Sturen. beheersen, toezicht en verantwoording De bijzondere context (PMR) en interne

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sturen. beheersen, toezicht en verantwoording De bijzondere context (PMR) en interne"

Transcriptie

1

2 waarin Rijkspartijen, Provincie Zuid- Holland, de Gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) overeenstemming op hoofdlijnen hebben bereikt over de realisatie van de PMR-projecten Er zijn drie PMR-projecten te ondel scheiden, te weten: uitbreiding van de Rotterdamse haven met een nieuw stuk land in lee en maatregelen om veranderingen in natuurwaarden te mitigeren / compenseren In dit artikel staat dit project centraal, waarbij als benaming het Project Maasvlakte 2 (PMV2) wordt gebruikt NV Dele heeft daarvoor de Projectorganisatie Maasvlakte 2 (MV2) ingericht Sturen beheersen, toezicht en verantwoording De bijzondere context (PMR) en interne het ondertekenen van een Bestuursovereenkomst op 25 juni 2004 Sinds 1 juli 2004 is het managementteam van de projectorganisatie MV2 compleet en wordt gewerkt aan de opbouw van de organisatie Op dit moment is de projectorqanisatie ontwikkeling van nieuwe natuur- en recreatiegebieden op Midden-IJsselmonde en ten noordenvan Rotterdam; omgeving van de projectorganisatie Maasvlakte 2 (Havenbedrijf) alsmede de verscherpte eisen anno 2004 zijn aanfeiding geweest om in een tijdsbestek van 6 gereed met de voorbereidingsfase en media 2005 zal worden gestart met de uitvoeringsfase van het project

3 nig tot geen aandacht Opvallend is dat binnen grate infrastructuur projecten risicomanagement niet goed is vormgegeven Risico's zijn wel benoemd maar bewaking en de te nemen maatregelen zijn vaak summier In de projectplanning zijn niet altijd duidelijke beslismomenten opgenom en, No Go/Go momenten zijn er veelal niet De kosten- en tijdsinschattingen zijn over het algemeen veel te positief Bij grate infrastructuur projecten bestaat het reele gevaar dat de scope afbakening niet helder is, dit geeft onduidelijkheden in verwachtingen en in de begrenzing van het project, wat hoort wel en niet bij het project Flyvbjerg heeft tijdens het verhoor bij de commissie het beeld van slechte beheersing en grate overschrijdingen van kosten bij grate projecten bij de commissie Infrastructuur bevestigd Vanuit de ervaringen van andere grate infrastructurele projecten en vooruitlopende op de aanbevelingen van de commissie Duivesteijn wilde het MV2 project aantonen dat het bij de besturing en beheersing van dit mega project gebruik maakt van 'best practices: Een van de te kiezen 'best practices' was die voor besturing en beheersing Hiervoor heeft het MV2 project gekozen voor een internationaal erkende methodiek, PRojects In Controlled Enviroment (PRINCE2} De belangrijkste kenmerken van de methodiek zijn : Sturen op en regelmatige evaluatie van de Business Case Organisatie, besturing Et beheersing conform PRINCE2 Productgericht plannen Duidelijke No Go/Go momenten Risicomanagement De methodiek is aangepast op de specifieke situatie van het MV2 project en het is mogelijk om het gebruik onafhankelijk te toetsen door een Accreditatie Een ander praktisch voordeel was dat er voor een dergelijke aanpak in de markt voldoende competentiedeskundigen beschikbaar waren die' dezelfde taal van projectmanagement' spraken, waarmee een belangrijke versnelling in de leercurve en samenwer- king kon worden genomen, hetgeen met de korte beschikbare tijd en de ambitieuze doelstelling een groat voordeel was De Business Case De zakelijke rechtvaardiging van het project, die is beschreven in de Business Case, wordt gevonden in het berekende toekomstige tekort aan haventerreinen De huidige Business Case gebruikt daarvoor als uitgangspunt de goederenstroom progno- ses uit de Verkenningen 2020, aangevuld met marktonderzoek voor de sectoren chemie en containers De investeringen bedragen in totaal 2,575 miljard Euro (prijspeil 2002, peildatum mei 2004) en zjjn verdeeld over de buitencontour, de zgn "zandpannenkoek", de doorsteek,kademuren, "droge" infrastructuur en aanpassingen aan de bestaande Maasvlakte Dit investeringsbedrag is exclusief de apparaatskosten en voorbereidingskosten Inkomsten worden gegenereerd uit havengelden en contractuele opbrengsten (verhuur van kades, terreinen en glooiingen) De Business Case zal driemaal worden geactualiseerd, met als afhankelijke invoervariabelen de marktvraag, het masterplan en het kostenboek Het tijdstip van de actualisatie is gekoppeld aan voortgangsbeslissingen in de projectplanning Organisatie, besturing, en beheersing De Projectorganisatie MV2 is als aparte organisatie opgenomen in de HbR-organisatie Er is gekozen voor een Projectboard als besturend orgaan; Deze Projectboard wordt gevormd door de leden van de algemene directie van het HbR en de Projectdirecteur De projectboard is vergelijkbaar met het stuurgroepmodel binnen PRINCE2 en kent de functies Business Executive, Sr Supplier en SrUser Dit orgaan vormt tevens de verantwoordingslijn voor de Procedure Grote Projecten, die voor MV2 geldt De projectdirectie staat onder leiding van de Projectdirecteur en bestaat verder uit de deelprojectleiders en de hoofden van de twee ondersteunende elementen De fase Starting Up a Project (SU) van het project was al doorlopen voor juli 2004 In juli 2004 is gestart met de fase Initiating a Project (IP), welke fase is afgesloten met fen Project Initiatie Document (PI D) In het PID wordt de projectopzet, besturing en beheersing van de realisatie van de Tweede Maasvlakte beschreven Het PID is na goedkeuring het mandaat en contract tussen de Projectboard (opdrachtgever) en de Projectdirecteur Het PID vormt de ieidraad van het project voor aile leden van de Projectorganisatie Het PID beantwoordt de volgende vragen: Is de doelstelling duidelijk? Is de Business Case (zakelijk rechtvaardiging van het project) helder en valide? Zijn de beheersaspecten van het project (Geld, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit) reeel ingeschat en uitgewerkt? Zijn de op te leveren resultaten (producten) helder? Zijn de acceptatiecriteria helder? Is de planning reeel en is de detailplanning voor de eerstvolgende projectfase weergegeven? Is de besturing en beheersing van het project (project controls) helder en voldoende uitgewerkt? Het PID moet de opdrachtgever de leden van de Projectorganisatie en derden vertrouwen geven dat het project optimaal is vormgegeven en optimaal wordt bestuurd Project Finance B: Control De werkelijke projectkosten worden pas 'gemaakt' als de feitelijke uitvoering start (fase aanbesteding en uitvoering) Tot dan is de projectorganisatie een 'urenfabriekje' waar een specifieke verantwoording van kosten geldt De aard van PFC verandert met het naderen van de uitvoeringsfase van een op Cost Control ingerichte organisatie naar een op Contractmanagement en -control gefocuste organisatie In dele fase komt de externe kwaliteitsborging en scopemanagement veel nadrukkelijker aan de orde en wordt de nadruk gelegd op de beheersing van de opdrachtgeveropdrachtnemer (aannemers) relatie midde Is (de controle op - en naleving van) contractuele afspraken Bij de projectbeheersing ten aanzien van finance a control (PFC) ligt de nadruk op de beheersing van kosten en op de besturing van de bedrijfseconomische aspecten van het project Omdat de projectkosten een gevolg zijn van scope-beheer, beheersing van tijd (planning) en risico's, wordt dit integraal opgezet Hiermee, met de koppeling met 14 ProjectManager Maart 2005

4 ~ de markt- en klantvraag (businesscase benadering) en met het opnemen van voldoende No Go I Go momenten wordt voorkomen dat het project een budgetgestuurde doelredenering wordtde integrale aanpak (Tijd, Geld, Scope, Risico) en resultaatgerichte sturing vragen aanpassing van de bestaande geautomatiseerde middelen (systeemarchitectuur) of de keuze voor een zelfstandig systeem waarbij aansluiting met de HbR-systemen is geborgd II, Productgericht plannen De planning is omgezet van fen activiteitenplanning naar fen productenplanning Hiermee wordt gestreefd naar resultaatgerichtheid en wordt gestuurd op output Het project is in fen Product Breakdown Structure (PBSj, het hoofdproductenschema in de tijd gevisualiseerd en afhankelijkheden werden uitgewerkt in fen Product Flow Diagram (PFDj Van aile producten werden productbeschrijvingen (acceptatiecriteriaj beschreven Tot en met 2005 is het project MV2 tot in detail gepland Voor de fasen daarna bestaat fen meer globale planning De initiele Masterplanning gaat uit van projectrealisatie in 2012 ("eerste container over de kade"j, Mogelijk wordt op gasis van de markt- en klantvraagontwikkeling de haalbaarheid onderzocht om eerder op te kunnen leve- ~n No Go I Go momenten De besluitvorming van het project kent fen aantal No Go I Go momenten waarop geanalyseerd wordt of het project doorgang moet vinden Voor het aangaan van fen onomkeerbare verplichting jegens de aannemer (gunning aanbesteding) wordt de marktvraag en (in latere instantie) klantvraag opnieuw grondig beoordeeld in het licht van de businesscase van het project Hiermee wordt voorkomen dat dit megaproject vanaf de start fen onomkeerbare verplichting wordt waar de initiatiefnemers niet meer van af louden kunnen Daarnaast wordt het project gefaseerd aangelegd en wordt met de feitelijke aanleg zoveel als mogelijk het concrete tempo van de markt en - specifieke klantvraag gevolgd Er wordt niet gebouwd 'op voorraad' omdat dit te kapitaalsintensief is en de businesscase negatief zal be"invloeden (kapitaalslasten) Oak dienen de natuurwaarden die door de aanleg worden aangetast eerst te worden gecompenseerd (instelling en hand having van natuurcompenserende maatregelen en koppeling met andere PMR-projecten) Het motto hierbij is "bouwen op basis van klantvraag, met respect voor de natuur", De besturing van het project op de investeringsbeslissing loopt via de "corporate" lijn (HbR) Het Rijk (ic de projectminister) stuurt op naleving van de april 2005 af te sluiten Uitwerkingsovereenkomst Risicomanagement en kwaliteit Onzekerheden en ongewenste gebeurtenissen kunnen de planning van het project en het projectbudget sterk bei"nvloeden Risicomanagement is een gestructureerde vorm van risicobeheersing die mogelijke knelpunten en onzekerheden tijdig aan het licht brengt en hiermee bijdraagt aan een betere beheersing van het project Risico's worden structureel vastgelegd en beoordeeld en per risico worden beheersmaatregelen geselecteerd De focus ligt op dit moment vooral op het in kaart brengen en kwantificeren (tijd, geld) van ramingsonzekerheden (bijv Kostenboek) en bijzondere gebeurtenissen en de verdeling van risico's tussen het project MV2, HbR en het Rijk 'Vertrouwen komt te voet en gaat te paard' luidt fen cud gezegde De projectorganisatie heeft inderdaad binnen fen half jaar aangetoond dat zij de opzet van haar besturing en beheersing op orde heeft en hiermee als fen van de eerste (mega)projecten fen internationaif PRINCE2-accreditatie door de APM-group uit Engeland in ontvangst mogen nemen Ook andere gerenommeerde adviseurs hebben op verzoek de projectorganisatie Maasvlakte 2 intensief doorgelicht en komen tot de conclusie dat besturing en beheersing op orde zijn en dat de projectorganisatie er in geslaagd is in relatief korte tijd Risicomanagement fen cyclisch proces, dat gedurende de looptijd van het project regelmatig wordt doorlopen Hieraan gaat fen initiele risicoanalyse vooraf Bovenstaande figuur geeft schematisch de processtappen weer Het risicomanagement MV2 voldoet aan de richtlijnen die het Rijk hieraan stelt Hieronder vallen onder meer afspraken over classificaties van kansen en gevolgen (tijd, geld) en criteria voor opname in rijksrapportages Kwaliteitsmanagement heeft als doel te waarborgen dat de producten processen en systemen die gehanteerd worden in de voorbereiding en uitvoering van het project voldoen aan de daaraan gestelde eisen en afwijkingen ten aanzien van dele eisen tijdig te signaleren Bovendien geeft een goed geimplementeerd kwaliteitsmanagementsysteem de projectorganisatie zekerheid omtrent de uniforme behandeling van de processen Kwaliteitsborging is een belangrijk antwoord op de doelstelling om aantoonbaar een goed functionerende professionele projectorganisatie op te zetten De werking en bestendiging van dele opzet is de volgende uitdaging voor het management en medewerkers van Maasvlakte 2 en het Havenbedrijf Rotterdam NV Want met name het beheersen van de perceptie over megaprojecten is een lastige opgave NB Informatie voor dele case-beschrijving is gebaseerd op het Project Initiatie Document, versie 101 dd 9 december ProjectManager Maart 2005

5 het project op de juiste (best practice) wijze te besturen en te beheersen Vanuit het Projectbureau worden de volgende initiatieven ontwikkeld: gekwalificeerde- en ervaren medewerkers; actieve ondersteuning van medewerkers binnen PMV2; consistente - en eenduidige systemen; collegiale reviews en - toetsen (internal audit); externe toetsen (external audit); objectieve accreditaties en certificering Om de kwaliteit van de producten, processen en systemen die gebruikt worden in de voorbereiding en tijdens de uitvoering van het project te waarborgen, werd een systeem van kwaliteitsborging ontwikkeld Hierbij is gekozen voor het principe van interne en externe kwaliteitsborging (IKB{ EKB), aangevuld met audits en certificeringstrajecten Verder worden procedures ontwikkeld die ervoor zorgen dat veranderingen in omstandigheden (bijv scope) en configuratie beheerst worden doorgevoerd en geadministreerd drs Eric Kemperman MBA is Hoofd Projectbureau Maasvlakte 2 Havenbedrijf Rotterdam NV Begrippen Business Executive: De voorzittersrol van de Projectboard, eindverantwoordelijk verantwoordelijk Case tijdens Business Case: Accreditatie voor het project, eigenaar van en voor de focus op de Business het project Beschrijft de rechtvaardiging voor het opzetten en continueren van fen project Geeft de redenen voor het project; beantwoordt het 'waarom; en bevat fen overzicht van de te verwachten kosten en ba- Op 10 december 2004 behaalde de projectorganisatie Maasvlakte 2 een accreditatie op maturity niveau 2 van de APM Group uit Engeland toegekend door drs Richard Moret PRINCE2 consultant Het project heeft na een intensieve accreditatie review van bijna 2 maanden aangetoond opzet en eerste werking van het project Maasvlakte 2 conform de standaarden van PRINCE2 in voldoende mate te hebben opgezet waarmee de PRINCE2 consultant het vertrouwen uitspreekt dat het project volgens dele internationale standaard (best practices in project management) wordt bestuurd en beheerst Een accreditatie kan alleen worden uitgevoerd door een PRINCE2 Consultant Hierdoor is er een ten De Business Case wordt periodiek aangepast PID: Project Initiatie Document; fen document dat aile relevante informatie samenvoegt die nodig is om het project fen goede start te geven en aile betrokkenen te informeren over de aanpak Hiermee wordt de basis gelegd voor het project Met fen goedgekeurde PID committeert de Projectboard zich aan het project, kan de projectvoortgang worden beoordeeld tijdens het project, kan de levensvatbaarheid van het project worden vastgesteld en kan er over wijzigingen worden besloten Product Break Down Structure (PBS): Een opdeling van het eindresultaat van fen project in hoofd- en deelproducten Een product wordt lover opgedeeld tot er duidelijk omschreven en te beheersen eenheden ontstaan in termen van tijd, geld en kwaliteit Product Flow Diagram (PFD): Een grafische weergave van de producten die fen project levert, waarbij de nadruk ligt op de onderlinge afhankelijkheden en ketens (volgordelijkheid) tussen dele producten Het wordt gemaakt om het proces achter de producten te verduldelijken en kritieke afhankelijkheden te identificeren Projectboard: De Projectboard is eindverantwoordelijk voor het waarborg op de kwaliteit van de bevindingen Een PRINCE2 Consultant heeft bewezen voldoende kennis te hebben over de methodiek en het gebruik Met de 'Letter of Accreditation' mag fen organisatie vermelden dat het geaccrediteerd is in het goed gebruik van PRINCE2 Verdere informatie betreffende de PRINCE2 accreditatie: Expecto bureau voor project en veranderingsmanagement, Ton Hayes (managing partner), Drs Richard Moret (een van 21 PRINCE2 Consultants ter wereld en adviseur Project Management bij Expecto) '7 ProjectManager Maart 2005 project Deze groep vertegenwoordigt de belangen van zowel de organisatie als de gebruikers en de leveranciers Senior Supplier: Rol binnen de Projectboard De Senior Supplier vertegenwoordigt de leveranciers van middelen aan het project en is verantwoordelijk voor de kwaliteit van dele producten De Senior Supplier levert de benodigde menskracht, goederen en/of diensten voor het project, verzekert lith van degelijkheid van ontwerpen en producten en het volgen van standaarden Oak beoordeelt de Senior Supplier de haalbaarheid om producten op tijd en binnen het budget op te leveren Senior User: Rol binnen de Projectboard De Senior User vertegenwoordigt de gebruikers die gebruik gaan maken van de op te leveren producten en verzekert een goede aansluiting op de gebruikerseisen in term, en van kwaliteit, functionaliteit en gebruiksgemak Verklarende woordenlijst Afkortingen BA: Bestuursakkoord BRG: DPL: E a I: HbR: MEP: MV2: oar: PB: PBS: PD: PID: PKB: PMR: PMV2: Bestaand Rotterdams Gebied Deelprojectleiders Exploitatie a Inrichting Havenbedrijf Rotterdam Monitoring en Evaluatie Programma Maasvlakte 2 Omgeving a Communicatie Projectbureau Product Breakdown Structure Projectdirecteur Projectinitiatiedocument Planologische Kernbeslising Project Mainportontwikkeling Rotterdam Project Maasvlakte 2 PRINCE2: Projects in Controlled Environments; UWO: VRG: Internationale projectmanagementmethode Uitwerkingsovereenkomst Voortgangsrapportage Grote projecten

Princel -accreditatie

Princel -accreditatie de leercurve en samenwerking kon worden bereikt, war met de korte beschikbare tijd en de ambitieuze doelstelling een groat voordeel bleek. projectplanning zijnniet altijdduidelijke beslismomenten opgenomen,

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Methodes werken niet, mensen wel

Methodes werken niet, mensen wel Op naar de essentie Amersfoort 7 juni 2007 Roelof van der Weg Wat methodes beloven PRINCE2: een goede projectmanagementmethode zal het project naar het gewenste resultaat leiden via een gecontroleerde,

Nadere informatie

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 1 2 Inleiding Wat is PRINCE2? Organisation Discussie Wat is een project? Improvisatie Uniek Flexibel Vernieuwend Enerverend Chaotisch

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam

Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam Brussel, 30 september 2011 Daniëlle van der Sluijs Concerncontroller Inhoud presentatie Port of Rotterdam in het kort Richting bepalen: Strategievorming Sturen

Nadere informatie

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten 5 Projectmanagementmethoden 83 5.5 PRINCE2 Deel I van de beschrijving van PRINCE2 is geschreven door Ron Seegers en gereviseerd en geautoriseerd door Joost Nuijten, bestuurslid van de Prince User Group

Nadere informatie

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren TM PRINCE2 Symposium: Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren Bert Hedeman b.hedeman@insights-int.nl PRINCE2TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce Bert Hedeman Partner Insights

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Interactieve Discussieavond. Testen en PRINCE2. www.testnet.org. 14-09-2004 TestNet interactieve discussieavond Testen en Prince2 1

Interactieve Discussieavond. Testen en PRINCE2. www.testnet.org. 14-09-2004 TestNet interactieve discussieavond Testen en Prince2 1 Interactieve Discussieavond Testen en PRINCE2 14-09-2004 TestNet interactieve discussieavond Testen en Prince2 1 Agenda Korte introductie PRINCE2 (Rik Marselis, LogicaCMG) Intro Hot Issues PRINCE2 (Rob

Nadere informatie

Sturen of Avonturen. Nieuwegein 30 November 2010

Sturen of Avonturen. Nieuwegein 30 November 2010 Sturen of Avonturen Nieuwegein 30 November 2010 1 Agenda Inleiding Projectbesturing Workshop Sturen of Avonturen BREAK Conclusies Workshop De workshop in de praktijk Afronding BORREL 2 Productvernieuwing

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Projeffect Issuemanagement proces [Setup]

Projeffect Issuemanagement proces [Setup] Projeffect Issuemanagement proces [Setup] Versie Documentnaam Datum 20-10-2014 Auteur M.S.Smilde Versie 1.0 concept Projeffect_Issuemanagement_processetup_v1_0.doc copyleft Projeffect BV: alles uit deze

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

Ontwikkelingen Maasvlakte 2 Jaarcongres Public Finance. Utrecht, 29 oktober 2008 Paul Swanenvleugel

Ontwikkelingen Maasvlakte 2 Jaarcongres Public Finance. Utrecht, 29 oktober 2008 Paul Swanenvleugel Ontwikkelingen Maasvlakte 2 Jaarcongres Public Finance Utrecht, 29 oktober 2008 Paul Swanenvleugel Inhoud Inleiding Maasvlakte 2 Stand van Zaken Maasvlakte 2 Publiek-private samenwerking (PPS) bij MV2

Nadere informatie

PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN

PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN PROJECT: ONTWIKKELOMGEVINGEN VIRTUELE TESTOMGEVINGEN ( Project Initiation Document ) Datum voltooid: 20/03/2013 Auteur: Kevin Sanders Studentnummer: 2148839 Versie: 0.1 Status: Concept Documenthistorie

Nadere informatie

1. Thema: Plannen. Definities en Kernbegrippen. Inhoud

1. Thema: Plannen. Definities en Kernbegrippen. Inhoud Inhoud 1. Thema: Plannen 1. Thema: Plannen 1 1.1 Niveaus van Plannen 2 1.1.1 Project Plan (Projectplan) 2 1.1.2 Stage Plan (Faseplan) 2 1.1.3 Exception Plan (Afwijkingsplan) 2 1.2 Product Based Planning

Nadere informatie

INLEIDING GEORISICOSCAN 2.0 VOOR TE TOETSEN PROJECTEN

INLEIDING GEORISICOSCAN 2.0 VOOR TE TOETSEN PROJECTEN INLEIDING GEORISICOSCAN 2.0 VOOR TE TOETSEN PROJECTEN Wat is de GeoRisicoScan (GRS) 2.0? De GRS 2.0 is een instrument om de kwaliteit van de toepassing van GeoRM in een project te toetsen. Wat is het doel

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Beste Arjan Jonker, KWD Resultaatmanagement 2

Beste Arjan Jonker, KWD Resultaatmanagement 2 Kunnen Willen Durven Resultaat KWD PID-Checker KWD Projectmanagement app Arjan Jonker KWD Management Diensten BV h.o.d.n. KWD Resultaatmanagement Weverstede 15 Postbus 761 3430 AT Nieuwegein T 030-6004779

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE PMR PMV2 (Nr. 5)

VOORTGANGSRAPPORTAGE PMR PMV2 (Nr. 5) VOORTGANGSRAPPORTAGE PMR PMV2 (Nr. 5) RAPPORTAGEPERIODE JULI T/M DECEMBER 2008 VOORTGANGSRAPPORTAGE PMR PMV2 (Nr. 5) Auteur : H. Lu Datum : 3 maart 2009 Kenmerk : Projectonderdeel : Projectbeheersing Opdrachtgever

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening 1. Wat is ten aanzien van de projectomgeving het uitgangspunt van PRINCE2? A. Een Fixed-price contract B. Een klant/leveranciers omgeving C. Een

Nadere informatie

9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation. Is sturen op budget voldoende?

9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation. Is sturen op budget voldoende? 9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation Is sturen op budget voldoende? Nieuwe ontwikkelingen om de resultaten te volgen! Nicole Claassen Gianni Piazza Performanagement Introductie Performanagement

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

2Modelexamen 2. Modelexamen 2

2Modelexamen 2. Modelexamen 2 2Modelexamen 2 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

PRINCE 2: Projects IN Controlled Environments 1

PRINCE 2: Projects IN Controlled Environments 1 PRINCE 2: s IN Controlled Environments 1 Dit artikel geeft een uitgebreide samenvatting van PRINCE 2, een best-practice projectmanagement methodiek die inmiddels dé standaard aanpak voor het managen van

Nadere informatie

Second opinion Flevokust Beoordeling kwaliteit van de voortgang

Second opinion Flevokust Beoordeling kwaliteit van de voortgang Second opinion Flevokust Beoordeling kwaliteit van de voortgang Inhoud Blz. 1 Vooraf 1 2 Algemeen beeld 1 Bijlage 1 Beoordeling voortgang in detail 4 Bijlage 2 Lijst van beoordeelde stukken 5 Uitgevoerd

Nadere informatie

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA Inleiding Systeemgerichte Contractbeheersing of: SCB Mr Joost Jansen MBA Programma: Voorstellen Doel Management summary Introductie ti SCB ISO 9001:2008 Toetsen Afronding Protocol managementaandacht (Vragen

Nadere informatie

Aanpak projectaudits

Aanpak projectaudits Aanpak projectaudits 1. Inleiding Veel lokale overheden werken op basis van een standaardmethodiek Projectmatig Werken. Op die manier wordt aan de voorkant de projectfasering, besluitvorming en control

Nadere informatie

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Overzicht van het Plangebied... 3 3 Ambitie... 3 4 Scope... 4 5 De opgave... 4 6 Fasering...

Nadere informatie

Uitbesteding in de pensioensector:

Uitbesteding in de pensioensector: Uitbesteding in de pensioensector: Bevindingen vanuit de toezichtspraktijk Prof. Dr. O.C.H.M. Sleijpen EYe on Pensions 14 januari 2014 Uitbesteding in de Pensioensector Topics: A. Wettelijke bepalingen

Nadere informatie

Aanbesteden van ICT: de business case

Aanbesteden van ICT: de business case Regionale bijeenkomsten Nevi en Pianoo.....< ICT, met de i van inkoop! Aanbesteden van ICT: de business case Mr J.A. (John) Konijn 20 april 2009. Voorstel agenda Business case Fasering in Aanbesteding

Nadere informatie

Secretaris op maat! PRINCE2

Secretaris op maat! PRINCE2 PRINCE2 PRINCE2 (PRojects IN a Controlled Environment) levert een managementomgeving en structuur met richtlijnen en hulpmiddelen voor het opstarten, initiëren, uitvoeren, beheersen en afsluiten van projecten.

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR. Lean toegepast op PRINCE2 Projectmanagement is waste (maar noodzakelijk) Martin van Borselaer Mens-, organisatie- en procesverbeteraar Projectmanager/verandermanager & coach

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

PROJECT INITIATIE DOCUMENT. Project: Outfit. Project Initiation Document. Opdrachtgever: Bestandsnaam: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken

PROJECT INITIATIE DOCUMENT. Project: Outfit. Project Initiation Document. Opdrachtgever: Bestandsnaam: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken PROJECT INITIATIE DOCUMENT Project: Outfit Opdrachtgever: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken Bestandsnaam: Project Initiation Document Project: Versie: 1.0.0 Auteur: Team 5 Datum: 26-11-12 Documentnaam:

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Het PMO van PostNL IT

Het PMO van PostNL IT Het PMO van PostNL IT WIN PMO Congres Blik op een kleurrijk PMO Alex Palma, manager IT Projecten 13-03-2014 Wat willen we jullie vertellen? Positionering van projectenorganisatie Waarom een PSO? Implementatiestrategie

Nadere informatie

PROJECT INITIATIE DOCUMENT. Project: Outfit. Project Initiation Document. Opdrachtgever: Bestandsnaam: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken

PROJECT INITIATIE DOCUMENT. Project: Outfit. Project Initiation Document. Opdrachtgever: Bestandsnaam: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken PROJECT INITIATIE DOCUMENT Project: Outfit Opdrachtgever: Dick Heinhuis & Marco Duinkerken Bestandsnaam: Project Initiation Document Project: Versie: 1.0.0 Auteur: Team 5 Datum: 26-11-12 Documentnaam:

Nadere informatie

Kwaliteitsborging en Contractmanagement. 30-1-2014, Gert-Jan Vlasveld

Kwaliteitsborging en Contractmanagement. 30-1-2014, Gert-Jan Vlasveld Kwaliteitsborging en Contractmanagement 30-1-2014, Gert-Jan Vlasveld Even voorstellen. Gert-Jan Vlasveld 20 jaar: 5 jaar: 7 jaar: 3 jaar: Mede ontwikkelaar methode Even voorstellen de NBCM o Nederlandse

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 voorbeeldexamen Project Participation Foundation (PPF) I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 Inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 12

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Agenda. Introductie. Doelstellingen van het Spel. Methode van training. PRINCEOPOLY spelen. Spelverloop. Spelevaluatie

Agenda. Introductie. Doelstellingen van het Spel. Methode van training. PRINCEOPOLY spelen. Spelverloop. Spelevaluatie PRINCEOPOLY Agenda Introductie Doelstellingen van het Spel Methode van training PRINCEOPOLY spelen Spelverloop Spelevaluatie Doelstellingen van het spel Als project team ervaren en leren hoe projectmatig

Nadere informatie

Project Management. Hfst 1: Het project:

Project Management. Hfst 1: Het project: Project Management Hfst 1: Het project: 1.1: Soorten werkzaamheden: We kennen 3 soorten werkzaamheden: Improvisatie: een plotselinge reactie op een niet verwachte gebeurtenis. Hiervoor zijn geen richtlijnen.

Nadere informatie

Resultaten PPM mini-enquête 2013

Resultaten PPM mini-enquête 2013 Resultaten PPM mini-enquête 203 Stand van Project Portfolio Management in Nederland drs. Jan G. Bloem CMC t.b.v. 9 e PPM Jaarcongres 29 mei 203 Het speelveld Project Por)olio Management Rond deze thema

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

TOC Projectmanagement. 25-06-2014 Simone Zeddeman

TOC Projectmanagement. 25-06-2014 Simone Zeddeman TOC Projectmanagement 25-06-2014 Simone Zeddeman Inhoud 1. Inleiding organisatie 2. Aanleiding 3. Essentie (TOC) projectmanagement 4. Structuren en rollen 5. Proces 6. Eenvoudige sjablonen 7. Projectselectie

Nadere informatie

BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance. Hier komt tekst Lokale overheid, eigen PMO

BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance. Hier komt tekst Lokale overheid, eigen PMO BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance Hier komt tekst Lokale overheid, Hier eigen komt governance, ook tekst eigen PMO INHOUD 1. INLEIDING 2. ORGANISATIE Gemeente Utrecht Project en Programma

Nadere informatie

E.1. Opstarten van een Project (OP)

E.1. Opstarten van een Project (OP) [ppendix E: Health heck - Prince2, editie 2009] E.1. Opstarten van een Project (OP) 1 Zijn de management team rollen toegewezen voor de: D E F G H Executive? Projectmanager? Senior User(s)? Senior Supplier(s)?

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Voor de volgende opdracht zullen de studenten plannen* hoe ze gedurende een week ijs gaan

Nadere informatie

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren Handleiding Projectmatig werken Faculteit der Letteren 1 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1.1 Wat is een project?... 4 1.2 Kenmerken van een project... 4 2 Basisbegrippen projectmatigwerken...

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20 200 Hoofdstuk X Ministerie van Defensie Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

Nadere uitwerking AO/IC. Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom

Nadere uitwerking AO/IC. Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Nadere uitwerking AO/IC Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Datum: 10 juni 2015 Kenmerk: GZ-U3924 Versie: 1.0 Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Kleihoogt 7a 2651 KV Berkel en Rodenrijs Inhoudsopgave

Nadere informatie

Kandidaat: EXAMEN: proefexamen Projectmatig Werken. Lees de volgende aanwijzingen goed door! Dit examen bestaat uit 40 meerkeuzevragen.

Kandidaat: EXAMEN: proefexamen Projectmatig Werken. Lees de volgende aanwijzingen goed door! Dit examen bestaat uit 40 meerkeuzevragen. Kandidaat: EXMEN: proefexamen Projectmatig Werken Lees de volgende aanwijzingen goed door! Dit examen bestaat uit 40 meerkeuzevragen. Na elke vraag volgen drie antwoordmogelijkheden, waarvan er slechts

Nadere informatie

BSCAT en Managementsystemen

BSCAT en Managementsystemen BSCAT en Managementsystemen Veiligheidsdag Apply 15 april 2015 1 SAFER, SMARTER, GREENER De praktijk 2 Risicomanagementproces De Deming SAFER, SMARTER, GREENER Risico s zijn ook kansen No Risk no business

Nadere informatie

Product-based Planning Gewoon Doen! Transformatie van PINO naar simpel, toepasbaar PRINCE2

Product-based Planning Gewoon Doen! Transformatie van PINO naar simpel, toepasbaar PRINCE2 Product-based Planning Gewoon Doen! Transformatie van PINO naar simpel, toepasbaar PRINCE2 1 Hunebed.mp4 2 PRINCE2 landt niet goed : Ownership Verprincen eigen methode Business Case Omvangrijke methode

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement

Nadere informatie

Hét Integrale Project Controle Systeem

Hét Integrale Project Controle Systeem + Hét Integrale Project Controle Systeem Project applicatie om de inherente projectrisico s sneller te kunnen beheersen via moderne communicatie methoden + Dé projectmanagement- en verandertool 1 Onderzoek

Nadere informatie

Beloningsbeleid Januari 2012

Beloningsbeleid Januari 2012 Beloningsbeleid Januari 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Doel beloningsbeleid 3 Uitgangspunten beloningsbeleid 3 Inschaling en beschrijving beloning 3 Beloningsmodel onderneming 4 Risicobeheersing 4 Variabele

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

CONTRACTMANAGEMENT Plan van aanpak

CONTRACTMANAGEMENT Plan van aanpak CONTRACTMANAGEMENT Plan van aanpak Mei 2004 Afdeling ABJ 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Probleemstelling 3 2.1. Huidige situatie 2.2. Probleemstelling 3. Doelstelling 4 3.1. Hoofddoelstelling 3.2. Uitwerking

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Dr. Projects Management B.V.

Dr. Projects Management B.V. --009 Dr. Projects Management B.V. Printversie van gepresenteerde beelden van de website www.drprojects.nl Dr. Projects Management Dit is de bundeling van de website presentaties per onderdeel. De diensten

Nadere informatie

Aanbesteden van ICT: de business case

Aanbesteden van ICT: de business case Regionale bijeenkomsten Nevi en Pianoo.....< ICT, met de i van inkoop! Aanbesteden van ICT: de business case Mr J.A. (John) Konijn 14 april 2009. Voorstel agenda Business case Fasering in Aanbesteding

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih

IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID. 9 september 2014 George Leih IPMA Interessegroep Project- en Programmamanagement bij de Overheid PROFESSIONEEL OPDRACHTGEVERSCHAP BIJ DE OVERHEID 9 september 2014 George Leih MIJN ACHTERGROND 2002 - nu 30+ projecten geauditeerd UWV,

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

De meerwaarde van contractmanagement

De meerwaarde van contractmanagement De meerwaarde van contractmanagement Welke kansen zijn er voor u? Wouter Schipperheijn Directeur Het NIC 1 Agenda Voorstellen Contractmanagement Het NICV model Hoe volwassen is uw contractmanagement? Kansen

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Algemeen... 3 1.2. Wettelijk kader Investeringsstatuut... 3 1.3. Doel Investeringsstatuut... 4 1.4. Doelstellingen investeringen...

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Beschrijving Energie Management Systeem

Beschrijving Energie Management Systeem Beschrijving Energie Management Systeem 11 maart 2014 Dit document beschrijft het Energie Management Systeem en het reductieplan voor realisatie van de energiereductie doelstellingen van Bepacom B.V. StenVi

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT DIVISIE PENSIOEN & LEVEN Laan van Malkenschoten 20 Postbus 9150 7300 HZ Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van 2013

Nadere informatie

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO)

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO) Procedure 07 CO 2 -prestatieladder 24 februari 2013 (FKO) Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Stuurcyclus Energiemanagement 4 2. Methodiek voor de emissie inventaris 6 Procedure 07 CO 2-prestatieladder 2 Inleiding

Nadere informatie

Brochure PRINCE2 Practitioner

Brochure PRINCE2 Practitioner Brochure PRINCE2 Practitioner Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

DIRECTIESTATUUT VAN WOONBEDRUF fieder1 TE DEVENTER

DIRECTIESTATUUT VAN WOONBEDRUF fieder1 TE DEVENTER DIRECTIESTATUUT VAN WOONBEDRUF fieder1 TE DEVENTER Het bestuur Artikel 1 Conform artikel 5 van de statuten wordt de stichting bestuurd door een door de Raad van Commissarissen benoemde directie, hierna

Nadere informatie

Risicomanagement in de bouwpraktijk

Risicomanagement in de bouwpraktijk 1 Risicomanagement in de bouwpraktijk In de bouwpraktijk - zowel in de ontwerp- en voorbereidingsfase als tijdens de uitvoeringsfase worden er veel vermijdbare kosten gemaakt. Wie Cobouw leest vindt er

Nadere informatie

Brochure PRINCE2 Practitioner Online

Brochure PRINCE2 Practitioner Online Brochure PRINCE2 Practitioner Online Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

PROJECT INITIATIE DOCUMENT

PROJECT INITIATIE DOCUMENT PROJECT INITIATIE DOCUMENT Project: Outfit4You Opdrachtgever: Dirk-Jan de Graaff Bestandsnaam: ITOPIA_PID_TEAM6_1.0.docx Project: Outfit4You Versie: 1.0 Auteur: Team 6 Datum: 27-11-2012 ITOPIA PID Team

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V.

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Voorwoord Dit remuneratierapport geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het beloningsbeleid van Loyalis N.V. over het jaar 2014. Met dit rapport wil Loyalis

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie