situatie

21 Ecologische problemen Natura 2000 doelstelling Huidige situatie

22 Herstelprojecten langs de kust (n>100) Moksloot (Texel) Koegelwieck (Terschelling) Meinderswaal Vallei, (Goerree) Vroongronden, (Schouwen)

23 Moksloot vallei Texel

24 Moksloot vallei Texel Moksloot valley on Texel Anagallis tenella 1993

25 Moksloot vallei Texel

26 Waar laten we het plagmateriaal?

27 Moksloot vallei Texel Oppervlaktewater gevoed

28 Moksloot vallei Texel Grondwater gevoed

29 Monitoring successie Vegetatie werd gemonitored in permanente kwadraten van 10 x 10m

30 Plaggen in de Koegelwiek op Terschelling Experimenten jaar jaar jaar jaar

31 Koegelwieck 25 Aantal Rode Lijstsoorten Snel succes Snelle achteruitgang jaren

32 Meinderswaal vallei 5 m CaCO3 < 2%

33 Meinderswaal vallei Plaggen 25 rode lijst soorten jaren

34 Vroongronden

35 Vroongronden 1995 Plaggen op Schouwen, Zeeland Cascade van valleien Hydrologie is sub-optimaal Perspectieven zijn OK, ph(h 2 O) Grondwaterstand Ontkalkingsfront (CaCO 3 <0.25 %)

36 Vroongronden 1995 Plaggen op Schouwen Doelsoorten zijn nog schaars Zaad bank? Verspreiding beperkt rode lijst soorten jaren

37 Synthese Herstelmaatregelen Zaadbank dynamiek Verspreidings mechanismen Toenemende productiviteit Regional species pool Local species pool Zaadbank Geen zaadbank Maaien Maaien Maaien Aantal Rode Lijstsoorten tijd

38 Conclusies Hydrologie OK? Zaadbank OK? Relict populaties OK? Verspreidings mechanismen OK? Dan is plaggen OK! En zo niet, spaar je geld!

39 Meer natuurlijke alternatieven: Dynamisch kustbeheer Met Dynamisch Kustbeheer wordt het aangevoerde zand door natuurlijke krachten (wind en water) over de kust verdeeld.

40 Strand Duin

41 Zoet-zout

42 Wash-over

43 stuivende duinen onbegroeid strand Schiermonnikoog nu vergrast duin zandige kopjes in kwelder jonge kwelder oude lage kwelder vergraste kwelder knopbiesvegetatie

44 stuivende duinen onbegroeid strand Schiermonnikoog met washover vergrast duin zandige kopjes in kwelder jonge kwelder oude lage kwelder vergraste kwelder knopbiesvegetatie

45 stuivende duinen onbegroeid strand Schiermonnikoog met washover vergrast duin zandige kopjes in kwelder jonge kwelder oude lage kwelder vergraste kwelder knopbiesvegetatie

46 Duinen weer laten stuiven Noordvaarder Terschelling

47 Conclusies Met het oog op klimaatsveranderingen, is het niet verstandig om de natuur in te dammen als dit voor de veiligheid niet noodzakelijk is. Voor veel bedreigde soorten is dynamisch kustbeheer een noodzaak

48 Dynamisch kustbeheer geeft een eiland de mogelijkheid om mee te groeien met zeespiegelrijzingen. Europese wetgeving schrijft voor dat we daar op zijn minst over moeten nadenken! En dan op basis van mogelijkheden overleggen met alle betrokkenen.

49 Toekomst verwachting (korte termijn) Henk Bleker (Staatssecretaris landbouw) gaat zeggen: Onze modellen voorspellen dat de stikstof depositie afneemt (halve leugen) De duinecosystemen zijn nu niet gevoelig meer voor hoge stikstofdepositie (halve leugen) Meer natuurlijk = niets meer doen (halve leugen) We hoeven geen geld meer in het ecologisch duinbeheer te stoppen (hele leugen)

50 Dank U

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Ab Grootjans, Rijksuniversiteit Groningen/ Radboud Universiteit Nijmegen E-mail; A.P.Grootjans@rug.nl Groenknolorchis

Nadere informatie

Programma 4: Dynamische eilanden

Programma 4: Dynamische eilanden Programma 4: Dynamische eilanden De Nederlandse Waddeneilanden liggen verankerd in de zee. Stuif- en andere dijken maken dat ze geen kant op kunnen. Wind, water en stuivend zand hebben nauwelijks invloed

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid Dynamisch kustbeheer Erna Krommendijk Milieufederatie Noord-Holland Programma veldbezoek 15 november 2013 Welkom / introductie Veldbezoek met diverse toelichtingen Lunch Wensen en kansen in deelgebieden:

Nadere informatie

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin landschap van de eeuwige jeugd Wie gericht gebruik maakt van de dynamische krachten van zee, wind en zand in de kuststrook, bevordert een veilige

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer

Dynamisch kustbeheer Dynamisch kustbeheer Terugblik: Wat wilde STOWA ook al weer? Strategienota Koers 2009-2013 van de STOWA heeft kust op de agenda. Veel vragen vanuit beheerders over de praktijk: Hoe ga ik om met bunkers

Nadere informatie

Eindexamen biologie pilot vwo I

Eindexamen biologie pilot vwo I West-Europese duinvalleien bedreigd Natte kalkrijke duinvalleien met hun typische plantengemeenschappen worden steeds zeldzamer, niet alleen in Nederland maar in heel West-Europa. Dit komt niet alleen

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Moniek Löffler (Bureau Landwijzer), Petra Goessen (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier), Tycho Hoogstrate (PWN), Bert

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van

Nadere informatie

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 Notitie Ontwikkelingen kustvak paal 15-20 op Terschelling Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 In deze notitie worden enkele belangrijke aspecten van het

Nadere informatie

Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS)

Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van de avond 20.05-20.20 uur Het wat en waarom

Nadere informatie

De zoute inval. Het Groene Strand Herstel zilte invloed

De zoute inval. Het Groene Strand Herstel zilte invloed 01 De zoute inval Het Groene Strand Herstel zilte invloed Het Groene Strand is een langgerekte vallei tussen twee zeerepen aan de westkant van Terschelling. In het midden van de vallei loopt een geul die

Nadere informatie

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Beleidslijn kust 2015 Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toelichting op de legenda 5 3 Kaart soorten dynamiek kust 15 4 Kaart soorten dynamiek kust + Natura 2000 22 Colofon / Bronnen

Nadere informatie

Metro & De Volkskrant van mei. Veiligheid; versterking van de kustzone

Metro & De Volkskrant van mei. Veiligheid; versterking van de kustzone Metro & De Volkskrant van mei Project Thema DWKPrgr 418 Duurzame kust- en estuariene natuur Noordzee en kust Pieter Slim Diana Prins & Sona Prakash Overzichtkaart Nederland DE RAMP, februari 1953 Natuur

Nadere informatie

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

Tijdelijke Natuur : win-win

Tijdelijke Natuur : win-win Utrecht - 21 februari 2016 Tijdelijke Natuur : win-win Albert Vliegenthart Green Deal Tijdelijke Natuur Ontheffing Flora en Faunawet: voor het laten ontstaan en weer verwijderen van beschermde soorten

Nadere informatie

Stuivende kustduinen: illusie of werkelijkheid?

Stuivende kustduinen: illusie of werkelijkheid? Stuivende kustduinen: illusie of werkelijkheid? Verstuiving van zand is het proces waardoor kustduinen ontstaan danwel zijn ontstaan. Als je vanuit de ruimte naar de (Nederlandse) kustduinen van dit moment

Nadere informatie

Gebiedswijzer De Bruuk

Gebiedswijzer De Bruuk Programmatische Aanpak Stikstof Gebiedswijzer De Bruuk Nederland heeft ruim 160 natuurgebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de andere landen van de Europese Unie werkt Nederland zo aan

Nadere informatie

Aquatische ecologie. Module 1: Ecologische principes van watersystemen. Lesdag 1. drs. M. Maessen (Grontmij)

Aquatische ecologie. Module 1: Ecologische principes van watersystemen. Lesdag 1. drs. M. Maessen (Grontmij) lesdag onderwerp docent(en) Module 1: Ecologische principes van watersystemen Lesdag 1 Ochtend - Watersysteem - Van mondiaal tot lokaal - Kringlopen en balansen - Hydrologische kringloop - Relatie grondwater

Nadere informatie

Alle dieren zijn gelijk maar sommige dieren zijn meer gelijk dan andere De Nauwe korfslak in de Nederlandse duinen. Jaap de Boer Stichting ANEMOON

Alle dieren zijn gelijk maar sommige dieren zijn meer gelijk dan andere De Nauwe korfslak in de Nederlandse duinen. Jaap de Boer Stichting ANEMOON Alle dieren zijn gelijk maar sommige dieren zijn meer gelijk dan andere De Nauwe korfslak in de Nederlandse duinen Jaap de Boer Stichting ANEMOON Inhoud Stichting ANEMOON De Nauwe korfslak Oorzaken achteruitgang

Nadere informatie

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen Fauna in de PAS Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen De Programatische Aanpak Stikstof Natuurdoelen en economische ontwikkelingsruimte 1600

Nadere informatie

Kernteam overleg. Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016

Kernteam overleg. Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016 Kernteam overleg Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016 1 Hoe zat het ook al weer met de neerslaglens Duinen Een grondwaterstand van 1m boven drainageniveau resulteert in 42m zoete bel eronder. Perceel

Nadere informatie

Bodems in een veranderend(natuur) landschap

Bodems in een veranderend(natuur) landschap Bodems in een veranderend(natuur) landschap door de ogenvan eengeograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen& Kenniscentrum Landschap e.w.meijles@rug.nl Foto: Koopman

Nadere informatie

Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur

Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur Het landschap als randvoorwaarde voor stuifzand natuur Onderzoek stuifzandprocessen in relatie tot beheer 20-06-2013, Michel Riksen Inhoud Inleiding stuifzand als geomorfologische eenheid Onderzoek stuifzand

Nadere informatie

Document PAS-analyse Herstelstrategieën

Document PAS-analyse Herstelstrategieën Document PAS-analyse Herstelstrategieën voor Vlieland* 1 Auteurs : J. Meijer, ecoloog DLG, G. Vriens, medewerker gebiedsontwikkeling DLG, i.s.m. E.J. Lammerts, ecoloog SBB * Deze PAS-gebiedsanalyse voor

Nadere informatie

Heidevegetaties op golfbanen. Presentatie:

Heidevegetaties op golfbanen. Presentatie: Presentatie: Bodemtypen Vegetatietypen Beheer Bedreigingen Onderhoud en aanleg Fauna 2:43 Mogelijkheden om heide en heischrale graslandvegetaties te creëren op golfbanen Bodemtype Waterhuishouding: droog/vochtig

Nadere informatie

Kop van Schouwen in beweging

Kop van Schouwen in beweging Een volledig dichtgegroeide uitgestoven laagte in de Meeuwenduinen. Kop van Schouwen in beweging LIFE Duinen: Staatsbosbeheer herstelt dynamiek met EU-geld Han Sluiter en Kees van der Meer Op de kop van

Nadere informatie

Een onderzoek naar de mogelijkheden voor meer natuurlijke ontwikkelingen in het kustgebied

Een onderzoek naar de mogelijkheden voor meer natuurlijke ontwikkelingen in het kustgebied Ontwikkeling van zoetzoutgradiënten met en zonder dynamisch kustbeheer Een onderzoek naar de mogelijkheden voor meer natuurlijke ontwikkelingen in het kustgebied Ab Grootjans (EGG; Stichting ERA) Pieter

Nadere informatie

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN

EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN Samenvatting INTRODUCTIE Een groot deel van het landoppervlak op aarde is bedekt met graslanden en deze worden doorgaans door zowel inheemse diersoorten als door vee begraasd. Dit leidt vaak tot een zeer

Nadere informatie

Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland. Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust

Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland. Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust OBN-deskundigenteam Duin & Kust 5 inhoudelijke adviseurs beheerorganisaties (Nm, SBB, drinkwaterbedrijven),

Nadere informatie

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur?

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Ralf Verdonschot 26 juni 2014 ralf.verdonschot@wur.nl Inhoud 1. Wat maakt de levensgemeenschap van brakke wateren waardevol? 2.

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Indeling presentatie. Onderzoeksvragen (I) Onderzoeksvragen (II) Hypothese

Indeling presentatie. Onderzoeksvragen (I) Onderzoeksvragen (II) Hypothese De effecten van zout water intrusie vanuit de Dintel in het oppervlakteen grondwatersysteem Masteronderzoek Hydrologie Irene Lugten (Universiteit Utrecht) 19 december 2012 Begeleiders: Gualbert Oude Essink

Nadere informatie

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Periode 2016-2022 Versie: juni 2015 Concept Ontwerp Beheerplan Terschelling Pagina 2 van 376 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Versie: juni 2015 Auteurs:

Nadere informatie

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud Tussenresultaten 2011-2015 De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud De Zandmotor In 2011 is voor de kust van Ter Heijde en Kijkduin De Zandmotor aangelegd: een grote kunstmatige zandbank in

Nadere informatie

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen 1. Status Habitatrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof. Rottige Meenthe en Brandemeer

Programmatische Aanpak Stikstof. Rottige Meenthe en Brandemeer Programmatische Aanpak Stikstof Rottige Meenthe en Brandemeer Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma

Nadere informatie

Model 1, Kust. 1 Intro

Model 1, Kust. 1 Intro Model 1, Kust 1 Intro Het gidsmodel Kust beschrijft de Nederlandse duinenkust, het overgangsgebied tussen land en zee. Duinenkusten komen voor langs de hele Noordzeekust, van de Waddeneilanden tot de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Geef korte antwoorden op onderstaande vragen (gebruik volgend vel papier), ca. 5 min. per vraag. Noordzee Waddenzee zee niveau zee niveau ca. 1 km 1 m Figuur 1. Schematische

Nadere informatie

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan De Topnatuur van Ameland Natura 2000 beheerplan 1 Voorwoord Europeeske topnatuer en dat is Ameland! Het hoort bij het natuurnetwerk Natura 2000. Dit netwerk ligt in heel Europa en Ameland is daar onderdeel

Nadere informatie

Projectnummer: B Opgesteld door: Beno Koolstra. Ons kenmerk: :C. Kopieën aan: ARCADIS Dolf Logemann

Projectnummer: B Opgesteld door: Beno Koolstra. Ons kenmerk: :C. Kopieën aan: ARCADIS Dolf Logemann MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Zendmastweg 19 Postbus 63 9400 AB Assen Tel 0592 392 111 Fax 0592 353 112 www.arcadis.nl Onderwerp: Zicht op vergunbaarheid in verband met effecten op Duitse Waddeneilanden Assen,

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Toelichting voorlopig programma Presentatie technische briefing Vaste commissie voor LNV van de Tweede Kamer 30 september 2010 Waarom een Programmatische Aanpak Stikstof

Nadere informatie

Water- en waterbodem: de IJZERVAL

Water- en waterbodem: de IJZERVAL Water- en waterbodem: de IJZERVAL Processen Beheer: suppletie Effectiviteit Risico s Leon Lamers Onderzoekcentrum B-WareB Aquatische Ecologie & Milieubiologie IWWR, Radboud Universiteit Nijmegen Randvoorwaarde

Nadere informatie

Ab Grootjans, Erwin Adema, Camiel Aggenbach, Henk Everts & André Jansen

Ab Grootjans, Erwin Adema, Camiel Aggenbach, Henk Everts & André Jansen Foto 1. Plaggen van een duinvallei op Texel met op de voorgrond uittredend ijzerrijk grondwater (foto: Ab Grootjans). Ab Grootjans, Erwin Adema, Camiel Aggenbach, Henk Everts & André Jansen Restauratie

Nadere informatie

Statencommissie REW 1 februari KRW maatregelen rijkswateren

Statencommissie REW 1 februari KRW maatregelen rijkswateren Statencommissie REW 1 februari 2008 Kaderrichtlijn Water in Scheldestroomgebied KRW maatregelen rijkswateren Loes de Jong RWS Zeeland Projectbureau KRW Schelde Rijkswateren Zeeland Inhoud presentatie:

Nadere informatie

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Luc Lebbe Onderzoeksgroep Grondwatermodellering Vakgebied Geologie en Bodemkunde

Nadere informatie

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden

o 2 Legenda grevelingen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt water hoge dijken / diepe geulen verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden Noordzee binnen Legenda grevelingen hoge en / diepe geulen uitbreiden schelpdiervisserij met mosselteelt verruigde zoete vegetatie op oevers en eilanden stagnant zorgcomplexen Goeree versterken toerisme

Nadere informatie

uin- en kustlandschap

uin- en kustlandschap Nat Duin uin- en kustlandschap Grootjans, A., R. Slings, H. H Everts, M. M Nijssen & A. A van Haperen Algemene karakterisering en indeling In dit hoofdstuk bespreken we herstelmogelijkheden in duinvalleivegetaties

Nadere informatie

Titel van de presentatie 11-07-2012 16:24

Titel van de presentatie 11-07-2012 16:24 2 in relatie tot het grondwater Inhoud van de presentatie Geologische opbouw ondergrond Zeeland Opeenvolging van verschillende lagen Ontstaanswijze Sedimenteigenschappen Indeling ondergrond in watervoerende

Nadere informatie

Natura 2000 & PAS. Natura 2000 implementatie in Nederland

Natura 2000 & PAS. Natura 2000 implementatie in Nederland Natura 2000 & PAS Natura 2000 implementatie in Nederland Natura 2000 in Nederland 13-6-2016 Dia 2 Natura 2000 in Zeeland 13-6-2016 Dia 3 Natura 2000 in Zeeland Beschermd natuurmonument 13-6-2016 Dia 4

Nadere informatie

HOE WERKT DE PROGRAMMATISCHE AANPAK STIKSTOF (PAS)?

HOE WERKT DE PROGRAMMATISCHE AANPAK STIKSTOF (PAS)? HOE WERKT DE PROGRAMMATISCHE AANPAK STIKSTOF (PAS)? Ruimte maken voor economische ontwikkeling met behoud van de natuurdoelen van Natura 2000, het Europese beleid om natuur en biodiversiteit te beschermen.

Nadere informatie

De Peelvenen. Hoogveenherstel op het randje. Gert-Jan van Duinen en vele anderen

De Peelvenen. Hoogveenherstel op het randje. Gert-Jan van Duinen en vele anderen De Peelvenen Hoogveenherstel op het randje Gert-Jan van Duinen en vele anderen 1. Op de grens van Brabant en Limburg 2. Ontstaan rondom de Peelrandbreuk De Verheven Peel op de Peelhorst: hoog en nat De

Nadere informatie

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN Het zand dat tegen de oude basalten dijk is gestort, zal aangroeien en weer wegstromen, ophopen en weer verstuiven. Een grillig en dynamisch spel dat de Noordzeekust tussen Petten

Nadere informatie

Hoogveenherstel in de Groote Peel

Hoogveenherstel in de Groote Peel Hoogveenherstel in de Groote Peel Verslag veldwerkplaats Nat Zandlandschap 9 oktober 2009, De Groote Peel Inleiders: Gert-Jan van Duinen (Stichting Bargerveen/Afd. Dierecologie, Radboud Universiteit Nijmegen)

Nadere informatie

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Opdrachtgever: It Fryske Gea, Afdeling Natuurkwaliteit Olterterp Auteurs: Bureau Molenaar, Gytsjerk It Fryske Gea, Olterterp Versie:

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling

Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling duingebied Hoorn-Oosterend, Terschelling Samenstelling: JanSiem Rus (Bureau Hunzebreed) Chris Braat (Stichting FREE Nature) Februari 2010 Inhoudsopgave 1. Verandering

Nadere informatie

Stuifzanden: Herstel Beheer en Monitoring

Stuifzanden: Herstel Beheer en Monitoring Stuifzanden: Herstel Beheer en Monitoring Verslag veldwerkplaats ---droog zandlandschap Rozendaalse veld, 1 juni 2010 Inleiders: Michiel Riksen (WUR), Marijn Nijssen (Stichting Bargerveen), Nienke Moll

Nadere informatie

Aantasting in droge en natte duinen: dezelfde oorzaken, verschillende gevolgen?

Aantasting in droge en natte duinen: dezelfde oorzaken, verschillende gevolgen? Aantasting in droge en natte duinen: dezelfde oorzaken, verschillende gevolgen? Annemieke Kooijman 1, Ab Grootjans 2, Mark van Til 3 & Erik van der Spek 4 Foto M. Nijssen 1 Institute for Biodiversity and

Nadere informatie

Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk?

Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk? Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk? Conclusie Er zijn veel ontwikkelingen in het natuurbeleid sinds 2010 Er zijn aanpassingen doorgevoerd of noodzakelijk Natuurbeleid in

Nadere informatie

Uitmijnen: een bodemvriendelijke manier om bodems te verschralen.

Uitmijnen: een bodemvriendelijke manier om bodems te verschralen. Uitmijnen: een bodemvriendelijke manier om bodems te verschralen. Herstelmaatregel voor de toekomst? Afgegraven op zijn retour? Francisca Sival (Sival Advies & Onderzoek), Ineke Nusselder (provincie Gelderland)

Nadere informatie

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Bip+ Nationaal Park Schiermonnikoog nationaal park schiermonnikoog beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 2 3 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 voorwoord:

Nadere informatie

Voorts adviseren zij ten aanzien van de verschillende onderdelen van de nationale Visie Kust:

Voorts adviseren zij ten aanzien van de verschillende onderdelen van de nationale Visie Kust: Rapport Onderwerp Nationale Visie Kust Datum behandeling OIM 23 mei 2013 Kenmerk OIM-2013/104963 I. Aanleiding De deelnemers aan het OIM zijn op verschillende momenten en op verschillende wijzen betrokken

Nadere informatie

Kennemerland-Zuid. Gebiedsrapportage Natura 2000 gebied nr. 88. PAS-bureau

Kennemerland-Zuid. Gebiedsrapportage Natura 2000 gebied nr. 88. PAS-bureau PAS-bureau Gebiedsrapportage 2016 Natura 2000 gebied nr. 88 Kennemerland-Zuid Binnen het Programma Aanpak Stikstof staat het uitvoeren van de geplande bron- en herstelmaatregelen en het blijvend dalen

Nadere informatie

Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie

Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie Inhoud Deze nieuwsbrief... 2 Van belemmering naar doorgang: hoe een probleem een kans werd... 3 Kunnen we de Slufter anders beheren/de

Nadere informatie

In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs

In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs Buitenprogramma s op Texel De natuur op Texel is het hele jaar door een belevenis. Zeehonden kijken, sleepnetvissen

Nadere informatie

Document PAS-analyse Herstelstrategieën

Document PAS-analyse Herstelstrategieën Document PAS-analyse Herstelstrategieën voor Duinen Terschelling Auteurs : J. Meijer, ecoloog DLG, G. Vriens, medewerker gebiedsontwikkeling DLG, i.s.m. E.J. Lammerts, ecoloog SBB 06 december 2013 1 De

Nadere informatie

087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse

087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse 087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse Provincie Noord-Holland 18 mei 2015 Definitief rapport BD2825-103 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. RIVERS, DELTAS & COASTS Entrada 301 Postbus 94241 1090

Nadere informatie

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties

Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Uitgangssituatie Algemeen Zwart Water_Inrichting Schaapsen Diepbroek incl. sanering stortlocaties Projectnummer: 2009_015 Projectnaam: Zwart Water_Inrichting Schaaps- en diepbroek incl sanering stort 1

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Samenvatting van het rapport. Natura 2000 in Nederland

Veelgestelde vragen. Samenvatting van het rapport. Natura 2000 in Nederland Veelgestelde vragen Samenvatting van het rapport Natura 2000 in Nederland Het rapport Natura 2000 in Nederland van het Planbureau voor de Leefomgeving beantwoordt een aantal veelgestelde vragen. Het Regiebureau

Nadere informatie

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK!

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Verstuivingen in de duinen Verstuivingen in de kustduinen zijn een belangrijk proces waardoor weer nieuwe duinen en duinvalleien kunnen ontstaan en

Nadere informatie

Texel Landschappelijke ontwikkelingen

Texel Landschappelijke ontwikkelingen Texel Landschappelijke ontwikkelingen Een LIA-presentatie LIA staat voor: Landschappen ontdekken In een Aantrekkelijke vorm. Lia is ook de geograaf die zich gespecialiseerd heeft in de veranderende Noord-Hollandse

Nadere informatie

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout)

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout) Hoofdzaken Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog Informatiebijeenkomst juni 2014 (handout) Informatieavond Natura 2000 Schiermonnikoog Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog 3 juni 2014 Programma van

Nadere informatie

Hierdense Beek: building with nature in een Veluws beeksysteem. Peter van Beers Waterschap Vallei en Veluwe 3 maart 2016

Hierdense Beek: building with nature in een Veluws beeksysteem. Peter van Beers Waterschap Vallei en Veluwe 3 maart 2016 Hierdense Beek: building with nature in een Veluws beeksysteem Peter van Beers Waterschap Vallei en Veluwe 3 maart 2016 Overzicht presentatie Overzicht presentatie: 1. Systeem & gebied 2. Wat speelt er

Nadere informatie

Welkom bij de Informatieavond Engbertsdijksvenen. Donderdag 30 november 2017

Welkom bij de Informatieavond Engbertsdijksvenen. Donderdag 30 november 2017 Welkom bij de Informatieavond Engbertsdijksvenen Donderdag 30 november 2017 Inleiding Programma Onderhoudswerkzaamheden Staatsbosbeheer (Corné) Uitspraak Raad van State (Pieter) Stand van zaken en hoe

Nadere informatie

De beleidsopgave vanaf 1990

De beleidsopgave vanaf 1990 1 De beleidsopgave vanaf 1990 Kustzone Slufter in de duinenrij bij Bergen, bij (hoge) vloed kan zeewater in de eerste duinvallei binnenstromen. Dit biedt een geschikt milieu voor veel zeldzame (planten)soorten.

Nadere informatie

Gemeente Schiermonnikoog. Bestemmingsplan Buitengebied 2013

Gemeente Schiermonnikoog. Bestemmingsplan Buitengebied 2013 Gemeente Schiermonnikoog Bestemmingsplan Buitengebied 2013 VOORONTWERP Bestemmingsplan Buitengebied 2013 VOORONTWERP Inhoud Toelichting en bijlage Regels en bijlagen Verbeelding Separaat bijgevoegd: Natuurrapport

Nadere informatie

Samenvatting 203 Klimaatverandering leidt volgens de voorspellingen tot een toename van de mondiale temperatuur en tot veranderingen in de mondiale waterkringloop. Deze veranderingen in de waterkringloop

Nadere informatie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie Les met werkblad - topografie Doel: De leerlingen kennen na afloop de namen van de waddeneilanden en de volgorde waarin ze liggen. Ze kunnen enkele belangrijke plaatsen rond het waddengebied aanwijzen

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. In aanvulling op de definities in de Subsidieregeling onder 1.1, wordt in dit besluit verstaan onder:

PROVINCIAAL BLAD. In aanvulling op de definities in de Subsidieregeling onder 1.1, wordt in dit besluit verstaan onder: PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Fryslân. Nr. 6 5 juli 06 Besluit van Gedeputeerde Staten van Fryslân van juli 06 tot vaststelling van het openstellingsbesluit niet-productieve investeringen

Nadere informatie

Programmatische aanpak stikstof (PAS) Programmeren in de Zeeuwse context

Programmatische aanpak stikstof (PAS) Programmeren in de Zeeuwse context Programmatische aanpak stikstof (PAS) Programmeren in de Zeeuwse context Programmeren in de Zeeuwse Context Inhoud presentatie: De Zeeuwse context: Zeeland vs. Nederland/Vlaanderen Programmeren op 3 niveau

Nadere informatie

& 8 38 ! " # $ % " 9 5 5

& 8 38 !  # $ %  9 5 5 - $ " 2!"!# % ' ()*+,--./0 /0 / 1 *+,--./0 0 /+ 3 ) (4 ) 1 6 6 7 6 $ 1 1 ( 1 8 38! " # $ % " 9 ! " # $ $ % Verbetering visintrek Friese kust - : 3! - ; - -< -, % -, = -! /> -,? " $ ; %, /-1 / - ( @ @ Projectvoorstel

Nadere informatie

Natuurbeheer in de duinen Achtergronden bij de Natuurbalans 2005. M.N. van Wijk, M.E. Sanders, J.J. de Jong, M.P. van Veen

Natuurbeheer in de duinen Achtergronden bij de Natuurbalans 2005. M.N. van Wijk, M.E. Sanders, J.J. de Jong, M.P. van Veen Rapport 408763012/2006 Natuurbeheer in de duinen Achtergronden bij de Natuurbalans 2005 M.N. van Wijk, M.E. Sanders, J.J. de Jong, M.P. van Veen Contact: Martijn van Wijk MNP/Expertise Groep Wageningen

Nadere informatie

Factsheet: NLGW0015 Wadden Rijn-Noord

Factsheet: NLGW0015 Wadden Rijn-Noord Factsheet: NLGW0015 Wadden Rijn-Noord -DISCLAIMER- De informatie die in deze factsheet wordt weergegeven is bijgewerkt tot en met 25 april 2014. Deze factsheet dient gezien te worden als een werkversie

Nadere informatie

Hydrology (CT2310) dr. M. Bakker. Lezing Geohydrologie: grondwaterproblemen

Hydrology (CT2310) dr. M. Bakker. Lezing Geohydrologie: grondwaterproblemen Hydrology (CT2310) dr. M. Bakker Lezing Geohydrologie: grondwaterproblemen Geohydrologie, hoofdstuk 7 CT 2310 Henry Darcy Fountains of Dijon Mark Bakker Water Resources Section Civil Engineering, TU Delft

Nadere informatie

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust

Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Kennis voor een veilige kust Kustgenese 2.0 Zandige kust Het klimaat verandert. De bodem daalt. Dat heeft gevolgen voor de manier waarop we omgaan met de Nederlandse kust. Om de veiligheid

Nadere informatie

Memo. Stuurgroep Zandmotor. resultaat nadere uitwerking alternatieven Zandmotor en voorstel voorkeursalternatief

Memo. Stuurgroep Zandmotor. resultaat nadere uitwerking alternatieven Zandmotor en voorstel voorkeursalternatief Memo Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Water Contact mw E van Dam T 070-441 66 14 e.van.dam@pzh.nl Datum Aan Stuurgroep Zandmotor Kopie aan Onderwerp resultaat nadere uitwerking alternatieven Zandmotor

Nadere informatie

Duinen met Hippophaë rhamnoides (H2160) Verkorte naam: Duindoornstruwelen

Duinen met Hippophaë rhamnoides (H2160) Verkorte naam: Duindoornstruwelen Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. Duinen met Hippophaë rhamnoides

Nadere informatie

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in de duinen sinds ~1900 Menselijke invloed sterk vergroot, vooral door vastlegging Doel: vergroten

Nadere informatie

Effectiviteit KRW maatregelen. Halen we met de geplande maatregelen de ecologische doelen?

Effectiviteit KRW maatregelen. Halen we met de geplande maatregelen de ecologische doelen? Effectiviteit KRW maatregelen Halen we met de geplande maatregelen de ecologische doelen? 1 Maatregelen Kaderrichtlijn Water Kwaliteit Doelstelling Beleidstekort Maatregelen 2 Welke maatregelen worden

Nadere informatie

Herstelstrategie H2190A: Vochtige duinvalleien (open water)

Herstelstrategie H2190A: Vochtige duinvalleien (open water) Herstelstrategie H2190A: Vochtige duinvalleien (open water) Adams, A.S.,, E. Brouwer & N.A.C. Smits Leeswijzer Dit document start met de kenschets uit het profieldocument (paragraaf 1) en geeft daarna

Nadere informatie

Houd de regie bij gedwongen bedrijfsverplaatsing! De juridische aspecten. VAB Scherpenzeel, 27 september 2016

Houd de regie bij gedwongen bedrijfsverplaatsing! De juridische aspecten. VAB Scherpenzeel, 27 september 2016 Houd de regie bij gedwongen bedrijfsverplaatsing! De juridische aspecten VAB Scherpenzeel, 27 september 2016 Redenen voor onteigening en door wie? Verwerving door de overheid ( ) PAS De regeling Periode

Nadere informatie

NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL

NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL NATUURHERSTEL OP DE GRADIËNT VAN VEEN NAAR STUIFZAND Infoavond Stedenbouwkundige vergunningsaanvraag actie C1: landduinherstel Planning infoavond 19.00 u Ontvangst 19.10 u

Nadere informatie

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap.

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Wandelnetwerk Noord-Holland Uit de brand Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Tekst en foto s: Joop Duijs D at schiet niet op' bromt een pensionado

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

Kalmthoutste heide. Yves Adams

Kalmthoutste heide. Yves Adams Kalmthoutste heide Yves Adams Milieuthema s Deel IV # Inleiding Myriam Dumortier 1 01 De milieuthema s in de natuurrapportering De delen I, II en III van het Natuurrapport behandelen de toestand van de

Nadere informatie

*PDOC01/206455* PDOC01/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 'S-GRAVENHAGE

*PDOC01/206455* PDOC01/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag

Nadere informatie

Building with Nature: maatregelen In vogelvlucht

Building with Nature: maatregelen In vogelvlucht Building with Nature: Ecologische effecten van kleinschalige Building with Nature maatregelen In vogelvlucht Bart Brugmans 20 september 2016 Opgenomen in nieuwe Waterbeheerplan Effectievere inzet middelen

Nadere informatie

Monitoring bodemdaling Ameland. Grote rapportage 2011

Monitoring bodemdaling Ameland. Grote rapportage 2011 Monitoring bodemdaling Ameland Grote rapportage 2011 Voorspellingen Geomorfologie, Wad, Kwelders en Duinen Geschiedenis vanaf 1986 Luchtfoto van centrum bodemdalingsgebied Prognoses Bodemdaling Prediction

Nadere informatie