Tilburg, 21 juli Aan het College van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Postbus MC s-hertogenbosch

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tilburg, 21 juli 2015. Aan het College van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch"

Transcriptie

1 1 Tilburg, 21 juli 2015 Aan het College van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Postbus MC s-hertogenbosch Kenmerk: RO mv-vm Betreft: zienswijze op het ontwerp PMWP , nummer C Geacht College, De Brabantse Milieufederatie maakt graag gebruik van de mogelijkheid u haar zienswijze op het ontwerp Provinciaal Milieu- en Waterplan (ontwerp PMWP) aan te bieden. We doen dit mede namens Brabants Landschap en Natuurmonumenten. De Agenda van Brabant noemde als kerntaak: integrale beleidsontwikkeling en uitvoering, gericht op een schone en veilige leefomgeving, gezondheid, biodiversiteit, sociale ontwikkeling en een innovatieve, duurzame economie. Dit vraagt een aanpak die veel verder gaat dan het behalen van de wettelijke normen; het vraagt om een aanpak die kijkt naar de fysieke leefomgeving als één geheel én naar de duurzaamheid daarvan. Daarom zet het PMWP in op integrale opgaven op het gebied van gezondheid, veiligheid en groene groei en wordt daaraan een hele reeks ambities gekoppeld. (Plan-MER PMWP, pag. 13 en verder). Dit is in onze ogen een goede en kernachtige samenvatting van de nieuwe benadering die spreekt uit het PMWP. We onderkennen dat dit een stevige inspanning, vasthoudendheid en creativiteit vraagt van uzelf en anderen. Wij spreken hiervoor nadrukkelijke onze steun uit. We dragen in de komende maanden graag bij aan de invulling en uitwerking van de Uitvoeringsagenda en beraden ons op initiatieven die we, samen met partners, kunnen nemen om realisatie van de gedeelde ambities te versnellen en versterken. Tegelijkertijd plaatsen we in deze zienswijze vanuit onze rol en visie een aantal, soms ook kritische kanttekeningen bij het Ontwerp PWMP. Dit staat wat ons betreft de samenwerking op gedeelde ambities en doelen op geen enkele manier in de weg. Onze uitgebreide zienswijze treft u als bijlage bij deze brief aan. Graag brengen wij in deze brief enkele punten nadrukkelijk onder uw aandacht. 1. Verdrogingsbestrijding De aanpak van de verdroging is cruciaal voor het herstel van het Brabantse watersysteem. Herstel van biodiversiteit en duurzame benutting van grondwatervoorraden zijn afhankelijk van een goed ingericht watersysteem, rekening houdend met alle belangen. Wij vragen u het op orde brengen van de ruimtelijke condities van het watersysteem als topprioriteit te benoemen.

2 2 2. Waterkwaliteit Het tijdig halen van de KRW-doelen staat onder druk, terwijl hier op diverse terreinen nog belangrijke opgaven liggen. Veel taken en verantwoordelijkheden liggen echter ook bij rijk en waterschappen. Wij pleiten daarom voor het aanstellen van een provinciale 'coördinator waterkwaliteit' die vanuit de provinciale regisseursrol zorgdraagt voor de coördinatie van aansturing en uitvoering van het beleid en het op de juiste plaats adresseren van voorkomende knelpunten. 3. Afvaldumping Een belangrijke ervaren bron van verontreiniging en overlast vormt de toenemende dumping van (drugs)afval in het buitengebied. Voldoende toezicht is een belangrijk onderdeel van de aanpak hiervan. We vragen u uw initiërende rol in het samenwerkingsverband Samen Sterk in het Buitengebied, maar ook in de Taskforce Natuurbranden te continueren. 4. People, Planet, Prosperity Een veerkrachtige en tegelijk stabiele economie kan alleen bestaan binnen een ecologisch duurzame en sociaal evenwichtige omgeving. Vanuit dit perspectief is er alle reden elkaar vaker kritisch te bevragen over de aard en de gevolgen - op lokale, regionale en mondiale schaal - van de groei die we nastreven en daar ook conclusies uit te trekken voor ons denken en doen. We zien uit naar uw reactie op onze opmerkingen, suggesties en vragen. We zijn graag bereid desgewenst onze zienswijze mondeling toe te lichten. Met vriendelijke groet, Nol Verdaasdonk, directeur Brabantse Milieufederatie Mede namens Brabants Landschap, Natuurmonumenten en Brabants Particulier Grondbezit. Bijlage: zienswijze van de BMF e.a. op het ontwerp PMWP van de provincie Noord-Brabant

3 3 Bijlage RO mv-vm ZIENSWIJZE van de Brabantse Milieufederatie, Brabants Landschap en Natuurmonumenten op het Provinciaal Milieu- en Waterplan van de provincie Noord Brabant Onze zienswijze bestaat uit twee hoofdstukken met elk diverse paragrafen. Het eerste hoofdstuk bevat opmerkingen, suggesties en vragen over het ontwerp PMWP in zijn geheel. In hoofdstuk 2 gaan we in op de onderdelen van het ontwerp van het PMWP die betrekking hebben op de Kaderrichtlijn Water (KRW). We maken dit onderscheid omdat de KRW leidt tot uitspraken in het PMWP die een rechtstreeks bindende werking hebben. HOOFDSTUK 1 Zienswijze op diverse onderdelen van het (ontwerp) PMWP 1.1 De rol van de provincie Het ontwerp PMWP overziend constateren wij dat u de ambitie heeft om verbeteringen te bewerkstellingen op het gebied van water, bodem, lucht, energie, veiligheid en geluid. Wij juichen dat toe en onderkennen dat dit een stevige inspanning, vasthoudendheid en creativiteit vraagt van uzelf en anderen. Het integreren van het Provinciale Waterplan en het Provinciale Milieuplan is een belangrijke stap in de richting van het formuleren van een meer integrale visie op omgevingskwaliteit en op de rol en taken van de provincie daarin. Op veel thema s in het PMWP kan verbetering alleen tot stand komen door intensieve samenwerking tussen verschillende overheden en een breed scala maatschappelijke partners. Wij zien de provincie bij het gezamenlijk uitzetten van de gewenste beleidsrichting op veel van deze thema s als het meest geëigende bestuursorgaan. De provincie kan een integrerende en regisserende rol nemen en de betrokken partijen uitdagen ook over de grenzen van eigen taken, bevoegdheden en belangen heen te kijken. Wij waarderen het dat de provincie hierin het voortouw wil nemen. Het realiseren van de ambities in het voorliggende plan staat of valt met de juiste operationalisering van de gestelde doelen in uitvoeringsagenda s en de medewerking van partners uit een breed maatschappelijk veld. Wij zullen daaraan graag onze bijdrage leveren. 1.2 People, planet, prosperity Brabant wil een provincie zijn die op economisch, sociaal en ecologisch terrein vooruitgang boekt, lezen we in het PMWP. In het hoofdstuk Groene Groei lezen we in dit verband: Een veerkrachtig economisch systeem draagt bij aan een duurzame, gezonde en veilige omgeving. Dit kan begrepen worden als zou de natuurlijke omgeving een resultante zijn van de economie. Wij willen hierbij een belangrijke kanttekening plaatsen.

4 Onze economie heeft primair tot doel bij te dragen aan het realiseren van bredere maatschappelijke doelstellingen (van basisbehoeften tot sociale en culturele ontwikkeling, zingeving et cetera). Een veerkrachtige en tegelijk stabiele economie kan alleen bestaan binnen een ecologisch duurzame en sociaal evenwichtige omgeving. Vanuit dit perspectief is er alle reden elkaar vaker kritisch te bevragen over de aard van de groei die we nastreven. Dat geldt wereldwijd, maar ook regionaal, in Brabant. We doen er goed aan productie en consumptie die de ecologische draagkracht van ons planetaire en/of regionale ecologische systeem aantast en uitholt niet langer als economische groei te beschouwen. In delen van Brabant lijkt de draagkracht van het bodem- en watersysteem tegen grenzen aan te lopen. Onze omgang met grondstoffen, materialen, energie, voedsel, ruimte en mobiliteit moet en kan vele malen duurzamer. Parallel daaraan moet de milieubelasting als gevolg van onze productie, consumptie, ruimtegebruik et cetera sterk afnemen. De Brabantse overheden en het bedrijfsleven zijn zich zeer bewust van mogelijkheden en kansen in Europa en de rest van de wereld als het om economische perspectieven gaat. Ook de Brabantse burgers profiteren daar ruimschoots van. Daarnaast wordt geregeld benadrukt hoe het economisch kapitaal middels innovatie en groene groei mogelijk positief kan bijdragen aan de people en planet dimensies in het PPP-model. Het past ons oog te hebben en te houden voor de diverse negatieve ecologische en sociaal-maatschappelijke gevolgen en effecten van onze huidige economische activiteiten en ons consumptiepatroon zowel binnen als buiten de provincie en die zo nodig aan te passen. We missen dit perspectief in het ontwerp PMWP. We beseffen dat sommige van deze onderwerpen en aspecten ten dele of geheel de scope van het PMWP overstijgen. Echter zonder rekening te houden met dit bredere perspectief op verduurzaming, mist het PMWP naar onze mening een belangrijk richtinggevend element voor het kader waarbinnen voor de vraagstukken die in het PMWP aan de orde zijn goede, duurzame oplossingen kunnen worden geformuleerd. 1.3 Drastisch verminderen broeikasgasemissies én voorbereiden op veranderingen in het klimaat De omgang van de Brabantse samenleving met de klimaatproblematiek komt op enkele plaatsen in het PMWP aan de orde. (Bijvoorbeeld in de hoofdstukken over samenwerken aan een duurzame en gezonde omgeving en in het hoofdstuk over de transitie naar groene groei bij het onderdeel over energie.) Naar onze indruk ontbreekt echter een overkoepelende visie en een duidelijke aanzet om tot een overtuigende koers en een samenhangend maatregelenpakket te komen om gezamenlijk deze mega-uitdaging tegemoet te treden. We bepleiten een krachtige inzet van de provincie in de komende jaren op het initiëren, stimuleren en faciliteren van onderzoek, initiatieven en activiteiten die daadwerkelijk bijdragen aan het klimaatbestendiger maken van de samenleving en het zoveel mogelijk verminderen van de menselijke bijdrage aan klimaatverandering. De BMF ziet het als een van haar kerntaken hieraan een bijdrage te leveren. 1.4 Duurzaamheidsscan Uit een eerdere versie van het PMWP herinneren wij ons dat de provincie het goede voorbeeld zou willen geven door bij aanvang van grotere projecten en programma s een duurzaamheidsscan te hanteren. Wij juichen dit van harte toe. Niet alleen vanwege de voorbeeldwerking maar ook omdat het een goede manier is om bij de start van een project nadrukkelijk aandacht te besteden 4

5 aan optimalisering op diverse duurzaamheidsaspecten. Wij verzoeken u de duurzaamheidsscan op te nemen in het PMWP. 1.5 Naast integreren en verbinden ook sturen en aanspreken Water, lucht en bodem zijn voor ons mensen van levensbelang. Ze vormen de basis voor ons bestaan, onze gezondheid, de kwaliteit van onze leefomgeving, onze natuurlijke omgeving en de biodiversiteit. Ze hebben maatschappelijke, fysieke en economische betekenis. Het belang om deze elementen schoon en vitaal te houden is dus heel groot. Mede daarom kennen we op dit gebied veel wet- en regelgeving. In de praktijk zijn de verantwoordelijkheden en bevoegdheden met betrekking tot deze thema s over verschillende overheden verspreid. Daarin schuilt een zekere kwetsbaarheid. In de startnotitie voor het PMWP werd in dit opzicht voor de provincie een integrerende, verbindende rol beschreven. Dit uitgangspunt onderschrijven wij van harte, om bovengenoemde redenen. We vragen de provincie hierin nog een stap verder te gaan en zo nodig inhoudelijk en procesmatig de leiding te nemen als blijkt dat processen stagneren of onderwerpen blijven liggen. Dit impliceert niet altijd zelf het werk gaan doen, maar kan ook betekenen de partners aanspreken op hun verantwoordelijkheden. Met name bij onderwerpen waarmee zoveel verschillende belangen gemoeid zijn als bodem, water en lucht is een goede regie noodzakelijk om voortuitgang te kunnen boeken. Voorbeelden van dossiers waarop wij u om sturing vragen, zijn de realisatie van de EHS, de inhoud en voortgang van de verdrogingsaanpak, het uitvoeren van de GGOR, het formuleren van een integrale visie op oppervlakte- en grondwater en het halen van de KRW-doelen. (Deze punten komen ook elders in onze zienswijze ter sprake.) 1.6 De relatie tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening Wij verzoeken in het PMWP en in de uitvoeringsagenda s meer aandacht te besteden aan de relatie tussen waterbeheer en ruimtegebruik. Water speelt een belangrijke rol in de verweving van stad en platteland (Mozaïek Brabant), maar de koppeling tussen ruimte en water is ook in andere dossiers relevant (klimaatadaptatie, peilbeheer, GGOR, Deltaplan Hoge Zandgronden en het Voorzieningenniveau). Systeemherstel vraagt ruimtelijk beleid. Daarbij is het ruimtelijk beleid van de provincie van grote, zo niet doorslaggevende betekenis. Wij vragen de provincie hierin de regie te nemen en sturing te geven met behulp van onder andere de Verordening Ruimte en Verordening Water. We zien dit ook als een goede stap in de richting van een integrale Omgevingsvisie (zie ook punt 1.7). Het Deltaprogramma met het onderdeel Ruimtelijke Adaptatie biedt aanknopingspunten voor de provincie om samen met gemeenten, waterschappen en andere maatschappelijke partijen aan de slag te gaan. De aanpak kan bijvoorbeeld gericht zijn op vergroting van het waterbewustzijn en de waterbeleving bij burgers en in het verlengde daarvan de realisatie van een concreet maatregelenpakket. (Denk hierbij aan: open houden van gebieden voor het vasthouden van water en waterberging, verkoelende groene gebieden in en om de steden (temperen hitte-eilanden), ontharden (bestrating verwijderen) en voorkomen van toename van verhard oppervlak, vergroting schaduwwerking en verbetering microklimaat door behoud en aanplant van bomen en struiken langs wegen, in parken en in het buitengebied.) Voor zo n pakket zal zeker maatschappelijk draagvlak bestaan en het draagt bij aan het water absorberend vermogen van de bodem (beperking van de piekafvoer).wij dragen graag bij aan de ontwikkeling van een dergelijk maatregelenpakket. 5

6 6 Door meer delen van kennis en ervaring over bodem- en waterbeheer tussen diverse organisaties en instellingen kan naar onze indruk nog winst worden geboekt. Kan de relatie tussen ruimtelijke ordening en water/klimaatadaptatie een vaste plaats krijgen op de agenda van het regionaal ruimtelijk overleg (RRO-overleg)? 1.7 Groenblauwe Mantel Het hydrologisch beleid in de Groenblauwe Mantel is van groot belang voor het herstel van de waterafhankelijke natuur in Brabant. In de Verordening Ruimte staat dat een bestemmingsplan voor gebieden in de Groenblauwe Mantel regels moet stellen ter bescherming van de ecologische, landschappelijke en hydrologische waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden. Voor gebieden die verschillen naar ruimtelijke karakteristiek kan dus een verschillend ruimtelijk regime gelden, vanwege (de functie van) het watersysteem. We vragen de provincie er op toe te zien dat dit ook breed verankerd wordt in het beleid van de waterschappen. Zo zouden wij graag zien dat in gebieden waar vanuit provinciaal beleid de nadruk ligt op de functies natuur en water (zoals in de Groenblauwe Mantel), de waterschappen bij hun beleid ten aanzien van onder andere peilbeheer en GGOR, een andere belangenafweging maken tussen landbouw en natuur dan voor gebieden waar het accent primair op agrarisch gebruik ligt. De huidige praktijk laat een ander beeld zien. Sterker nog, één eigenaar kan zich met succes verzetten tegen de uitvoering van noodzakelijke maatregelen door gebruik te maken van zijn recht een schadeclaim in te dienen. Wij verzoeken de provincie het water- en ruimtelijk beleid zodanig te integreren en af te stemmen met de waterschappen, dat dergelijke gevallen aan de hand van een helder protocol kunnen worden afgehandeld. Naast een dergelijk protocol zou ook voorzien moeten worden in een financiële buffer om eventuele schade te kunnen compenseren. 1.8 Verspreiding resultaten pilotprojecten bodem- en waterbeheer Wij zijn blij met de ruime aandacht voor de bodem in het PMWP. Goed bodembeheer komt ook de waterkwaliteit ten goede, een betere bodemstructuur houdt meer water vast en heeft een grotere opbrengst. De aandacht voor bodembeheer hoeft niet tot agrariërs beperkt te blijven. De provincie hoeft minder bij te sturen in het gebruik van bodem en water als ze weet te bereiken dat gunstige veranderingen in de landbouwpraktijk geborgd worden in de keten. Dat zo n ketenaanpak werkt, zie je terug in project Schoon Water voor Brabant en de Kringloopwijzer die Campina verplicht heeft gesteld. De bewustwording van effecten van een mestgift is dan niet meer alleen afhankelijk van door de overheid gestelde regels. Het zou een gemiste kans zijn als nieuwe best practices voor bodem- en watergebruik niet breder worden toegepast in Brabant. We stellen voor dat de provincie bevordert dat best practices uit pilotprojecten een plaats krijgen in de ketenaanpak. 1.9 Ecosysteemdiensten Ecosysteemdienst is een relatief nieuw begrip. Het past goed past bij de benadering van milieu- en duurzaamheidsopgaven die in het PMWP is gekozen. Vaak wordt in de eerste plaats gedacht aan economisch nut; hun waarde voor de samenleving is echter veel breder en groter. Een korte toelichting. Biodiversiteit is meer dan alleen de diversiteit aan soorten. Het gaat om de diversiteit aan soorten die onderling in een samenhangend geheel - een ecosysteem - met elkaar en met hun omgeving verbonden zijn en zich voortplanten. Ecosystemen leveren onophoudelijk producten en diensten die onmisbaar zijn voor mensen. Verlies aan biodiversiteit is dus meer dan alleen het verlies van (bedreigde) soorten. Hoe minder oorspronkelijke soorten, hoe onstabieler het ecosysteem. Het is dus zaak biodiversiteit te beschermen en zo

7 7 ons life support system in stand te houden. Zo kunnen we blijven profiteren van de producten en diensten die ecosystemen ons leveren. Welke ecosysteemdiensten zijn er? Ecosystemen leveren ons veel concrete producten zoals hout, drinkwater en schone lucht. In stadsparken vinden mensen rust en ontspanning. Tegelijkertijd bieden parken ruimte voor waterberging en stadskoelingen en zijn ze goed voor de gezondheid van mensen. Op akkers en weilanden zorgt de natuurlijke bodemvruchtbaarheid ervoor dat gewassen kunnen groeien. Natuurlijke vijanden onderdrukken plaaginsecten. De ecosysteemdiensten zijn in te delen in: productiediensten, regulerende diensten, culturele diensten en ondersteunende diensten. Het landschap levert overal ecosysteemdiensten, vaak meerdere tegelijk. (Bron: wat de natuur de mens biedt. PBL, Te vinden op Ecosysteemdiensten van bodem en water Bij het in beeld brengen van de ecosysteemdiensten die bodem en water leveren, is het van groot belang de ondergrond van Brabant nog nauwkeuriger in kaart te brengen (zie ook de opmerkingen over Geotop in deel 2 van deze zienswijze). Brabant kent naast een aantal hoofdbreuken, ook verschillende kleinere breuken die van invloed zijn op de grondwaterstromen. De aanwezigheid van deze breuken, hun invloed op de grondwaterstromen, de voedings- en kwelgebieden van deze stromen en hun waarde voor Natura 2000-gebieden en Natte Natuurparels, de dikte en het aantal watervoerende pakketten zijn allemaal factoren die bepalend zijn voor de ecosysteemdiensten die bodem en water in een bepaalde regio of op een bepaalde plek kunnen leveren. Hoe beter deze gegevens in kaart zijn gebracht, hoe nauwkeuriger kan worden voorspeld wat de gevolgen en de effecten van ingrepen zijn en hoe effectiever systeemherstel kan plaatsvinden. Zo kan bijvoorbeeld het herstellen van verstoorde breuken bijdragen aan het conserveren van water op hoger gelegen gronden. Hiermee zou ook de landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit ter plekke een impuls kunnen krijgen. Mogelijk kunnen hier ook nieuwe economische activiteiten zoals de productie van groene energie- en bouwstoffen een plaats krijgen, mits ze niet verstorend werkt op een ecologisch duurzaam water- en bodemsysteem en de biodiversiteit. Op deze manier wordt het landschap meer klimaatbestendig en de landbouw minder afhankelijk van externe wateraanvoer. Ook in het flexibeler omgaan met de onttrekkingsdiepte van 80 meter en het bepalen of daarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen de drie geohydrologische regio s in Brabant, is een zo goed mogelijk inzicht in de opbouw van de ondergrond van groot belang. Wij vragen u daarom bij het formuleren van beleid ten aanzien van ecosysteemdiensten, rekening te houden met de gebied gerelateerde factoren die voortkomen uit de opbouw van de ondergrond (lagenbenadering). Hier liggen kansen. Bovendien vormt het een goede grondslag voor het ruimtelijk doorvertalen van bodem- en waterbeleid naar een integrale omgevingsvisie Geopark We zijn verheugd met het voorstel in Brabant een Geopark op te zetten om een breder publiek kennis te laten maken met de betekenis van ons bodem- en watersysteem en het daarmee verbonden landschap en de natuur. Wij willen de uitnodiging om met initiatieven te komen graag oppakken Aanpak verdroging Wij ondersteunen het vasthouden aan het beschermingsbeleid voor de natte natuurparels en de keuze om binnen het Natuurnetwerk Brabant prioriteit te geven aan herstel van natte natuurparels en Natura2000-gebieden. Met de verdrogingsaanpak in de afgelopen planperiode is het meeste

8 8 laaghangende fruit geoogst. We verwachten dat in de komende planperiode grondmobiliteit en dergelijke uitvoeringsaspecten stroever zullen verlopen en dit baart ons zorgen. In het algemeen gesproken is sinds 95 de grondwaterstand weer licht stijgend. Dat is vooral toe te schrijven aan de sterk verminderde onttrekking door industrie en niet aan gedragsverandering of een strenger beleid. Met industrie is inmiddels een stand still van de totale vergunde grondwateronttrekking afgesproken. In z n totaliteit wordt in de praktijk minder onttrokken dan is vergund. Dit heeft te maken met de verdeling van de vergunde ruimte. Bepaalde bedrijven zouden meer water willen onttrekken dan hen nu is vergund. Flexibilisering van verdeling zal al gauw tot groei van de totale onttrekking leiden. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de grondwatervoorraad en de verdrogingsproblematiek versterken. Als de provincie besluit over te gaan tot heroverweging van de huidige verdeling, verzoeken we op gebiedsniveau de effecten van nieuwe/grotere onttrekkingen te bezien en (op gebiedsniveau) grenzen te stellen aan (acceptabele) grondwaterstanddaling en fluctuatie waarbij nadrukkelijk wordt geanticipeerd op te verwachten droge periodes. In heel Nederland gaat de weidevogelstand om verschillende redenen schrikbarend achteruit. De resterende gebieden worden relatief steeds belangrijker om te overleven. Hydrologisch herstel kan een positieve bijdrage leveren aan de weidevogelstand. We verzoeken dit belang in het hydrologisch beleid van de provincie een plaats te geven. In het beheersgebied van Aa en Maas is in de eerste planperiode van de KRW de aanpak van de natte natuurparels niet opgegeven als Kaderrichtlijn Water-maatregel. Met als gevolg dat voor deze gebieden geen Rijksmiddelen voor grondverwerving en inrichting beschikbaar zijn. De uitvoering van de verdrogingsaanpak in deze gebieden (provinciale EHS) dreigt hieronder te lijden. Wij verzoeken u het initiatief te nemen om een aparte strategie te ontwikkelen om hydrologisch herstel in prioritaire gebieden in de provinciale EHS mogelijk te maken Verminderen stikstofdepositie op natuurgebieden De voorgestelde maatregelen om de stikstofdepositie te verminderen schieten naar onze mening tekort. Om een werkelijke stikstofafname te bewerkstellingen is naar onze mening een regionaal dier-standstill met een kleinere regionale compartimentering nodig, zeker in overbelaste gebieden. Met het Meetnet Ammoniak in Natuurgebieden (MAN) worden luchtconcentraties van ammoniak in 60 gebieden gemeten. Daarnaast worden ammoniakconcentraties berekend met het programma AERIUS; de kern daarvan wordt gevormd door het rekenprogramma OPS. De gemeten concentraties worden vergeleken met de berekende concentraties voor specifieke locaties. Naar onze indruk geeft het AERIUS programma een te lage waarde aan de ammoniakdepositie. De gemeten waarden liggen soms tot 30% hoger. Dit verdient aandacht, onder andere vanwege de mogelijke impact op het halen van N2000-doelstellingen. Bij nieuwe luchtwasser-systemen kan elektronische monitoring van de ammoniakemissies op afstand worden gedaan. We zien het als taak van de provincie deze gegevens te verzamelen en op inzichtelijke wijze te publiceren. Vanwege bescherming van Natura 2000 verdient ook de reductie van emissie door andere bronnen aandacht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan alle verbrandingsmotoren die chemisch gebonden stikstof produceren.

9 De relatie stikstof-fijnstof verdient enige nuancering. Minder stikstofemissie (door luchtbehandeling) leidt niet tot een evenredige afname van de emissie van fijnstof Realisatie EHS Om voortgang te boeken op watergebied hangt veel af van gebiedsprocessen waarin natuur- en waterdoelen in onderlinge samenhang worden gerealiseerd. De bestaande infrastructuur om integrale gebiedsprocessen te organiseren is met opheffing van DLG weggevallen. De komende periode zal duidelijk worden of het lukt om met de nieuwe werkwijze voldoende uitvoeringkracht te organiseren in de prioritaire gebieden. Het is belangrijk dit kritisch te volgen en hierin als provincie zo nodig een regierol op te pakken Verbeteren waterkwaliteit Het tijdig halen van de KRW-doelen staat onder druk. In onze optiek zijn de prioriteiten en urgentie helder. Het behalen van de KWR-doelen mag niet worden vertraagd en de belangrijke terreinen waarop zo snel mogelijk resultaten geboekt moeten worden zijn: gewasbeschermingsmiddelen, meststoffen, bodemverontreiniging, geneesmiddelen en röntgencontrastmiddelen, verzilting en de bescherming van drinkwaterwinningen in het ruimtelijk beleid. De aanpak van de nutriëntenproblematiek in het oppervlaktewater komt onvoldoende van de grond. We zijn blij met de brede inzet in het PMWP op het onderwerp 'bodem', maar op dit punt is meer nodig om de Brabantse wateren tijdig aan de KRW-normen te laten voldoen. Ook het rijk en de waterschappen hebben hierin een belangrijke rol. Wij vragen de provincie om hierin stevig de leiding te nemen. Wij pleiten voor het aanstellen van een provinciale 'coördinator waterkwaliteit' die, vanuit de provinciale regisseursrol, zorg draagt voor de coördinatie van de uitvoering van het beleid en het op de juiste plaats adresseren van voorkomende knelpunten. We attenderen er op dat spuiwater van met name chemische luchtwassers ammoniumsulfaat en resten zwavelzuur bevat. Het spuiwater mag op het land worden gedumpt als mestvervanger. Het effect op de betreffende percelen is te vergelijken met zure regen. Aan deze dumpingen moet zo snel mogelijk een eind worden gemaakt. Het is aan de sector om met een vanuit milieuoptiek aanvaardbaar alternatief te komen Groene groei en mestverwerking Wij menen dat de visie op mestverwerking en het sluiten van fosfaatkringlopen niet goed past binnen het streven naar groene groei. Het biedt ook geen fundamentele oplossing en kan de problematiek doen verergeren 1. Mestverwerking is op verzoek van de landbouwsector opgenomen in de Meststoffenwet. Om krimp van de veestapel te voorkomen zou de sector zelf zorgen voor voldoende mestverwerking in In december 2013 besloot de Tweede Kamer dat de varkens- en kippenrechten (in feite het plafond op de nationale varkens- en kippenstapel) mogen verdwijnen als de mestverwerking in 2018 toereikend is. In principe kan de veestapel daarna weer groeien. Mestverwerking is een end of pipe -oplossing. De mest wordt verwerkt tot mestproducten die weer een afzetmarkt moeten vinden. In binnen- en buitenland groeit de veestapel en worden de bemestingsnormen aangescherpt. De afzet van mest zal gaan stagneren. 9 1 Zie brief BMF inzake mestverwerking, kenmerk LB ll d.d. 7 juli 2015

10 De kern van ons probleem met het mestoverschot ligt in de import van enorme hoeveelheden veevoer vanuit andere continenten. Het Nederlandse mestoverschot elders in Europa afzetten heeft weinig te maken met het sluiten van kringlopen. Dit probleem aanpakken bij de bron betekent de Nederlandse veestapel brengen op het niveau van volledige grondgebondenheid. Genoeg grond voor voer en mest. Wij bepleiten een koers waarbij de overheden de sector stimuleren en helpen daar zo snel mogelijk naar toe te groeien. Een werkelijk duurzame veehouderij is onderdeel van kringlooplandbouw met een zoveel als mogelijk op lokaal niveau gesloten kringloop Stilte- en duisternisgebieden Stilte en duisternis zijn voor de vitaliteit van de natuur van groot belang. De mens kan zichzelf nog in bepaalde mate afschermen. Voor de natuur komt het er op aan dat overheden dit belang beschermen. We vragen u de doelstelling voor dit onderdeel concreter te maken Luchtkwaliteit Verschillende groepen probleemstoffen die worden geëmitteerd hebben uiteenlopende schadelijke effecten. In het PMWP mag hier meer onderscheid in worden gemaakt. Dat kan wellicht bijdragen aan het overzichtelijk maken van de discussie over de te kiezen aanpak. Beleid en maatregelen gericht op de kwaliteit van de buitenlucht heeft vaak betrekking op het vóórkomen van toxische stoffen als NO, NO2, diverse soorten fijn stof, ozon, eventueel VOS (Vluchtige Organische Stoffen) en enkele andere stoffen als bijvoorbeeld benzeen in de buitenlucht. De nadruk ligt meestal op toxiciteit voor de mens, maar er kan bij hoge concentraties ook gewasschade optreden. In deze paragraaf gaat het verder over deze groep toxische stoffen. (Onze opmerkingen over broeikasgassen hebben we merendeels ondergebracht in de paragraaf over klimaatverandering en broeikasgassen ( 1.3). Onze opmerkingen over ammoniak en stikstofdepositie hebben we merendeels ondergebracht in de paragraaf over verminderen stikstofdepositie op natuurgebieden ( 1.12) Met de monitoring tool van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) wordt de aanwezigheid van toxische stoffen in de buitenlucht bijgehouden. De invoergegevens (actuele gegevens over de bronnen van luchtverontreiniging, zoals verkeersintensiteiten) komen van gemeenten, provincie en rijk. Voor het meten van de luchtkwaliteit zijn verschillende meetsystemen beschikbaar, zoals het Landelijke Meetnet Luchtkwaliteit van het RIVM en diverse gemeentelijke meetnetten. In Eindhoven wordt bijvoorbeeld met het programma AiREAS de concentratie ultra-fijnstof, fijnstof en ozon gemeten. We stellen voor dat de provincie samen met gemeenten overweegt of het zinvol is dit meetprogramma AiREAS ook te gebruiken in andere Brabantse steden bijvoorbeeld op specifieke locaties en voor bepaalde stoffen, zoals het meten van emissies fijn stof bij veehouderijen, vliegvelden en industriële complexen. We stellen voor dat de provincie (in samenspraak met gemeenten) beleid ontwikkelt om beïnvloedbare concentraties verder terug te dringen, zoals verkeersemissies. Hiermee kan bijvoorbeeld de overschakeling op elektrisch aangedreven auto's en ontwikkeling van stedelijke distributie worden gestimuleerd. 10

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015 Bestuursrapportage 204 Vechtstromen Versie 24 november 205 Deze rapportage bevat een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang van de uitvoering van het waterbeleid en dient als basis voor jaarlijks bestuurlijk

Nadere informatie

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Harrie Vissers 21 september 2017 Congres SIKB Varkensdichtheid per gemeente (aantal varkens per ha landbouwgrond) aantal varkens Nederland: 12,5 mln

Nadere informatie

Onze gemeenschappelijke ambitie:

Onze gemeenschappelijke ambitie: 1 Concept-versie versnellingsafspraken vanuit de provinciale opgaven voor de regio Hart van Brabant d.d. 15 november Document ten behoeve van dialoog tussen het College van Gedeputeerde Staten van Noord

Nadere informatie

Winst met water! > In Actie. Waarom nu? Hoe doen we dit? Eigen project! Doelstellingen. (Klik of scroll naar de volgende pagina)

Winst met water! > In Actie. Waarom nu? Hoe doen we dit? Eigen project! Doelstellingen. (Klik of scroll naar de volgende pagina) Winst met water! > In Actie > Waarom nu? > Hoe doen we dit? > Idee voor eigen project! > Doelstellingen (Klik of scroll naar de volgende pagina) Deltaplan Agrarisch Waterbeheer: winst met water! Het agrarisch

Nadere informatie

Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017

Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017 Het verbeteren van de waterkwaliteit; de rol van de landbouw Netwerkdag IKN Jan Broos, Adviesbureau Broos Water BV 20 april 2017 Broos Water BV Als praktijkgericht kennis- en adviesbureau werken wij aan

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 oktober 2011) Nummer 2567

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 oktober 2011) Nummer 2567 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (Partij voor de Dieren) (d.d. 25 oktober 2011) Nummer 2567 Onderwerp Nederland meest vervuilde land van Europa Aan de leden van Provinciale Staten

Nadere informatie

Statenmededeling. Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Actuele ontwikkelingen rondom mestbeleid in Noord-Brabant

Statenmededeling. Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Actuele ontwikkelingen rondom mestbeleid in Noord-Brabant Statenmededeling Onderwerp Mestbewerking in Noord-Brabant Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Actuele ontwikkelingen rondom mestbeleid in Noord-Brabant Aanleiding In maart 2014 hebben

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PVDD) Nummer Onderwerp Hoogheemraadschap van Delfland.

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PVDD) Nummer Onderwerp Hoogheemraadschap van Delfland. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PVDD) (d.d.) 3 april 2012) Nummer 2644 Onderwerp Hoogheemraadschap van Delfland. Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller De

Nadere informatie

Ruimtelijke ordening. Ruimtelijke Ordening

Ruimtelijke ordening. Ruimtelijke Ordening Ruimtelijke ordening Ruimtelijke Ordening Ruimtelijke ordening (RO) in Nederland Vanuit de geschiedenis is RO al belangrijk in Nederland, denk bijvoorbeeld aan landinrichting en optimaliseren van de waterhuishouding.

Nadere informatie

Begrotingswijziging 53/16A

Begrotingswijziging 53/16A Begrotingswijziging 53/16A Voorgestelde behandeling Procedurevergadering : 18 juli 2016 Onderwerp Begrotingswijziging Provinciaal Milieu- en Waterplan 2016-2021 (PMWP) Datum Aan Provinciale Staten van

Nadere informatie

Duurzame verstedelijking. Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012

Duurzame verstedelijking. Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012 Duurzame verstedelijking Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012 Stelling In ruimtelijke visies ontbreekt een SMART afwegingskader voor duurzame ontwikkeling Gevolg: Dilemma s worden niet concreet

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving Voorzichtig herstel bedreigde soorten Verdere achteruitgang functioneren van ecosystemen en biodiversiteit Meer aandacht voor natuur als basisvoorwaarde

Nadere informatie

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan Inleiding Het RBO Rijn- West heeft procesafspraken gemaakt

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Grondwater in Rijn West. René Hilhorst Procestrekker grondwater

Grondwater in Rijn West. René Hilhorst Procestrekker grondwater Grondwater in Rijn West René Hilhorst Procestrekker grondwater 1 Doel en Opzet Doel: meanderen door provinciale rol en stand van zaken aangeven 1. Provinciale taak 2. Gebiedsdossiers 3. Natura 2000 4.

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda

Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda Programma Verbindend Water Brabantse Omgevingsvisie & Water in Brabant in 2030 Wateragenda Werksessie 15 mei 2017 Water in Brabant Water in Brabant Topografische kaart 1990 Topografische kaart 1900 2016

Nadere informatie

PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT

PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT 1 PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT Aan: Gedeputeerde Staten van Utrecht en Provinciale Staten van Utrecht Pythagoraslaan 101 3508 TH Utrecht Datum: 1 oktober 2009 Ons kenmerk: PCL 2009/05

Nadere informatie

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk

Informatieve presentatie Waterplan Land van Cuijk Waterplan Land van Cuijk 1 Inhoud Waterplan land van Cuijk: 1. Waarom het 2. Wat is het 3. Totstandkoming 4. Communicatie over 5. Uitvoeringsprogramma 6. Vragen 2 1 Raad gemeente Heeft u nog iets te kiezen?

Nadere informatie

Programma STRONG. landsdelige bijeenkomsten. Toets probleemstelling

Programma STRONG. landsdelige bijeenkomsten. Toets probleemstelling Programma STRONG landsdelige bijeenkomsten Toets probleemstelling Inhoud: Wat is STRONG, Structuurvisie Ondergrond, Probleemstelling? Oogst provinciale workshops 2013 Opbouw Probleemstelling Thema s probleemstelling

Nadere informatie

Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe

Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe Ondertekenden, Natuur en Milieu Federatie Drenthe, bij deze vertegenwoordigd door R. Hoekstra, hierna te noemen als NMFD Staatsbosbeheer, bij deze vertegenwoordigd

Nadere informatie

Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn ( ): proces en stand van zaken. Inhoud

Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn ( ): proces en stand van zaken. Inhoud Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn (2018-2021): proces en stand van zaken Themadag Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen 16 februari 2017 Erik Mulleneers, Projectleider zesde actieprogramma

Nadere informatie

Position Paper. AO Water 24 juni 2015

Position Paper. AO Water 24 juni 2015 Position Paper AO Water 24 juni 2015 Ambitieniveau Nederland De Europese Commissie stelt dat Nederland door te weinig urgentie, het ontbreken van onderzoek naar de effectiviteit van maatregelen en het

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren Water in Tiel Waterbeleid Tiel en Waterschap Rivierenland Water en Nederland zijn onafscheidelijk. Eigenlijk geldt hetzelfde voor water en Tiel, met de ligging langs de Waal, het Amsterdam Rijnkanaal en

Nadere informatie

Verdroging: tegen gaan van verdroging in het algemeen door beperken van verharding, ruimte voor infiltratie, hydrologisch neutraal ontwikkelen etc.

Verdroging: tegen gaan van verdroging in het algemeen door beperken van verharding, ruimte voor infiltratie, hydrologisch neutraal ontwikkelen etc. WATERTOETSPROCES Globale checklist waterbelangen in de ruimtelijke ordening Bij het watertoetsproces let het waterschap op alle wateraspecten. Doorgaans krijgen het voorkomen van wateroverlast en de zorg

Nadere informatie

De Waterwet en waterbodems De Waterwet. en waterbodems

De Waterwet en waterbodems De Waterwet. en waterbodems De Waterwet en waterbodems De Waterwet en waterbodems Waterbodembeheer Waterbodembeheer onderdeel onderdeel watersysteembeheer watersysteembeheer Een nieuwe, integrale Een nieuwe, integrale Waterwet Waterwet

Nadere informatie

Gemeente Houten Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening

Gemeente Houten Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening ** Vastgesteld oktober 2014 Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening Visie verplaatsing nietagrarische bedrijven binnen het buitengebied Status: vastgesteld door de gemeenteraad van Houten d.d.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Directie en Biodiversiteit Bezoekadres Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011 Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland Is het rijk aan zet? 1 Voorstudie PBL (2009) Speerpunten klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling: 1. Waterveiligheid 2. Zoetwatervoorziening 3. Klimaatbestendige

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

CHALLENGE LANDSCHAP Kwaliteit door ontwikkelen

CHALLENGE LANDSCHAP Kwaliteit door ontwikkelen CHALLENGE LANDSCHAP 2070 Kwaliteit door ontwikkelen 54 JAAR TERUG, 54 JAAR VOORUIT landschap in transitie - 1962 1962 54 JAAR TERUG, 54 JAAR VOORUIT landschap in transitie - 2016 2016 LANDSCHAP IN 2070

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland. Voordracht 64

Provinciale Staten van Noord-Holland. Voordracht 64 Provinciale Staten van Noord-Holland Voordracht 64 Haarlem, 17 augustus 2004 Onderwerp: Agenda Provinciaal Waterplan Bijlagen: - ontwerpbesluit - procesplanning provinciaal waterplan - op weg naar een

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Landschap in de Omgevingsvisie Gelderland (dec 2015)

Landschap in de Omgevingsvisie Gelderland (dec 2015) Landschap in de Omgevingsvisie Gelderland (dec 2015) 4.2 Natuur en landschap in Gelderland De provincie en haar partners streven samen naar een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden

Nadere informatie

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit.

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling/RIZA Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

Nationale Milieuverkenning

Nationale Milieuverkenning Nationale Milieuverkenning 5 2000 2030 Nationale Milieuverkenning 5 2000-2030 RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU met medewerking van Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) Alterra b.v. Centraal

Nadere informatie

Burgerplatform Minder Beesten. Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk. Naam politieke partij:... 1: staldering

Burgerplatform Minder Beesten. Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk. Naam politieke partij:... 1: staldering Burgerplatform Minder Beesten Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk Naam politieke partij:... 1: staldering Staldering is een ruimtelijk systeem, waarbij een boer die zijn veehouderij

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Nieuwe indicator die de werking van de nieuwe Wro in beeld brengt. Nieuwe indicator die de werking van de nieuwe

Nieuwe indicator die de werking van de nieuwe Wro in beeld brengt. Nieuwe indicator die de werking van de nieuwe Bijlage behorende bij brief FEZ2009.046.066 van 10 juli 2009 Effect- en prestatieindicatoren begroting 2010 indicatoren begroting 2010 begroting 2009 Toelichting Artikel 1. Optimaliseren van de ruimtelijke

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Zandwinputten. Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten. Een overzicht. Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni John Maaskant.

Zandwinputten. Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten. Een overzicht. Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni John Maaskant. Zandwinputten Een overzicht Afdelingsoverleg Bodem & Water 22 juni 2009 Baggernet Thema-ochtend over Zandwinputten John Maaskant Ministerie van Verkeer & Waterstaat Marc Pruijn Ministerie van Volkshuisvesting,

Nadere informatie

agendapunt 04.01 Aan Commissie Watersystemen - kwaliteit en kwantiteit WATERKWALITEITSRAPPORTAGE GLASTUINBOUWGEBIED

agendapunt 04.01 Aan Commissie Watersystemen - kwaliteit en kwantiteit WATERKWALITEITSRAPPORTAGE GLASTUINBOUWGEBIED agendapunt 04.01 910789 Aan Commissie Watersystemen - kwaliteit en kwantiteit WATERKWALITEITSRAPPORTAGE GLASTUINBOUWGEBIED Voorstel Commissie Watersystemen - kwaliteit en kwantiteit 1-2-2011 Kennis te

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst medicijnresten uit water 10 maart 2016

Verslag bijeenkomst medicijnresten uit water 10 maart 2016 We starten de dag met het teruggeven van de resultaten uit de interviews Vitens en Vallei en Veluwe hebben gesproken met deskundigen, beleidsmakers en bestuurders om meer zicht te krijgen op het probleem,

Nadere informatie

Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater. Emissiesymposium 6 april 2017

Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater. Emissiesymposium 6 april 2017 Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater Emissiesymposium 6 april 2017 1 Ministerie van 11 april Infrastructuur 2017 en Milieu Waarom een Delta-aanpak? Waterkwaliteit is verbeterd, maar nog niet voldoende

Nadere informatie

80597ddb-6939-48b8-b238-e40d818d7a77 1/5

80597ddb-6939-48b8-b238-e40d818d7a77 1/5 1. Vraagnummer 2010Z03358. Vragen van de leden Jacobi en Boelhouwer (beiden PvdA) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over grootschalige

Nadere informatie

Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa. Ontwikkelperspectief

Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa. Ontwikkelperspectief Water en klimaat in verbinding met de omgeving in het Rijk van Dommel en Aa Ontwikkelperspectief Traditioneel waterbeleid (1) Wateropgaven Stedelijk water Waterberging Beekherstel Waterconservering Water

Nadere informatie

Voorstel aan de commissie Integraal Waterbeheer van 30 november 2011:

Voorstel aan de commissie Integraal Waterbeheer van 30 november 2011: Datum: 16-11-2011 Voorstelnummer: I8025 Onderwerp: voorstel peilgestuurde drainage Voorstel aan de commissie Integraal Waterbeheer van 30 november 2011: 1. het dagelijks bestuur te adviseren over bijgevoegd

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Rijnstraat 8 2515 XP Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000

Nadere informatie

een veelzijdige aak Stansvorm

een veelzijdige aak Stansvorm S c h o o n d r i n k w at e r een veelzijdige aak Stansvorm Schoon drinkwater, een veelzijdige taak Oppervlaktewater speelt een belangrijke rol in vele economische en maatschappelijke facetten van onze

Nadere informatie

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Resultaten WAHYD Hoe zit het in elkaar: afkijken bij Noord-Brabant In het onderzoeksproject WAHYD (Waterkwaliteit op basis van Afkomst en HYDrologische systeemanalyse)

Nadere informatie

Emissie registratie betekenis

Emissie registratie betekenis Emissie registratie betekenis Emissie registratie symposium Wilbert van Zeventer, DGRW Emissieregistratie is een middel, geen doel op zich 1. Politiek-bestuurlijke ontwikkelingen 2. Benutten monitoringsresultaten

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting De begroting van de provincie Utrecht voor 2012 Een samenvatting Hoeveel gaat de provincie Utrecht in 2012 uitgeven? Waaraan en waarom? Dat leest u in deze samenvatting. U zult zien dat wij voor 2012 duidelijke

Nadere informatie

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Raad van de gemeente Den Helder Postbus 36 1 780 AA DEN HELDER GEMEENTE DEN HELDER HtèEKOW&'J q lllfjl?315 Stuknummer: AM5.03476 Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

Programma Water en klimaatveranderingen

Programma Water en klimaatveranderingen Programma Water en klimaatveranderingen Ger Renkens / Luuk Postmes 7 juni 2016 Doel Beschermen van de volksgezondheid en het milieu en het leveren van een bijdrage aan het in stand houden en verbeteren

Nadere informatie

Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen

Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen -DISCLAIMER- De informatie die in deze factsheet wordt weergegeven is bijgewerkt tot en met 25 april 2014. Deze factsheet dient gezien te worden

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Toelichting voorlopig programma Presentatie technische briefing Vaste commissie voor LNV van de Tweede Kamer 30 september 2010 Waarom een Programmatische Aanpak Stikstof

Nadere informatie

Integraal waterbeheer

Integraal waterbeheer lesdag onderwerp docent(en) Ochtend module 1: Waterkwantiteit & Middag module 2: Waterkwaliteit Lesdag 1 Ochtend - Integraal waterbeheer - Historisch perspectief - Modern waterbeheer, WB21 en KRW - Integrale

Nadere informatie

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s

Ondergrondse opslag. Kansen en dilemma s Ondergrondse opslag Kansen en dilemma s Nut en noodzaak? 2 Historisch perspectief Aanname alles is optimaal geregeld, water volgt functie; Nu voldoende water door externe aanvoer; Weinig urgentie voor

Nadere informatie

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat FOSFAATFABRIEK Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) (Rafaël Lazaroms, coördinator klimaat en energie Unie van Waterschappen) 1 mei 2012 1 Inhoud presentatie Green

Nadere informatie

Commissie voor Ecologie en Handhaving

Commissie voor Ecologie en Handhaving Griffie Commissie voor Ecologie en Handhaving Datum commissievergadering : - Document nummer : 3000044 Behandelend ambtenaar : F.B.A. van Lamoen Directie/bureau : Ecologie/ Bureau Oppervlaktewater Nummer

Nadere informatie

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan.

Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Natte natuurparels: ook uw zorg? Brabantse waterschappen en Provincie Noord-Brabant pakken verdroging natte natuurparels aan. Deze folder gaat over het herstellen van natte natuurparels in Noord-Brabant.

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta Waterschap Hollandse Delta dynamiek in de delta Inhoud De dynamiek in de tijd Een dynamische ruimte De opgaven nu en voor de toekomst Water besturen Functionele overheid Algemeen belang en specifiek belang

Nadere informatie

oprichtings manifest

oprichtings manifest oprichtings manifest 23 januari 2008 Water is een onafhankelijke organisatie, die staat voor schoon en natuurlijk ingericht water waaraan en waarop het goed en veilig wonen, werken en recreëren is. Zo

Nadere informatie

Mestbeleid in Nederland

Mestbeleid in Nederland Mestbeleid in Nederland Harm Smit Senior beleidsmedewerker Ministerie van Economische Zaken, DG AGRO Inhoud 1. Mest van Nederland a. Productie b. Gebruik 2. Beleidsontwikkelingen a. Vijfde Actieprogramma

Nadere informatie

Het waterbeleid van de provincie Limburg is beschreven in het Provinciaal Waterplan Limburg, dd. 20 november 2009.

Het waterbeleid van de provincie Limburg is beschreven in het Provinciaal Waterplan Limburg, dd. 20 november 2009. Memo Ter attentie van Project management Den Dekker B.V. Datum 03 januari 2013 Distributie Projectnummer 111850-01 Onderwerp Parkeerterrein Jumbo Heythuysen Geachte heer Bosman, 1 WATERBELEID Het streven

Nadere informatie

Structuurvisie RO 2010 partiële herziening Vastgesteld. Nota van wijzigingen. Gedeputeerde Staten. Datum. 17 december 2013

Structuurvisie RO 2010 partiële herziening Vastgesteld. Nota van wijzigingen. Gedeputeerde Staten. Datum. 17 december 2013 Structuurvisie RO 2010 partiële herziening 2014 Nota van wijzigingen Vastgesteld Gedeputeerde Staten Datum 17 december 2013 Inhoud 2 Inleiding Ontwerp Structuurvisie RO 2010 partiële herziening 2014 Op

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht

Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Luchtvervuiling in Nederland in kaart Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Hoofdpunten uit de GCN/GDN-rapportage 2013 Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Hoofdpunten uit de GCN/GDN-rapportage

Nadere informatie

In de beslisnota wordt aan u gevraagd in te stemmen met de vastgestelde doelen en maatregelen.

In de beslisnota wordt aan u gevraagd in te stemmen met de vastgestelde doelen en maatregelen. Nummer Onderwerp : B-3.11.2008 : Beslisnota Kaderrichtlijn Water Korte inhoud : Water Beheer 21 e eeuw, 2008, Schoon en gezond water in Noord-Nederland 1. Implementatie Europese Kaderrichtlijn Water in

Nadere informatie

Afstemming waterbeheer op functies en gebieden

Afstemming waterbeheer op functies en gebieden Afstemming op functies en gebieden Functie / Algemeen van toepassing op alle functies en en Landbouw Landbouw en landschap Natuur en landbouw Natuur en bos EHS Waterbeheer maakt het bedoelde gebruik van

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding 3 1.1. Het project 3 2. Beschrijving huidige en

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober Nummer 2730

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober Nummer 2730 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) d.d. 19 oktober 2012 Nummer 2730 Onderwerp Grotere bouwvlakken dan 2 ha veehouderij. Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting In een

Nadere informatie

Raadsstuk. 1. Inleiding. 2. Voorstel aan de raad. 3. Beoogd resultaat. 4. Argumenten en kaders

Raadsstuk. 1. Inleiding. 2. Voorstel aan de raad. 3. Beoogd resultaat. 4. Argumenten en kaders Raadsstuk Onderwerp: Instrumenten voor een projectoverstijgende aanpak van de stedelijke wateropgave Reg.nummer: 2009/211207 1. Inleiding De afgelopen vijftig jaar is Haarlem enorm gegroeid. Weilanden

Nadere informatie

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) heeft twee doelen: 1 Bijdragen aan de realisatie van de Natura 2000-doelen 2 Ruimte maken voor nieuwe economische

Nadere informatie

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen

VOORSTEL. Documentnummer Programma Waterketen Projectnummer. Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 Onderwerp Beleidskader nieuwe stoffen Aan algemeen bestuur 18 februari 2015 VOORSTEL Datum 6 januari 2015 Portefeuillehouder B.J. van Vreeswijk Documentnummer 661410 Programma Waterketen Projectnummer Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1 1. Voorstel

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Statenvoorstel 52/15. Voorgestelde behandeling. PS-vergadering : 10 juli Initiatiefvoorstel Elektronisch monitoren van luchtwassers

Statenvoorstel 52/15. Voorgestelde behandeling. PS-vergadering : 10 juli Initiatiefvoorstel Elektronisch monitoren van luchtwassers Statenvoorstel 52/15 A Voorgestelde behandeling PS-vergadering : 10 juli 2015 Onderwerp Initiatiefvoorstel Elektronisch monitoren van luchtwassers Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant Onderwerp Brabantbrede

Nadere informatie

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Maart 2013 Wat is de ecologische hoofdstructuur (EHS)? De ecologische hoofdstructuur is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke

Nadere informatie

Manifest. Organische stof: leven in de Nederlandse bodem

Manifest. Organische stof: leven in de Nederlandse bodem Manifest Organische stof: leven in de Nederlandse bodem Benut het 6 de Actieprogramma Nitraatrichtlijn om de positie van organische stof in de Nederlandse meststoffenregelgeving te verbeteren! Wij roepen

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Voortgang KRW: maatregelen, doelbereik en innovatie. 13 december 2012; Frank van Gaalen

Voortgang KRW: maatregelen, doelbereik en innovatie. 13 december 2012; Frank van Gaalen Voortgang KRW: maatregelen, doelbereik en innovatie 1 Rapport Evaluatie waterkwaliteit Op 21 december beschikbaar (www.pbl.nl) Samenvatting opgenomen in KRW-rapport Belangrijke waterbeheerkwesties Bijdragen

Nadere informatie

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Luchtkwaliteit beoordelen bij plattelandswoningen van 4 februari 2015?

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Luchtkwaliteit beoordelen bij plattelandswoningen van 4 februari 2015? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Ministerie van Infrastructuur en Milieu Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus

Nadere informatie

: *14IT026339* Aanvraag uitvoeringskrediet maatregelen in het Markdal

: *14IT026339* Aanvraag uitvoeringskrediet maatregelen in het Markdal Behandelend ambtenaar: P.A.M. Janssen Beleidsveldbeheerder: A. Meuleman Portefeuillehouder: J. van der Aa Ambtenaar aanwezig bij het DT: Ja Zaaknr. : 14.ZK08934/14.B0287 Kenmerk : 14IT026339 Barcode :

Nadere informatie

kijk wij presenteren u

kijk wij presenteren u wij presenteren u... 22-5-2017 1 Omgevingsvisie Zwolle Een integrale visie BNSP Omgevingstour 18 mei 2017 Saskia Engbers Aanleiding. Jaar van de Ruimte : MANIFEST 2040 7 onvermijdelijke opgaven en 5 principes

Nadere informatie

Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas

Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas Door de vastgestelde energie- en klimaatdoelstelling binnen Europa om in 2050 energieneutraal te zijn, is het voor de hele samenleving maar met name voor bedrijven

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Inhoud - Wat is de Omgevingswet? - Wat betekent deze wet voor de gemeenten - Wat is de rol en de invloed van de raad op de wet - Waar liggen de kansen van de raad en waar moet

Nadere informatie

Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen

Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen Factsheet: NLGWSC0004 Zout grondwater in ondiepe zandlagen -DISCLAIMER- De informatie die in deze factsheet wordt weergegeven is bijgewerkt tot en met het moment van het aanmaken van deze factsheet, zoals

Nadere informatie

Een route naar een. Programmatische aanpak duurzame veenweideontwikkeling. 12 april 2017 Siem Jan Schenk/ Ruud Maarschall Derk Jan Marsman

Een route naar een. Programmatische aanpak duurzame veenweideontwikkeling. 12 april 2017 Siem Jan Schenk/ Ruud Maarschall Derk Jan Marsman Een route naar een Programmatische aanpak duurzame veenweideontwikkeling 12 april 2017 Siem Jan Schenk/ Ruud Maarschall Derk Jan Marsman Uitgangspunten Gebiedscommissie Laag Holland (MKBA in 2009) Bodemdaling

Nadere informatie

Wat zijn duurzame landbouwsystemen, en hoe kunnen we die bereiken?

Wat zijn duurzame landbouwsystemen, en hoe kunnen we die bereiken? Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Wat zijn duurzame landbouwsystemen, en hoe kunnen we die bereiken? Gijs Kuneman 21 mei 2016 1 Duurzaam? 2 Inhoud 1. Hoe beoordeel je duurzaamheid 2.

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu DG Ruimte en Water. Kaderrichtlijn Water: samen verder! Elaine Alwayn directeur Water en Bodem

Ministerie van Infrastructuur en Milieu DG Ruimte en Water. Kaderrichtlijn Water: samen verder! Elaine Alwayn directeur Water en Bodem Ministerie van Infrastructuur en Milieu DG Ruimte en Water Kaderrichtlijn Water: samen verder! Elaine Alwayn directeur Water en Bodem Inhoud 1. Stand van zaken: Water in Beeld 2. Rapportcijfer van de Europese

Nadere informatie

Balans van de Leefomgeving

Balans van de Leefomgeving Balans van de Leefomgeving 14 september 2010 Maarten Hajer Agenda 2 In vogelvlucht Successen Resterende problemen Inzoomen op grote dossiers, inclusief beleidsopties Gevolgen van economische crisis Successen:

Nadere informatie