Commitment without understanding is a liability

Save this PDF as:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Commitment without understanding is a liability"

Transcriptie

1 Commitment without understanding is a liability Accent Organisatie Advies Risicocultuur tastbaar maken Propositie van Accent Organisatie Advies Frank van Egeraat Januari 2017

2 Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code verlangt van bestuur en raad van commissarissen expliciet aandacht voor het creëren van een cultuur gericht op lange termijn waardecreatie. - Van bestuurders en commissarissen wordt verwacht dat zij een cultuur creëren die het gewenste gedrag en integer handelen stimuleert. - Door die cultuur en daarbij behorende waarden uit te dragen, in te bedden in de onderneming en te onderhouden, wordt richting geboden bij het nemen van dagelijkse beslissingen en het bewaken van integer handelen door mensen in alle lagen van de onderneming. De Code adresseert cultuur, maar schrijft niet voor wat cultuur precies is of zou moeten zijn. Het is aan het bestuur om op een voor de organisatie passende wijze invulling te geven aan cultuur en in het bestuursverslag een toelichting daarop te geven. De raad van commissarissen vervult ook ten aanzien van cultuur een toezichthoudende rol.

3 Governancecode Woningcorporaties 2015 Vijf principes van good governance Principe 5 luidt: Bestuur en RvC beheersen de risico s verbonden aan de activiteiten - Woningcorporaties hebben te maken met grote (financiële) risico s. Het bestuur is verantwoordelijk voor goede risicobeheersing en de RvC houdt hierop toezicht. Het gaat hierbij niet alleen om de harde beheersmaatregelen maar ook maatregelen die appelleren aan het risicobesef en de moraal binnen de corporatie. - Bepaling 5.7: Naast de harde sturings- en beheersmaatregelen besteden bestuur en RvC, ieder vanuit hun eigen rol, aandacht aan soft controls: gedragsbeïnvloeding, ondersteund door voorbeeldgedrag, dat appelleert aan het persoonlijk handelen van alle betrokkenen, en waarvan een invloed uitgaat op waarden en normen (zoals integriteit, loyaliteit, motivatie). Hoewel minder meetbaar kan daarmee een belangrijke bijdrage worden geleverd aan het beheersen van risico s. 3

4 Governancecode Zorg 2017 Zeven principes van good governance Principe 2 luidt: De raad van bestuur en raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie. Thema s - Waarden en normen, zichtbaar in cultuur en (voorbeeld)gedrag - Open aanspreekcultuur, ruimte voor een lastig gesprek - Leren van dilemma s en fouten - Inspraak, samenspraak en tegenspraak - Signaleren en melden van afwijkend gedrag, zorg over integriteit en/of misstanden - Vermijden en tegengaan van (schijn van) belangenverstrengeling

5 Kaders voor financiële instellingen In de financiële dienstverleningssector is sinds de crisis een veelheid aan richtlijnen en best practices ontwikkeld, maar daaruit is nog geen internationaal geaccepteerde standaard voor risicocultuur ontstaan. Toezichthouders Onderzoeksinstituten en denktanken Consultancy bureaus 5

6 Definitie van risicocultuur De normen, de houding en het gedrag van individuen en groepen in de organisatie die bepalen hoe zij omgaan met het identificeren, begrijpen, bespreken, en acteren op de risico s waarmee de organisatie geconfronteerd wordt c.q. die de organisatie neemt. Een gezonde risicocultuur betekent niet een risicomijdende cultuur Risicocultuur is hoe mensen zich gedragen ten aanzien van risico s als je niet kijkt

7 Risico cultuur dimensies en factoren Verantwoordelijkheid en besturing Risico competentie Voorbeeldgedrag Codes omtrent gewenste risicohouding en gedrag Organisatie Leiderschap Inzicht & besluitvorming Risico Cultuur Raamwerk Risico inzicht en communicatie Risico besluitvorming en tegenspraak Medewerkers Risicobereidheid Risicobeleid, procedures, processen en infrastructuur Prestatiemanagement en beloning Employee lifecycle en groepsdynamiek

8 Hard controls en soft controls Risico Cultuur Hard controls (structuur) Missie, visie strategie Normen en waarden, codes Beleid, procedures, richtlijnen Prestatie-indicatoren en -beloning Systemen, hulpmiddelen, data, rapportages Governance, besluitvormingsstructuren Bevoegdheden Trainings- en ontwikkelingsprogramma's Communicatie Soft controls (gedrag) Helderheid, duidelijkheid Voorbeeldgedrag Verbondenheid, betrokkenheid Uitvoerbaarheid, haalbaarheid Transparantie Openheid, bespreekbaarheid Naleving, handhaving Gebalanceerde en consistente acties

9 Zwak Soft controls Sterk Risicocultuur profielen: waar staat u? Chaotisch, maar gemotiveerd Robuust en betrokken Ad hoc en onwetend Gestructureerd, maar niet geïnteresseerd Zwak Hard controls Sterk 9

10 Onze aanpak Bewust worden Beeld vormen Beoordelen Rapporteren Verbeteren Scope bepalen Bewustzijn over risicocultuur en belang ervan vergroten Deelnemers workshop en enquête bepalen Proces plannen Relevant risicocultuur indicatoren verzamelen Enquête uitzetten Data analyseren Workshop voorbereiden en organiseren Workshop houden (1-3 uur) Bespreken van sterke punten en zwakke plekken in de risicocultuur Profiel en volwassenheidsniveau van risicocultuur bepalen Risicocultuur assessment rapport opstellen Organiseren van een kritische interne review (optioneel) Bespreken van risicocultuur assessment rapport Bepalen van acties / interventies om de risicocultuur te verbeteren Borgen van continue monitoring van acties en ontwikkelingen in de risicocultuur 10

11 Wat heeft Accent u te bieden? Accent Organisatie Advies heeft uitgebreide kennis en ervaring op het gebied van risicocultuur - Accent voert advies- en interimopdrachten op het gebied van risicomanagement en risicocultuur uit, en heeft van daaruit een breed en diep inzicht in de aspecten die de risicocultuur van een organisatie beïnvloeden - Verschillende adviseurs vervullen zelf ook toezichthoudende rollen (Raden van Commissarissen) - Accent doet veel onderzoek op het gebied van risicocultuur, onder andere op basis van bestaande literatuur en modellen Wij ondersteunen organisaties bij het tastbaar maken van de risicocultuur in de organisatie, onder andere door - Uitvoeren en faciliteren van een risicocultuur (self) assessment leidend tot een risicocultuur profiel - Opzetten en inrichten van een proces om periodiek de risicocultuur in de organisatie in beeld te brengen - Verzorgen van opleiding, training en coaching aan bestuurders, managers en toezichthouders op het gebied van (het sturen op) risicocultuur 11

12 Olmenlaan DG Bussum Contact Frank van Egeraat

Sturen op een gezonde risicocultuur

Sturen op een gezonde risicocultuur Sturen op een gezonde risicocultuur Onze aanpak voor het in kaart brengen en beïnvloeden van de risicocultuur van een organisatie Auteurs: Frank van Egeraat, Alice Jansen en Carla van der Weerdt Disclaimer

Nadere informatie

Accent Organisatie Advies

Accent Organisatie Advies Accent Organisatie Advies Professionalisering van het intern toezicht Proposities voor RvC / RvT Frank van Egeraat Januari 2017 Context Vele voorbeelden van falend intern toezicht, zowel in de private

Nadere informatie

Zorgbrede Governancecode 2017

Zorgbrede Governancecode 2017 Utrecht 9 november 2016 Zorgbrede Governancecode 2017 wat betekent de code? hoe maken wij ons de code eigen? Introductie Waar staan wij in het proces? Waarom zo n grondige herijking? Wat is nieuw / anders?

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Naleving Governancecode Christelijke Woonstichting Patrimonium Urk

Naleving Governancecode Christelijke Woonstichting Patrimonium Urk Naleving Governancecode Christelijke Woonstichting Patrimonium Urk Naleving van de Governancecode door Patrimonium De Governancecode kent vijf principes die in de code nader uitgewerkt worden. Deze vijf

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD De RvC van Pré Wonen hecht grote waarde aan het werken conform de principes van good governance, waarbij de Governance code een

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Gedragseffecten in de (internal) audit-professie. 25-jarig jubileum Internal Auditing & Advisory 29 juni 2018

Gedragseffecten in de (internal) audit-professie. 25-jarig jubileum Internal Auditing & Advisory 29 juni 2018 Gedragseffecten in de (internal) audit-professie 25-jarig jubileum Internal Auditing & Advisory 29 juni 2018 1 Introductie John Bendermacher RA CIA 57 jaar Chief Audit Executive ABN AMRO Voorheen SNS REAAL,

Nadere informatie

23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE

23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE 23 MAART 2016 MONITORING COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PROF. DR. BARBARA BAARSMA AMSTERDAM, EUMEDION EN CLIFFORD CHANCE De huidige Code» Wat is de achtergrond van de Code?» Wat is het doel van de Code?»

Nadere informatie

Visie op toezicht Raad van commissarissen WBO Wonen

Visie op toezicht Raad van commissarissen WBO Wonen Visie op toezicht Raad van commissarissen WBO Wonen Versie: september 2018 Vastgesteld door raad van commissarissen en bestuur: 19 november 2018 Inleiding Met de invoering van de Woningwet per 1 juli 2015

Nadere informatie

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES November 2006 1 GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES PRINCIPES I. Naleving en handhaving van de code Het bestuur 1 en de raad van commissarissen zijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Governancestructuur Wooncompagnie

Governancestructuur Wooncompagnie Governancestructuur Wooncompagnie Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Principes en uitwerking Wooncompagnie 3 1 1 Inleiding Wooncompagnie onderschrijft het belang van een deugdelijk ondernemingsbestuur, waaronder

Nadere informatie

EVALUATIE GOVERNANCECODE INTERMARIS (uitgevoerd in juni 2015)

EVALUATIE GOVERNANCECODE INTERMARIS (uitgevoerd in juni 2015) EVALUATIE GOVERNANCECODE INTERMARIS (uitgevoerd in juni 2015) Toegepast: Actiepunt: Uit te leggen: Bespreekpunt RvC: Niet van toepassing: I. Leden van bestuur en RvC hanteren waarden en normen die passen

Nadere informatie

VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016

VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016 VISIE OP TOEZICHT Vastgesteld door Raad van Commissarissen op 15 september 2016 Woningcorporaties staan voor het huisvesten van mensen met een bescheiden inkomen en voor kwetsbare groepen. Woningcorporaties

Nadere informatie

Visie op besturen en toezicht

Visie op besturen en toezicht Visie op besturen en toezicht Patrimonium Barendrecht Raad van commissarissen & directeur-bestuurder 20 mei 2018 Inleiding De raad van commissarissen en de directeur-bestuurder van Patrimonium Barendrecht

Nadere informatie

Risicocultuur. Together you make the difference. Hoe kunnen we de risicocultuur van een organisatie beschrijven en beïnvloeden.

Risicocultuur. Together you make the difference. Hoe kunnen we de risicocultuur van een organisatie beschrijven en beïnvloeden. ISICOCULTUUR R Together you make the difference Risicocultuur Hoe kunnen we de risicocultuur van een organisatie beschrijven en beïnvloeden. Auteurs Carla van der Weerdt en Frank van Egeraat Accent Organisatie

Nadere informatie

PRINCIPES EN BEPALINGEN

PRINCIPES EN BEPALINGEN Inleiding De Governancecode woningcorporaties 2015 is ingedeeld in vijf principes die leidend zijn voor alle bestuurders en interne toezichthouders van woningcorporaties. Het is voor leden van Aedes en

Nadere informatie

Toezichtsvisie Raad van Commissarissen

Toezichtsvisie Raad van Commissarissen Toezichtsvisie Raad van Commissarissen Velison Wonen, 26 mei 2016 Vastgesteld in RvC-vergadering 6 juni 2016 1 Preambule De rol van de Raad van Commissarissen is het toezichthouden op het bestuur en het

Nadere informatie

Matrix Comply-or-Explain Code Banken 2017

Matrix Comply-or-Explain Code Banken 2017 Matrix Comply-or-Explain Code Banken 2017 In oktober 2014 heeft de Nederlandse Vereniging van Banken de herziene Code Banken (de "Code Banken"), onderdeel van een pakket met de naam "Future Oriented Banking"

Nadere informatie

Toetsings- en toezichtskader RvC

Toetsings- en toezichtskader RvC 1. Inleiding De governancecode voor woningcorporaties stelt dat een woningcorporatie dient te beschikken over een toetsingskader op basis waarvan de Raad van Commissarissen haar functie van intern toezichthouder

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Toezicht op Gedrag & Cultuur

Toezicht op Gedrag & Cultuur Toezicht op Gedrag & Cultuur 25 mei, 2010 Inge Veldhuis Expertise Centrum Integriteit DNB (Deze presentatie is op persoonlijke titel) De aankondiging 8 februari 2010 FD/NRC: DNB gaat letten op de invloed

Nadere informatie

LCOZ M2 Monitoring & handhaving. Cora Wielenga, 8 februari 2018

LCOZ M2 Monitoring & handhaving. Cora Wielenga, 8 februari 2018 LCOZ M2 Monitoring & handhaving Cora Wielenga, 8 februari 2018 Programma Compliancecyclus: terugblik op CRM Compliancecyclus: Monitoring Compliancecyclus :Handhaving Casuïstiek Compliancecyclus Regels

Nadere informatie

Reglement bestuur Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot

Reglement bestuur Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot Versie: 2018-09-27 Pagina 1/7 INHOUDSGAVE Artikel 1. Definities... 3 Artikel 2. Kerntaken Bestuur... 3 Artikel 3. Taken voorzitter van het bestuur... 4 Artikel 4. Kerntaken dagelijks bestuur... 4 Artikel

Nadere informatie

Visie op besturen en toezicht houden

Visie op besturen en toezicht houden Visie op besturen en toezicht houden Vastgesteld door directeur-bestuurder en raad van commissarissen op 14 februari 2018 Inleiding De nieuwe woningwet die op 1 juli 2015 in werking is getreden en de nieuwe

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie)

MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie) MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Aruba (19 de editie) Een praktisch professionaliseringsprogramma voor register accountants (RA/AA), commissarissen en

Nadere informatie

VITP Toezichtcode 2019

VITP Toezichtcode 2019 VITP Toezichtcode 2019 Vier principes vormen het fundament van de toezichtcode: 1. De zorg voor het pensioen van de deelnemer is leidend voor het toezichthouden De primaire taak van een pensioenfonds is

Nadere informatie

Masterclass Corporate Governance Curaçao

Masterclass Corporate Governance Curaçao Masterclass Corporate Governance Curaçao MASTERCLASS Professionaliseringsprogramma De Authentieke en Effectieve Commissaris Curaçao (22 e editie) Een praktisch professionaliseringsprogramma voor register

Nadere informatie

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN.

WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. WWW.CAGROUP.NL COMPLIANCE RADAR HET MEEST COMPLETE BESTURINGSSYSTEEM VOOR GEMEENTEN. COMPLIANCE RADAR De Compliance Radar helpt gemeenten een brug te slaan tussen beleidsdoelstellingen en uitvoering. Door

Nadere informatie

Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem

Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem Visie op toezicht en bestuur Raad van Toezicht en Raad van Bestuur Woonstichting t Heem Versie: 9 juni 2017 Vastgesteld door Raad van Toezicht en Raad van Bestuur: 21 juni 2017 Inleiding Met de Invoering

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN

ZELFEVALUATIE RvC. Good enough never is. Een moment om kansen voor verbetering te benutten ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN ZELFEVALUATIE RAAD VAN COMMISSARISSEN Good enough never is ZELFEVALUATIE RvC Een moment om kansen voor verbetering te benutten Auteurs Carla van der Weerdt-Norder Partner Accent Organisatie Advies Frank

Nadere informatie

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC Compliance Charter Pensioenfonds NIBC Vastgesteld in bestuursvergadering 9 december 2016 Inleiding Pensioenfonds NIBC voert de pensioenregeling van NIBC Bank N.V. uit. Het pensioenfonds is een stichting

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Uitgangspunten 1. Deze profielschets wordt gehanteerd: bij de werving en selectie van nieuwe leden van de Raad van Commissarissen; bij de discussie over de

Nadere informatie

Risicomanagement in het jaarverslag van woningcorporaties

Risicomanagement in het jaarverslag van woningcorporaties Risicomanagement in het jaarverslag van woningcorporaties Auteur: Alice Jansen-van den Tillaart Organisatieadviseur en Associate, Accent Organisatie Advies Disclaimer Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES INTEGRAAL RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 2 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatie

Nadere informatie

Implementatie governancecode woningcorporaties 2015

Implementatie governancecode woningcorporaties 2015 Implementatie governancecode woningcorporaties 2015 Toelichting Woningcorporaties staan voor het huisvesten van mensen met een bescheiden inkomen en voor kwetsbare groepen. De zorg voor een leefbare omgeving

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Naleving van de Governancecode door Patrimonium

Naleving van de Governancecode door Patrimonium Naleving van de Governancecode door Patrimonium De Governancecode kent 5 principes die inde code nader uitgewerkt worden. Deze 5 principes luiden als volgt: Principe 1: Leden van bestuur en RvC hanteren

Nadere informatie

GOVERNANCEPAPER. Vastgesteld door de Raad van Commissarissen en de directeur van Eemland Wonen op 26 oktober 2016 te Baarn

GOVERNANCEPAPER. Vastgesteld door de Raad van Commissarissen en de directeur van Eemland Wonen op 26 oktober 2016 te Baarn GOVERNANCEPAPER Vastgesteld door de Raad van Commissarissen en de directeur van op 26 oktober 2016 te Baarn Inleiding In april 2015 stelden Aedes en de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties

Nadere informatie

Profielschets lid Raad van Toezicht. 6 maart 2018

Profielschets lid Raad van Toezicht. 6 maart 2018 Profielschets lid Raad van Toezicht 6 maart 2018 71649 092004 1. INLEIDING In dit document zijn achtereenvolgens de kenmerken van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Kappersbedrijf (Bpf Kappers)

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES INTEGRAAL RISICOMANAGEMENT VOOR WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 3 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatie

Nadere informatie

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 Robert van Grunsven, Adviseur CMS Asset Management Inhoud assetmanagement Assetmanagement ISO55000 assetmanagementsysteem

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Profielschets Raad van Toezicht

Profielschets Raad van Toezicht Inleiding De Raad van Toezicht van de Stichting Sherpa, hierna Sherpa, werkt voor het bepalen van zijn samenstelling met een profielschets. Wanneer zich een vacature in de Raad van Toezicht voordoet, stelt

Nadere informatie

LCP module 5 Monitoren. Cora Wielenga, 31 mei 2016

LCP module 5 Monitoren. Cora Wielenga, 31 mei 2016 LCP module 5 Monitoren Cora Wielenga, 31 mei 2016 Programma Informatie praktijkopdracht LCP Monitoringprogramma Monitoren op basis van soft controls Monitoren door de CO Het op systematische wijze verzamelen

Nadere informatie

CONTROLSTATUUT WOONSTICHTING SSW

CONTROLSTATUUT WOONSTICHTING SSW CONTROLSTATUUT WOONSTICHTING SSW Vastgesteld: 23 november 2016 1 Algemene bepalingen 1.1 SSW hanteert three lines of defense, te weten (1) de medewerker zelf, (2) de activiteit businesscontrol in de organisatie

Nadere informatie

Intern Toezicht Het team en de spelers

Intern Toezicht Het team en de spelers Intern Toezicht Het team en de spelers CRITERIA voor goed intern toezicht in woningcorporaties 2009 Aanleiding De VTW brengt in deze notitie de belangrijkste criteria voor een goed intern toezichthoudend

Nadere informatie

Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn?

Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn? Het belang van risicomanagement voor maatschappelijke organisaties Beheersing of buikpijn? 7 september 2017 Erik Breijer 1 Waarom Risicomanagement? Wat is aanleiding om met risicomanagement te starten:

Nadere informatie

Corporate Governance - de rol van de accountant

Corporate Governance - de rol van de accountant Corporate Governance - de rol van de accountant Corporate Governance Seminar Allen & Overy Okura Hotel, Amsterdam 26 augustus 2003 Jaap van Manen jaap.van.manen@nl.pwc.com Agenda Corporate Governance Uitspraken

Nadere informatie

WSK VISIE OP TOEZICHT EN BESTUREN

WSK VISIE OP TOEZICHT EN BESTUREN WSK VISIE OP GOVERNANCE DOCUMENT Op grond van de governance code voor woningcorporaties is deze visie van bestuur en raad van commissarissen op besturen en toezicht houden bij de woningstichting Kockengen

Nadere informatie

Gedrag en cultuur als voorspeller. Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank

Gedrag en cultuur als voorspeller. Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank Gedrag en cultuur als voorspeller Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank 22 april 2014 Waarom Gericht op één van de oorzaken van de crisis: niet zozeer inadequate governance structuren,

Nadere informatie

Meerwaarde Internal Audit functie. 16 maart 2017

Meerwaarde Internal Audit functie. 16 maart 2017 Meerwaarde Internal Audit functie Even voorstellen: Jantien Heimel 2 Even voorstellen: Jeannette de Haan 3 Inhoud 1. Kennismaking 2. Hoe kijken commissarissen aan tegen Internal Audit? Filmpje 3. Wat is

Nadere informatie

Wim Eysink Deloitte IIA Raad van Advies. Voorstellen herziene Corporate Governance Code

Wim Eysink Deloitte IIA Raad van Advies. Voorstellen herziene Corporate Governance Code Wim Eysink Deloitte IIA Raad van Advies Voorstellen herziene Corporate Governance Code De voorstelllen voor de nieuwe corporate governance code Compliance versus impact Zeist, 8 juni 2016 Commissie Peters

Nadere informatie

governance code kinderopvang preambule

governance code kinderopvang preambule governance code kinderopvang preambule Commissie Governance Kinderopvang in opdracht van NVTK en bdko Utrecht, oktober 2009 11 PREAMBULE Achtergrond Kinderopvangorganisaties zijn private ondernemingen

Nadere informatie

Integriteitsbeleid. Woonstichting Lieven de Key. Auteur Telefoon Versie. Bijlagen Gezien Goedgekeurd

Integriteitsbeleid. Woonstichting Lieven de Key. Auteur Telefoon Versie. Bijlagen Gezien Goedgekeurd Woonstichting De Key Hoogte Kadijk 179 1018 BK Amsterdam Postbus 2643 1000 CP Amsterdam T (020) 621 43 33 www.dekey.nl Integriteitsbeleid Woonstichting Lieven de Key Auteur Telefoon Versie Pieter Doornbos,

Nadere informatie

Profielschets Voorzitter Raad van Commissarissen

Profielschets Voorzitter Raad van Commissarissen Profielschets Voorzitter Raad van Commissarissen TIRIONS CONSULTANCY BV ANJA TIRIONS MHA 4 JULI 2018 DEFINITIEVE VERSIE Algemeen Leystromen beheert ongeveer 10.000 woningen in de gemeenten Alphen-Chaam,

Nadere informatie

Toezicht- en toetsingskader

Toezicht- en toetsingskader Toezicht- en toetsingskader Woonstichting Hulst hecht veel waarde aan goed bestuur (governance). Het doel van governance is het scheppen van waarborgen voor realisatie van de (maatschappelijke) doelstellingen,

Nadere informatie

Controlstatuut Havensteder

Controlstatuut Havensteder Controlstatuut Havensteder Vastgesteld door het Bestuur d.d.: 29 november 2016 Goedgekeurd door de RvC d.d.: 16 december 2016 Inhoud 0. Inleiding... 3 1. Verankering... 3 1.1. Plaats van de controlfunctie

Nadere informatie

Corporaties In Control

Corporaties In Control Corporaties In Control D A T U M : 3 0 M E I 2 0 1 3 Leonie van Meel & Frank Bieleman Agenda 1. Speelveld 2. Risicomanagement / Governancecode 3. Projectfasering ICS 4. Onafhankelijke rol / verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Toezichtsvisie, toezichtskader en toetsingskader

Toezichtsvisie, toezichtskader en toetsingskader Toezichtsvisie, toezichtskader en toetsingskader 1. Inleiding: Deze memo begint met een korte beschrijving van de governance bij de corporatie De Huismeesters. Governance is de verzamelnaam voor het besturen

Nadere informatie

Toezichtkader Welbions

Toezichtkader Welbions Toezichtkader Welbions Inleiding De Raad van Commissarissen (hierna de raad) van Welbions wil werken met een toezichtkader om daarmee een gemeenschappelijk referentiekader voor de raad te formuleren. Dit

Nadere informatie

Governancestructuur. 24 januari 2017

Governancestructuur. 24 januari 2017 Governancestructuur 24 januari 2017 1 1. Inleiding onderschrijft het belang van een deugdelijk ondernemingsbestuur, waaronder begrepen integer en transparant handelen van het bestuur, een goed toezicht

Nadere informatie

Bent u 100% in Compliance?

Bent u 100% in Compliance? Themabijeenkomst TQC Bent u 100% in Compliance? 6 december 2011 KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Robin Sinke 21 december 2011-1 Doel van deze bijeenkomst het brede speelveld van Compliance de praktische invulling

Nadere informatie

VITP jaarcongres Intern Toezicht GOED, BETER, BEST..

VITP jaarcongres Intern Toezicht GOED, BETER, BEST.. VITP jaarcongres Intern Toezicht GOED, BETER, BEST.. 25 september 2018 Nelly Altenburg Voorzitter VITP Opening Flip Klopper Oud-voorzitter VITP en actief toezichthouder in de pensioensector Video column

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen l escaut woonservice

Profielschets Raad van Commissarissen l escaut woonservice Profielschets Raad van Commissarissen l escaut woonservice Inleiding Bij het opstellen van de profielschetsen is rekening gehouden met de statuten van l escaut, de Governancecode Woningcorporaties en de

Nadere informatie

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

Profielschets leden Raad van Commissarissen Ons Huis

Profielschets leden Raad van Commissarissen Ons Huis Profielschets leden Raad van Commissarissen Ons Huis Profielschets leden RvC Ons Huis Pagina 1 1. Algemene uitgangspunten De Raad van Commissarissen dient pluriform te zijn samengesteld (sekse, leeftijd,

Nadere informatie

Wat zijn de risicomanagement eisen uit IORP II en wat is de bestuurlijke impact?

Wat zijn de risicomanagement eisen uit IORP II en wat is de bestuurlijke impact? Educatiesessie 19 september 2018 Wat zijn de risicomanagement eisen uit IORP II en wat is de bestuurlijke impact? N A T H A L I E H O U W A A R T Programma 1. Wat zegt IORP over risicomanagement? 2. Hoe

Nadere informatie

Directiestatuut N.V. Waterbedrijf Groningen

Directiestatuut N.V. Waterbedrijf Groningen Directiestatuut N.V. Waterbedrijf Groningen Dit Directiestatuut is op 14 december 2006 ter kennis gebracht aan de algemene vergadering van aandeelhouders en na goedkeuring door de raad van commissarissen

Nadere informatie

Governance Code Zorg Stichting Allegoeds versie 1.0

Governance Code Zorg Stichting Allegoeds versie 1.0 Governance Code Zorg Stichting Allegoeds versie 1.0 Inleiding Stichting Allegoeds committeert zich aan de Governance Code Zorg (GCz). De stichting meent als kleine organisatie een moreel houvast te kunnen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ecolab. Compliance Charter. Voorwoord

Stichting Pensioenfonds Ecolab. Compliance Charter. Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ecolab Compliance Charter Voorwoord Het Compliance Charter beschrijft de definitie, doelstellingen, scope, en taken en verantwoordelijkheden van de betrokkenen in het kader van

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel CORPORATE GOVERNANCE MAANDAG 2 MAART UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel CORPORATE GOVERNANCE MAANDAG 2 MAART UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel CORPORATE GOVERNANCE MAANDAG 2 MAART 2015 13.30-15.00 UUR SPD Bedrijfsadministratie Corporate governance Maandag 2 MAART 2015 B / 7 2015 Stichting ENS B / 7 Opgave

Nadere informatie

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Nesec Financieringen B.V.

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Nesec Financieringen B.V. Profielschets Lid Raad van Commissarissen Nesec Financieringen B.V. 1. Introductie van de organisatie Nesec Financieringen B.V. is een financieringsinstelling voor de scheepvaart. Nesec neemt deel in het

Nadere informatie

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter Programma 14.30-14.35 uur Introductie door de dagvoorzitter 14.35-15.10 uur Prof. Mr. Gerard van Solinge Risico-management: taak, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid 15.10-15.45 uur Drs. Geomaly

Nadere informatie

We doen niets waarvoor de klant niet zou willen betalen!

We doen niets waarvoor de klant niet zou willen betalen! We doen niets waarvoor de klant niet zou willen betalen! Gewenste resultaten Klanten de hoogste kwaliteit, betrouwbaarheid tegen de laagste kosten. Medewerkers zingeving, veiligheid en een eerlijke behandeling.

Nadere informatie

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 Governancestructuur WonenBreburg januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestuur 3 2.1 Taak en werkwijze 3 2.2 Rechtspositie en bezoldiging bestuur 4 2.3 Tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

Regelloos en toch in control?

Regelloos en toch in control? Workshop Regelloos en toch in control? Controllersbijeenkomst 1 februari 2017 1 februari 2017 1 Associatie Cultuur 2 Even voorstellen Sharona Glijnis Manager Internal Audit, Risk & Compliance Services

Nadere informatie

Deze examenopgave bestaat uit x pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgave bestaat uit x pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave CORPORATE GOVERNANCE MAANDAG 2 MAART 2015 13.30-15.00 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit x pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Woningstichting Simpelveld. Visie op Toezicht en Besturen

Woningstichting Simpelveld. Visie op Toezicht en Besturen Woningstichting Simpelveld Visie op Toezicht en Besturen Vastgesteld RvC 29 jan 2018 RvC Woningstichting Simpelveld Januari 2018 VISIE OP TOEZICHT Woningcorporaties staan voor het huisvesten van mensen

Nadere informatie

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Charter. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Charter Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 1 2 Definitie en reikwijdte 2 3

Nadere informatie

Toezichtsvisie RvC Zeeuwland

Toezichtsvisie RvC Zeeuwland Stichting Zeeuwland Toezichtsvisie RvC Zeeuwland Opgesteld n.a.v. RvC-bijeenkomst d.d. 18 januari 2017 Versie d.d. 14 februari 2017 Inleiding Achtergrond Artikel 1.1. van de Governancecode woningcorporaties

Nadere informatie

Reglement RvT Bijlage A: profielschets RvT Bijlage B: rooster van aftreden

Reglement RvT Bijlage A: profielschets RvT Bijlage B: rooster van aftreden Reglement RvT Bijlage A: profielschets RvT Bijlage B: rooster van aftreden Versie: 2016.01 Vastgesteld door RvT: 31 oktober 2016 Inhoudsopgave 1. Profielschets Raad van Toezicht... 2 1.1. Uitgangspunten

Nadere informatie

Visie op het toezicht Raad van Commissarissen Vivare

Visie op het toezicht Raad van Commissarissen Vivare Inleiding In dit document beschrijft de Raad van Commissarissen van Vivare haar visie op toezicht. Hiermee geven we invulling aan bepaling 1.1 van de Governance Code Woningcorporaties 2015. Daarin staat

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK

RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK RISICOMANAGEMENT IN DE PRAKTIJK 16-3-2017 Michel Kee 10e Nationale Dag van Commissarissen en Toezichthouders Doorn Discussie over hoe risicomanagement waardevol vorm te geven aan de hand van praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht Bijlage A: profielschets Raad van Toezicht

Reglement Raad van Toezicht Bijlage A: profielschets Raad van Toezicht Reglement Raad van Toezicht Bijlage A: profielschets Raad van Toezicht Versie: 2017.01 Vastgesteld door Raad van Toezicht: 23 november 2017 Inhoudsopgave 1. Profielschets Raad van Toezicht... 2 1.1. Uitgangspunten

Nadere informatie

Bedrijfscode Haag Wonen

Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen 1 Dit is de bedrijfscode van woningcorporatie Haag Wonen. In deze code benoemen we onze uitgangspunten voor eerlijk en integer samen werken. Wij handelen

Nadere informatie

Governance. Informatiemanagement. Architectuur. Gemeenschappelijk

Governance. Informatiemanagement. Architectuur. Gemeenschappelijk Beleggen Bewaken Sturen Informatiemanagement Inspireren Verbinden Organiseren Architectuur Verbeelden Structureren Afstemmen Gemeenschappelijk Communiceren Adviseren Beïnvloeden Beleggen: kan taken, verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Profielschets raad van commissarissen

Profielschets raad van commissarissen Profielschets raad van commissarissen 1. Algemeen De raad van commissarissen (rvc) heeft tot taak toezicht te houden op het bestuur en op de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar

Nadere informatie

CONTROLSTATUUT STICHTING ANTARES WOONSERVICE

CONTROLSTATUUT STICHTING ANTARES WOONSERVICE CONTROLSTATUUT STICHTING ANTARES WOONSERVICE Status: 14 januari 2019 Vastgesteld door de Raad van Commissarissen d.d. 28-01-2019 Vastgesteld door de Directeur-Bestuurder P.J.C.W. Stelder d.d. 28-01-2019

Nadere informatie

Reglement voor de Audit Commissie Woonstichting Vooruitgang

Reglement voor de Audit Commissie Woonstichting Vooruitgang Reglement voor de Audit Commissie Woonstichting Vooruitgang Pagina 1 van 5 Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte reglement 1) Dit reglement is vastgesteld en goedgekeurd in de vergadering van de Raad van

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Profielschets lid Raad van Toezicht. 20 mei 2019

Profielschets lid Raad van Toezicht. 20 mei 2019 Profielschets lid Raad van Toezicht 20 mei 2019 71649 092004 1. INLEIDING Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Kappersbedrijf (hierna: Pensioenfonds Kappers) is het pensioenfonds voor de kappersbranche.

Nadere informatie

Toezichtvisie. Raad van Toezicht. Stichting Viattence

Toezichtvisie. Raad van Toezicht. Stichting Viattence Toezichtvisie Raad van Toezicht Stichting Viattence Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Algemene informatie Stichting Viattence... 3 1.1 Missie Viattence... 3 1.2 Visie Viattence... 3 1.3 Besturingsfilosofie...

Nadere informatie

Toezicht- en toetsingskader RvC. vastgesteld in de RvC-vergadering van 14 november 2018

Toezicht- en toetsingskader RvC. vastgesteld in de RvC-vergadering van 14 november 2018 Toezicht- en toetsingskader RvC vastgesteld in de RvC-vergadering van 14 november 2018 Bijlage: gezamenlijke toezichtvisie bestuurder en RvC, d.d. 23 november 2017 Toezichtkader In de toezichtvisie geeft

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL

PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL 1. Uitgangspunten Deze profielschets is vastgesteld en goedgekeurd in de vergadering van de Raad van Commissarissen d.d. 17 mei 2013

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Bestuursreglement. Woningstichting Heteren

Bestuursreglement. Woningstichting Heteren Bestuursreglement Woningstichting Heteren Status: Definitief, 11 februari 2014 Bestuursreglement Woningstichting Heteren 1 Doel en reikwijdte 1. Dit reglement is vastgesteld door het bestuur op 4 februari

Nadere informatie