Vraag 1. Geologie en Sedimentatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vraag 1. Geologie en Sedimentatie"

Transcriptie

1 Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Geef korte antwoorden op onderstaande vragen (gebruik volgend vel papier), ca. 5 min. per vraag. Noordzee Waddenzee zee niveau zee niveau ca. 1 km 1 m Figuur 1. Schematische noord-zuid doorsnede door Oost-Terschelling (N.B! horizontale en verticale schaal zijn ongelijk). Vraag 1a: In ons land is de neerslag groter dan de verdamping. Daardoor dringt zoet regenwater de duinen in en wordt uiteindelijk via het grondwater afgevoerd naar zee. Teken in bovenstaande figuur de grens zoet water/zout water. Vraag 1b: In de schematische doorsnede boven is te zien dat de zeespiegel in de Noordzee en in de Waddenzee - op het moment van de opname - niet precies even hoog lag. Betreft dit een onnauwkeurigheid in de schets of is hiervoor een verklaring te geven. Indien dit laatste het geval is, beschrijf dan het proces dat hiervoor verantwoordelijk is. Vraag 1c: Wat is een stroomribbel? Teken er een, geef daarbij een schaal en de stroomrichting aan. Vraag 1d: Sediment kan zowel door stromend water als door de wind worden getransporteerd. Noem een aantal kenmerkende verschillen tussen sediment dat door wind en door stromend water is afgezet. Vraag 1e: Tijdens de excursie hebben we bij Bunnik de Kromme Rijn gezien. Vroeger was dit de rivier de Rijn en deze was toen 100 meter of breder. Waarom is nu de Kromme Rijn zo'n smal stroompje en ligt de (echte) Rijn nu verder naar het zuiden?

2 Vraag 1. Geologie en Sedimentatie. Antwoorden.

3 Vraag 2. Excursie Terschelling Een bioloog loopt over een denkbeeldig waddeneiland en loopt vanaf het strand, door de duinen richting het restaurant, welke gelegen is aan de weg door de polder. Onderweg komt hij verschillende vegetaties tegen die gekenmerkt worden door de volgende combinaties van planten: A. Helm (Ammophila arenaria) + zandhaver (Leymus arenarius), B. Parnassia (Parnassia palustris) + fraai duizendguldenkruid (Centaurium pulchellum) + Moeraswespenorchis (Epipactis palustris) + Knopbies (Schoenus nigricans), C. Zandzegge (Carex arenaria) + Buntgras (Corynephorus canescens) + Zandblauwtje (Jasione montana) + duinviooltje (Viola curtisii), D. Kruipwilg (Salix repens) + Gewone dophei (Erica tetralix) + Kraaiheide (Empetrum nigrum) + Struikhei (Calluna vulgaris). Op dit eiland zijn de volgende landschaps-/vegetatie-elementen aanwezig: 1. binnenduinrand 2. duinplas 3. dwergstruikvegetatie 4. embryonaal duin 5. groen strand 6. noordhelling 7. primaire duinvallei 8. secundaire duinvallei 9. vloedmerk 10. zeereep 11. zuidhelling Vraag 2a: Geef voor elke combinatie van planten aan tot welk landschaps-/vegetatie-type deze behoort (1 per plantencombinatie), en geef aan of het gaat om een relatief kalkrijk of kalkarm gebied, of er invloed is van kwel, en of de dynamiek hoog of laag is. Plantencombinatie Landschapstype Kalk (+ of -) Kwel (+ of -) dynamiek (hoog of laag) A B C D

4 Aan de kant van de waddenzee komt onze bioloog een vegetatie-type tegen dat kenmerkend is voor zoute omstandigheden. Vraag 2b: Hoe wordt een plant genoemd die zich aangepast heeft aan dit zoute milieu, en zelfs zout nodig heeft om te kunnen overleven? Vraag 2c: Noem vier mechanismen in een plant om hoge externe zoutgehaltes te kunnen overleven Naast de stressvolle omstandigheden in de kwelder hebben planten die groeien in de duinen het ook niet gemakkelijk. Vraag 2d: Noem twee onafhankelijke stressfactoren die in de reeks van de droge duinen van belang zijn.

5 Vraag 3. Ecologie Vraag 3a: Een duinvallei met een vegetatietype kenmerkend voor kalkhoudende zanden kan op twee verschillende manieren zijn ontstaan. Omschrijf deze twee manieren in het kort en benoem de bijbehorende processen. Vraag 3b: Welke processen en/of factoren bepalen de lengte van deze fase in de successie. Noem er drie. Vraag 3c: Noem drie processen die van belang zijn bij bodemvorming en geef aan welke van deze processen een belangrijke rol spelen in de kwelders en welke in de duinen (kan overlappen) en licht dit kort toe.

6 Vraag 4. Biodiversiteit De Intermediate Disturbance Hypothesis (IDH) is een belangrijk conceptueel model in de ecologie. Vraag 4a: Is zij voornamelijk actief op de regionale of lokale soortenpoel? High Low Colonizing Mixed Climax Vraag 4b: Vul de bovenstaande figuur in voor en na de pijlen (dus drie regels). Vraag 4c: Vul in bovenstaande figuur onder (Colonizing, Mixed en Climax) twee soorten aan die koloniserend zijn, twee die gevonden worden in het midden gedeelte van de grafiek, en twee van de climax vegetatie. Maak hier gebruik van soorten uit je eigen veldonderwerp.

7 Vraag 4c: Geef hieronder kort in woorden aan hoe in jouw veldonderzoek de IDH van toepassing is. Plaats je hoofd vegetatietypen ook in de figuur van de vorige bladzijde. Vul ook de titel (of het onderwerp) van je veldwerk op Terschelling in. Veldwerkonderwerp:...

8 Vraag 5 Palaeo-ecologie Wat zijn de belangrijkste oorzaken die verantwoordelijk zijn voor het huidige landschap rond Utrecht (Heuvelrug, rivierengebied) en hoe vormden zij het moderne landschap?

Biodiversiteit en Landschap tentamen, oktober 2008 Nr:...

Biodiversiteit en Landschap tentamen, oktober 2008 Nr:... Vraag ECOLOGIE De Boschplaat op Terscheling is een zoutmoeras. In onderstaand figuur zijn de verschillende zones van de kwelder van elkaar gescheiden door een stippellijn. De nummers in de figuur corresponderen

Nadere informatie

*Vastgelegde ontkalkte duinen met Empetrum nigrum (H2140) Verkorte naam: Duinheiden met kraaihei

*Vastgelegde ontkalkte duinen met Empetrum nigrum (H2140) Verkorte naam: Duinheiden met kraaihei Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. *Vastgelegde ontkalkte duinen

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

Programma 4: Dynamische eilanden

Programma 4: Dynamische eilanden Programma 4: Dynamische eilanden De Nederlandse Waddeneilanden liggen verankerd in de zee. Stuif- en andere dijken maken dat ze geen kant op kunnen. Wind, water en stuivend zand hebben nauwelijks invloed

Nadere informatie

Model 1, Kust. 1 Intro

Model 1, Kust. 1 Intro Model 1, Kust 1 Intro Het gidsmodel Kust beschrijft de Nederlandse duinenkust, het overgangsgebied tussen land en zee. Duinenkusten komen voor langs de hele Noordzeekust, van de Waddeneilanden tot de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Leefgebieden in de duinen. Les met werkblad - biologie

Leefgebieden in de duinen. Les met werkblad - biologie Groep 5 t/m 8 Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen weten na de les dat leefomstandigheden op kleine stukjes van een gebied sterk kunnen verschillen. Leerlingen kunnen noemen dat er door hoogteverschillen

Nadere informatie

10 20 30 leeftijd kwelder (in jaren)

10 20 30 leeftijd kwelder (in jaren) Kwelders De vorm van eilanden, bijvoorbeeld in de Waddenzee, verandert voortdurend. De zee spoelt stukken strand weg en op andere plekken ontstaat juist nieuw land. Deze nieuwe stukken land worden kwelders

Nadere informatie

Community assembly game Een spel over constructieregels voor levensgemeenschappen

Community assembly game Een spel over constructieregels voor levensgemeenschappen Community assembly game Een spel over constructieregels voor levensgemeenschappen Inhoud en tijdsschema practicum Inleiding (11:30-12.00) Achtergrond spel Uitleg spel Uitleg opdrachten Practicum (12:00-12:30,

Nadere informatie

Vegetatie van Nederland

Vegetatie van Nederland Vegetatie van Nederland Vegetatie van Nederland Met Bosanemoon: Zomereik Gewone es Klimop Eenbes Daslook Bosvergeet-mij-nietje Slanke sleutelbloem Met scherpe boterbloem Grote vossenstaart Gestreepte witbol

Nadere informatie

Post I. A: Oude duinen B: Zeekleilandschap. Bodemgebruik: A: Bos. B: Grasland

Post I. A: Oude duinen B: Zeekleilandschap. Bodemgebruik: A: Bos. B: Grasland Post I Opdracht I: Om welke twee landschappen gaat het? A: Oude duinen B: Zeekleilandschap Grondsoorten: Bodemgebruik: Inrichtingselementen: A: Oud duinzand A: Bos A: Kasteel, woningen B: Jonge zeeklei

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 14 mei uur

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 14 mei uur Examen HAVO 204 tijdvak woensdag 4 mei.0-6.0 uur wiskunde B (pilot) Dit examen bestaat uit 9 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen

Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen Natura 2000 gebied 85 Zwanenwater & Pettemerduinen (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site code: NL3000016 + NL9910002 Beschermd natuurmonument:

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 1 woensdag 14 mei uur

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 1 woensdag 14 mei uur Examen HAVO 014 tijdvak 1 woensdag 14 mei 1.0-1.0 uur wiskunde B Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een

Nadere informatie

Van de regen in de drup

Van de regen in de drup Doelen Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. De leerlingen leren de waterkringloop. Kerndoel 47: De leerlingen leren de

Nadere informatie

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied

Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Invloed van menselijke ingrepen en klimaatsverandering op de evolutie van zoet-zoutwaterverdeling in het Vlaamse kustgebied Luc Lebbe Onderzoeksgroep Grondwatermodellering Vakgebied Geologie en Bodemkunde

Nadere informatie

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK!

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Verstuivingen in de duinen Verstuivingen in de kustduinen zijn een belangrijk proces waardoor weer nieuwe duinen en duinvalleien kunnen ontstaan en

Nadere informatie

Natuurherstel in Duinvalleien

Natuurherstel in Duinvalleien Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? A.P.Grootjans@rug.nl 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Verdeling van al het water op aarde

Verdeling van al het water op aarde Water op Aarde Verdeling van al het water op aarde Gemiddeld genomen verdampt uit de oceanen meer water dan via neerslag terugkomt. Boven land is meer neerslag van verdamping. Het verschil stroomt via

Nadere informatie

Kwelder. Woordenboekspel. Spel. VO onderbouw

Kwelder. Woordenboekspel. Spel. VO onderbouw Spel Doel: Materialen: Leerlingen kennen na afloop de betekenis van de volgende termen: getijdebeweging, kwelder, springvloed, brak water, slenk, halofyten, schor, opslibbing. Per groepje van 4 leerlingen:

Nadere informatie

Kapelweg (Limmerlint) te Limmen Versie 26 februari 2016

Kapelweg (Limmerlint) te Limmen Versie 26 februari 2016 Quick scan ecologie Kapelweg (Limmerlint) te Limmen Versie 26 februari 2016 Samenvatting Inhoud H 01 Aanleiding Voor de locatie aan de Kapelweg te Limmen worden ruimtelijke plannen voorbereidt. Het voornemen

Nadere informatie

Eindexamen biologie pilot vwo I

Eindexamen biologie pilot vwo I West-Europese duinvalleien bedreigd Natte kalkrijke duinvalleien met hun typische plantengemeenschappen worden steeds zeldzamer, niet alleen in Nederland maar in heel West-Europa. Dit komt niet alleen

Nadere informatie

Dumen en stuifdijken op Goeree

Dumen en stuifdijken op Goeree L i t t e r a t u u r : 1. Brander, P. W., 1947. De broedvogels van het bospark. In: Het Amsterdamse Bos. Van cultuursteppe tot bospark. Breughel Amsterdam. 2. Frieswijk, Joh. J., en H. Bresser, 1958.

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs

Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs Algemene doelen Waddenzeeschool Zoveel mogelijk scholieren in aanraking brengen met het Waddengebied, zowel op school als op het wad, om zo het draagvlak voor

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling

Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling Natura 2000 gebied 4 Duinen Terschelling 004_gebiedendocument_Duinen Terschelling_maart 2007.doc (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 Landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site

Nadere informatie

Texel Landschappelijke ontwikkelingen

Texel Landschappelijke ontwikkelingen Texel Landschappelijke ontwikkelingen Een LIA-presentatie LIA staat voor: Landschappen ontdekken In een Aantrekkelijke vorm. Lia is ook de geograaf die zich gespecialiseerd heeft in de veranderende Noord-Hollandse

Nadere informatie

VEGETATIEKARTERING KENNEMERDUINEN

VEGETATIEKARTERING KENNEMERDUINEN VEGETATIEKARTERING KENNEMERDUINEN 2005 F.H. EVERTS M. JONGMAN M.E. TOLMAN & N.P.J. de VRIES 2006 in opdracht van: NV PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland, te Velserbroek uitgevoerd door: EGG consult (Ecologengroep

Nadere informatie

Instituut Fysieke Veiligheid (IFV)

Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) Brandstofonderzoek in de natuur Tussentijds rapport over de verschillende brandstof onderzoeken, uitgevoerd ten behoeve van het natuurbrandverspreidingsmodel Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) Brandstofonderzoek

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

Dynamische Delta. Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen.

Dynamische Delta. Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. Dynamische Delta Bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. 1 Colofon Dynamische Delta - bewoonbaar, leefbaar en veilig door natuurlijke processen. Prijsvraag Nederland Deltaland Auteur:

Nadere informatie

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap.

Wandelnetwerk Noord-Holland. Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Wandelnetwerk Noord-Holland Uit de brand Vanaf het 53 meter hoge duin heeft u een geweldig uitzicht over het Noord-Hollandse landschap. Tekst en foto s: Joop Duijs D at schiet niet op' bromt een pensionado

Nadere informatie

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017 Ontwerp Natuurbeheerplan 217 (1/5) N.2 Nog om te vormen naar natuur / nog nader te bepalen N1.1 Zee en wad N1.2 Duin- en kwelderlandschap N1.3 Rivier- en moeraslandschap N2.1 Rivier N3.1 Beek en Bron N4.1

Nadere informatie

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan De Topnatuur van Ameland Natura 2000 beheerplan 1 Voorwoord Europeeske topnatuer en dat is Ameland! Het hoort bij het natuurnetwerk Natura 2000. Dit netwerk ligt in heel Europa en Ameland is daar onderdeel

Nadere informatie

De Muy, De Slufter en Eierland

De Muy, De Slufter en Eierland Staatsbosbeheer T 030 6926111 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Muy, De Slufter en Eierland Duinen van Texel, door zeestromen, wind en mensen ontstaan Duinen van Texel Het noordelijke

Nadere informatie

bron van leven en ontwikkeling

bron van leven en ontwikkeling Water bron van leven en ontwikkeling Water, evenwicht en diversiteit Nederland is een waterland. We hebben er veel van, zowel in de lucht (neerslag), aan de oppervlakte (meren en rivieren) als in de bodem

Nadere informatie

Uitwerkingsplan Albert's Hoeve. Bijlage 5 Quick scan ecologie, Els & Linde (16 april 2014)

Uitwerkingsplan Albert's Hoeve. Bijlage 5 Quick scan ecologie, Els & Linde (16 april 2014) Uitwerkingsplan Albert's Hoeve Bijlage 5 Quick scan ecologie, Els & Linde (16 april 2014) 186 Quick scan ecologie Laan van Albert s Hoeve te Castricum Samenvatting Inhoud H 01 Aanleiding Voor de planlocatie

Nadere informatie

Effect van overstuiving op korstmosrijke duinen op Terschelling

Effect van overstuiving op korstmosrijke duinen op Terschelling Rita Ketner-Oostra & Karlè Sy kora Effect van overstuiving op korstmosrijke duinen op Terschelling De botanische verscheidenheid in kalkarme droge duinen wordt o.a. door korstmossen gevormd. Sinds de jaren

Nadere informatie

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Ab Grootjans, Rijksuniversiteit Groningen/ Radboud Universiteit Nijmegen E-mail; A.P.Grootjans@rug.nl Groenknolorchis

Nadere informatie

(Heivlinder Foto: archief GP) Vlinderinventarisatie Grenspark: (Beschrijving per route: alle routes met uitzondering van Steertse Heide)

(Heivlinder Foto: archief GP) Vlinderinventarisatie Grenspark: (Beschrijving per route: alle routes met uitzondering van Steertse Heide) (Heivlinder Foto: archief GP) Vlinderinventarisatie 2005-2006 Grenspark: (Beschrijving per route: alle routes met uitzondering van Steertse Heide) RAPPORT: Ledegen Ignace 2007, in het kader van Grensparkmonitoring,

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Coepelduynen (96) Bijlagendocument

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Coepelduynen (96) Bijlagendocument Natura 2000-ontwerpbeheerplan Coepelduynen (96) Bijlagendocument Datum Maart 2016 Status Ontwerpbeheerplan Bijlagen Bijlage 1 - Organisatie van de totstandkoming van het beheerplan Bijlage 2 - Beoordelingsschema

Nadere informatie

Interactive Tiengemeten: de opdracht. 3 Hoofdverhalen:

Interactive Tiengemeten: de opdracht. 3 Hoofdverhalen: Interactive Tiengemeten: de opdracht 3 Hoofdverhalen: Watersysteem Wildernis (dagritmiek) Watersysteem Weelde (seizoensritmiek) Tiengemeten in relatie tot de delta Invalshoeken: Verschillen watersystemen

Nadere informatie

Project Doorsnede in de tijd Ontwikkelingen Noordzee

Project Doorsnede in de tijd Ontwikkelingen Noordzee Project Doorsnede in de tijd Ontwikkelingen Noordzee Mogelijke onderwerpen: 1. Windturbineparken 2. Plastic soep 3. Beleidslijnen RWS Onderwerp Beleid olieen gasboringen Waddenzee 4. RWS: Welke beroepen?

Nadere informatie

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort.

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort. Eemmeer een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent Eem VAN BRON TOT DELTA Amersfoort Gelderse vallei Paul de Kort Utrechtse heuvelrug stuw gemaal Een Deltarivier in De Blaricummermeent De rivier

Nadere informatie

4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen. 4.2.1 Verzwaring

4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen. 4.2.1 Verzwaring 4.2 Deelgebied 2: Ballumerduinen Ten noorden van Ballum, ter hoogte van paal 8 ligt deelgebied 2. In 1989 is het duin verzwaard met zand uit de naastliggende vallei. Over het hoogste deel van de verzwaringen

Nadere informatie

Het Groene strand van Schiermonnikoog: de geboorte van een duinvallei

Het Groene strand van Schiermonnikoog: de geboorte van een duinvallei Het Groene strand van Schiermonnikoog: de geboorte van een duinvallei Jan-Erik Plantinga 3 Op Schiermonnikoog bepalen wind en water samen met de vegetatie plaatselijk nog in sterke mate hoe het landschap

Nadere informatie

Ontwerp-Natuurbeheerplan 2018

Ontwerp-Natuurbeheerplan 2018 (1/5) N.2 Nog om te vormen naar natuur / nog nader te bepalen N1.1 Zee en wad N1.2 Duin- en kwelderlandschap N1.3 Rivier- en moeraslandschap N2.1 Rivier N3.1 Beek en Bron N4.1 Kranswierwater N4.2 Zoete

Nadere informatie

De vegetatiezones: Kleur de vegetatiezones tussen 0 en 20 OL. Maak een legende:

De vegetatiezones: Kleur de vegetatiezones tussen 0 en 20 OL. Maak een legende: De vegetatiezones: Kleur de vegetatiezones tussen 0 en 20 OL. Maak een legende: 64 Lokaliseer de klimatogrammen op de kaart Bepaal het klimaat en de vegetatie van elk klimaogram m.b.v. je determineertabel

Nadere informatie

NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN

NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN 51 Nationaal Park Schiermonnikoog 7 of 9 km Wandelroute Inhoud Langs wad, plas, duin, strand en vuurtoren Op weg Polder Het wad Zoet water Kleine en grote grazers Vochtige

Nadere informatie

Herstel van een soortenrijk zandlandschap. Jaap Bouwman (Unie van Bosgroepen)

Herstel van een soortenrijk zandlandschap. Jaap Bouwman (Unie van Bosgroepen) Herstel van een soortenrijk zandlandschap Jaap Bouwman (Unie van Bosgroepen) Gert-Jan van Duinen Jaap Bouwman Hein van Kleef Michiel Wallis de Vries Achterliggende vraag Waarom hebben sommige soorten wel

Nadere informatie

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand

Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Dynamisch kustbeheer - Kustveiligheid en natuur profiteren van stuivend zand Moniek Löffler (Bureau Landwijzer), Petra Goessen (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier), Tycho Hoogstrate (PWN), Bert

Nadere informatie

2. Zijn aarde, grond en bodem drie omschrijvingen van hetzelfde? Geef met behulp van bovenstaande bronnen een omschrijving van deze drie begrippen.

2. Zijn aarde, grond en bodem drie omschrijvingen van hetzelfde? Geef met behulp van bovenstaande bronnen een omschrijving van deze drie begrippen. Vragen en opdrachten Bodem van Nederland ORIENTATIE BODEM... 1 BODEMVORMING... 2 ZANDGRONDEN... 5 HOOGVEEN:... 7 LAAGVEEN... 8 ZEEKLEI... 9 RIVIERKLEI... 9 LÖSSGROND... 10 DE BODEMKAART VAN NEDERLAND...

Nadere informatie

Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL

Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL Natuur tarieven in /ha 7301 N01.01 Zee en wad 0,36 7302 N01.02 Duin- en kwelderlandschap 54,76 7303

Nadere informatie

Respect voor schoonheid. Oog voor detail

Respect voor schoonheid. Oog voor detail Schoonheid van geheel van vegetatie Respect voor schoonheid Details van landschap & bodem Oog voor detail Optimale omstandigheden > verscheidenheid aan Streven soorten die naar zich langs diversiteit hun

Nadere informatie

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in de duinen sinds ~1900 Menselijke invloed sterk vergroot, vooral door vastlegging Doel: vergroten

Nadere informatie

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022

beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Bip+ Nationaal Park Schiermonnikoog nationaal park schiermonnikoog beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 2 3 Beheer- en inrichtingsplan plus 2011-2022 voorwoord:

Nadere informatie

Grafieken maken met Excel

Grafieken maken met Excel Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk

Nadere informatie

Roestig land. De Wijstgronden

Roestig land. De Wijstgronden Roestig land De Wijstgronden Verslag van de lezing en excursie van Professor R. T. van Balen en Nico Ettema voor de Werkgroep Geologie en Landschap. Bedafse Bergen, Uden. 10.00-1600 uur. Een mooie herfstdag.

Nadere informatie

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Thema: verdwenen rivieren en de Limes 1. Ligt landgoed De Haar binnen het projectgebied? o ja o nee 2. Wat is zavel? 3. Zet de woorden zand, zavel

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I Omgaan met natuurlijke hulpbronnen bron 16 De kringloop van het water neerslag M verdamping K C water in oceanen en zeeen H stuwmeer O F 1p 26 In bron 16 is de kringloop van het water afgebeeld. Op diverse

Nadere informatie

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus 12.011 maart 2012 Gedeelte van het

Nadere informatie

Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998.

Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998. Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998., Kenmerken Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen Verdere toelichting over

Nadere informatie

Grasland en Heide. Hoofdstuk 2.2 en 2.4

Grasland en Heide. Hoofdstuk 2.2 en 2.4 Grasland en Heide Hoofdstuk 2.2 en 2.4 Planning Grasland Voedselweb opdracht Heide Voedselweb opdracht Grasland Grasland is een gebied van enige omvang met een vegetatie die gedomineerd wordt door grassen

Nadere informatie

2 Mavo H3 Europa: van de bergen naar de zee. versie A. toets par 4, 5 en 6.

2 Mavo H3 Europa: van de bergen naar de zee. versie A. toets par 4, 5 en 6. 2 Mavo H3 Europa: van de bergen naar de zee. versie A. toets par 4, 5 en 6. 1a. Welke drie soorten rivieren bestaan er? b. Hoe komt een gemengde rivier aan zijn water? 2a. Het gebied dat afwatert op een

Nadere informatie

087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse

087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse 087 Noordhollands Duinreservaat PAS-gebiedsanalyse Provincie Noord-Holland 18 mei 2015 Definitief rapport BD2825-103 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. RIVERS, DELTAS & COASTS Entrada 301 Postbus 94241 1090

Nadere informatie

Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS)

Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van de avond 20.05-20.20 uur Het wat en waarom

Nadere informatie

extra oefeningen HOOFDSTUK 4 VMBO 4

extra oefeningen HOOFDSTUK 4 VMBO 4 extra oefeningen HOOFDSTUK 4 VMBO 4 1. a. Teken in één assenstelsel de grafieken bij de formules y = 4x - 3 en y = 7 - x b. Bereken de coördinaten van het snijpunt c. Teken in hetzelfde assenstelsel de

Nadere informatie

De plaatsing van een demontabel strandpaviljoen op het Noordzeestrand van Vlieland; een ecologische beoordeling. P.J.Zumkehr.

De plaatsing van een demontabel strandpaviljoen op het Noordzeestrand van Vlieland; een ecologische beoordeling. P.J.Zumkehr. De plaatsing van een demontabel strandpaviljoen op het Noordzeestrand van Vlieland; een ecologische beoordeling. P.J.Zumkehr. ZUMKEHR ECOLOGISCH ADVIESBUREAU Midsland Terschelling Juni 2012 1 Colofon.

Nadere informatie

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland SCHOUWEN-DUIVELAND KLIMAATBESTENDIG Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de neerslag neemt toe. Studies brachten de huidige en toekomstige uitdagingen in kaart,

Nadere informatie

Quick scan ecologie Sophiaweg te Zandvoort

Quick scan ecologie Sophiaweg te Zandvoort Quick scan ecologie Sophiaweg te Zandvoort Quick scan ecologie Sophiaweg te Zandvoort Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus Gemeente Zandvoort 12.110 concept november 2012 een

Nadere informatie

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022

Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling. Periode 2016-2022 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Periode 2016-2022 Versie: juni 2015 Concept Ontwerp Beheerplan Terschelling Pagina 2 van 376 Ontwerp Natura 2000 Beheerplan Terschelling Versie: juni 2015 Auteurs:

Nadere informatie

Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2)

Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2) ScaldWIN WP3 Analyse grensoverschrijdende verzilting grondwater in het poldergebied van de provincies Oost-Vlaanderen, WestVlaanderen en Zeeland (fase 2) Dieter Vandevelde Vlaamse Milieumaatschappij Afdeling

Nadere informatie

Deze handleiding hoort bij de Binnenveld excursie. Het Groene Wiel is een onderdeel van Stichting Veldwerk Nederland.

Deze handleiding hoort bij de Binnenveld excursie. Het Groene Wiel is een onderdeel van Stichting Veldwerk Nederland. Deze handleiding hoort bij de Binnenveld excursie. Het Groene Wiel is een onderdeel van Stichting Veldwerk Nederland. Het Groene Wiel Hendrikweg 14 b 6703 AW Wageningen 0317-422 041 www.groenewiel.nl info@groenewiel.nl

Nadere informatie

Vragen over landschappen die we gaan behandelen

Vragen over landschappen die we gaan behandelen Landschappen Vragen over landschappen die we gaan behandelen Wat zijn landschappen? Waar komen ze voor? Hoe zien ze er uit? Welke informatie geven ze? Hoe zijn ze ontstaan? Wat is landschap? Dit? Kerk

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 2 Duinen en Lage Land Texel

Natura 2000 gebied 2 Duinen en Lage Land Texel Natura 2000 gebied 2 Duinen en Lage Land Texel (Zie leeswijzer) Kenschets Natura 2000 landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn + Vogelrichtlijn Site code: NL2003060 + NL9802001 Beschermd natuurmonument:

Nadere informatie

SLUFTERS EN RODE LIJSTSOORTEN OP SCHIERMONNIKOOG

SLUFTERS EN RODE LIJSTSOORTEN OP SCHIERMONNIKOOG 35D kloo G SLUFTERS EN RODE LIJSTSOORTEN OP SCHIERMONNIKOOG.; N Een analyse van de vegetatieontwikkelingen in de Strandvlakte en het gebied rond de Oosterduinen tussen 1958 en 1994 1 'J, J;A 1:! "v A.P.

Nadere informatie

Flora en vegetatie van Schiermonnikoog in 2015 A&W-rapport 2155

Flora en vegetatie van Schiermonnikoog in 2015 A&W-rapport 2155 Flora en vegetatie van Schiermonnikoog in 2015 A&W-rapport 2155 in opdracht van Flora en vegetatie van Schiermonnikoog in 2015 A&W-rapport 2155 R. Bakker W. Bijkerk J. van Goethem Foto voorplaat Groenknolorchis

Nadere informatie

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6 1 NAAM GROEP De reis van een waterdruppel Het water op aarde maakt verre reizen. De reizen van het water verlopen altijd in een rondje: de waterkringloop. Het begint met de zon De zon verwarmt het zeewater

Nadere informatie

Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte

Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte Inauguratiesymposium, 1-2 december 2008, Leeuwarden Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte Dr. Hessel Speelman Dr. Albert Oost Dr. Hanneke Verweij Dr. Zheng Bing Wang Thema s in tijd en ruimte

Nadere informatie

Document PAS-analyse Herstelstrategieën

Document PAS-analyse Herstelstrategieën Document PAS-analyse Herstelstrategieën voor Vlieland* 1 Auteurs : J. Meijer, ecoloog DLG, G. Vriens, medewerker gebiedsontwikkeling DLG, i.s.m. E.J. Lammerts, ecoloog SBB * Deze PAS-gebiedsanalyse voor

Nadere informatie

Tastbare Tijd, Bilthoven

Tastbare Tijd, Bilthoven Tastbare Tijd, Bilthoven WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Op de grens van droog en nat a. Welke dorpen en kernen liggen er allemaal in deze gemeente? b. Aan welke gemeenten grenst de gemeente de Bilt? c. Wat

Nadere informatie

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan

Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Natura 2000-ontwerpbeheerplan Texel (2) Datum Januari 2016 Status Ontwerpbeheerplan Colofon Opdrachtgever: Opgesteld door: Tekst: Ministerie van Economische Zaken Directie Natuur & Biodiversiteit Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Document PAS-analyse Herstelstrategieën

Document PAS-analyse Herstelstrategieën Document PAS-analyse Herstelstrategieën voor Duinen Terschelling Auteurs : J. Meijer, ecoloog DLG, G. Vriens, medewerker gebiedsontwikkeling DLG, i.s.m. E.J. Lammerts, ecoloog SBB 06 december 2013 1 De

Nadere informatie

Programma publieke avond 26 januari 2012

Programma publieke avond 26 januari 2012 Informatie avond Beheerplan Natura2000 Ameland 26 januari 2012 1.Piet op t Hof 2.Sies Krap DLG Natura 2000 26 januari 2012 Programma publieke avond 26 januari 2012 1. Opening,Piet Dijkstra (DLG) 2. Presentatie

Nadere informatie

Projectnummer: C01012.100139.0400/LB. Opgesteld door: Tristan Bergsma. Ons kenmerk: 078572453:0.2. Kopieën aan: Cees-Jan de Rooi (gd)

Projectnummer: C01012.100139.0400/LB. Opgesteld door: Tristan Bergsma. Ons kenmerk: 078572453:0.2. Kopieën aan: Cees-Jan de Rooi (gd) MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Beaulieustraat 22 Postbus 264 6800 AG Arnhem Tel 026 3778 911 Fax 026 4457 549 www.arcadis.nl Onderwerp: Beknopte watersysteemanalyse de Knoop, Doetinchem Arnhem, 29 juli 2015

Nadere informatie

Ontdekkersgroep dag 25 25 maart 2014

Ontdekkersgroep dag 25 25 maart 2014 Ontdekkersgroep dag 25 25 maart 2014 Onderwijsactiviteit 11 Water Water. We denken er niet vaak over na, maar het is belangrijk voor het leven op aarde. Het is dan ook één van de vier elementen. In dit

Nadere informatie

D1 - Karakteristieke werkwijze D2 - Vakinhouden (kgt cursief) D3 - Karakteristieke denkwijzen

D1 - Karakteristieke werkwijze D2 - Vakinhouden (kgt cursief) D3 - Karakteristieke denkwijzen Titel: Dekzand in Nederland Vak: Aardrijkskunde Domein: Systeem aarde Sector: Vmbo 3D aspect: denkwijze: patronen werkwijze: modelontwikkeling en -gebruik 1. Intro In deze opdracht gaan de leerlingen op

Nadere informatie

Ontdekkingstocht duin, bos en strand

Ontdekkingstocht duin, bos en strand Ontdekkingstocht duin, bos en strand Opdracht 1 Het noorden van de kaart Start deze ontdekkingstocht op de parkeerplaats van Ecomare. Om te weten of je goed loopt, is het belangrijk dat je de kaart goed

Nadere informatie

Bezoekerscentrum Lauwersmeer Globale verhaallijn (concept)

Bezoekerscentrum Lauwersmeer Globale verhaallijn (concept) Bezoekerscentrum Lauwersmeer Globale verhaallijn (concept) Interviews: welke verhalen mogen absoluut niet ontbreken? van dynamisch getijdengebied naar zoetwatermeer achter een zeedijk nieuwe, jonge natuur

Nadere informatie

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust

Beleidslijn kust 2015. Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Beleidslijn kust 2015 Bijlage: Kaart soorten dynamiek kust Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toelichting op de legenda 5 3 Kaart soorten dynamiek kust 15 4 Kaart soorten dynamiek kust + Natura 2000 22 Colofon / Bronnen

Nadere informatie

Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief

Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief Workshop Dynamisch Kustbeheer Vlieland, 11 en 12 september 2013 Impressie in vorm van een nieuwsbrief Inhoud Deze Nieuwsbrief... 2 Deltaprogramma Wadden: nu meten is later meer weten... 3 Eilanddynamiek

Nadere informatie

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014

Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 Notitie Ontwikkelingen kustvak paal 15-20 op Terschelling Aangedragen inzichten door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Vitens 10 februari 2014 In deze notitie worden enkele belangrijke aspecten van het

Nadere informatie

Verzuring en vermesting

Verzuring en vermesting Verzuring en vermesting Computer Ondersteund Onderwijs oefen- en zelftoetsmodule bij Ecologie eerste jaar versie 2 - juni 2004 Luchtverontreiniging in Noordwest-Europa 1. Zure regen wordt met name veroorzaakt

Nadere informatie

Bijlage 12a: Bedreigde plantengemeenschappen Noordvaarder. Legenda. Van der Goes en Groot 1: Schaal:

Bijlage 12a: Bedreigde plantengemeenschappen Noordvaarder. Legenda. Van der Goes en Groot 1: Schaal: 597. Bijlage 12a: Bedreigde plantengemeenschappen 29 niet gekarteerd (incl. GST gebied) 596.5 Wel gekarteerd, thans niet bedreigd (TNB, inclusief kaal) tenminste 1 potentieel bedreigde plantengemeenshap

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen Beheerplan bijzondere natuurwaarden Solleveld & Kapittelduinen Samenvatting van het Ontwerpbeheerplan 2012-2017 Oktober 2011 Een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het Ontwerpbeheerplan is

Nadere informatie

PAS periode 2015-2021. PAS Gebiedsanalyse Solleveld & Kapittelduinen

PAS periode 2015-2021. PAS Gebiedsanalyse Solleveld & Kapittelduinen PAS periode 2015-2021 PAS Gebiedsanalyse Solleveld & Kapittelduinen Werkdocument PAS-analyse Herstelmaatregelen voor Solleveld & Kapittelduinen Versie juni 2015 De volgende habitattypen en leefgebieden

Nadere informatie

Natura 2000 gebied 88 Kennemerland-Zuid

Natura 2000 gebied 88 Kennemerland-Zuid Natura 2000 gebied 88 Kennemerland-Zuid (Zie leeswijzer) Kenschets 088_gebiedendocument_Kennemerland-Zuid_november 2006 Natura 2000 Landschap: Duinen Status: Habitatrichtlijn Site code: NL1000012 Beschermd

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-II 3 Antwoordmodel Natuur en milieu Opgave 1 1 Voorbeelden van juiste gegevens over de grotere CO 2 -uitstoot van de Verenigde Staten van Amerika zijn: grotere bevolkingsomvang hoger BNP per inwoner hoger

Nadere informatie