Programma 4: Dynamische eilanden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Programma 4: Dynamische eilanden"

Transcriptie

1 Programma 4: Dynamische eilanden De Nederlandse Waddeneilanden liggen verankerd in de zee. Stuif- en andere dijken maken dat ze geen kant op kunnen. Wind, water en stuivend zand hebben nauwelijks invloed meer op de duinen en kwelders. Niet alleen de natuur, ook de veiligheid is gebaat bij meer dynamiek, immers: zonder aanzanding kunnen de buitendijkse gebieden onvoldoende meegroeien met een versnelde zeespiegelstijging. Met behulp van het Waddenfonds willen de natuurbeheerders de natuur op de eilanden en de Noordkop van Noord- Holland weer nieuw leven inblazen. Daartoe moeten er weer zandverstuivingen ontstaan, en vanuit de Noordzee moet het water weer af en toe tussen de duinen door de kwelders kunnen overstromen. De prachtige stranden, de duinen en de kwelders maken van de Waddeneilanden en de Noordkop een bijzonder natuurgebied. Ook het traditionele cultuurlandschap is uniek in de wereld. Het cultuurland komt in dit programma Dynamische Eilanden echter niet aan bod. Dit programma focust juist op de grootschalige natuurlijke processen, die op de eilanden zo uniek zijn. De Waddeneilanden zijn het resultaat van het eeuwige spel van wind, water en zand. Van nature bestaat een Waddeneiland uit een aantal vaste elementen, die we op elk eiland terugvinden. Zo liggen op een eiland bijvoorbeeld altijd één of meerdere duinbogen - hoger gelegen duingebieden - waar vaak een dorp in de binnenduinrand is gelegen. Ten zuiden van de duinboog ontwikkelde zich oorspronkelijk een kweldergebied, ten oosten lag meestal een grote washover, een laagte die vanaf het Noordzeestrand het binnenland inliep. Bij extreem hoog stormwater stroomde het water daarlangs over het eiland tot in de Waddenzee. Nog verder van de bewoonde wereld naar het oosten treffen we de staart van het eiland, dat aan de noordzijde bestaat uit duinen vaak met kleine washovers - en aan de zuidzijde uit kwelders. Op Ameland zien we, bijvoorbeeld, drie duinbogen (Hollum-

2 Ballum; Nes-Buren; het Oerd) en twee washovers en een eilandstaart. De westelijke washover is de Keeg, tegenwoordig hermetisch afgesloten door (stuif)dijken. Ook in de Noordkop van Noord-Holland vinden we nog delen van dergelijke elementen terug. Hier lagen vroeger immers de waddeneilanden Huisduinen en t Ooghe, onderling gescheiden door het zeegat het Heersdiep. Belang van de Waddeneilanden De Waddeneilanden staan bekend om hun dynamiek, het weidse landschap en de karakteristieke flora en fauna. In een natuurlijke situatie zorgen wind en water voor een dynamisch strand en duinlandschap. De duinen, het strand en de kwelders vormen voor tal van planten en dieren het enige leefgebied, waardoor er veel bijzondere soorten voorkomen. Uitgesproken soortenrijk zijn de jonge, kalkrijke natte duinvalleien, waar planten als parnassia en knopbies groeien. Niet voor niets valt vrijwel het gehele duin- en kweldergebied van de Waddeneilanden onder de internationale bescherming van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. Toestand van de Waddeneilanden De oorspronkelijke dynamiek op de eilanden en de Noordkop is grotendeels aan banden gelegd. De vele stuifdijken blokkeren de natuurlijke ontwikkeling. Zo zijn de duinbogen van Ameland via stuifdijken verbonden, hetzelfde geldt voor de eilanden Huisduinen en t Ooghe bij Den Helder. Door de duinen vast te leggen, groeiden ze dicht en verdwenen de zeldzame pioniervegetaties. De duinen verouderen, waardoor de broedgebieden van typische duin- en kustvogels langzamerhand verdwijnen. Over de hele linie staan de soorten van de kust, zeereep en duinen onder druk. Afgenomen zijn onder meer de grauwe en blauwe kiekendief, de grauwe klauwier, de duinpieper en de tapuit. De tapuit nam de afgelopen veertig jaar zelfs met 85 procent af, de grauwe klauwier is verdwenen. Oorzaken zijn een gebrek aan dynamiek, de vergrassing door zure regen, de verstoring door recreatie en de verdroging door de aanleg van sloten en de grondwaterwinning. Een ander probleem waar duinen en kwelders op de eilanden mee kampen, is ironisch genoeg een gebrek aan menselijk ingrijpen. Vroeger werden de duin- en kweldergebieden intensief gebruikt voor beweiding en het winnen van helm voor dakbedekking. Het stopzetten van deze activiteiten en het gebrek aan verjongende dynamiek werkt de veroudering in de hand. Doelen Met het programma Dynamische eilanden wil de natuurbescherming op de waddeneilanden en in de Noordkop van Noord-Holland de sturende, natuurlijke

3 processen zoveel mogelijk herstellen. De eilanden moeten robuuster en dynamischer worden, ook om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Herstelmaatregelen De Nederlandse natuurbescherming grijpt het Waddenfonds aan om een transitie op gang te brengen naar een duurzaam waddengebied. Het Waddenfonds biedt op de Waddeneilanden een kans om fundamentele doorbraken te realiseren. Acht natuurorganisaties slaan hiervoor de handen ineen. Eind 2005 presenteerden ze het waddenherstelplan Het Tij Gekeerd, een strategische visie voor investeringen in het waddengebied. In het voorjaar van 2007 verscheen het vervolg. Onder de titel Het Tij Geleerd ontwikkelden de natuurorganisaties samen met veertien onderzoeksinstellingen een samenhangend programma voor natuurherstel en kennisontwikkeling. Dynamische eilanden is één van de programma s. De permanente samenwerking tussen natuurbescherming en wetenschap zorgt voor verdieping van de kennis van het waddenecosysteem, en maakt dat keuzes voor herstelmaatregelen gefundeerd worden gemaakt. Voor het programma Dynamische eilanden voert een expertteam sinds 2006 verkenningen uit naar de mogelijkheden. Het team bestaat onder meer uit deskundigen van Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, It Fryske Gea, de Waddenvereniging, het Rijksinstituut voor Kust en Zee, het Waterloopkundig Laboratorium te Delft en de universiteiten van Groningen, Wageningen en Utrecht. De veroudering van de natuur door een gebrek aan menselijk ingrijpen weet de natuurbescherming nog steeds te compenseren met beheermaatregelen als plaggen, maaien en beweiden, maar dit gaat steeds moeizamer. Uit de verkenningen blijkt dat kleinschalige ingrepen niet afdoende zijn om de achteruitgang van de natuurkwaliteit te stoppen. De grote elementen, waaruit de eilanden van nature bestaan, en de bijbehorende dynamiek, staan in dit programma centraal. Het in ere herstellen van deze elementen en de natuurlijke processen zal de natuurkwaliteit duurzaam verbeteren. Op de Waddeneilanden en in Noord-Holland liggen grote kansen voor herstel. Eén van de meest kansrijke ingrepen is het maken van openingen in de stuifdijk. Een voorbeeld ligt op Schiermonnikoog, waar het zeewater én het sediment ter hoogte van kilometerpaal 8,5 bij vloed onbekommerd het eiland zou kunnen binnenstromen. Dergelijke restauratie van de oorspronkelijke toestand stimuleert de natuurlijke dynamiek. Het zeewater verjongt de duinen, het zand stroomt mee naar binnen of gaat

4 stuiven en zo krijgen pionierplanten de kans om te groeien. Kansrijke locaties voor het restaureren van washovers liggen met name op de onbewoonde delen van de eilanden, onder meer op de Boschplaat op Terschelling en het oostelijke deel van Ameland en Schiermonnikoog. Het deskundigenteam heeft inmiddels voor alle Waddeneilanden de kansrijke herstelmaatregelen van grootschalige elementen in kaart gebracht. Ten noorden van de Kroon s Polders op Vlieland blijkt het bijvoorbeeld mogelijk om het duincomplex van de Meeuwenduinen te versterken. Samen met de Kroon s Polders, die meer in verbinding komen te staan met de Waddenzee, kan een nagenoeg natuurlijke duinboog worden hersteld. Naast een uniek element in de hele Waddenzee (overal zijn de duinbogen bewoond), zou dit leiden tot het ontstaan van de grootste kwelder van de westelijke Waddenzee. Uiteraard staat alle projecten de veiligheid voorop. Een dynamischer kustbeheer, dat verstuiving en washovers van duinen en kwelders toestaat, brengt de veiligheid niet in het geding. Integendeel zelfs. Een meer dynamisch systeem heeft meer veerkracht, en kan daardoor de zeespiegelstijging beter bijbenen. Een washover-ontwikkeling betekent immers dat de kwelder periodiek zand aangevoerd krijgt uit de Noordzee. Een washover draagt zo bij aan de inrichting van de Waddenzee als klimaatbuffer. Hetzelfde geldt voor zand dat landinwaarts stuift: achterliggende binnendijkse gebieden krijgen op die manier een grotere veiligheidsmarge. Projecten Dynamische Eilanden Voor het Programma Dynamische Eilanden dienen de acht natuurorganisaties onderstaande projecten in bij het Waddenfonds. Per project zijn de betrokken organisaties en de benodigde investering uit het Waddenfonds aangegeven. Om het pad voor de komende jaren uit te stippelen, formuleren de deskundigen in het expertteam onderzoeksvragen, zoeken ze naar projecten die kansrijk en sturend zijn en zorgen ze dat de juiste meetgegevens op tafel komen. In de meeste gevallen is het niet mogelijk om grootschalige elementen als een duinboog of een washover in één keer te realiseren. Neem het project De Keeg op Ameland. Waar nu polder De Keeg ligt, lag vroeger de Noorderslenk. Een restant van deze slenk is in de polder nog aanwezig. De eerste fase van het project betreft het nemen van waterhuishoudkundige maatregelen, vismigratievoorzieningen en een ecoduct. Pas in een latere fase kan de invloed van zout water in de slenk worden versterkt. In de Noordkop van Noord-Holland is de ruimte voor ingrepen nog beperkter. De duinen liggen er ingeklemd tussen de zee, enkele dorpen en de landbouwgronden.

5 Desondanks zijn rond Den Helder nog goede mogelijkheden om meer ruimte te geven aan de oorspronkelijke processen en daarmee de relatie tussen de duinen, het binnenduingebied en de Waddenzee te versterken. Alle projecten besteden in eerste instantie aandacht aan voorlichting en communicatie. Het verkrijgen van draagvlak is nodig om de bevolking mee te krijgen in de gedachte dat het zoute water en het stuivende zand meer ruimte moeten krijgen en dat dit veelal voor de buitendijkse gebieden één van de weinige manieren is om deze niet te laten verdrinken. Sommige projecten vergen specifieke studies op het gebied van veiligheid, morfologie, ecologie en monitoring. Inmiddels ligt een gedetailleerde studie voor de verdere ontpoldering van de Kroon s Polders op Vlieland en een veiligheidsstudie voor de Boschplaat op tafel. In 2007 worden deze studies al verder uitgediept.

Natuurherstel in Duinvalleien

Natuurherstel in Duinvalleien Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? A.P.Grootjans@rug.nl 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,

Nadere informatie

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin landschap van de eeuwige jeugd Wie gericht gebruik maakt van de dynamische krachten van zee, wind en zand in de kuststrook, bevordert een veilige

Nadere informatie

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan De Topnatuur van Ameland Natura 2000 beheerplan 1 Voorwoord Europeeske topnatuer en dat is Ameland! Het hoort bij het natuurnetwerk Natura 2000. Dit netwerk ligt in heel Europa en Ameland is daar onderdeel

Nadere informatie

Texel Landschappelijke ontwikkelingen

Texel Landschappelijke ontwikkelingen Texel Landschappelijke ontwikkelingen Een LIA-presentatie LIA staat voor: Landschappen ontdekken In een Aantrekkelijke vorm. Lia is ook de geograaf die zich gespecialiseerd heeft in de veranderende Noord-Hollandse

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

Programma 2: Kwelders en Parelsnoer

Programma 2: Kwelders en Parelsnoer Programma 2: Kwelders en Parelsnoer Kwelders vormen een onmisbare schakel tussen de zoute Waddenzee en het zoete binnenland. Er groeien zeldzame zoutminnende planten, en tal van wadvogels strijken er neer

Nadere informatie

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Beleidslijn kust 2015 Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toelichting op de legenda 5 3 Kaart soorten dynamiek kust 15 4 Kaart soorten dynamiek kust + Natura 2000 22 Colofon / Bronnen

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Moniek Löffler (Bureau Landwijzer), Petra Goessen (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier), Tycho Hoogstrate (PWN), Bert

Nadere informatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Geef korte antwoorden op onderstaande vragen (gebruik volgend vel papier), ca. 5 min. per vraag. Noordzee Waddenzee zee niveau zee niveau ca. 1 km 1 m Figuur 1. Schematische

Nadere informatie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie Les met werkblad - topografie Doel: De leerlingen kennen na afloop de namen van de waddeneilanden en de volgorde waarin ze liggen. Ze kunnen enkele belangrijke plaatsen rond het waddengebied aanwijzen

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid

Dynamisch kustbeheer. Erna Krommendijk. Milieufederatie Noord-Holland. Versneller van duurzaamheid Dynamisch kustbeheer Erna Krommendijk Milieufederatie Noord-Holland Programma veldbezoek 15 november 2013 Welkom / introductie Veldbezoek met diverse toelichtingen Lunch Wensen en kansen in deelgebieden:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DRZN. 2009/431 23 maart 2009 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Programma 3: Estuariene overgangen

Programma 3: Estuariene overgangen Programma 3: Estuariene overgangen In het waddengebied zijn veel geleidelijke overgangen tussen zoet en zout water, tussen nat en droog en tussen hoog en laag verdwenen. Dijken en sluizen sluiten het binnenland

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Eilanden natuurlijk. Natuurlijke ontwikkeling en veerkracht op de Waddeneilanden. Eilanden natuurlijk. Spiekeroog foto: Marion Bilius

Eilanden natuurlijk. Natuurlijke ontwikkeling en veerkracht op de Waddeneilanden. Eilanden natuurlijk. Spiekeroog foto: Marion Bilius Eilanden natuurlijk Eilanden natuurlijk Natuurlijke ontwikkeling en veerkracht op de Waddeneilanden Spiekeroog foto: Marion Bilius 2 Eilanden natuurlijk Inhoudsopgave Voorwoord 7 Inleiding 11 De ontstaansgeschiedenis

Nadere informatie

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Periode 2016-2022 Versie: juni 2015 Concept Ontwerp Beheerplan Terschelling Pagina 2 van 376 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Versie: juni 2015 Auteurs:

Nadere informatie

Programma publieke avond 26 januari 2012

Programma publieke avond 26 januari 2012 Informatie avond Beheerplan Natura2000 Ameland 26 januari 2012 1.Piet op t Hof 2.Sies Krap DLG Natura 2000 26 januari 2012 Programma publieke avond 26 januari 2012 1. Opening,Piet Dijkstra (DLG) 2. Presentatie

Nadere informatie

Grenzen verleggen in het Waddengebied. Maarten Hajer

Grenzen verleggen in het Waddengebied. Maarten Hajer Grenzen verleggen in het Waddengebied Maarten Hajer De Waddenzee versterken: ja, maar hoe? 2 Waar J.C. Bloem niet geldt 3 En dan: wat is natuur nog in dit land? Waddenzee van (inter)nationaal belang Grootste

Nadere informatie

De Muy, De Slufter en Eierland

De Muy, De Slufter en Eierland Staatsbosbeheer T 030 6926111 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Muy, De Slufter en Eierland Duinen van Texel, door zeestromen, wind en mensen ontstaan Duinen van Texel Het noordelijke

Nadere informatie

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0

Nieuwsbrief Kustgenese 2.0 April 2017 Een kleine zandmotor in de buitendelta? Planning en producten Kustgenese 2.0 2016 2017 2018 2019 2020 Opstellen Onderzoeksprogramma Uitvoeren Onderzoeks- en monitoringsprogramma Doelen pilot

Nadere informatie

Schetsboek Schiermonnikoog. November 2012

Schetsboek Schiermonnikoog. November 2012 Schetsboek Schiermonnikoog November 2012 Schetsboek Schiermonnikoog - November 2012 1 2 Schetsboek Schiermonnikoog November 2012 Locatie: Hotel van der Werff, Schiermonnikoog Datum: 19 november 2012 Onderwerp:

Nadere informatie

Verstandig Beheer. Visie SVRR op het Beheer van Rottumeroog en Rottumerplaat. Uitgegeven door: Bestuur SVRR. Datum: 7 oktober 2005 Versie: 1.

Verstandig Beheer. Visie SVRR op het Beheer van Rottumeroog en Rottumerplaat. Uitgegeven door: Bestuur SVRR. Datum: 7 oktober 2005 Versie: 1. Verstandig Beheer Visie SVRR op het Beheer van Rottumeroog en Rottumerplaat Uitgegeven door: Bestuur SVRR Auteur: Dick Spijker Datum: 7 oktober 2005 Versie: 1.0 Inleiding In dit document geeft het bestuur

Nadere informatie

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER

DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER DE ZANDMOTOR SAMENVATTING MER FEBRUARI 2010 PILOTPROJECT ZANDMOTOR Het klimaat verandert en de druk van de zee op de Nederlandse kust neemt toe. Daarnaast is in de Zuidvleugel van de Randstad grote behoefte

Nadere informatie

De zoute inval. Het Groene Strand Herstel zilte invloed

De zoute inval. Het Groene Strand Herstel zilte invloed 01 De zoute inval Het Groene Strand Herstel zilte invloed Het Groene Strand is een langgerekte vallei tussen twee zeerepen aan de westkant van Terschelling. In het midden van de vallei loopt een geul die

Nadere informatie

Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief

Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief Inhoud Deze Nieuwsbrief... 2 Deltaprogramma Wadden: nu meten is later meer weten... 3 Eilanddynamiek

Nadere informatie

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN

NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN NIEUWE HONDSBOSSCHE DUINEN Het zand dat tegen de oude basalten dijk is gestort, zal aangroeien en weer wegstromen, ophopen en weer verstuiven. Een grillig en dynamisch spel dat de Noordzeekust tussen Petten

Nadere informatie

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK!

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Verstuivingen in de duinen Verstuivingen in de kustduinen zijn een belangrijk proces waardoor weer nieuwe duinen en duinvalleien kunnen ontstaan en

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

Bergen in het vlakke land

Bergen in het vlakke land Wandelnetwerk Noord-Holland Bergen in het vlakke land Openlucht skibaan Il Primo, waar het hele jaar kan worden geskied. Tekst en foto s: Joop Duijs E en van de mooiste stukjes natuur van Noord-Holland

Nadere informatie

Eindexamen biologie pilot vwo I

Eindexamen biologie pilot vwo I West-Europese duinvalleien bedreigd Natte kalkrijke duinvalleien met hun typische plantengemeenschappen worden steeds zeldzamer, niet alleen in Nederland maar in heel West-Europa. Dit komt niet alleen

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen Samenvatting van het Ontwerpbeheerplan 2012-2017 Oktober 2011 Een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het Ontwerpbeheerplan is

Nadere informatie

Het streefbeeld voor 2030

Het streefbeeld voor 2030 STREEFBEELD 2030 Het streefbeeld voor 2030 In dit hoofdstuk schetsen we wat we in het Programma Naar een rijke Waddenzee als streefbeeld willen hanteren. Oftewel, wat wordt bedoeld wanneer we proberen

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Schetsschuit Zuidwest Ameland. Veiligheid en natuur hand in hand

Schetsschuit Zuidwest Ameland. Veiligheid en natuur hand in hand Schetsschuit Zuidwest Ameland Veiligheid en natuur hand in hand Schetsschuit Zuidwest Ameland Is het mogelijk Zuidwest Ameland in te richten als natuurlijke klimaatbuffer? Deze vraag staat centraal tijdens

Nadere informatie

Metro & De Volkskrant van mei. Veiligheid; versterking van de kustzone

Metro & De Volkskrant van mei. Veiligheid; versterking van de kustzone Metro & De Volkskrant van mei Project Thema DWKPrgr 418 Duurzame kust- en estuariene natuur Noordzee en kust Pieter Slim Diana Prins & Sona Prakash Overzichtkaart Nederland DE RAMP, februari 1953 Natuur

Nadere informatie

Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust

Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust Zandsuppleties en Morfologie langs de Nederlandse kust Sander Boer, Landelijke Kustdagen 2014 Inhoud presentatie Verankering in beleid en wetgeving Kustlijnzorg Toekomstige uitdaging Kustversterking Hondsbossche

Nadere informatie

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk

Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD. Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Projectteam Afsluitdijk Rijkswaterstaat Dienst IJsselmeergebied Postbus 600 8200 AP LELYSTAD Harlingen, 27 februari 2009 Betreft: Reactie visies Afsluitdijk Kenmerk: AW/09014 Geacht projectteam Afsluitdijk,

Nadere informatie

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 Notitie Ontwikkelingen kustvak paal 15-20 op Terschelling Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 In deze notitie worden enkele belangrijke aspecten van het

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk

Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk Jantsje M. van Loon-Steensma; Earth System Sciences Climate Change Group 15 februari 2012 Symposium Een ruimere jas voor natuurontwikkeling in het Waddengebied

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Vlieland (3) Datum December 2015 Status Concept-ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit

Nadere informatie

Zandmotor Delflandse Kust

Zandmotor Delflandse Kust Zandmotor Delflandse Kust Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur 1 In 2011 is voor de kust van Zuid-Holland ten zuiden van Den Haag een schiereiland van 21,5

Nadere informatie

Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout

Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout Verslag excursie Subgroep Realisatie, 24 september 2009. Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout We waren deze keer met een relatief kleine groep. We werden begeleid door Jeroen

Nadere informatie

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen.

Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Morfologische veranderingen van de Westelijke Waddenzee. Een systeem onder invloed van menselijk ingrijpen. Edwin Elias Ad van der Spek Zheng Bing Wang John de Ronde Albert Oost Ankie Bruens Kees den Heier

Nadere informatie

Kwelder. Woordenboekspel. Spel. VO onderbouw

Kwelder. Woordenboekspel. Spel. VO onderbouw Spel Doel: Materialen: Leerlingen kennen na afloop de betekenis van de volgende termen: getijdebeweging, kwelder, springvloed, brak water, slenk, halofyten, schor, opslibbing. Per groepje van 4 leerlingen:

Nadere informatie

Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland. Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust

Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland. Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust Kustbeheer en natuurbeheer in Nederland Evert Jan Lammerts Anton M.M. van Haperen Deskundigenteam Duin en Kust OBN-deskundigenteam Duin & Kust 5 inhoudelijke adviseurs beheerorganisaties (Nm, SBB, drinkwaterbedrijven),

Nadere informatie

SP 4 (Terschelling 01) West- Terschelling haven - Midsland aan Zee

SP 4 (Terschelling 01) West- Terschelling haven - Midsland aan Zee Page 1 of 7 SP 4 (Terschelling 01) West- Terschelling haven - Midsland aan Zee Waddenwandelen (SP 4) Kust en duinen Heide en zand(grond) Bosrijk Streekpad 10.8 km Terschelling is het eiland van Willem

Nadere informatie

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart De Waddenzee gezond De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart Hoe is het met de Waddenzee? De Waddenzee is het grootste natuurgebied van Nederland. Ontstaan door wind en water en door natuur én mensen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006 Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 26 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL COMPEX Deze bijlage bevat informatie. 613-1-589b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden.

Nadere informatie

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Bodemdalingsstudie

Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Bodemdalingsstudie Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland Bodemdalingsstudie 1986-2011 Stuifdijk 1882 Hon Oerd Neerlands Reid Ameland met daling Duinvalleien Stuifdijk 1882 Hon Oerd

Nadere informatie

Deltaprogramma Waddengebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied

Deltaprogramma Waddengebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied Deltaprogramma Waddengebied Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse Waddengebied Colofon Deltaprogramma Waddengebied Nieuwe Uitleg 1 Den Haag PROBLEEMANALYSE DELTAPROGRAMMA WADDEN Datum 10 augustus 2011 Status

Nadere informatie

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen 1. Status Habitatrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding

Nadere informatie

Programma 6: Wad raakt mens

Programma 6: Wad raakt mens Programma 6: Wad raakt mens De mens maakt onlosmakelijk deel uit van het waddengebied: als bewoner, als ondernemer, als beschermer of als gast. Het herstel van de waddennatuur en cultuur verloopt soepeler

Nadere informatie

Uw kenmerk - Registratienummer -

Uw kenmerk - Registratienummer - KUST OP KRACHT Verslag werkatelier ruimtelijke kwaliteit 18 november 2008 Datum Januari 2009 Onderwerp Verslag werkatelier ruimtelijke kwaliteit 18 november 2008 Uw kenmerk - Registratienummer - Contactpersoon

Nadere informatie

Bestuurlijke samenvatting. Laatste onderzoeksresultaten De Groote Meer op de Brabantse Wal

Bestuurlijke samenvatting. Laatste onderzoeksresultaten De Groote Meer op de Brabantse Wal Bestuurlijke samenvatting Laatste onderzoeksresultaten De Groote Meer op de Brabantse Wal De Groote Meer, deels gevuld met water De Brabantse Wal: een afwisselend natuurgebied met een grote variatie aan

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust. Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a.

Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust. Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a. Het sediment-delend systeem als ruggengraad van de Wadden-kust Bert van der Valk, Albert Oost, Zheng Bing Wang, Edwin Elias, Ad van der Spek e.a. het Waddensysteem Kust Noord-Holland Waddeneilanden Zeegaten,

Nadere informatie

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden,

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden, DE ZANDMOTOR van zand naar land De provincie Zuid-Holland is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Het ligt grotendeels onder zeeniveau. Met het veranderende klimaat komt van verschillende kanten

Nadere informatie

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Opdrachtgever: It Fryske Gea, Afdeling Natuurkwaliteit Olterterp Auteurs: Bureau Molenaar, Gytsjerk It Fryske Gea, Olterterp Versie:

Nadere informatie

Programma 7: Trekvogels

Programma 7: Trekvogels Programma 7: Trekvogels Wadvogels kennen geen grenzen. Ieder voor- en najaar strijken miljoenen trekvogels na een lange vlucht in onze Waddenzee neer. Ze rusten en tanken bij. Ons waddengebied is een onmisbare

Nadere informatie

Uitkomsten ledenenquête toekomst Fryske Gea

Uitkomsten ledenenquête toekomst Fryske Gea Leeftijd respondenten Uitkomsten ledenenquête toekomst Fryske Gea Ter gelegenheid van haar 85 jarige jubileum vroeg It Fryske Gea haar leden naar hun mening over diverse actuele onderwerpen. In een enquête

Nadere informatie

Eiland voor een seizoen

Eiland voor een seizoen Eiland voor een seizoen Symbool voor een nieuwe kust Claire van Oeveren Kustbescherming weer aan de orde van de dag Naar een nieuw perspectief voor de Nederlandse kust De Kust heeft primair de functie

Nadere informatie

De Muy en De Slufter. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

De Muy en De Slufter. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer uinen van Texel uijslaan 9, 796 Z e Koog T 0-8 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden e Muy en e Slufter In het Nationaal Park uinen van Texel e Muy en e Slufter, waar mensen

Nadere informatie

Model 1, Kust. 1 Intro

Model 1, Kust. 1 Intro Model 1, Kust 1 Intro Het gidsmodel Kust beschrijft de Nederlandse duinenkust, het overgangsgebied tussen land en zee. Duinenkusten komen voor langs de hele Noordzeekust, van de Waddeneilanden tot de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken Vlieland Inhoud Rederij Doeksen De haven De boten De dorpen De vuurtoren De natuur Toerisme Het strand & het waddengebied De geschiedenis Rederij Doeksen Rederij Doeksen is een gebouw dat in Harlingen

Nadere informatie

Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn

Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch handhaven van de kustlijn Ruimtelijke verdeling van functies langs de Nederlandse kust in relatie tot het dynamisch

Nadere informatie

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap.

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Wandelnetwerk Noord-Holland Uit de brand Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Tekst en foto s: Joop Duijs D at schiet niet op' bromt een pensionado

Nadere informatie

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Bip+ Nationaal Park Schiermonnikoog nationaal park schiermonnikoog beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 2 3 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 voorwoord:

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs

In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs In deze brochure vind je meer informatie over ons scholenaanbod voor het voortgezet onderwijs Buitenprogramma s op Texel De natuur op Texel is het hele jaar door een belevenis. Zeehonden kijken, sleepnetvissen

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB 2006 BIOLOGIE CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b

Bijlage VMBO-KB 2006 BIOLOGIE CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b Bijlage VMBO-KB 2006 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 600013-1-663b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden. De duinen

Nadere informatie

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud Tussenresultaten 2011-2015 De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud De Zandmotor In 2011 is voor de kust van Ter Heijde en Kijkduin De Zandmotor aangelegd: een grote kunstmatige zandbank in

Nadere informatie

Camping Achter Port Zélande ligt camping Port Zélande. Deze camping ligt midden in de natuur met veel ruimte en rust. (tel ).

Camping Achter Port Zélande ligt camping Port Zélande. Deze camping ligt midden in de natuur met veel ruimte en rust. (tel ). De Duindoorn is één van de eerste struiken die zich in een duingebied vestigt. Hij wordt dan ook pionierplant genoemd, die gemakkelijk in het voedselarme zand wortelt en de grond daarmee geschikt maakt

Nadere informatie

Nieuw plan voor Nationaal Park Schiermonnikoog

Nieuw plan voor Nationaal Park Schiermonnikoog Nationaal Park Schiermonnikoog Beheer en Inrichtingsplan plus 2011-2022 Nieuw plan voor Nationaal Park Schiermonnikoog In juni 2011 heeft het Overlegorgaan een nieuw plan goedgekeurd voor beheer en inrichting

Nadere informatie

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Wegwijs [Bron foto: JH Bulthuis, copyright] Deze lesbrief gaat over de Wadden. Het waddengebied ligt tussen de Noordzee en het vasteland.

Nadere informatie

De beleidsopgave vanaf 1990

De beleidsopgave vanaf 1990 1 De beleidsopgave vanaf 1990 Kustzone Slufter in de duinenrij bij Bergen, bij (hoge) vloed kan zeewater in de eerste duinvallei binnenstromen. Dit biedt een geschikt milieu voor veel zeldzame (planten)soorten.

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling

Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling Haalbaarheidsstudie gebiedsontwikkeling duingebied Hoorn-Oosterend, Terschelling Samenstelling: JanSiem Rus (Bureau Hunzebreed) Chris Braat (Stichting FREE Nature) Februari 2010 Inhoudsopgave 1. Verandering

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo 2015-I

aardrijkskunde vwo 2015-I Leefomgeving Opgave 7 De kust van Noord-Holland Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. Gebruik de atlaskaart Nederland Geologie. De Noordzeekust in de Kop van Noord-Holland was in het verleden een

Nadere informatie

8.5 Zilvermeeuw (Larus argentatus)

8.5 Zilvermeeuw (Larus argentatus) 8.5 Zilvermeeuw (Larus argentatus) 1. Status De zilvermeeuw is een vogelsoort als bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, Wnb, waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. Deze vrijstelling betreft (op basis

Nadere informatie

Dynamisch Kustbeheer

Dynamisch Kustbeheer Dynamisch Kustbeheer verstandig of verzandig? Studie naar wenselijke beheermaatregelen omtrent kustbeheer op Ameland M.E. Spoelstra Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen februari

Nadere informatie

Zevende workshop Dynamisch Kustbeheer 24, 25 en 26 mei 2016 Terschelling Een impressie

Zevende workshop Dynamisch Kustbeheer 24, 25 en 26 mei 2016 Terschelling Een impressie Zevende workshop Dynamisch Kustbeheer 24, 25 en 26 mei 2016 Terschelling Een impressie Inhoud Deze nieuwsbrief... 2 Dynamiek op de eilanden... 3 Zand voor Terschelling... 4 Het Rijk en de Staat, op weg

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen

Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site code: NL3000016 + NL9910002 Beschermd natuurmonument:

Nadere informatie

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Ontwikkeling van het dynamische kustlandschap van West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen '::>::>::''::::

Nadere informatie

Dynamisch Kustbeheer

Dynamisch Kustbeheer Dynamisch Kustbeheer verstandig of verzandig? interviews en scoretabellen M.E. Spoelstra Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen februari augustus 2012 1 Dit document geldt als

Nadere informatie

KLZ-eco en het MLT Programma: ecologisch gericht suppleren Bert van der Valk en Harriette Holzhauer

KLZ-eco en het MLT Programma: ecologisch gericht suppleren Bert van der Valk en Harriette Holzhauer KLZ-eco en het MLT Programma: ecologisch gericht suppleren 2009-2015 Bert van der Valk en Harriette Holzhauer Vanuit het recente verleden KLZ 2008: Review van effecten van gangbare suppletie activiteit

Nadere informatie

gebiedsontwikkeling perkpolder hulst

gebiedsontwikkeling perkpolder hulst gebiedsontwikkeling perkpolder hulst De ontwikkeling van een aantrekkelijk woon-, werk- en recreatielandschap Gebiedsontwikkeling Perkpolder De ontwikkeling van een aantrekkelijk woon-, werk- en recreatielandschap

Nadere informatie

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout)

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout) Hoofdzaken Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog Informatiebijeenkomst juni 2014 (handout) Informatieavond Natura 2000 Schiermonnikoog Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog 3 juni 2014 Programma van

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Natuurwaardenkaart Voor het inventariseren van de natuurwaarden van Heemstede zijn in het rapport Natuurwaardenkaart van Heemstede Waardering van

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Ameland (5) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Ameland (5) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Ameland (5) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling

Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling 004_gebiedendocument_Duinen Terschelling_maart 2007.doc (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site

Nadere informatie

Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie

Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie Zesde workshop Dynamisch Kustbeheer 9 en 10 juni 2015 Texel Een impressie Inhoud Deze nieuwsbrief... 2 Van belemmering naar doorgang: hoe een probleem een kans werd... 3 Kunnen we de Slufter anders beheren/de

Nadere informatie

KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland

KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland 15 september 2012 i.s.m. Provincie Noord-Holland o.l.v. Pim Beukenkamp (KNAG) Rob Adriaens (KNAG) Eric Khodabux (Provincie Noord-Holland) Deon Slagter

Nadere informatie

Natuurbeschermingsorganisaties zoals: SBB, stichting landschapsbescherming, de waddenvereniging, Natuurmonumenten, de vogelwerkgroep, It Fryske Gea.

Natuurbeschermingsorganisaties zoals: SBB, stichting landschapsbescherming, de waddenvereniging, Natuurmonumenten, de vogelwerkgroep, It Fryske Gea. Belangengroep 1 Natuurbeschermingsorganisaties zoals: SBB, stichting landschapsbescherming, de waddenvereniging, Natuurmonumenten, de vogelwerkgroep, It Fryske Gea. Natuurbeschermingsorganisaties staan

Nadere informatie

Scholeksterweekend Ameland 2013

Scholeksterweekend Ameland 2013 Scholeksterweekend Ameland 2013 Van vrijdag 8 februari tot en met zondag 10 februari werd onder leiding van Bruno Ens en Kees Oosterbeek een scholeksterweekend georganiseerd op Ameland voor ringers en

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie