Onze onderzoeks- en adviespraktijk geeft

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onze onderzoeks- en adviespraktijk geeft"

Transcriptie

1 FRAUDEBEHEERSING: HET MOET ANDERS De aanpak van fraudepreventie moet anders, getuige het aantal en de aard van de incidenten die in de financiële sector aan het licht komen. Regelgeving, governance codes en toezichtmodellen, hoe effectief ook gepercipieerd, hebben de incidenten in de afgelopen jaren niet kunnen voorkomen en een schijnzekerheid gecreëerd. Daar ligt dus niet de oplossing. Het moet anders. Dit anders moet zitten in een overtuiging, in een missie. In het met hart en ziel werken aan een gezamenlijke aanpak, van een ieder die net als Holland Integrity Group van mening is dat dit soort incidenten en de gevolgen voor stakeholders en maatschappij onacceptabel zijn. Onze onderzoeks- en adviespraktijk geeft ons inzichten die we graag delen om fraudebeheersing en daarmee fraude echt anders aan te pakken. Die inzichten gaan over leiderschap, samenwerking en integratie, inzet van specifieke deskundigheid en gericht investeren in effectieve maatregelen. Een overtuigende en effectieve invulling van een duidelijk antifraude beleid zal uiteindelijk leiden tot lagere kosten voor fraude risicomanagement en minder schade door incidenten. Stimuleren van gewenst gedrag en snel, doortastend en zorgvuldig ingrijpen bij ongewenst gedrag draagt bovendien sterk bij aan een goede reputatie en het vertrouwen in financiële instellingen. Kansen die de sector nu vaak laat liggen. Leiderschap Ons eerste inzicht betreft leiderschap. Over leiderschap zijn nog nooit zoveel boeken, artikelen en uitingen verschenen als de afgelopen jaren. In het kader van overtuiging, integriteit en vertrouwen kan leiderschap vooral gezien worden als het uitzetten van een duidelijke lijn en het daar zichtbaar naar handelen. In de praktijk zien wij nogal eens een zogenaamd zero tolerance -beleid bij antifraude. Dat onderschrijven wij volledig, maar dat gaat vooral over de momenten dat daadwerkelijk sprake is van een (vermoeden van) fraude en de response daarop. Leiderschap op zero tolerance is juist ook het voorkomen en ontmoedigen van fraude door een duidelijk en stevig preventief beleid, zichtbaar goed voorbeeldgedrag en een mandaat -inclusief budget- waaruit dezelfde overtuiging spreekt. Ontmoedigen is pas effectief als sprake is van een aanzienlijke pakkans en het daadwerkelijk toepassen van een streng maar rechtvaardig sanctiebeleid bij incidenten, ongeacht de betrokken persoon. Bij leiderschap past ook openheid en kwetsbaarheid. Bij incidenten is nogal eens de vraag: gaan we hiermee naar buiten of (nog) niet. Dat is een dilemma. Er spelen vaak grote belangen. Duidelijk is wel dat het tijdig naar buiten treden en uitleggen waarom de dingen zijn zoals ze zijn, het enige is dat uiteindelijk vertrouwen wekt. Hoe pijnlijk dat soms ook is voor de eigen positie. Maar ook dat is leiderschap. Samenwerking en integratie Een tweede inzicht heeft betrekking op samenwerking van disciplines en integratie van maatregelen in de dagelijkse processen. In de praktijk zien wij dat taken en verantwoordelijkheden vaak versnipperd over de organisatie liggen. Compliance, Internal Audit, Investigations, Legal, Operational Risk Management, lijnmanagement en andere afdelingen hebben preventieve en/of repressieve deeltaken. Deze versnippering gaat ten koste van de effectiviteit en efficiency. Samenwerking tussen

2 BIj SoMMIgE organisaties IS ER SpRakE VaN FRaudERISICoBELEId op BaSIS VaN SCHIjNzEkERHEId. disciplines is noodzaak. Helaas ontbreekt het daar nogal eens aan, door bijvoorbeeld verschillende belangen, verborgen agenda s, ego s en verkokering. Dit doorbreken, begint met de vraag: wie is eigenaar van het onderwerp integriteit- en fraudebeheersing? Het creëren van een centrale functie direct onder de Raad van Bestuur geeft duidelijkheid over de verantwoordelijkheid en het eigenaarschap voor integriteit en fraude. Bovendien krijgt het bestuur zo de mogelijkheid deze gevoelige en complexe taak eenduidig te beleggen, met een helder mandaat. Dat moet dan wel stevig en onafhankelijk genoeg zijn om waar nodig acties af te dwingen. De uitvoering daarvan is doorgaans namelijk belastend voor de business en stafafdelingen en staat op gespannen voet met andere prioriteiten, zoals commercie. De mandaten die wij in de praktijk meestal zien zijn hiervoor te beperkt. Invoering van bijvoorbeeld wet- en regelgeving op het gebied van Customer Due Diligence en het melden van ongebruikelijke transacties verloopt daardoor moeizaam. deskundigheid Zoals bij elk specialisme, valt of staat de effectiviteit van de antifraudeaanpak met de inzet van de juiste deskundigheid, ons derde inzicht. Voor onze gezondheid vinden we het volstrekt logisch dat alleen een medisch specialist de juiste diagnose stelt en met een effectief behandelplan komt. Voor het analyseren van frauderisico s blijkt dat helemaal niet zo vanzelfsprekend. Met het gevolg dat er bij organisaties sprake is van frauderisicobeleid op basis van schijnzekerheid. Het is cruciaal dat organisaties zich daarvan bewust zijn. Voor een echt effectieve frauderisicoanalyse is de deskundigheid en professioneel kritische instelling van specialistische onderzoekers nodig. Zij hebben immers veel fraudegevallen van dichtbij gezien en herkennen daardoor de signalen, patronen en risico s. Maar vooral ook de combinatie van processen en menselijk gedrag waarbij sprake is van opzet en misleiding. Anders gezegd, wanneer interne controlemechanismen opzettelijk worden omzeild of doorbroken en documenten en rapportages bewust worden vervalst, moet je daar doorheen kunnen kijken. Of zoals Cruijff het zegt: je gaat het pas zien als je het door hebt. Kortom, voor een effectieve en efficiënte aanpak van fraudebeheersing is het essentieel dat: 1. de risicoanalyse wordt uitgevoerd door een deskundig team waarin in ieder geval een fraudespecialist is opgenomen; 2. de analyse centraal en gecoördineerd wordt uitgevoerd en de kennis en ervaring van verschillende disciplines optimaal met elkaar wordt gedeeld. Investeren in effectiviteit en efficiency Het vierde inzicht betreft de effectiviteit en efficiency van fraudeaanpak. Het eerder genoemde zero tolerance antifraude beleid betekent uiteraard niet dat voor elk risico een maatregel moet worden ingevoerd. Het gaat bij de operationele inzet van beheersmaatregelen om het maken van de juiste keuzes. De effectiviteit en efficiency van die keuzes hangt samen met twee dingen. Het inrichten van een proces om vast te stellen dat maatregelen doen waarvoor ze bedoeld zijn en het investeren in maatregelen die het meest bijdragen aan de beheersing. Effectiviteit van de maatregelen Maatregelen zíjn effectief als ze aantoonbaar doen waarvoor ze bedoeld zijn. Veel organisaties worstelen met deze aantoonbaarheid. Ze bedenken tal van antifraude maatregelen en werken dat keurig uit op papier. Bij het implementeren ontstaan de eerste uitdagingen en aantoonbaar de effectiviteit vaststellen is vaak een stap te ver. Dat zit bijvoorbeeld in vragen als: Hoe toon ik aan dat onze gedragscode effectief is?, Wanneer heb ik vastgesteld dat de meldstructuur effectief is? We hebben een integere organisatie, er komen nooit meldingen, is een regelmatig terugkerende opmerking. Dat is een doelredenering die geen oplossing biedt. Om de effectieve werking te kunnen Banking & Finance sep13

3 evalueren zijn andere maatregelen nodig. Deze kan de organisatie prima integreren in bestaande processen en cycli. Vragen over de mate waarin medewerkers bekend zijn met een gedragscode en meldstructuur en of men bereid is om ongewenst gedrag te melden worden gesteld én vastgelegd in dagelijkse bilaterale gesprekken, jaargesprekken, exitgesprekken of in personeel tevredenheidonderzoeken. Als dan blijkt dat medewerkers bekend zijn met gedragsregels en meldstructuren, bereid zijn om ongewenst gedrag te melden en vertrouwen hebben in een zorgvuldige behandeling van hun meldingen kan de organisatie aantonen dat deze maatregelen effectief en het aantal meldingen betrouwbaar zijn. Het registreren en analyseren van gesignaleerde incidenten kan daarnaast een beeld geven van de herkomst van gemelde incidenten. Een tendens over achterblijven van meldingen per afdeling, regio of land ten opzichte van peers kan aanleiding zijn voor een nadere analyse. Efficiency van de maatregelen Wij zijn ervan overtuigd dat fraude met prioriteit en overtuiging bestreden moet worden en dat de daarvoor beschikbare middelen nu nog te weinig worden ingezet. Onduidelijkheid over de toegevoegde waarde maakt dat de inzet van de meest effectieve maatregelen achterblijft. Dit gaat ten koste van de efficiency. Duidelijk is wel dat er maatregelen bestaan die verschillend bijdragen aan de effectieve beheersing van fraude. Sommige zijn heel specifiek op fraude gericht, bijvoorbeeld fraudetrainingen voor management. Andere zijn algemener van aard, zoals de externe audit van de jaarrekening of interne audits met een operationeel karakter. Over de algemene maatregelen is veelal onduidelijk in welke mate deze bijdragen aan de antifraude doelstellingen. Discussies op dit gebied gaan bijvoorbeeld over de rol van de interne of externe accountant ten aanzien van fraude. Ervaringscijfers over de mate waarin antifraude maatregelen in organisaties zijn doorgevoerd zijn terug te vinden in internationaal onderzoek naar fraude. De Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) brengt elke twee jaar een rapport uit onder de naam Report to the nations on occupational fraud and abuse. Het meest recente rapport is van 2012 en heeft betrekking op een waarneming van gerapporteerde fraudegevallen uit meer dan 100 landen en zes continenten. Hiervan hebben 229 gevallen (16,7%) betrekking op financiële instellingen. In aantal het meeste van alle sectoren. Met een gemiddeld schadebedrag per incident van $ neemt de sector een vijfde plek in op de ranglijst. In totaal is de financiële sector daarmee in het onderzoek vertegenwoordigd voor ruim $ 53 miljoen aan fraude. De beelden over implementatie van antifraude maatregelen die uit de onderzoeken voor 2012 en 2010 naar voren komen, zijn in de hierna volgende tabel opgenomen. Nr en (2010) 1 (1) % geïmplementeerde antifraude maatregelen genoemd in rapporten Externe audit van de jaarrekening ,1% 80,9% 2 (2) Gedragscode 78,0% 74,8% 3 (6) Management goedkeuring van de jaarrekening 68,5% 67,9% 4 (3) Interne audit afdeling 68,4% 68,2% 5 (4) Externe audit controle op totstandkoming jaarrekening 67,5% 65,4% 6 (9) Controle door management 60,5% 58,8% 7 (7) Onafhankelijke audit committee 59,8% 58,4% 8 (5) Ondersteuning programma s werknemers 57,5% 54,6% 9 (8) Meldstructuur/hotline 54,0% 51,2% 10 (10) Fraude training voor management en hoger 47,4% 46,2% 11 (11) Fraude training voor medewerkers 46,8% 44,0% 12 (12) Anti-fraude beleid 46,6% 42,8% 13 (-) Formele fraud risk assessments 35,5% - 14 (13) Surprise audits 32,2% 32,2% 15 (14) Verplichte roulatie werkzaamheden of verplichte vakantie 16,7% 16,6% 16 (15) Beloning voor klokkenluiders 9,4% 8,6% Bron: ACFE Report to the Nations 2012 en 2010 kleurenlegenda Minder specifieke anti-fraude maatregelen Meer specifieke anti-fraude maatregelen

4 Uit het onderzoek komt ook naar voren op welke wijze fraudegevallen zijn gesignaleerd. Dat zegt iets over de effectiviteit van detectiemaatregelen. In de tabel hierna is per maatregel het signaleringspercentage voor 2012 en 2010 weergegeven: % Signalering fraude per maatregel Tips 43,3% 40,2% Management review 14,6% 15,4% Interne audit 14,4% 13,9% Per ongeluk 7,0% 8,3% Interne controle - - Rekening vergelijking 4,8% 6,1% Documenten onderzoek 4,1% 5,2% Externe audit 3,3% 4,6% Politie tip 3,0% 1,8% Monitoring 1,9% 2,6% Bekentenis 1,5% 1,0% IT Controls 1,1% 0,8% Anders 1,1% - Bron: ACFE Report to the Nations 2012 en 2010 De uitkomsten in deze tabellen onderschrijven ons inzicht dat de meer specifieke en meest effectieve antifraude maatregelen te beperkt zijn geïmplementeerd. De eerste drie detectiemaatregelen, te weten (1)Tips, (2) Management review en (3) Interne audit leveren volgens de tweede tabel gezamenlijk tweederde van de signaleringen op. De resterende tien maatregelen signaleren gezamenlijk slechts een derde. De uitkomsten in de eerste tabel laten echter zien dat de maatregelen die deze signalering moeten faciliteren relatief beperkt zijn geïmplementeerd. Dit inzicht benadrukt dat het gericht investeren op een beperkt aantal specifieke antifraude maatregelen, de effectiviteit van fraudebeheersing al aanmerkelijk zal vergroten. De uitkomsten zijn niet absoluut en kunnen elkaar beïnvloeden; Als de primaire signalering door management verbetert, zal de signalering door interne audit en door tips naar verwachting afnemen. De juiste combinatie van maatregelen is belangrijk. Meldstructuur of hotline In de praktijk signaleren wij regelmatig discussie over meldstructuren. Angst voor misbruik, beperkte bereidheid om te klikken zijn terugkerende argumenten. Deze bezwaren zijn goed te ondervangen door een opzet waarbij een ieder vertrouwen heeft in de structuur, goed gebruik wordt gestimuleerd en misbruik wordt gesanctioneerd. Een goed fraudebeleid vergt draagkracht. Ook daarin moet worden geïnvesteerd. Linksom of rechtsom, uiteindelijk is het dit soort regelingen die het melden van (vermoedens van) onregelmatigheden bij leidinggevende, management of een separate functie laagdrempelig maakt en het beste scoort op detectie. Uit het onderzoek blijkt overigens ook dat bij organisaties met een meldstructuur veel vaker daadwerkelijke fraudegevallen aan het licht komen door tips (51%) dan bij organisaties die een dergelijke regeling niet hebben (35%). Management review Uit het onderzoek blijkt dat ook het tijdig onderkennen van fraudesignalen door managers een belangrijke rol speelt met een signaleringspercentage van 14,6%. We zagen in de eerste tabel al dat implementatie van fraudetrainingen voor management en hoger onder de 50% ligt. Daar liggen dus duidelijke kansen. Gericht investeren in trainingen op het gebied van fraude en het herkennen van signalen door management geeft de detectie een impuls en is tegelijk een krachtig signaal van de overtuiging waarmee het antifraude beleid wordt neergezet. Deze trainingen kunnen in bestaande management trainingen worden geïntegreerd en op die manier ook periodiek worden herhaald en/of naar een volgend niveau worden gebracht. Uit het onderzoek blijkt vanuit een ander perspectief bovendien dat in 18,7% van de gevallen (in 2012) een tekortschietende management review het element is dat het meest heeft bijgedragen aan het voortbestaan van de fraude. Dat sterkt ons nog meer in onze overtuiging dat het hier beter kan en moet. De toegevoegde waarde van fraudetrainingen voor management is misschien moeilijk te meten of vast te stellen, maar wel goed voor te stellen. De Banking & Finance sep13

5 manager heeft een voorbeeldrol voor zijn of haar directe medewerkers. Een getrainde manager signaleert eerder fraude en zal ongewenst gedrag en dilemma s sneller signaleren en bespreekbaar maken. Op deze manier is integriteit in de basis verankerd. Interne audit Interne audit heeft met een signaleringspercentage van rond de 14 % een belangrijke rol bij de signalering van mogelijke fraude. Uit fraudeonderzoeken, ondersteuning aan auditafdelingen, trainingen en ondersteuning van studenten blijkt dat specifieke afspraken over fraude audits met het management vaak ontbreken. Veel interne auditors hebben behoefte aan meer verdieping op het gebied van fraude, herkenning van signalen en het ondersteunen of doen van onderzoek naar (vermoedens van) fraude. Bij een adequate invulling van deze behoefte zal de functie nog meer bijdragen aan detectie en zelf ook een rol kunnen spelen in het trainen en adviseren van het management en medewerkers. books Richard Neve GEVEN Tenslotte Een stroom aan incidenten en discussies in een sterk gereguleerde financiële wereld maakt duidelijk dat de aanpak van fraudebeheersing anders moet. Weg van de schijnzekerheid. Is het beleid binnen uw organisatie een papieren tijger of wordt het met overtuiging uitgedragen? Het is een kwestie van kiezen. Door weloverwogen te investeren in de juiste maatregelen óók in het draagvlak daarvoor- en door gericht personen met mandaat te positioneren, kan met een beperkt aantal acties al veel worden bereikt. EN NEMEN De verborgen dynamiek van succes De auteur, Hessel van Bruggen, is directeur bij Holland Integrity Group. Er is veel aandacht voor individuele voorwaarden voor succes: passie, inzet, talent en geluk. Vandaag is de kans van slagen steeds meer afhankelijk van hoe we ons verhouden tot anderen. Geven en nemen laat zien wat effectief netwerken, samenwerken, invloed uitoefenen, onderhandelen en leiderschap met elkaar gemeen hebben. Je vraagt je af waarom sommige mensen zoveel voor elkaar krijgen. Hoogleraar psychologie Adam Grant strekt een eenvoudige conclusie: er zijn mensen die geven, mensen die nemen en mensen die matchen. Nemers proberen zo veel mogelijk te krijgen van anderen, matchers de meesten van ons streven naar een zeker evenwicht, maar gevers zijn die zeldzame mensen die anderen helpen zonder iets terug te verwachten. Opmerkelijk genoeg zijn de mensen die het meeste bereiken geen nemers of matchers, het zijn gevers. Grant combineert onderzoeksresultaten en persoonlijke verhalen. De meeste mensen zijn geen geboren gevers, dus legt Grant uit hoe die gevers het doen; dat geven en winnen. Adam Grant Uitgeverij Balans 19,95 ISBN

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Fraudebeheersing in de praktijk

Fraudebeheersing in de praktijk Beoordeeld met een 8,3! 2-daagse training + workshopdag Fraudebeheersing in de praktijk Leer alles over preventie en onderzoek op het gebied van fraude en voorkom reputatieschade Speerpunten Ontwikkel

Nadere informatie

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen RISK & COMPLIANCE Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen 16 februari 2010 ADVISORY Onderwerp: Onderzoek Soft controls binnen interne accountantsdiensten Geachte

Nadere informatie

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag André Salomons Smart SharePoint Solutions BV Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag Cloud security moet uniformer en transparanter, waarom deze stelling? Links naar de artikelen

Nadere informatie

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V.

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V. Wereldwijd Klokkenluidersbeleid ABN AMRO Bank N.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard 4 1.3 Lokale wet prevaleert 5 1.4 Persoonlijke

Nadere informatie

Compliance Charter. a.s.r

Compliance Charter. a.s.r Compliance Charter a.s.r Status: definitief Versie: 4.0 Datum opgesteld: 19 september 2013 Goedgekeurd door: Raad van Bestuur op 29 november 2013 Goedgekeurd door: Audit & Risicocommissie op 9 december

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V.

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Datum: 15 april 2013 Versie 1.0 1. Inleiding Het Risk & Compliance Charter (charter) bevat de uitgeschreven principes, doelstellingen en bevoegdheden

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Introductie Jacco Jacobs E-mail: jacco.jacobs@nl.ey.com Internet: www.ey.com Meta Hoetjes E-mail: meta.hoetjes@csi4grc.com

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Programma SIO Leergang

Programma SIO Leergang Programma SIO Leergang Voorjaar 2015 Stichting SIO Postbus 693 4200 AR Gorinchem T +31 (0) 183-645 029 E info@stichtingsio.nl www.stichtingsio.nl Programma SIO Leergang Voorjaar 2015 1. De Leergang & docenten

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Klokkenluidersregeling Gedragsregels in verband met een Vermoeden van een misstand Policy Eigenaar Director GRC Policy Goedkeurder Board of Management Ingangsdatum 15 November 2013 Uitgifte datum Versie

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Trustkantoren DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Sinds 2012 publiceert De Nederlandsche Bank (DNB) drie keer per jaar de Nieuwsbrief Trustkantoren. Zij publiceert de Nieuwsbrief Trustkantoren om de wederzijdse

Nadere informatie

Integriteitbeleid. Risicoanalyse

Integriteitbeleid. Risicoanalyse Integriteitbeleid Inleiding Integriteit is een wezenlijk kenmerk van een professionele en betrouwbare organisatie. Het bevordert niet alleen de efficiëntie, de interne transparantie en samenwerking, maar

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Unitmanager EAD. Resultaatgebieden: 1. Organisatie 2. Maatschappelijke omgeving 3. Bedrijfsvoering 4. Leiderschap 5. Planning en control

Unitmanager EAD. Resultaatgebieden: 1. Organisatie 2. Maatschappelijke omgeving 3. Bedrijfsvoering 4. Leiderschap 5. Planning en control Unitmanager EAD Organisatiecontext Het Baken wil een werkomgeving bieden die plezierig, inspirerend en lerend is. Wij zien onze medewerkers als mensen met talenten, competenties, passie en ambities, die

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

Intermedius, Passie, grip en structuur voor u en uw organisatie

Intermedius, Passie, grip en structuur voor u en uw organisatie Intermedius, Passie, grip en structuur voor u en uw organisatie Wilt u organisatieveranderingen effectief vormgeven en besturen? Zorg dan dat projecten en programma s elkaar versterken in een gestructureerde

Nadere informatie

Integriteit en de vertrouwenspersoon

Integriteit en de vertrouwenspersoon Integriteit en de vertrouwenspersoon Contactbijeenkomst Integriteit Instituut voor Integriteitsmanagement en BedrijfsEthiek Sacha Spoor 2 juli 2015 Leadership Entrepreneurship Stewardship s.spoor@nyenrode.nl

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief.

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. In de Code van Commissie Peters De Veertig Aanbevelingen (juni 1997) staat in zeer algemene termen iets over risicobeheersing.

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer

Compliance Program. Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer Compliance Program Voor pensioenfondsen met pensioenadministratie en vermogensbeheer in eigen beheer September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie en missie van compliance 1

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Ons integriteitbeleid

Ons integriteitbeleid Ons integriteitbeleid Inhoudsopgave Inleiding 05 1. Waarom een integriteitbeleid? 06 2. Het integriteithuis 07 3. Bouwen aan integriteit 10 3.1 Ontwerpen 10 3.2 Uitvoeren 11 3.3 Monitoren 14 3.4 Communicatie

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van Pension Fund Governance

Nadere informatie

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance De auditfunctie bij trustkantoren Trustkantoren zijn vanaf 1 januari 2015 verplicht om een auditfunctie in te voeren. In deze brochure geven wij een toelichting op de auditfunctie, een overzicht van alle

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Between-us, 2012 Voorwoord Met vijftien jaar ervaring in de corporatiebranche heeft Between-us een solide inzicht

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Leiderschap & het paradigma dat de manager expert moet zijn

Leiderschap & het paradigma dat de manager expert moet zijn Leiderschap & het paradigma dat de manager expert moet zijn door Mari Plooij Een aanzet tot anders denken Het volle potentieel uit de medewerkers halen is een opdracht en streven van iedere organisatie.

Nadere informatie

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Jörg Schlunke jorgschlunke@bmc.nl 06-506 908 92 12 juni 2014 Inhoud Opdracht concerncontroller Velsen Visie op control Rol, taken

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V.

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Een kwaliteitsmanagementsysteem helpt bij de beheersing van risico s Want

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

Rollen in Risk Management

Rollen in Risk Management Rollen in Risk Management 10 oktober 2009 1 Inleiding In de afgelopen maanden heeft de Enterprise Risk Management-werkgroep een tweetal columns op de IIA website gepubliceerd: 1. Een algemene inleiding

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Risico s managen is mensenwerk

Risico s managen is mensenwerk TRANSPORT Risico s managen is mensenwerk Ondernemen is kansen zien en grijpen, maar ook risico s lopen. Risicomanagement behoort daarom tot de vaste agenda van bestuurders en commissarissen. Omdat ook

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter,

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter, 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. de voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie mevrouw L. Ypma Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

Concept Communicatieplan

Concept Communicatieplan Concept Communicatieplan DATUM AUTEUR VERSIE Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Randvoorwaarden... 3 2 Communicatiestrategie... 4 2.1 Doelgroepen...

Nadere informatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie

Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie Voorbeeld Incidentenregeling voor een Uitvoeringsorganisatie Mei 2009 1 Incidentenregeling van Inleiding Deze Incidentenregeling geeft aan welke stappen gevolgd moeten worden

Nadere informatie

Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag.

Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag. Een nieuwe dimensie voor security management: sturen op integer gedrag. Inleiding Security management heeft in het afgelopen decennia te maken gehad met grote veranderingen. Was er in de begin jaren 2000

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2014 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014 FUNCTIEDOCUMENT CONTEXT De afdeling Planning & Control richt zich op de effectieve en efficiënte uitvoering van planning & controlcyclus governance, financiering & treasury en risicomanagement. De medewerker

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Introductie OHSAS 18001

Introductie OHSAS 18001 Introductie OHSAS 18001 OHSAS 18001 -in het kort OHSAS 18001 is een norm voor een managementsysteem die de veiligheid en gezondheid in en rondom de organisatie waarborgt. OHSAS staat voor Occupational

Nadere informatie

De onmisbare actuaris. VSAE congres 20 september 2011 Sabijn Timmers

De onmisbare actuaris. VSAE congres 20 september 2011 Sabijn Timmers De onmisbare actuaris VSAE congres 20 september 2011 Sabijn Timmers Eigenaar van de Black Box Inhoud Introductie Ontwikkelingen in S2 Waar we vandaan komen Waar we heen gaan Waarom we onmisbaar zijn En

Nadere informatie

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance De auditfunctie bij trustkantoren Trustkantoren zijn vanaf 1 januari 2015 verplicht om een auditfunctie in te voeren. In deze brochure geven wij een toelichting op de auditfunctie, een overzicht van alle

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein. Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten. Anton van Rosmalen

Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein. Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten. Anton van Rosmalen Risicomanagement binnen de decentralisaties In het sociale domein Regionale bijeenkomst 2 juli 2014 gemeenteraden BAR gemeenten Anton van Rosmalen a.vanrosmalen@risicomanagement.nl 06 53 22 88 34 2 juli

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Klokkenluiderregeling Oosterpoort Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Groesbeek Juni 2008 1 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Inleiding 3 2. Definities 4 3. Het melden van een (vermoeden

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Meldingsregeling overtredingen of misstanden Group Compliance Document informatie Titel Klokkenluidersregeling Auteur Group Compliance Versie 2.0 Datum 1 januari 2014 Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Doel

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

COMPLIANCE RICHTLIJNEN

COMPLIANCE RICHTLIJNEN Meldpunt Ongebruikelijke Transacties Afdeling Toezicht COMPLIANCE RICHTLIJNEN Ter bevordering van de naleving en handhaving van de Wet MOT en WID, voor een effectieve bestrijding van Money Laundering en

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Alles onder controle met pro

Alles onder controle met pro WET EN REGELGEVING Drs. S. van der Smissen (svandersmissen@deloitte.nl). Drs. W. Bertoen (wbertoen@deloitte.nl), management consultants Deloitte, adviesgroep Finance & Control te Utrecht. Toezicht houden

Nadere informatie

Reglement risk committee van de raad van commissarissen

Reglement risk committee van de raad van commissarissen Reglement risk committee van de raad van commissarissen Vaststelling en wijziging reglement. Artikel 1. 1.1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen met ingang van 1 januari 2016.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers Informatiebeveiliging en privacy Remco de Boer Ludo Cuijpers Voorstellen Remco de Boer Informatiearchitect Kennisnet (programma SION) Ludo Cuijpers MSc, MIM Expert informatiebeveiliging en privacy Werkzaam

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2015 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk Stean foar Stipe Visie op cliëntondersteuning zorg, welzijn en aangepast wonen Het Signalerend ignalerende Toegankelijke Effectieve Activerende Netwerk (dat stiet as in hûs!) Inleiding Sinds januari 2007

Nadere informatie

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software,

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, Wij geloven dat we een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan betere & veiligere zorg. The Patient Safety Company TPSC levert al meer

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT DIVISIE PENSIOEN & LEVEN Laan van Malkenschoten 20 Postbus 9150 7300 HZ Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van 2013

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics De controller als choice architect Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics Wat doet een controller? Hoofd administratie Boekhoudsysteem/grootboek/accountingregels

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

VNAB Event: Wet en regelgeving

VNAB Event: Wet en regelgeving VNAB Event: Wet en regelgeving 23 april 2015 Egbert Gerritsen Manager toezicht banken en verzekeraars Onderwerpen Hoe houdt de AFM toezicht en wat betekent dat voor de zakelijke markt? Klantbelang centraal

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie