Bijlage 1 Notitie zwerfjongeren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage 1 Notitie zwerfjongeren"

Transcriptie

1 Provincie Noord-Brabant Bijlage 1 Notitie zwerfjongeren 1. Aanleiding In het laatste bestuurlijk overleg B5-Sociaal van 26 september 2006 is het thema zwerfjongeren besproken aan de hand van een oriënterende notitie van de provincie. Tijdens de bespreking is door de gemeenten gesignaleerd dat de provinciale financiering vanaf 2008 vervalt en dat de huidige financiering geen structurele basis heeft. Gedeputeerde Luijendijk heeft aangegeven dat eventuele voortzetting een vraag is voor het nieuwe bestuursakkoord. Na de bespreking is afgesproken de notitie zwerfjongeren aan GS voor te leggen met het voorstel de problematiek onder de aandacht te brengen van de commissie ZWC. In deze notitie wordt achtereenvolgens nader ingegaan op de historie en de huidige aanpak en financiering van de zwerfjongerenproblematiek. Vervolgens worden de 5 projecten voor zwerfjongeren -die mede met financiële middelen van de provincie draaien- beschreven. Tot slot wordt een analyse van de praktijk gegeven en nader ingegaan op de geconstateerde knelpunten. 2. Historie De B5-gemeenten ontvangen sinds 2000 jaarlijks een provinciale subsidie voor de aanpak van de zwerfjongerenproblematiek. De provincie heeft zich al jaren vanuit haar verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg deels verantwoordelijk gevoeld voor zwerfjongeren omdat duidelijk is dat een groot deel van de thuisloze jongeren een verleden heeft in de jeugdzorg (provinciaal gefinancierde jeugdzorg, justitiële zorg, Geestelijke Gezondheidszorg, zorg voor licht verstandelijk gehandicapten). Tabel 1 Jaarlijkse subsidies van de provincie aan de B5-gemeenten: Uit doeluitkering Uit autonome middelen (horizonplanning) Uit autonome middelen (zorgvernieuwing) Breda (subsidie: ) , ,- - Eindhoven (subsidie: ) , ,- - Helmond (subsidie: ) , ,- - Den Bosch (subsidie: ) , ,- - Tilburg (subsidie: ) , , ,- Totaal (subsidie: ) ,- De gemeente Tilburg heeft vanaf 2000 (aanvankelijk voor de periode 2000 t/m 2003) en vervolgens is dit stilzwijgend verlengd een extra provinciale bijdrage ontvangen voor het initiatief zwerfjongerenpension, waarmee zij toen als eerste B5-gemeente zorgdroegen voor een adequate opvang en behandeling van thuisloze jongeren.

2 3. Huidige situatie Sinds de start van de wet op de jeugdzorg dienen de middelen uit de doeluitkering jeugdzorg ingezet te worden voor jeugdzorg. Met ingang van mogen deze middelen niet meer rechtstreeks naar gemeenten gaan. Een gedeelte van de door de provincie beschikbaar gestelde middelen voor de aanpak van de zwerfjongerenproblematiek heeft zijn herkomst in de doeluitkering jeugdzorg. Omdat terugtrekking van deze middelen voor gemeenten ingrijpend kan zijn heeft de provincie besloten 2006 als overgangsjaar te beschouwen en de provinciale middelen nog één jaar te handhaven. In het bestuurlijk B5-overleg Sociaal ( en ) is door gedeputeerde Augusteijn toegezegd dat de provincie ook in 2007 voor het laatste jaar eenzelfde provinciale bijdrage ter beschikking te willen stellen, onder de voorwaarde dat de huidige aanpak van de zwerfjongerenproblematiek daarna wordt overgenomen door de gemeenten. De minister heeft aanvang 2004 aangegeven dat provincies samen met gemeenten sluitende afspraken moeten maken voor adequate opvang en begeleiding van zwerfjongeren tot 25 jaar. Staatssecretaris Ross van VWS heeft naar aanleiding het rapport van de Algemene Rekenkamer 2004 aangegeven dat provincies in het bijzonder aandacht dienen te besteden aan de problematiek van zwerfjongeren in het kader van aansluiting met het gemeentelijk beleid. Zij zal de provinciale beleidskaders daarop toetsen. In het Beleidskader van de provincie Noord-Brabant is opgenomen dat de verantwoordelijke financiers voor deze jeugdigen (zorgkantoren, gemeenten en provincie) samen een sluitende aanpak dienen te realiseren. Een sluitende aanpak doelt op het aaneengeschakeld zijn van alle aspecten/ onderdelen van de aanpak, ofwel de behandeling, van een bepaalde problematiek: er is sprake van vroegtijdig, gecoördineerde en effectieve zorgverlening vanuit het perspectief van de cliënt. Het resultaat is dat een jongere niet tussen wal en schip belandt, maar de zorg krijgt waar hij/zij recht op heeft. In het provinciale uitvoeringsprogramma jeugd 2006 is opgenomen dat provincie en centrumgemeenten beide meer moeten doen dan hun wettelijke verplichtingen en dat er derhalve afspraken gemaakt moeten worden met centrumgemeenten. In het kader van de Welzijnswet ontvangen de centrumgemeenten (in Brabant de B5-gemeenten plus Oss en Bergen op Zoom) rijksmiddelen voor het realiseren van maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Centrum-gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van maatschappelijke opvang voor de eigen èn de omliggende gemeenten. Voor dak- en thuisloze jongeren tot 18 jaar is er de crisisopvang binnen de jeugdzorg. Daarnaast is er de maatschappelijke opvang. De provincie heeft er tijdens de bestuursperiode voor gekozen alleen middelen aan de B5-gemeenten beschikbaar te stellen ten behoeve van projecten aan zwerfjongeren. In de jaren erna ( ) is dat verlengd. De gemeente Bergen op Zoom heeft met eigen middelen plaatsen voor hun jongeren ingekocht in het pension te Breda. 4. Inventarisatie In deze inventarisatie wordt eerst nader ingegaan op de projecten in de 5 gemeenten, de kenmerken van de doelgroep (achtergrond van zwerfjongeren, aantallen, leeftijd en doorstroom), de wijze van financiering en door de medewerkers van de betreffende projecten ervaren knelpunten. Daarna wordt een analyse gegeven van de praktijk en nader ingegaan op de geconstateerde knelpunten.

3 4.1 Aanpak zwerfjongerenproblematiek in de 5 gemeenten (zie ook bijlage) In de 5 gemeenten worden met behulp van provinciale middelen verschillende projecten uitgevoerd. Er zijn 2 pensions die zwerfjongeren opvangen (Tilburg en Breda), er is 1 ambulant team dat actief jongeren op straat opzoekt (thuislozen-team Eindhoven), er is een project dag- en nachtopvang (Den Bosch) en er is een project geweest gericht op vertrektraining en woonbegeleiding (tot 2005) (Helmond). Kleinere projecten werden volledig met provinciale middelen uitgevoerd, de grotere projecten zoals pensions kennen meerdere financiers. Bij alle projecten is de aanpak erop gericht om zo snel mogelijk na opvang allerlei zaken weer op de rails te krijgen: de financiën weer op orde te krijgen, huisvesting te regelen, het contact met hulpverlening te herstellen en doorstroming naar arbeid en scholing te bevorderen. 4.2 Kenmerken van de doelgroep Achtergronden Alle geïnterviewden geven aan dat er de laatste jaren een groep jongeren van 16 en 17 jaar herkenbaar wordt, die op nagenoeg alle leefgebieden elke aansluiting met de samenleving dreigen te verliezen of al hebben verloren. Deze jongeren hebben door hun veelal asociaal gedrag geen gezond sociaal netwerk. In bijna alle gevallen is er sprake van niet afgeronde opleidingen, huisvestings-problemen, schulden, en verslavingsproblematiek. Soms betreft het ook (rand-) psychiatrische problematiek en jongeren met licht verstandelijke beperkingen. De voor de hand liggende instellingen voor jeugdzorg (residentiële jeugdzorg, jeugd-ggz, justitie, verslavingszorg en instellingen voor licht verstandelijk gehandicapten) hebben nagenoeg geen aanbod voor deze groep jongeren. Ook passen deze jongeren niet in het bestaande aanbod omdat ze niet gemotiveerd zijn voor hulp, niet passen binnen de vaak groepsgerichte aanpakken, zich niet conformeren aan de regels of omdat zij verslaafd zijn. Ofschoon daar geen harde bewijzen voor zijn is voor de geïnterviewden duidelijk dat de meeste zwerfjongeren een (lange) geschiedenis in de jeugdzorg hebben (jeugdzorg, jeugd-ggz, justitite, verslavingszorg en jeugd-lvg), daarom gedesillusioneerd zijn geraakt en hulpverleningsmoe zijn. Uit diverse landelijke onderzoeken komt dit ook steeds naar voren. Aantal/leeftijd Er is geen eenduidige registratie van het aantal zwerfjongeren op gemeentelijk niveau. Ook Bureau jeugdzorg kent nauwelijks geregistreerde zwerfjongeren. In het eerste kwartaal van 2006 waren er bij Bureau Jeugdzorg in Noord-Brabant van alle aanmeldingen 4 jongeren tot 18 jaar zwervend. Dit is kenmerkend voor zwerfjongeren: ze doen juist geen beroep op zorginstanties. Het aantal zwerfjongeren is volgens landelijke onderzoeken groter dan het aantal dat een beroep doet op zorgvoorzieningen. De groep blijft grotendeels buiten beeld en het is niet helemaal duidelijk waar ze heen gaan. De harde kern komt uiteindelijk terecht bij maatschappelijke opvangvoorzieningen of GGZ. Uit de gesprekken komt naar voren dat er weliswaar een consistent tekort is aan opvangmogelijkheden, maar er blijkt geen sprake te zijn van een recent sterkere groei. Ook blijkt niet dat er de laatste tijd een sterkere toename is van de 16- en 17 jarigen. In de zwerfjongerenpensions is het aantal jongeren onder de 18 jaar -verantwoordelijkheid voor provinciaal gefinancierde jeugdzorg- relatief klein: 3 jongeren per jaar in Breda en 10 in Den Bosch. Tilburg heeft wel aanmeldingen onder de 18 jaar maar neemt deze jongeren niet meer op.

4 Tabel 2. leeftijd in pensions/nachtopvang Pensions Leeftijd: tot jaar jaar jaar 1. nachtopvang Den Bosch 2. zwerfjongeren pension Breda 3. zwerfjongerenpension Tilburg Uitstroom/doorstroom Wat is het vervolgtraject? De meeste uitstroom na opname in een pension (17-25 jaar) vindt plaats naar zelfstandig wonen of enige vorm van begeleid wonen. Tabel 3. leefsituatie bij uitstroom pensions Pensions 1. Nachtopvang Den Bosch. Gem. verblijfsduur: 5 maanden 2. Zwerfjongerenpension Breda. gem. verblijfsduur: 6-12 maanden 3. Zwerfjongerenpension Tilburg. gem. verblijfsduur: maanden Uitstroom naar: Zelfstandig ouders anders onbekend (begeleid) wonen 46 % 11 % 20 % 23 % 29 % 14 % 14 % 43 % 75 % % De aanpak in Helmond en Eindhoven is niet gericht op pensions, hier is men gericht op doorgeleiding van jongeren naar reguliere hulpverlening. 4.3 Financiering De meeste projecten voor zwerfjongeren kennen vanwege verschillende wet- en regelgeving (welzijnswet, rijksmiddelen maatschappelijke opvang, provinciale doeluitkering, autonome middelen provincie, AWBZ) tal van financiers: provincie, rijk, zorgkantoor, gemeente en de jongere zelf of zijn/haar ouders. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de financiering en uitvoering van maatschappelijke opvang. In het kader van de Welzijnswet ontvangen centrumgemeenten rijksmiddelen voor het realiseren van maatschappelijke opvang en vrouwenopvang.

5 De centrumgemeenten ontvangen sinds 2001 extra Rijksmiddelen maatschappelijke opvang waarvan een gedeelte bestemd zou moeten worden voor de opvang van zwerfjongeren (landelijk ruim 3 miljoen euro per jaar). Sinds de start van de wet op de jeugdzorg dienen de middelen uit de doeluitkering jeugdzorg ingezet te worden voor jeugdzorg. Met ingang van mogen deze middelen niet meer rechtstreeks naar gemeenten gaan. Een gedeelte van de door de provincie beschikbaar gestelde middelen voor de aanpak van de zwerfjongerenproblematiek heeft zijn herkomst in de doeluitkering jeugdzorg. Omdat terugtrekking van deze middelen voor gemeenten ingrijpend kan zijn heeft de provincie besloten 2006 als overgangsjaar te beschouwen en de provinciale middelen nog één jaar te handhaven. In het bestuurlijk B5-overleg Sociaal ( en ) is door gedeputeerde Augusteijn toegezegd dat de provincie ook in 2007 voor het laatste jaar eenzelfde provinciale bijdrage ter beschikking te willen stellen, onder de voorwaarde dat de huidige aanpak van de zwerfjongerenproblematiek daarna wordt overgenomen door de gemeenten. Gemeenten moeten hiervoor een meerjaren plan van aanpak per hebben ingediend Gesignaleerde knelpunten Geen aansluiting aanbod op vraag Het belangrijkste knelpunt is dat de problematiek van zwerfjongeren -multiproblems op diverse levensgebieden en gezondheidsproblemen (licht verstandelijk gehandicapt, psychiatrische problemen, verslaafd) - zich niet laat vangen in de huidige structuur van diverse hulpverlenende instellingen. De diverse betrokken instellingen hebben allemaal deelspecialismen en kennen een sterk aanbodgerichte benadering (vaak een groepgerichte aanpak), die niet is afgestemd op de problemen van zwerfjongeren. Die hebben juist moeite met autoriteiten, met kantoren waar ze op afspraak moeten komen etc. Leeftijd Van wetgeving afgeleide leeftijdsgrenzen bemoeilijken een integrale aanpak voor zwerfjongeren voor wie jeugdzorg nodig is. Opvang van zwerfjongeren behoort de taak van gemeenten. Provincies mogen in principe hun geoormerkte jeugdhulpverlenings-middelen (doeluitkering) niet aanwenden voor jongvolwassenen van 18 jaar en ouder. Alleen als de hulp al is aangevangen voor het 18 de jaar mag er bij uitzondering tot uiterlijk 23 jaar hulp worden voortgezet vanuit de doeluitkering. Een leeftijdsgerelateerd knelpunt is dat sinds de verlaging van de grens van meerderjarigheid van 21 naar 18 jaar de voorzieningen voor jeugdzorg (incl. jeugdbescherming) zich bijna uitsluitend richten op de jongeren tot 18 jaar. Hierdoor vallen de jarigen regelmatig buiten de boot. Bij onder toezicht stelling (OTS) speelt nog het probleem dat procedures via Raad voor de Kinderbescherming en Kinderrechter in de praktijk zo lang duren dat er bij een 17-jarige nauwelijks nog een OTS wordt afgegeven. AWBZ Behandeling resp. verblijf van een jeugdige met een indicatie voor hulp door een GGZ-instelling of instelling LVG wordt gefinancierd vanuit de AWBZ. Een pension kan voor AWBZ-financiering in aanmerking komen wanneer zij een AWBZ-erkenning heeft ontvangen. Geconstateerd wordt dat de mogelijkheden van AWBZ-financiering per zorgkantoor verschillen. Het pension in Breda heeft goede contacten met het zorgkantoor en ontvangt extra financiering voor jeugd-ggz en LVG. Tilburg werkt wel met GGZ indicaties, maar niet met LVG-indicaties.

6 De nachtopvang te Den Bosch heeft geen AWBZ-erkenning en er wordt vanuit de GGZ geen hulp gegeven aan de daar verblijvende zwerfjongeren. Zowel in Breda als Tilburg wordt gewezen op het mogelijke risico dat AWBZ-cliënten in zwerfjongeren-pensions vanwege hogere vergoedingen voor verblijf de jeugdzorgcliënten kunnen gaan verdringen. Tekorten aan trainingen Door de voorzieningen voor maatschappelijke opvang (Helmond en Den Bosch) is een tekort geconstateerd aan vertrek-/woontrainingen bij de provinciaal gesubsidieerde jeugdzorginstellingen. Hierdoor is de toestroom naar hun opvang toegenomen. Jongeren die deze trainingen niet hebben gehad zijn in hun ogen slecht(er) voorbereid op enige vorm van zelfstandig wonen. Dat geldt nog in hogere mate voor jongeren met een LVG-achtergrond. Pensions Een minderjarige is financieel afhankelijk van ouders. In de praktijk wordt geen contact opgenomen met de ouders vanwege een verstoorde relatie. Zij kunnen dus geen eigen bijdrage betalen en hebben ook geen leefgeld. Bij opname in een pension dienen jongeren onder de 18 jaar een eigen bijdrage ( 190,- p.m. ) en leefgeld ( 145,- p.m.) te betalen. Feitelijk zijn jongeren van 16 en 17 jaar een kostenpost voor pensions, omdat vaak geen beroep wordt gedaan op ouders om financieel bij te springen. In Tilburg worden minderjarigen om die redenen niet meer opgenomen. Jongeren vanaf 18 jaar kunnen een uitkering aanvragen en zo hun verblijf in een pension betalen. In Breda ontstaan financiële problemen wanneer naast de provinciale middelen ook de middelen van de gemeente Bergen op Zoom wegvallen. Bergen op Zoom gaat de middelen aanwenden voor een project kamers met kansen (een andere opzet dan opvang, meer een doorstroommogelijkheid). Er zijn doorstroomproblemen bij het verkrijgen van een woning: er is geen urgentiemogelijkheid onder de 23 jaar. Het is lastig om op de reguliere markt aan goedkope en geschikte woonruimte te komen en er zijn wachtlijsten bij woonbegeleiding.

7 Stand van zaken projecten zwerfjongeren B5-gemeenten s-hertogenbosch Project Met provinciale middelen wordt in Den Bosch voorzien in dagopvang/ dagbesteding voor dak- en thuisloze jongeren tot en met 24 jaar. Doel is het bevorderen van zelfredzaamheid, het herstellen van het dagritme, leren omgaan met afspraken, vergroten van de weerbaarheid en sociale vaardigheden en vinden van aansluiting bij sociale netwerken. Betrokken instellingen De Watertoren, onderdeel van de maatschappelijke opvang Achtergrondkenmerken van de doelgroep De doelgroep heeft een achtergrond van jeugdzorg, GGZ en verslavingszorg. Ruim 40 % komt via ouders, familie of vrienden in de nachtopvang terecht, 7 % via jeugdzorg, 7 % via straathoekwerk, 6 % maatschappelijke opvang. 71 % is man en 29 % vrouw. Er waren in jongeren tot 18 jaar, 66 van 18 t/m 20 jaar, 65 van 21 t/m 23 jaar en 25 van 24 t/m 25 jaar. Meer dan de helft was dak- en thuisloos bij instroom, 12 % woonde bij ouders en 14 % woonde zelfstandig. Financiering Met een provinciale bijdrage wordt dagopvang/dagbesteding gefinancierd. Gemeente financiert de nachtopvang voor deze jongeren. Tevens financiert de gemeente dagopvang/dagbesteding voor niet dak- en thuislozen tot 25 jaar. Uitstroom Vanuit het aanbod dagprogramma stromen jongeren uit naar reguliere trajecten richting scholing en arbeid. Uitvoering gebeurt door de Watertoren. Bij uitstroom na de nachtopvang (gemiddelde verbijfsduur in 2005 was ongeveer 5 maanden) gaat 45 % door naar zelfstandig wonen en 11 % naar ouder(s), van 23 % is onbekend waarheen ze zijn vertrokken. Breda Project Het pension voor zwerfjongeren (De Omloop) in Breda heeft 18 plaatsen. De Zuidwester exploiteert het pension. Jongeren wordt individueel traject-begeleiding geboden die nauw aansluit bij de belevingswereld en mogelijkheden van de jongere. Na binnenkomst wordt bezien op welke financiële bijdrage de jongere recht heeft. In principe worden daar ongeveer 6 weken voor uitgetrok-ken (aanmelding en intakefase). Na het behalen van de doelen in het begeleidingsplan start de uitstroomfase gericht op vervolghuisvesting en begeleiding. In de nazorgfase wordt nog ondersteuning en advies geboden. Eindresultaat is bereikt als de jongere weer zonder hulp van derden of met geaccepteerde hulp van derden zelfstandig kan verder functioneren en passende woonruimte heeft. Zwerfjongeren verblijven 0,5 tot 1 jaar in het pension.

8 Betrokken instellingen De Zuidwester- jeugdzorg (Breda), De Zuidwester- maatschappelijke opvang (Bergen op Zoom) Achtergrondkenmerken van de doelgroep In het zwerfjongerenpension zitten jongeren van 15 tot 23 jaar. In de praktijk is dit 17 tot 23 jaar. In het pension verblijft een gemêleerd gezelschap. De meeste jongeren komen via straathoekwerk binnen. Soms komen jongeren in het zwerfjongerenpension vanuit de volwassenenopvang; deze opvang is geen goede omgeving voor jongeren. In 2005 waren er 3 plaatsen bezet door jongeren onder de 18 jaar. Mannen zijn oververtegenwoordigd (66 %). In 2006 waren er tot september 10 AWBZ-indicaties: 6 keer LVG en 4 keer GGZ. Contra-indicaties zijn zware psychiatrische problematiek en verslaving. Financiering De financiering van het zwerfjongerenpension is een gedeelde financiering met middelen van gemeenten (doeluitkering Rijk, eigen geld van de gemeente Breda en nu nog van de gemeente Bergen op Zoom uit doeluitkering Rijk), provinciale bijdrage en bijdragen vanuit de AWBZ. Het zwerfjongerenpension heeft een AWBZ-erkenning. De Zuidwester heeft productie-afspraken met het zorgkantoor. Zwerfjongeren betalen indien mogelijk een eigen bijdrage: bij 18 jaar of ouder wordt bijstandsuitkering aangesproken. Voor jongeren onder de 18 jaar wordt een bijdrage gevraagd van de ouders. Bij een jeugdzorg-indicatie worden doeluitkeringmiddelen jeugdzorg ingezet. Als er psychische problemen zijn dan wordt de mogelijkheid van een Persoons-gebonden budget (PGB) bezien of valt het onder de productieafspraken van het zorgkantoor. Uitstroom Van de 21 jongeren die in 2005 uitstroomden, ging 14 % terug naar de ouders, 28,5 % naar (begeleid) zelfstandig wonen, 14,5 % werd doorverwezen en van 43 % is onbekend waarnaar ze zijn vertrokken. Tilburg Project Tilburg heeft een pension aan de Ringbaan Noord voor 20 zwerfjongeren. Uitvoering geschiedt door Traverse. Doel is de jongeren na 1 tot 1,5 jaar uit te laten stromen naar enige vorm van zelfstandigheid. Traverse streeft ernaar de jongeren weer een gezond levensritme bij te brengen, toe te leiden naar school of werk, en/of de problematiek waar de jongeren mee te maken hebben (schuldenproblemen, verslavingsproblemen e.d.) op te lossen. Het pension heeft een 24- uursbegeleiding. Betrokken instellingen Traverse (Maatschappelijke opvang)

9 Achtergrondkenmerken van de doelgroep Het zwerfjongerenpension is opgezet voor jongeren van 18 tot en met 23 jaar. Sinds 2005 worden er vanwege financiële redenen geen jongeren meer opgenomen onder de 18 jaar. Er zijn wel aanmeldingen onder 18 jaar. In 2005 zaten er 12 jongeren van jaar en 7 jongeren van jaar. Tweederde betreft het jongens en eenderde meisjes. Er zijn geen contra-indicaties. Wel wordt zo snel mogelijk gezocht naar een geschikte plaats bijvoorbeeld in geval van verslavingsproblematiek. Jongeren worden doorverwezen vanuit de jeugdzorg (9 %), voogdij-instelling (13 %), reclassering (17 %), maatschappelijke opvang (17 %) of komen zelf naar het zwerfjongerenpension (39 %). Opname in het zwerfjongerenpension geschiedt door medewerkers van Traverse. De wachtlijst voor het pension is 2 keer zo groot als de capaciteit. Financiering Financiering van het pension geschiedt door doeluitkering Rijk aan gemeenten voor maatschappelijke opvang, autonoom geld gemeente, provinciale bijdrage, AWBZ-gelden en jeugdzorggelden. Het jongerenpension wordt ook gedeeltelijk bekostigd door de Direkshon-gelden vanuit het Rijk (woonbegeleidings- en coachingsprogramma voor Antilliaanse dak- of thuisloze jongeren). Bovenop de reguliere 16 plaatsen zijn er 4 plaatsen gerealiseerd voor Antilliaanse jongeren. Uitstroom Van de 15 cliënten die uitstroomden zijn er 11 in grotere zelfstandige woonruimte terecht gekomen. Van de rest is dat niet bekend. Eindhoven Project Sinds 2004 werkt er een T(huislozen)-team. Door een outreachende aanpak en een tijdelijke en intensieve trajectbegeleiding worden thuisloze jongeren tot 25 jaar gestimuleerd en ondersteund bij het weer opbouwen van een zo zelfstandig mogelijk bestaan. Doel is te voorkomen dat jongeren die risico op zwerfgedrag vertonen in de maatschappelijke opvang terechtkomen, en als dat niet lukt hier zo kort als mogelijk te laten verblijven. Thuisloze jongeren worden door de preventiewerker opgezocht op bekende vindplaatsen. De T- teamer gaat vervolgens gedurende een vooraf te bepalen periode op intensieve wijze met de jongere aan de slag. Hij begeleidt hen naar een opleiding/baan of, in afwachting daarvan, naar een passende, zinvolle dagbesteding. En vooral naar het opnieuw opbouwen van een goede sociale leefomgeving. Het ligt in de bedoeling T-team begeleiding in 3 á 4 maanden af te ronden. Omdat in een aantal situaties (tijdelijk) onderdak of huisvesting essentieel is voor het slagen van het begeleidingstraject zijn er in principe 4 crisisplaatsen in de maatschappelijke opvang voorhanden (bij Neos 1 crisisplaats, 1 plaats binnen de nachtopvang en 2 plaatsen bij het Leger des Heils). Per T-teamer worden 9 tot 12 jongeren per jaar begeleid. Betrokken instellingen Loket-W Neos Leger des Heils

10 1 Achtergrondkenmerken van de doelgroep Dak- en thuisloze jongeren die risico op zwerfgedrag vertonen. Contra-indicaties voor T-teambegeleiding zijn illegaliteit, psychische problemen en verslavingsproblematiek. 10 % van de aanmeldingen in 2005 komt via Bureau Jeugdzorg. Tweederde is man en eenderde is vrouw. 12 jongeren zijn onder de 18 jaar, 36 zijn tussen 18 en 21 jaar en 50 jongeren zijn tussen 21 en 25 jaar. Financiering Financiering T-team geschiedt uit OGGZ-gelden (openbare GGZ), gemeentelijke doeluitkering maatschappelijke opvang en provinciale bijdrage. Uitstroom/doorstroom 60 % van de intensief begeleide jongeren stroomt succesvol door. Verder stroomt een groot deel via het t-team door naar opvang (in keer naar Odulpha, 8 keer naar nachtopvang en 8 keer naar Leger des Heils). Helmond Project Het project thuisloze jongeren in Helmond heeft tot doel meer thuisloze jongeren op te vangen in de bestaande voorzieningen door de doorstroming te bevorderen. Het project betrof met name een uitbreiding van het bestaande aanbod op het terrein van jeugdhulpverlening en maatschappelijke opvang: - Uitbreiding capaciteit woonbegeleiding met 3 plaatsen door SMO in samenwerking met BJ-Brabant (geen indicatiestelling BJZ nodig). - Uitbreiding capaciteit vertrektrainingen (intensieve ambulante hulpverlening) voor ongeveer 15 jongeren per jaar door BJ-Brabant. Betrokken instellingen BJ-Brabant Stichting Maatschappelijke Opvang Helmond (SMO) Financiering Dit project was een cofinancieringproject van Helmond en de provincie. De vertrektraining is met ingang van stopgezet. Er zijn geen middelen weggezet in De provinciale bijdrage voor 2006 is nog niet besteed. Mogelijk wordt de subsidie aangewend voor een project wachthuizen voor tienermoeders. Achtergrondkenmerken van de doelgroep De zwerfjongeren hebben problemen op veel terreinen: schulden, verslaving, gedragsproblemen, problemen met huisvesting etc. De jongeren in de vertrektraining waren jongeren die nog niet in zorg waren bij BJ Brabant. De meesten woonden nog thuis of zelfstandig of hadden tijdelijk geen onderdak. Het ging in 2004 voor tweederde om jongeren onder de 18 jaar en voor eenderde om jongeren boven de 18 jaar.

11 Uitstroom In 2005 is in Helmond gestart met het project Kamers met Kansen. In een pand in Helmond zijn 12 kamers gerealiseerd waar 6 gewone huurders en 6 zwerfjongeren (van jaar) kunnen verblijven. Zwerfjongeren kunnen hier ongeveer een jaar blijven. Er wordt gezocht naar een zinvolle dagbesteding en vervolghuisvesting. Vanaf oktober 2006 wordt de capaciteit verdubbeld. Tussen BJ Brabant en SMO is afgesproken dat SMO in Helmond start en dat BJ Brabant in Deurne een project Kamer met Kansen start. 1

Zelfstandigheidstraining. voor Jongeren. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Zelfstandigheidstraining. voor Jongeren. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Zelfstandigheidstraining voor Jongeren www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Stichting Neos is een HKZ-gecertificeerde organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk

Nadere informatie

Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen CSA05.062. Aanleiding

Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen CSA05.062. Aanleiding Onderwerp CSA05.062 Beleidsnotitie Dak- en Thuislozen Aanleiding In 2004 is al een begin gemaakt met de formulering van genoemd beleid rond dak- en thuislozen. Medio 2004 is in de Commissie Samenleving

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d Onderwerp: Initiatiefvoorstel subsidieverlening projecten Enkeltje Zelfstandig en ZY aan ZY Wij stellen voor om beide projecten Enkeltje Zelfstandig en ZY aan ZY voor 3 jaren subsidie te verlenen, te weten

Nadere informatie

Jeugdzorg in Brabant. Statencommissie Zorg Welzijn Cultuur 19 oktober 2007

Jeugdzorg in Brabant. Statencommissie Zorg Welzijn Cultuur 19 oktober 2007 Jeugdzorg in Brabant Statencommissie Zorg Welzijn Cultuur 19 oktober 2007 Introductie 1. Wet op de Jeugdzorg 2. Financiën 3. Bureau Jeugdzorg 4. Het zorgaanbod 5. Actuele ontwikkelingen Wet op de Jeugdzorg

Nadere informatie

Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Lambrechts over de opvang van jongeren in particuliere en niet erkende opvanghuizen.

Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Lambrechts over de opvang van jongeren in particuliere en niet erkende opvanghuizen. Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Lambrechts over de opvang van jongeren in particuliere en niet erkende opvanghuizen.(2030419290) 1 Heeft u kennisgenomen van de t.v.-uitzending waarin de opvang

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Doelen en uitgangpunten van het gemeentebestuur

1. Inleiding. 2. Doelen en uitgangpunten van het gemeentebestuur Programma van Eisen volgens TRILL voor Stichting Maatschappelijke Opvang (SMO) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Nieuwsbrief project Ketenregie Zwerfjongeren nr. 1, zomer 2005

Nieuwsbrief project Ketenregie Zwerfjongeren nr. 1, zomer 2005 Nieuwsbrief project Ketenregie Zwerfjongeren nr. 1, zomer 2005 Inleiding Dit is de eerste nieuwsbrief van het project Ketenregie voor Zwerfjongeren. Werk jij met jongeren en kom je wel eens een jongere

Nadere informatie

Vreemdelingenbeleid Amsterdam

Vreemdelingenbeleid Amsterdam Vreemdelingenbeleid Amsterdam 14 oktober 2016 Historie - 2001 Fonds Gevolgen Vreemdelingenwetgeving - 2013 Start Pilot Vluchthaven: 128 personen is gedurende 6 maanden onderdak, rust en een individueel

Nadere informatie

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg De zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) (Bron: GGD Amsterdam) bevat onder andere het domein huisvesting. Het afwegingskader in deze bijlage is afgeleid van deze zelfredzaamheidsmatrix.

Nadere informatie

Bijlage Informatiedocument. Beschermd Wonen Brabant Noordoost-oost

Bijlage Informatiedocument. Beschermd Wonen Brabant Noordoost-oost Bijlage Informatiedocument Brabant Noordoost-oost 1 Inleiding: Vanaf 1 januari 2015 zal de huidige langdurige intramurale Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) niet langer meer onderdeel zijn van de AWBZ.

Nadere informatie

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014 Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Raadscarrousel Drechtsteden 2 oktober 2012 Opbouw presentatie 1. Maatschappelijke Zorg (Wmo prestatievelden 7, 8 en

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : - - DIS-stuknummer : 1576181 Behandelend ambtenaar : E. Tenneij Directie/bureau : Sociale en Culturele Ontwikkeling/ Programma Jeugd

Nadere informatie

Bijlage 1: Stand van zaken trajecten, in- door en uitstroom bij instellingen en van het proces werk en activering

Bijlage 1: Stand van zaken trajecten, in- door en uitstroom bij instellingen en van het proces werk en activering Bijlage 1: Stand van zaken trajecten, in- door en uitstroom bij instellingen en van het proces werk en activering Hieronder worden in- door en uitstroomcijfers weergegeven (indien voorhanden). Hiervoor

Nadere informatie

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. Waarom decentraliseren? 2. Decentralisatie Jeugdzorg 3. Decentralisatie

Nadere informatie

Welke AFSPRAKEN gelden bij partijen die betrokken zijn bij de JEUGDZORG in Zeeland?

Welke AFSPRAKEN gelden bij partijen die betrokken zijn bij de JEUGDZORG in Zeeland? Welke AFSPRAKEN gelden bij partijen die betrokken zijn bij de JEUGDZORG in Zeeland? overheden Welke AFSPRAKEN gelden bij partijen die betrokken zijn bij de JEUGDZORG in Zeeland? overheden zorginstellingen

Nadere informatie

Crisisopvang. onderzoek naar het oneigenlijk gebruik

Crisisopvang. onderzoek naar het oneigenlijk gebruik onderzoek naar het oneigenlijk gebruik Gemeente Nijmegen Afdeling Onderzoek en Statistiek april 2003 Inhoudsopgave 1 Probleemstelling en onderzoeksopzet 3 1.1 Aanleiding van het onderzoek 3 1.2 Probleemstelling

Nadere informatie

Rapportage wachtlijsten jeugdzorg 2004

Rapportage wachtlijsten jeugdzorg 2004 Rapportage wachtlijsten jeugdzorg 2004 Deze rapportage geeft informatie over het verloop van de wachtlijsten in het jaar 2004. De laatste peildatum van de rapportage is 1 januari 2005. Nu de rapportage

Nadere informatie

* * Statenfractie GroenLinks Mevrouw P.M. Brunklaus Postbus MC S-HERTOGENBOSCH

* * Statenfractie GroenLinks Mevrouw P.M. Brunklaus Postbus MC S-HERTOGENBOSCH Statenfractie GroenLinks Mevrouw P.M. Brunklaus Postbus 90151 5200 MC S-HERTOGENBOSCH Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12 Fax (073) 614 11 15 info@brabant.nl www.brabant.nl

Nadere informatie

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Begeleid Wonen www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld De stichting Neos is een organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld. De organisatie richt zich

Nadere informatie

Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie

Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Deze brochure is bedoeld voor iedereen die beroeps- en beleidsmatig met zwerfjongeren werkt. Zwerfjongeren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 977 Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband met het opnemen van een gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de jeugdketen Nr. 9 DERDE

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH = = = = =

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH = = = = = Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Statennotitie 18-plus problematiek HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Realisatie Plan van Aanpak Zwerfjongeren

Realisatie Plan van Aanpak Zwerfjongeren Realisatie Plan van Aanpak Zwerfjongeren 1. Inleiding In het kader van het Stedelijk Kompas is er een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar een aantal woonvoorzieningen. Het betrof hier woonvoorzieningen

Nadere informatie

Wat zijn de feiten rondom de jeugdzorg in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de jeugdzorg in Zeeland?

Wat zijn de feiten rondom de jeugdzorg in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de jeugdzorg in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de in Zeeland? Wat zijn de feiten rondom de in Zeeland?

Nadere informatie

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers

Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland. informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland Informatie voor verwijzers Forensisch Beschermd Wonen Het Hoogeland biedt in een open setting

Nadere informatie

Hoofdlijnen. van het

Hoofdlijnen. van het Hoofdlijnen van het BELEIDSPLAN Terug naar de samenleving December 2013 Stichting De Overbrugging Graaf van Egmondstraat 48 KvKnummer 000024369104 www.deoverbrugging.nl Inhoud 1 Doel... 2 2 Doelgroep...

Nadere informatie

B&W. Advies. Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen. Zoetermeer steeds ondernemend. \u,/.,;/ 9P..\9\.\ Zocx C?.3-.l.l.--2:c.

B&W. Advies. Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen. Zoetermeer steeds ondernemend. \u,/.,;/ 9P..\9\.\ Zocx C?.3-.l.l.--2:c. Zoefermeer VERGADERING B&W ó.d. IJ NOV 2009 B&W DM^nr. 2009/20150 Advies 090641 Datum: 03-11-2009 Versie: 1 Conform advies bésldtëh Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen Verantwoordelijk Portefeuille

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Onderwerp: De huisvesting van potentiële hostel bewoners. Reg.nr. : 124339 B&W verg. : : 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand

Nadere informatie

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder!

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder! 24 uurshulp Met Cardea kun je verder! Met Cardea kun je verder! 24 UURSHULP De meeste kinderen en jongeren wonen thuis bij hun ouders totdat ze op zichzelf gaan wonen. Toch kunnen er omstandigheden zijn,

Nadere informatie

Inzicht in de jeugdzorg en de samenhang met gerelateerde domeinen

Inzicht in de jeugdzorg en de samenhang met gerelateerde domeinen Inzicht in de jeugdzorg en de samenhang met gerelateerde domeinen Informatiebijeenkomst Transitie jeugdzorg, SRA 19 juni 2011 Startfoto en kennisdeling. Het Planetarium Amsterdam Caroline Mobach Presentatie

Nadere informatie

Beleidsplan Opvang en Bescherming. Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter)

Beleidsplan Opvang en Bescherming. Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter) Beleidsplan Opvang en Bescherming Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter) 9/21/2015 Even voorstellen Anne-Marie van Bergen Daan Heineke Adviseur Movisie Gespecialiseerd in (O)GGZ 2013

Nadere informatie

Factsheet Jeugd in cijfers

Factsheet Jeugd in cijfers Factsheet Jeugd in cijfers 2011-2012 Gemeente Gemeente Voorwoord Jeugd in cijfers biedt snel compacte en feitelijke beleidsinformatie over het huidige jeugdzorgstelsel in de provincie Noord- en binnen

Nadere informatie

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013 metingen 2009-2012 Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013 A. Kruize B. Bieleman 1. Inleiding De wijze waarop de twee centrumgemeenten Almelo en Enschede, de maatschappelijke opvang willen vormgeven,

Nadere informatie

Modules Jeugdzorg. Vast & Verder. Centra voor Wonen, Zorg en Welzijn Noord Kwinkenplein 10-A, 9712 GZ Groningen Tel , Fax.

Modules Jeugdzorg. Vast & Verder. Centra voor Wonen, Zorg en Welzijn Noord Kwinkenplein 10-A, 9712 GZ Groningen Tel , Fax. Modules Jeugdzorg Vast & Verder INHOUD Vast & Verder is een residentieel, gefaseerd woontrainingsprogramma voor justitiabele jongeren in de leeftijd van 15 tot 26 jaar. Het is ontwikkeld door de Reclassering

Nadere informatie

METINGEN 2014 EN Monitor opvang Enschede. A. Kruize. B. Bieleman

METINGEN 2014 EN Monitor opvang Enschede. A. Kruize. B. Bieleman METINGEN 2014 EN 2015 Monitor opvang Enschede A. Kruize B. Bieleman 1. Inleiding Op 1 januari 2015 is de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 ingegaan. In deze wet wordt gesproken over twee ondersteuningsvormen

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : 14 september 2007 DIS-stuknummer : 1326254 Behandelend ambtenaar : W. Hoven Directie/afdeling : SCO/Programma Jeugdzorg Nummer commissiestuk

Nadere informatie

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Algemeen Wat verandert er vanaf volgend jaar in de jeugdzorg? Per 1 januari 2015 wordt de gemeente in plaats van het Rijk en de provincie verantwoordelijk

Nadere informatie

Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016

Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016 Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016 Nienke Foolen (NJi) Met bijdragen van: Cécile Chênevert Renée Dekker Leo Bathoorn Vandaag: Integraal werken en de samenwerking tussen professionals.

Nadere informatie

Opvang zwerfjongeren 2004. 20 december 2004

Opvang zwerfjongeren 2004. 20 december 2004 20 december 2004 Inhoud Samenvatting 1 1 Inleiding 4 2 Aantallen zwerfjongeren 6 2.1 Nieuwe schatting 6 2.2 Herkomst van de aantallen 8 2.3 Registratieregeling 10 2.4 Conclusie 10 3 Beleid en hulpverlening

Nadere informatie

Monitor begeleid wonen Twente 2012

Monitor begeleid wonen Twente 2012 Monitor begeleid wonen Twente 2012 metingen 2009, 2010 en 2011 A. Kruize S. Biesma B. Bieleman 1. Inleiding De wijze waarop de twee centrumgemeenten Almelo en Enschede, de maatschappelijke opvang willen

Nadere informatie

CAMPUS OUDERE JEUGD _CAR_oudere jeugd.indd :07:12

CAMPUS OUDERE JEUGD _CAR_oudere jeugd.indd :07:12 CAMPUS OUDERE JEUGD 3 campus oudere jeugd HULP VOOR JONGEREN VANAF 12 JAAR OPVOEDEN VALT NIET ALTIJD MEE. ZEKER NIET MET EEN KIND IN DE PUBERTEIT. JONGEREN KUNNEN PROBLEMEN HEBBEN OP SCHOOL, BIJ HUN BAANTJE,

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

Traverse! Thuis in opvang & begeleiding. Stichting Maatschappelijke Opvang Midden-Brabant

Traverse! Thuis in opvang & begeleiding. Stichting Maatschappelijke Opvang Midden-Brabant Traverse! Thuis in opvang & begeleiding Stichting Maatschappelijke Opvang Midden-Brabant Missie: Traverse organiseert met gevoel voor medemenselijkheid de hulpverlening voor mensen in probleemsituaties

Nadere informatie

IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam. Van onderzoek naar praktijk

IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam. Van onderzoek naar praktijk IVO onderzoek: Zorg voor zwerfjongeren met ernstige problematiek in Rotterdam Van onderzoek naar praktijk 22-11-2011 Van onderzoek naar praktijk Doelgroep IVO onderzoek: Dak- en thuisloze jongeren met

Nadere informatie

Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders

Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders YOUKÉ Jong en Ouder ontschotting in de opvang van jonge ouders Sprekers: Arieke van Andel: gemeente Amersfoort Mariette Rutjes: leidinggevende cluster vrouwenopvang en gezinnen Inleiding Ontschotting in

Nadere informatie

Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus

Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus Perceelbeschrijving JeugdzorgPlus Samenwerkende gemeenten Regio West Friesland Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec Inhoud 1. JeugdzorgPlus... 3 1.1Inleiding... 3

Nadere informatie

De hoogte van de eigen bijdrage zou in een aantal gevallen niet in verhouding staan tot de omvang van de geleverde zorg.

De hoogte van de eigen bijdrage zou in een aantal gevallen niet in verhouding staan tot de omvang van de geleverde zorg. Memo Werkorganisatie van de gemeenten Van : Eric van Maaren (Beleidsadviseur Sociaal Beleid CGM) Aan : Commissie Burger gemeente Cuijk CC : Datum : 10 september 2015 Onderwerp : Her indicaties Pgb en eigen

Nadere informatie

Aanvullende cliëntinformatie behorend bij de kwartaalrapportage AWBZ

Aanvullende cliëntinformatie behorend bij de kwartaalrapportage AWBZ Aanvullende cliëntinformatie behorend bij de kwartaalrapportage AWBZ De vierde MEE Signaal eindrapportage pakketmaatregel AWBZ geeft een totaalbeeld van de geleverde ondersteuning door MEE gedurende de

Nadere informatie

REGIOCONVENANT Uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen

REGIOCONVENANT Uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen REGIOCONVENANT Uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen Inleiding Utrecht is als centrumgemeente verantwoordelijk voor de maatschappelijke opvang (MO) en voorzieningen voor beschermd wonen

Nadere informatie

December 2013. Hoofdlijnen Meerjarenbeleid (2013-2015) De Brug Midden-Nederland

December 2013. Hoofdlijnen Meerjarenbeleid (2013-2015) De Brug Midden-Nederland December 2013 Hoofdlijnen Meerjarenbeleid (2013-2015) De Brug Midden-Nederland Inhoud Hoofdlijnen Meerjarenbeleid (2013-2015) De Brug Midden-Nederland... 3 Financiën... 3 Omzetgroei... 3 Geldwerving*...

Nadere informatie

CAMPUS OUDERE JEUGD. Met Cardea kun je verder!

CAMPUS OUDERE JEUGD. Met Cardea kun je verder! CAMPUS OUDERE JEUGD Met Cardea kun je verder! Campus OUDERE JEUGD Hulp aan kinderen, jongeren en hun ouders Met Cardea kun je verder! Een kind opvoeden valt niet altijd mee. Soms leidt dit tot problemen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 111 Vragen van de leden

Nadere informatie

ThuisBest, juist voor probleemjongeren. Een effectieve manier van samenwerken

ThuisBest, juist voor probleemjongeren. Een effectieve manier van samenwerken ThuisBest, juist voor probleemjongeren Een effectieve manier van samenwerken Wat is Thuisbest? Behandelarrangement van meerdere partijen: gesloten jeugdzorg en de Viersprong/Prisma voor jongeren met ernstige

Nadere informatie

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen Zorgmodule Fasehuis Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Verblijf met behandeling Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit normaal begaafde jeugdigen van 16-18 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Midden

Nadere informatie

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang

HANDREIKING. Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang HANDREIKING Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Handreiking Landelijke toegankelijkheid in de maatschappelijke opvang Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 Aanleiding en doel van de handreiking

Nadere informatie

Factsheet Jeugd in cijfers 2011

Factsheet Jeugd in cijfers 2011 Factsheet Jeugd in cijfers 0 Regio West-Brabant West Factsheet Jeugd in cijfers 0 regio West-Brabant West Voorwoord In deze factsheet presenteren we een selectie van cijfers betreffende het aantal uit

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2005/1211

Statenvoorstel nr. PS/2005/1211 Statenvoorstel nr. PS/2005/1211 Noodplan Autistisch Spectrum Stoornis (ASS) Jaargang Datum Ons kenmerk Inlichtingen bij 2005-41 8 november 2005 ZC/2005/4000 de heer H. Rijkhoek, telefoon 038 425 12 21

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg. Door José Vianen; Adviseur

Transitie Jeugdzorg. Door José Vianen; Adviseur Transitie Jeugdzorg Door José Vianen; Adviseur relevante thema s 1. Transitie jeugdzorg 2. Wat beogen we? 3. Kansen van de transitie 4. Concept wettekst 5. Richtlijnen en planning 1 Aanleiding van de transitie:

Nadere informatie

We onderscheiden drie vormen van woonbegeleiding: begeleid wonen beschermd wonen 24-uurszorg

We onderscheiden drie vormen van woonbegeleiding: begeleid wonen beschermd wonen 24-uurszorg woonbegeleiding 1 Drie Vormen woonbegeleiding Het grootste deel van het hulpaanbod van HVO-Querido valt onder de noemer woonbegeleiding. Bij woonbegeleiding gaat het om de combinatie van huisvesting en

Nadere informatie

Factsheet Voor alle kinderen. Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen

Factsheet Voor alle kinderen. Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen JStelselwijziging Jeugd Factsheet Voor alle kinderen Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen 1 Inleiding Alle kinderen in Nederland hebben recht op de zorg, hulp,

Nadere informatie

Ik krijg ondersteuning bij de opvoeding en zorg voor mijn kind. Wat verandert er in 2015?

Ik krijg ondersteuning bij de opvoeding en zorg voor mijn kind. Wat verandert er in 2015? Ik krijg ondersteuning bij de opvoeding en zorg voor mijn kind Wat verandert er in 2015? Meestal kunt u op eigen kracht of met hulp van familie, vrienden of buren uw leven prima organiseren. Maar soms

Nadere informatie

Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim Hoddenbagh wim.hoddenbagh@vng.nl

Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim Hoddenbagh wim.hoddenbagh@vng.nl Datum 27 oktober 2010 Onderwerp Feiten en cijfers transitie jeugdzorg Telefoonnummer 070-3738602 Feiten en cijfers transitie jeugdzorg Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim

Nadere informatie

Wegwijzer voor buurt- en wijkteams

Wegwijzer voor buurt- en wijkteams Wegwijzer voor buurt- en wijkteams IRISZORG IN DE ACHTERHOEK Wegwijzer voor buurt- en wijkteams Voor wie we er zijn Hoe je ons bereikt Onze gezichten Wat IrisZorg in de Achterhoek biedt Voor wie we er

Nadere informatie

Werken, leren en activiteiten

Werken, leren en activiteiten Werken, leren en activiteiten Het beste uit het leven halen Meedoen in de samenleving. Voor sommige mensen is dat niet vanzelfsprekend. Ze hebben door psychische of psychosociale problematiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

2004. Nr. : Dnst. : C&E. Eénmalige subsidie Stichting De Binnenvest in verband met AWBZtoelating. Leiden, 11 mei 2004.

2004. Nr. : Dnst. : C&E. Eénmalige subsidie Stichting De Binnenvest in verband met AWBZtoelating. Leiden, 11 mei 2004. Nr. : 04.0076. Dnst. : C&E Eénmalige subsidie Stichting De Binnenvest in verband met AWBZtoelating. Leiden, 11 mei 2004. 2004. Per 1 januari 2004 zijn de wachtlijstmiddelen waarop stichting De Binnenvest

Nadere informatie

Factsheet gemeente Westland

Factsheet gemeente Westland In deze factsheet wordt ingegaan op verschillende indicatoren voor het aantal jeugdigen uit uw gemeente dat in de afgelopen jaren gebruik heeft gemaakt van ondersteuning en zorg voor jeugd. Dit wordt per

Nadere informatie

Federatie Opvang: Flyer tabellen 2003

Federatie Opvang: Flyer tabellen 2003 Baten lasten MO (mln. Euro) Jaar Gemeente subsidie Federatie Opvang: Flyer tabellen 2003 Balans MO Baten Lasten Totalen Overige Overige Totaal Exploitatie Totaal GGZ Clienten AWBZ Personeel Huisvesting

Nadere informatie

Datum 12 maart 2012 Onderwerp antwoorden op de vragen van lid Kooiman (SP) over de financiering van Multi Systeem Therapie

Datum 12 maart 2012 Onderwerp antwoorden op de vragen van lid Kooiman (SP) over de financiering van Multi Systeem Therapie 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

MEMO GEMEENTE BOEKEL. Nummer 2016 / 43. : Raads- en burgerleden. : College van B&W. Betreft: : Regionaal Beleidsplan Beschermd Wonen

MEMO GEMEENTE BOEKEL. Nummer 2016 / 43. : Raads- en burgerleden. : College van B&W. Betreft: : Regionaal Beleidsplan Beschermd Wonen GEMEENTE BOEKEL Nummer 2016 / 43 MEMO Aan Van : Raads- en burgerleden : College van B&W Betreft: : Regionaal Beleidsplan Beschermd Wonen 2016-2020 Datum : 4 juli 2016 Geachte Raads- en Burgerleden, Het

Nadere informatie

Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen.

Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen. Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen. Vanaf 1 januari 2015 zijn wij als gemeente verantwoordelijk voor de jeugdhulp in Hendrik-Ido- Ambacht.

Nadere informatie

Housing First: eerst een huis, dan de zorg. Een nieuw thuis na een zwervend bestaan

Housing First: eerst een huis, dan de zorg. Een nieuw thuis na een zwervend bestaan Housing First: eerst een huis, dan de zorg Een nieuw thuis na een zwervend bestaan Iedereen heeft recht op een eigen plek om te wonen. Dat is het idee achter Housing First. Een eigen (huur)woning geeft

Nadere informatie

FACTSHEET PLEEGZORG 2012

FACTSHEET PLEEGZORG 2012 FACTSHEET PLEEGZORG 2012 In Nederland worden veel kinderen door familieleden of bekenden opgevoed wanneer dat door omstandigheden in de thuissituatie niet mogelijk is. Bij deze informele zorg is geen jeugdzorg-

Nadere informatie

Nieuwsbrief Decentralisatie Jeugdzorg

Nieuwsbrief Decentralisatie Jeugdzorg Nieuwsbrief Decentralisatie Jeugdzorg Juli 2012 Het college van Reimerswaal vindt het belangrijk om de gemeenteraad mee te nemen in de transitie van de jeugdzorg. Het geven van goede informatie hoort hier

Nadere informatie

Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT;

Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT; O M Nr. MO/1360807 Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT Het COLLEGE van BURGEMEESTER en WETHOUDERS van de gemeente DORDRECHT; gelet op de artikelen 2.10 lid 5, 2.12 lid 2 en 2.13 van de

Nadere informatie

Gemeentebestuur Spuibouievard GR DORDRECHT

Gemeentebestuur Spuibouievard GR DORDRECHT DORDRECHT tp Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuibouievard 300 3311 GR DORDRECHT Datum 27 oktober 2009 Ons kenmerk MO/2009/222007 Begrotingsprogramma Sociale Infrastructuur en -thema maatschappelijke

Nadere informatie

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 juli 2011: sector Inwonerszaken, team Openbare Orde, Welzijn en Onderwijs 1 Inleiding Voor u ligt de startnotitie beleidsplan Wet Maatschappelijke

Nadere informatie

De Nederlandse jeugdzorg, problemen en perspectief

De Nederlandse jeugdzorg, problemen en perspectief De Nederlandse jeugdzorg, problemen en perspectief Tranzo Zorgsalon,18 maart 2010 Tilburg Jos Rietveld Stichting Universitaire en Algemene Kinder- en Jeugdpsychiatrie Noord-Nederland Introductie - Uw spreker

Nadere informatie

Opgenomen kunnen worden: (jonge)vrouwen vanaf 18 jaar, alleenstaand of met kinderen.

Opgenomen kunnen worden: (jonge)vrouwen vanaf 18 jaar, alleenstaand of met kinderen. Scenario 1A: Vrouwenopvang: "24 uur vrouwenopvang" 15 plaatsen crisisvrouwenopvang: 15 plaatsen vrouwenopvang regulier: Opgenomen kunnen worden: (jonge)vrouwen vanaf 18 jaar, alleenstaand of met kinderen.

Nadere informatie

Jeugdbescherming in Nederland

Jeugdbescherming in Nederland Jeugdbescherming in Nederland Jeugdbescherming in Nederland Mr. drs. Bart de Jong Adviseur Van Montfoort 2 Stelselwijziging Jeugd Wat is Jeugdbescherming? Proces/Actoren Doelgroep en problematiek Maatregelen

Nadere informatie

Trend- en signaleringsrapportage 2P

Trend- en signaleringsrapportage 2P TP PT Het P helft Trend- en signaleringsrapportage 2P e 2007 Inleiding 1 De signaleringsfunctietp PT is één van de collectieve taken van MEE. Elke MEE-organisatie geeft op eigen wijze invulling aan deze

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen

EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen 1 Wij geven thuis! U ook? De Brabantse steden tellen steeds meer kwetsbare burgers zoals daken thuislozen en zwerfjongeren. Zowel hun aantal als de

Nadere informatie

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015 Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking Wat verandert er in de zorg in 2015 De zorg in beweging Wat verandert er in 2015? In 2015 verandert er veel in de zorg. Via een aantal

Nadere informatie

REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne

REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne Bijlage 1, raadsvoorstel 91-2010: REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne DOELGROEP De Korenaer Deurne verzorgt onderwijs voor jongens en meisjes met ernstige gedragsproblemen die residentieel geplaatst

Nadere informatie

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014 Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014 1 Toelichting bij de analyse De centrumgemeente Leiden heeft op verschillende momenten in 2014 gegevens ontvangen over Beschermd wonen van

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Samenvatting Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Voor de tweede keer heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) de situatie van (ex-)gedetineerden op de gebieden identiteitsbewijs,

Nadere informatie

Maatschappelijke opvang in Haarlem. Regionaal Kompas Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

Maatschappelijke opvang in Haarlem. Regionaal Kompas Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke opvang in Haarlem Regionaal Kompas 2008 2014 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Regionaal Kompas Plan van aanpak bestrijding dakloosheid voor de periode 2008 2014 Reikwijdte: Haarlemmermeer,

Nadere informatie

VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Aanleiding Met het Verbeterplan Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

Kind. & gezinsondersteuning bij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap.

Kind. & gezinsondersteuning bij SDW. SDW ondersteunt mensen met een handicap. Kind & gezinsondersteuning bij SDW SDW ondersteunt mensen met een handicap. Wat kan SDW voor u betekenen? Iedereen in West-Brabant met een verstandelijke beperking kan terecht bij SDW voor ondersteuning

Nadere informatie

Prestatieverslag. West-Friesland. Hoorn, 29 mei 2016

Prestatieverslag. West-Friesland. Hoorn, 29 mei 2016 Prestatieverslag West-Friesland 2016 Hoorn, 29 mei 2016 Inhoudsopgave INLEIDING... 3 HOOFDSTUK 1: MISSIE EN VISIE... 4 HOOFDSTUK 2: PRESTATIECIJFERS... 5 HOOFSTUK 3: TOELICHTING CIJFERS... 6 Inleiding...

Nadere informatie

Het sociaal domein. Renate Richters Els van Enckevort

Het sociaal domein. Renate Richters Els van Enckevort Het sociaal domein Renate Richters Els van Enckevort Om te beginnen vijf stellingen Zijn ze waar of niet waar? - 2 - Stelling 1 Ongeveer 5% van de jeugdigen in Nederland heeft met (een vorm van) jeugdzorg

Nadere informatie

Wij bieden jongeren een nieuwe start

Wij bieden jongeren een nieuwe start Wij bieden jongeren een nieuwe start singelzicht.nl Gelijke kansen voor iedere jongere Zwerfjongeren, een waardevaste investering Iedere investeerder zoekt naar het hoogste rendement. Dat geldt ook voor

Nadere informatie

Wat biedt RIBW ZWWF? Voor wie?

Wat biedt RIBW ZWWF? Voor wie? Stichting RIBW Zaanstreek, Waterland en West-Friesland (RIBW ZWWF) begeleidt en ondersteunt mensen met langdurige psychiatrische of ernstige psychosociale problemen. We begeleiden hen in hun streven op

Nadere informatie

Perceelbeschrijving Beschermd wonen

Perceelbeschrijving Beschermd wonen Perceelbeschrijving Beschermd wonen Inhoud 1. Beschermd wonen... 3 1.1 Gevraagd product... 3 1.2 Eisen aan aanbieder... 4 1.3 Basisprotocol... 5 Pagina 2 van 5 1. Beschermd wonen 1.1 Gevraagd product De

Nadere informatie

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Enschede 2011

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Enschede 2011 CO LO F O N St. I NTRAVAL Postadres Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl Kantoor Groningen: St. Jansstraat 2C Telefoon 050-313 40 52 Fax 050-312 75 26 Kantoor Rotterdam:

Nadere informatie

Welkom bij Promens Care!

Welkom bij Promens Care! Promens Care Welkom bij Promens Care! Ieder mens wil graag een goed leven. Een leven met familie, vrienden, een goed huis, leuk werk en de mogelijkheid om er af en toe op uit te trekken. Heel gewone wensen,

Nadere informatie

1 24 uurshulp 24 uurshulp _Cardea.indd 1 Cardea_A5 brochure_24 uurshulp_148x210.indd :38: :37:21

1 24 uurshulp 24 uurshulp _Cardea.indd 1 Cardea_A5 brochure_24 uurshulp_148x210.indd :38: :37:21 1 24 uurshulp 24 uurshulp 3 24 uurshulp 24 uurshulp DE MEESTE KINDEREN EN JONGEREN WONEN THUIS BIJ HUN OUDERS TOTDAT ZE OP ZICHZELF GAAN WONEN. TOCH KUNNEN EROMSTANDIGHEDEN ZIJN, WAARDOOR HET BETER IS

Nadere informatie

KWARTAALINFORMATIE Jeugdzorg Zuid-Holland e kwartaal versie 13/3/15

KWARTAALINFORMATIE Jeugdzorg Zuid-Holland e kwartaal versie 13/3/15 KWARTAALINFORMATIE Jeugdzorg Zuid-Holland 2014 4e kwartaal versie 13/3/15 1 Inleiding Dit is de laatste Kwartaalinformatie jeugdzorg. De Kwartaalinformatie was de monitor van de provinciale jeugdzorg.

Nadere informatie

Volgno. : 25-2008 Domein : SCZ Datum : 4 maart 2008 Raadscie : Breed Welzijn Korr.no. : 2008-7443 Steller : Karin Martens/350 3131

Volgno. : 25-2008 Domein : SCZ Datum : 4 maart 2008 Raadscie : Breed Welzijn Korr.no. : 2008-7443 Steller : Karin Martens/350 3131 Volgno. : 25-2008 Domein : SCZ Datum : 4 maart 2008 Raadscie : Breed Welzijn Korr.no. : 2008-7443 Steller : Karin Martens/350 3131 Stedelijk Kompas Gemeente Maastricht:centrumgemeente voor de regio Maastricht-

Nadere informatie

Op weg naar 2020: Transformatie van de maatschappelijke zorg

Op weg naar 2020: Transformatie van de maatschappelijke zorg Op weg naar 2020: Transformatie van de maatschappelijke zorg Paul Maatschappelijke zorg (Wolf, 2015) Maatschappelijke zorg richt zich op mensen met meerdere complexe problemen om: sociale uitsluiting te

Nadere informatie