Ik en geld Gastlessen Handleiding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding"

Transcriptie

1 Ik en geld Gastlessen Handleiding

2 Voorwoord Nederlandse jongeren hebben steeds meer geld te besteden, maar ze hebben ook vaker schulden. Om te voorkomen dat deze problemen groter worden naarmate ze ouder worden is het belangrijk ze op jonge leeftijd te voorzien van de benodigde kennis. Veel scholen besteden al aandacht aan financiële educatie. Het is niet alleen door de crisis dat dit onderwerp hoog op de agenda staat. Het is ook een aspect van burgerschap dat los van het morele vraagstuk (hoe verdien je je geld?)- veel verschil maakt: "wie zichzelf op financieel gebied goed weet te redden, heeft meer vrijheid en autonomie om eigen keuzes te maken". Dit is een belangrijke vaardigheid in de 21 ste eeuw. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) werkt samen met Codename Future om jongeren om te leren gaan met geld. Het lespakket Ik en Geld laat leerlingen op een aansprekende en actieve manier nadenken over diverse financiële vraagstukken die direct gerelateerd zijn aan de eigen belevingswereld. Vanaf dit schooljaar worden naast het lespakket ook gastlessen aangeboden. Met behulp van de gastlessen leren jongeren van jou als expert uit de financiële sector op een leuke en leerzame manier om te gaan met geld. De gastlessen Ik en Geld zijn ontwikkeld in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). De Nederlandse Vereniging van Banken behartigt de belangen van ongeveer 75 banken die in Nederland actief zijn. Veel van de leden ontwikkelen activiteiten voor het voortgezet onderwijs. Deze variëren van gastlessen tot projectweken en van lesmateriaal tot voorstellingen. Informatie hierover is te vinden op de websites van de verschillende banken. De gastles zal op een activerende, aansprekende en interactieve manier de vertaling zijn naar de persoonlijke financiële situatie van de jongeren. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 2

3 Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Inhoudsopgave... 3 Inleiding De Gastlessen In het kort Omvang en voorzieningen Structuur en aanpak Doelen Doelgroep Doel Kerndoelen Inhoud van de lessen Praktische zaken Afspraken met de school Aanvragen PowerPoint Voorbereiding en informatievoorziening (Digitale) hulpmiddelen Lesgeven Bijlage 1: Presentatietips Bijlage 2 Gedragsregels Wijzer in geldzaken >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 3

4 Inleiding In het kader van financiële educatie organiseren de Nederlandse banken tijdens de Week van het geld een gastlesprogramma voor het voortgezet onderwijs: Ik en Geld. Enthousiaste medewerkers uit de financiële sector verzorgen gastlessen aan scholieren van het voorgezet onderwijs uit leerjaar 2 en 3, in heel Nederland. Tijdens de gastles leren de scholieren van alles over verstandig omgaan met geld. Gastdocent zijn is een leuke ervaring. In deze handleiding vertellen wij jou meer over de inhoud van de gastles(sen) en geven wij je adviezen en presentatietips zodat je straks een goede gastles kunt verzorgen. Alvast veel plezier en succes! >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 4

5 1. De Gastlessen 1.1. In het kort Het lespakket Ik en Geld bestaat uit zes modules, waarvan er drie gastlessen Ik en Geld worden aangeboden. De gastles duurt circa 1 lesuur en wordt door jou als gastdocent gegeven in samenwerking met de docent voor de klas. Na een korte kennismaking en introductie ga je als gastdocent aan de slag met de leerlingen. De gastlessen worden vormgegeven door middel van filmpjes, foto s, stellingen en opdrachten. De interactie met de leerlingen is daarbij van groot belang Omvang en voorzieningen De gastles gaat uit van 50 minuten lestijd (excl. werkblad). Wat betreft de voorzieningen is een Digibord of een beamer nodig waarbij er gebruik kan worden gemaakt van Microsoft PowerPoint. Daarnaast hebben de leerlingen voor de stellingen (Mentimeter) een computer, tablet of smartphone nodig. In de gastles mijn leefstijl specifiek hebben zij ook deze digitale voorzieningen nodig voor de quiz (Kahoot) en geltypetest (Edgie). Als gastdocent ben je verantwoordelijk voor de gastles en de voorbereidingen Structuur en aanpak De lessen zijn vormgegeven in een PowerPoint Presentatie. Structuur van de PowerPoint: Korte introductie Kennis, inzicht en meningsvorming Terugkoppeling Korte afsluiting In de aftrap stelt de gastdocent zich voor en vertelt hij/zij wat hij/zij doet. Daarnaast worden kort de leerdoelen besproken. Afwisselend wordt er gebruik gemaakt van kennis-, inzicht- en meningsvragen waarbij ook gebruik wordt gemaakt van stellingen, filmpjes en opdrachten. Er wordt besproken wat de leerlingen hebben geleerd (leerdoelen). De gastdocent bedankt de leerlingen en vertelt eventueel wat hij/zij van de les vond. 3-5 minuten minuten 4 5 minuten 2-3 minuten In de notities van de PowerPoint vind je de inhoud en handvaten om de presentatie te geven. Deze worden ook als losse handouts bijgeleverd. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 5

6 2. Doelen 2.1. Doelgroep De doelgroep zijn leerlingen van het eerste en tweede leerjaar (vmbo/havo/vwo (het derde leerjaar (vmbo/havo) is ook mogelijk). Het ligt voor de hand de gastles in te zetten bij het vak economie, maar kan ook gebruikt worden bij maatschappijleer of tijdens een mentoruur Doel De gastles heeft tot doel om scholieren in het voortgezet onderwijs bewust te maken over het belang van goed omgaan met geld, door hun financiële kennis en vaardigheden te vergroten. Aan de hand van verschillende onderwerpen wordt de basis gelegd voor financiële zelfredzaamheid op volwassen leeftijd. 2.3 Kerndoelen De gastlessen Ik en Geld zijn gebaseerd op het lespakket Ik en Geld, die aansluit op de kerndoelen van Mens en Maatschappij (42) en Wiskunde (22,23,25). De lessen bieden onderbouwleerstof gericht op financiële zelfredzaamheid en gaan niet over het vak economie als zodanig. Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) is een onafhankelijke organisatie die consumenten informeert en adviseert over geldzaken. Ik en Geld is getoetst door het Nibud op de Nibud leerdoelen jaar (Nibud: Leerdoelen & competenties, herziende versie 2013). In de gastlessen van Ik en Geld wordt herhaaldelijk verwezen naar resultaten uit het Nibud Scholieren Onderzoek ( ). >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 6

7 3. Inhoud van de lessen Er worden 3 gastlessen aangeboden: Mijn Leefstijl, Mijn Geldzaken en Inkomsten en uitgaven die elk een lesuur in beslag nemen. Gastles: Mijn leefstijl Leerdoelen De leerlingen kunnen een inschatting maken van de prijs van een product. De leerlingen beseffen dat reclame invloed heeft op wat je besteedt. De leerlingen weten wat hun leefstijl is. De leerlingen begrijpen dat iedereen een verschillende leefstijl heeft. (dus: verschillende keuzes in waar je je geld aan uitgeeft). De leerlingen weten wat bewust en onbewust gedrag is. Beschrijving Wat is geld eigenlijk waard? Ben je je bewust van de invloed van reclame en van hoeveel geld je eigenlijk uitgeeft? Daar gaat deze module over. Dit wordt gekoppeld aan de leefstijl/ het bestedingspatroon van leerlingen (de geldtypetest). Gastles: Mijn geldzaken Leerdoelen Leerlingen weten wat een bank is en doet. Leerlingen weten waarom inzicht in hun bankzaken belangrijk is. Leerlingen weten op welke manieren ze kunnen betalen: o.a. pinnen, internetbankieren of contactloos betalen. Leerlingen weten welke risico's verschillende betaalvormen hebben. Leerlingen kennen de (financiële) consequenties van rood staan, kopen op afbetaling en een lening afsluiten. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en welke risico s zijn hieraan verbonden? >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 7

8 Gastles: Inkomsten en uitgaven Leerdoelen De leerlingen krijgen inzicht in hun inkomsten en uitgaven. - Leerlingen weten dat er verschillende inkomstbronnen zijn: natura, rente, vergoedingen en loon - Leerlingen weten dat er verschillende uitgaven zijn: vaste lasten, huishoudelijke uitgaven, persoonlijke uitgaven en incidentele uitgaven. - Leerlingen kunnen uitrekenen wat ze per maand ontvangen aan inkomsten en wat ze per maand uitgeven (ze kunnen een begroting maken). Leerlingen weten of ze aan het eind van de maand rondkomen en/of ze kunnen sparen. Leerlingen weten dat ze zelf wat kunnen veranderen aan hun inkomsten of uitgaven om per maand rond te komen. Beschrijving Jongeren hebben nog niet veel uitgaven. Toch verliezen ze vaak het overzicht. Dat komt bijvoorbeeld door onverwachte bijkomende kosten of doordat de voorwaarden (bij een abonnement) niet goed zijn gelezen. Deze les gaat over verschillende soorten uitgaven en de keuzes die je hebt als je op het punt staat iets uit te geven. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 8

9 4. Praktische zaken 4.1 Afspraken met de school Als gastdocent kan je je aanmelden bij de NVB. Er zijn twee soorten aanmeldingen: je kunt zelf een school aandragen of een school zoeken. Gastdocent met school: Je hebt als gastdocent zelf al een school gevonden. Bijvoorbeeld de school van je eigen kind. Voordat je de aanmelding doet maak je afspraken met de docent van de school en vraag je de gegevens op uit de onderstaande checklist. Gastdocent zonder school: Je hebt als gastdocent nog geen school gevonden. Je kan dan contact opnemen met Codename Future Wij kijken dan samen met jou naar een school bij jou in de buurt. Het is noodzakelijk dat je na het aanmelden van de gastles zelf contact opneemt met de school/docent en goede afspraken maakt. Als gastdocent ben je verantwoordelijk voor de gastles en de voorbereidingen. Checklist Voordat je de gastles gaat geven is het belangrijk dat je punten uit de onderstaande checklist met de school/docent bespreekt tijdens een voorbereidingsgesprek. Het is handig als je de doelstelling van de gastlessen van Ik en Geld en de leerdoelen kent zodat je de school/docent kan informeren over de inhoud van de gastles. Deze handleiding helpt je daarbij. Mocht je vragen krijgen van de leerkracht die je niet direct kunt beantwoorden dan kun je naar de website verwijzen. Checklist afspraak maken met de school Actie Naam, adres, plaats van de school Telefoonnummer en e- mailadres van de docent Datum en tijd van de gastles Duur van de gastles, totaal 50 minuten Klas waarin de gastles wordt gegeven Grootte van de klas Gemiddelde leeftijd van de scholieren Kennis van de scholieren. Hebben zij eerder les gehad over omgaan met geld? Mogelijkheid van het gebruik van het digibord (digitaal schoolbord) Commitment leerkracht voor hulp tijdens de gastles (voorbereiden scholieren, ondersteuning bij gebruik digibord en/of het indelen van de groepjes, orde klas, ect.) Check >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 9

10 4.2. Aanvragen PowerPoint Om toegang te krijgen tot de PowerPoint meld je je aan via de NVB. Zij geven alle gegevens door aan Codename Future. Codename Future neemt via de contact met je op. Je krijgt het materiaal dan opgestuurd zodat je aan de slag kan met de gastles Voorbereiding en informatievoorziening Vooraf heb je het gastlespakket ontvangen. Lees de handleiding, de PowerPoint en de handout met didactische aanwijzingen goed door zodat je goed weet hoe de les in elkaar steekt. Neem op de dag van de gastles de PowerPoint en handout mee, maar ook de handleiding. Vraag aan de docent of hij het Digibord/beamer klaarzet met de PowerPoint Presentatie. 4.4 (Digitale) hulpmiddelen Bij de gastlessen wordt gebruik gemaakt van Mentimeter. Het is handig om dit te testen en zelf te ervaren ls je als gastdocent hier nog nooit mee hebt gewerkt. Een uitleg over deze middelen vind je hieronder. Mentimeter: Weten hoe werkt? Ga naar de website van Mentimeter. Bekijk een filmpje: Als je vanuit de PowerPoint verwezen wordt naar Mentimeter.com en je moet inloggen dan kan dat met: en wachtwoord: geld2016. Werkblad met geldtypetesten bij gastles Mijn leefstijl Leerlingen maken een geldtypentest. Deze test is ook te vinden op Bij deze test hoort achtergrondinformatie over de geldtypen en het onderzoek dat daarvoor is gedaan. In deze handleiding vind je de nodige achtergrondinformatie bij de gastles mijn leefstijl. 4.5 Lesgeven Voor de klas staan is een vak. Daarom vind je in bijlage 1 presentatietips die jou kunnen helpen en ondersteunen om de gastles te geven. Daarnaast zijn er ter bescherming van de gastdocenten, de leerlingen en de bij de Week van het geld aangesloten organisaties een aantal gedragsregels opgesteld. Deze regels dragen bij aan een goed verloop van de gastles en vind je in bijlage 2. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat er in een gastles géén commerciële uitingen worden gedaan. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 10

11 Bijlage 1: Presentatietips Voor de klas staan is een vak. Misschien vind je het ook wel spannend om voor een groep scholieren te staan. Hieronder geven we je een paar algemene presentatietips die je kunnen helpen. Houding Enthousiasme en overtuigingskracht Door middel van mimiek, houding, gebaren en stem onderstreep je het belang van je verhaal. Wissel feiten, voorbeelden en grapjes met elkaar af. Afwisseling in houding en positie Een docent die inspireert, wisselt regelmatig van houding en positie. Blijven zitten en achterover leunen, inspireert doorgaans niet. Varieer dus regelmatig in je houding en positie. Oogcontact Maak oogcontact met de leerlingen, kijk steeds iemand anders aan. Je kunt dan meteen zien of de leerlingen je nog begrijpen en bij de les blijven. Gewoontehandelingen Herken je gewoontehandelingen (papieren ordenen, met je haar spelen) en beperk deze tot een aanvaardbaar minimum. Spreken Woordkeuze Stem je woordkeuze af op de scholieren. Zorg ervoor dat de scholieren je begrijpen en vermijd vakjargon. Probeer ook niet hip of trendy te zijn, daar prikken scholieren zo doorheen. Scholieren waarderen authenticiteit en oprechtheid. Stopwoorden Probeer het gebruik van stopwoorden (uh, ja dus) te vermijden. Volume Stem je spreekvolume af op de ruimte. Check bij aanvang of iedereen je kan verstaan, maar spreek niet te hard. Articulatie Spreek en articuleer duidelijk, leg accenten op nieuwe woorden en begrippen. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 11

12 Spreektempo Spreek niet te snel. Kinderen hebben tijd nodig je woorden te verwerken. Las ook eens korte pauzes in. Omgaan met vragen leerlingen Tijdens de gastles kunnen leerlingen uiteraard vragen stellen. Het is ook goed ze daarin te stimuleren. Denk daarbij aan het volgende: Neem vragen en vragenstellers serieus. Geef voor aanvang van de les bij de leerlingen aan wanneer jij wilt dat vragen worden gesteld (spontaan, als jij het aangeeft, of aan het eind van het lesonderdeel). Vat een vraag samen voordat je antwoord geeft. Dan horen alle leerlingen de vraag én weet je of je de vraag goed hebt begrepen. Laat medeleerlingen de vraag eens beantwoorden. Dat werkt activerend. Richt het antwoord tot de hele groep. Als je het antwoord niet weet, kan je dat gewoon zeggen. Misschien is het antwoord (ter plekke) op internet te vinden of kan je aangeven dat je de vraag op een later moment per zult beantwoorden. Wees voorbereid op persoonlijke vragen die kinderen kunnen stellen. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 12

13 Bijlage 2 Gedragsregels Wijzer in geldzaken Inleiding In de Week van het geld staan medewerkers van banken, verzekeraars en andere organisaties als gastdocent voor de klas om kinderen te leren omgaan met geld. Voor veel gastdocenten is het nieuw om aan leerlingen van het voortgezet onderwijs een les te geven. Door het programmabureau Wijzer in geldzaken is ter bescherming van de gastdocenten, de leerlingen en de bij de Week van het geld aangesloten organisaties een aantal basisregels opgesteld. Deze regels dragen bij aan een goed verloop van de gastles. Het verzoek van het programmabureau Wijzer in geldzaken aan alle gastdocenten is, om deze regels voorafgaand aan de gastles met de docent te bespreken om te toetsen of de regels in lijn zijn met de schoolregels. Gedragsregels Er is voorkeur voor aanwezigheid van de vaste docent bij de gastles. Misschien komen er toch vragen of andere dingen naar voren, waarbij de gastdocent de hulp van de docent nodig heeft. Ook kan de docent een aanvullende les aan geld besteden als vervolg op de gastles. Het is goed daar als gastdocent samen met de docent afspraken over te maken of onderwerpen af te stemmen. De gastdocent stelt geen producten of andere commerciële activiteiten aan de orde tijdens de gastles; De gastdocent is niet primair verantwoordelijk voor de orde in de klas. Dat is de docent. In overleg met de docent vraagt de gastdocent de leerlingen om: - respect te tonen voor elkaar; - telefoons uit te zetten. Ongewenst gedrag door een leerling in de klas wordt door de gastdocent gemeld aan de docent, die de betreffende leerling hierop aanspreekt; De gastdocent past zijn taal aan de doelgroep. Geen vaktaal of moeilijke woorden. De les is afgelopen wanneer de bel gaat of wanneer de gastdocent klaar is; De gastdocent is netjes en representatief gekleed; Geld is een gevoelig onderwerp en er zijn scholieren bij die wellicht thuis getuige zijn van financiële problemen. Houd hier rekening mee. Als een scholier financiële problemen thuis aan de orde stelt, dan uitleggen dat de gemeente mensen, die geldproblemen hebben, helpt om dit op te lossen. Scholieren vinden het leuk als een gastdocent iets vertelt over eventuele eigen kinderen. Bijvoorbeeld dat hij/zij de eigen kinderen geld geeft. Dat brengt de gastdocent een stuk dichterbij. De gastdocent bespreekt niet hoeveel en waaraan ze dit moeten uitgeven. >>> Ik en Geld - Gastlessen Handleiding 13

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding

Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Ik en geld Gastlessen 2016 - Handleiding Voorwoord Nederlandse jongeren hebben steeds meer geld te besteden, maar ze hebben ook vaker schulden. Om te voorkomen dat deze problemen groter worden naarmate

Nadere informatie

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace MoneyRace is een spel van stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB). WWJB is een onafhankelijke stichting die zich richt op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van jongeren (12-25 jaar). Dit doen

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 <

Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 < Handleiding voor het geven van een gastles 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 < Inhoud Inhoud 2 Introductie 3 Wat is de Week van het geld? 4 Opzet van een gastles 5 Hoe organiseert u een gastles 6 Praktische tips

Nadere informatie

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc.

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc. Beschrijving Deze gastles gaat over inzicht krijgen in je inkomen en uitgaven. Jongeren moeten zorgen dat ze inkomen hebben. Anders is het lastig om een eigen leven in te vullen. Zakgeld, kleedgeld, baantje,

Nadere informatie

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken.

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en

Nadere informatie

Ik en Geld en 200% Economie

Ik en Geld en 200% Economie Ik en Geld en 200% Economie Codename Future verbindt het open domein met de methode. Kernpunten: actualisatie, regionalisatie, variatie We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor.

(1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor. (1 m.) Klassikale aftrap De docent stelt jou als gastdocent voor. Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over geldzaken (inzicht) en de diensten van een bank. Sparen en lenen zijn, naast

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Tips voor het geven van een gastles

Tips voor het geven van een gastles Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) 1 Inleiding Geld wordt minder tastbaar en steeds meer toegankelijk. Dit heeft tot gevolg dat jongeren meer moeite hebben met het regelen van hun geldzaken. Daarom

Nadere informatie

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

>>> Ik en Geld (2015) Docentenhandleiding

>>> Ik en Geld (2015) Docentenhandleiding >>> Ik en Geld (2015) Docentenhandleiding Voorwoord Veel scholen besteden al aandacht aan financiële educatie. Het is niet alleen door de crisis dat dit onderwerp hoog op de agenda staat. Het is ook een

Nadere informatie

Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van

Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van Beschrijving Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust van de invloed van reclame en van hoeveel geld je eigenlijk uitgeeft? Tenslotte: test

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? Docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? Docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 HAVO-VWO Docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA

LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA Deze instructie is bedoeld voor (gast-)docenten die de pensioenworkshop Mañana, aan de slag met je oude dag! gaan geven. Na het

Nadere informatie

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding Migratie Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

>>> Ik en Geld (2014) Docentenhandleiding VMBO/HAVO/VWO

>>> Ik en Geld (2014) Docentenhandleiding VMBO/HAVO/VWO >>> Ik en Geld (2014) Docentenhandleiding VMBO/HAVO/VWO Voorwoord Veel scholen besteden al aandacht aan financiële educatie. Het is niet alleen door de crisis dat dit onderwerp hoog op de agenda staat.

Nadere informatie

>>> Ik en Geld. Docentenhandleiding VMBO

>>> Ik en Geld. Docentenhandleiding VMBO >>> Ik en Geld Docentenhandleiding VMBO Voorwoord Veel scholen besteden al aandacht aan financiële educatie. Het is niet alleen door de crisis dat dit onderwerp hoog op de agenda staat. Het is ook een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Inhoudsopgave Inleiding 3 Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Bijlage 20 Nuttige websites 27 Literatuurlijst 28 Lesdag 1: Les 1 Zakgeld 6 Les 2 Besteding zakgeld en

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt zich op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid

Nadere informatie

LESBRIEF SLIM SHOPPEN

LESBRIEF SLIM SHOPPEN LESBRIEF SLIM SHOPPEN www.edgie.nl/slimshoppen Deze instructie is bedoeld voor (gast-)docenten die de workshop Slim Shoppen gaan geven. Na het lezen van deze instructie ben je in staat om zelfstandig deze

Nadere informatie

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Voorwoord We willen het wel van de daken schreeuwen: alles wat we weten over verantwoorde en biologische voeding.

Nadere informatie

Antwoord: Koning Willem-Alexander maar er zijn ook nog munten met het portret van prinses Beatrix in omloop.

Antwoord: Koning Willem-Alexander maar er zijn ook nog munten met het portret van prinses Beatrix in omloop. Voordat je met de gastles begint is het prettig als je de volgende stappen neemt: 1. Stel jezelf voor en vertel welk werk je doet bij DNB. 2. Maak afspraken met de kinderen. Als ze een vraag hebben, moeten

Nadere informatie

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld G ldwijs 2015 2016 Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld Geachte heer/mevrouw, Welzijn Barneveld biedt u, in opdracht van de gemeente, met genoegen het programma G ldwijs

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie middelbare school Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit,

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie basisschool Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit, vakantie

Nadere informatie

digibord deel 01-09-15 Module 6: Mijn mobieltje 1c: lesdoorloop digibord deel 1 1a: introductie 1b: Lesdoelen 2a: begrippen 2b: schulden

digibord deel 01-09-15 Module 6: Mijn mobieltje 1c: lesdoorloop digibord deel 1 1a: introductie 1b: Lesdoelen 2a: begrippen 2b: schulden digibord deel 1 1a: introductie digibord deel Introduceer het onderwerp: Wie heeft er een mobieltje? En weet je wat je kosten zijn per maand? Daar gaat deze module over. 1 2 1b: Lesdoelen 1c: lesdoorloop

Nadere informatie

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord. Tekst lezen en moeilijke woorden bespreken 1. Hoe goed ken je de woorden in het schema? Je hoeft alleen een kruisje te zetten bij hoe goed je het woord kent. 2. Lees de tekst met het stappenplan. Onderstreep

Nadere informatie

Codename Future professionaliseert jongeren aan de hand van hun maatschappelijke positie. >>> Belastingdienst

Codename Future professionaliseert jongeren aan de hand van hun maatschappelijke positie. >>> Belastingdienst Codename Future professionaliseert jongeren aan de hand van hun maatschappelijke positie >>> Belastingdienst voorbereiding Het doel van dit project Met het project de Belastingdienst willen we uw leerlingen:

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens NVVK Studiedag Schuldhulpverlening 28 oktober 2014 WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB)

Nadere informatie

LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA 1

LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA 1 LESBRIEF - PENSIOENWORKSHOP MAÑANA 1 Deze instructie is bedoeld voor (gast-)docenten die de pensioenworkshop Mañana, aan de slag met je oude dag! gaan geven. Na het lezen van deze instructie ben je in

Nadere informatie

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs.

We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema s: Natuur en milieu, Mediawijsheid, Ondernemend Onderwijs en financiële educatie en Burgerschap Jongeren voorbereiden op hun actieve

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Juni 2015

Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Juni 2015 2015 Samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresultaten Juni 2015 Alle doelstellingen behaald Kinderen en ouders: Doelstelling: 40% van de ouders van kinderen tussen de 8 en 12 jaar is bereikt met

Nadere informatie

Welkom en voorstellen

Welkom en voorstellen 3 november 2015 Welkom en voorstellen Francine Nijkamp-Ririhena Pubers en geld Zakgeld, richtlijnen (bron: NIBUD) Leeftijd Bedrag per week in 12 tussen 3,00 en 4,60 (19,00/mnd) 13 tussen 3,50 en 4,60 (19,00/mnd)

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Lesbrief Pensioenworkshop Mañana 1

Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Lesbrief Pensioenworkshop Mañana 1 Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) 1 Deze instructie is bedoeld voor (gast-)docenten die de pensioenworkshop Mañana gaan geven. Na het lezen van deze instructie ben je in staat om zelfstandig deze les

Nadere informatie

GASTLES ONDERNEMERSCHAP. Handreiking. voor ondernemers. Ondernemerschap in de klas

GASTLES ONDERNEMERSCHAP. Handreiking. voor ondernemers. Ondernemerschap in de klas GASTLES ONDERNEMERSCHAP Handreiking voor ondernemers Ondernemerschap in de klas Ondernemerschap in de klas Waarom als gastdocent voor de klas Er zijn allerlei redenen te noemen waarom praktijkmensen als

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

Tumult Bijeenkomsten op school

Tumult Bijeenkomsten op school Tumult Bijeenkomsten op school Wil jij weten hoe je het meeste haalt uit het Tumult lesmateriaal? Ben je op zoek naar een inspirerende sessie met je mentorenteam? Boek dan een Tumult bijeenkomst! Onze

Nadere informatie

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Een digitale les voor groep 6, 7 en 8 van het primair onderwijs waarbij leerlingen nadenken over innovatieve toepassingen

Nadere informatie

Speelwijzer Go VMBO game

Speelwijzer Go VMBO game Speelwijzer Go VMBO game Voor docenten basisonderwijs Welkom bij Go VMBO. Het spel dat uw leerlingen helpt om een gedegen keuze te maken voor het voortgezet onderwijs. Door het spelen van deze uitdagende

Nadere informatie

LESHANDLEIDING. NIVEAU vmbo 2 e en 3 e leerjaar. VAKGEBIEDEN burgerschap/maatschappijleer, Nederlands.

LESHANDLEIDING. NIVEAU vmbo 2 e en 3 e leerjaar. VAKGEBIEDEN burgerschap/maatschappijleer, Nederlands. LESHANDLEIDING NIVEAU vmbo 2 e en 3 e leerjaar. VAKGEBIEDEN burgerschap/maatschappijleer, Nederlands. DOELSTELLING Met deze les worden doelen bereikt die aansluiten op referentieniveau 2F en 3F mondelinge

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Hoe geef ik een toolbox?

Hoe geef ik een toolbox? Hoe geef ik een toolbox? Dag voor de preventiemedewerker Arbouw Mirjam Kousbroek Wat is een toolboxmeeting? Periodieke bijeenkomst Doel: arbeidsveiligheid bevorderen Over een specifiek onderwerp Voorlichting

Nadere informatie

Groepsplan Yulius Lingewaal College

Groepsplan Yulius Lingewaal College Groepsplan Yulius Lingewaal College Klas D VMBO TL 4 Mentor Schooljaar 2014-2015 Datum start groepsplan 2 september 2014 Didactische leerlijnen Leerlijn Doelen Aanpak / Organisatie Materiaal Evaluatie

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier 2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier Naam docent: Onderwerp van de les/training/ workshop: Aantal deelnemende studenten: Datum: Presenteren Beginsituatie: Groep kent elkaar nu al redelijk goed. Er

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld Les 1 Omgaan met Geld eze les leren jullie een aantal woorden die met het omgaan van geld te maken hebben, gaan jullie praten over geld en gaan

Nadere informatie

Onderzoek Hoe scoren je docenten?

Onderzoek Hoe scoren je docenten? Onderzoek Hoe scoren je docenten? 13 maart 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 6 tot en met 12 maart 2013, deden 1.122 scholieren mee. De uitslag is na weging representatief

Nadere informatie

MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren. Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud)

MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren. Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud) MoneySkills De financiële vaardigheden van jongeren Thea Hazel-Stals (WWJB) en Anna van der Schors (Nibud) WWJB: door, met, voor jongeren over omgaan met geld Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt

Nadere informatie

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Werkblad 13C Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Leerjaar 1 Presentaties maken Presentaties algemeen Stappenplan: wat gaan we deze week doen? Praten over presentaties en presenteren Een PowerPoint-presentatie

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Loop geen onnodig risico. Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Verstandig Lenen

Loop geen onnodig risico. Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Verstandig Lenen Loop geen onnodig risico Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Verstandig Lenen Voor wie is deze folder? Je kent vast wel die reclames over geld lenen. Snel extra geld, dat klinkt

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

Welkom bij de ouderavond over Vier Keer Wijzer

Welkom bij de ouderavond over Vier Keer Wijzer Welkom bij de ouderavond over Vier Keer Wijzer Programma 19.30 tot 21.00 uur Waarom hebben we gekozen voor Vier Keer Wijzer? Uitleg en achtergrondinformatie over het onderwijsmodel Interactieve informatie-

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

(S)Cool on Wheels. Lerarenhandleiding bij het lesmateriaal

(S)Cool on Wheels. Lerarenhandleiding bij het lesmateriaal Speciaal voor leraren van groep 7 en 8, en in nauw overleg met basisschoolleraren en -leerlingen, stelde Fonds Gehandicaptensport dit lesmateriaal over sporten met een handicap beschikbaar. Hiermee kunt

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

handleiding Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO

handleiding Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO Inleiding Xtralife is een digitaal lespakket over orgaan- en weefseldonatie voor jongeren in het middelbaar beroepsonderwijs

Nadere informatie

Toets-ICT voor het VO

Toets-ICT voor het VO Toets-ICT voor het VO De weg naar Digitale Geletterdheid Voor Praktijkonderwijs, VMBO, HAVO en VWO Producten en prijzen 2016 Toets-ICT Vaardig en veilig online 1 Juni 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Een lening kan soms uitkomst bieden. Maar geld lenen kan ook voor problemen zorgen. In deze folder van het Nationaal

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Goed omgaan met geld. Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid. Nibud, 2012

Goed omgaan met geld. Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid. Nibud, 2012 Goed omgaan met geld Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid Nibud, 2012 Inhoud 1 AANLEIDING... 2 2 COMPETENTIES BESCHREVEN ALS VAARDIGHEDEN... 4 3 AANSLUITEN BIJ INTERNATIONALE

Nadere informatie

Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Voor wie is deze folder? Je kent vast wel die reclames over geld lenen. Extra geld, dat klinkt aantrekkelijk. Toch kan lenen voor problemen zorgen: 100.000 huishoudens

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Omgaan met geld Een informatieve tekst lezen Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een informatieve tekst lezen Thema: Omgaan met geld Leerstijlvariant: DOE

Nadere informatie

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Carrosseriebouw en het vmbo Carrosseriebouw en het vmbo Waarom dit informatiepakket? Carrosseriebouwbedrijven zijn hard op zoek naar gemotiveerde leerlingen

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

10 tips voor het werven van de ideale stagiair

10 tips voor het werven van de ideale stagiair 1. Zorg dat ze je kennen Als jongeren je bedrijf niet kennen, dan solliciteren ze niet. Logisch. Om de beste leerlingen te krijgen, is contact met de onderwijsinstelling heel belangrijk. En dit contact

Nadere informatie

Bijdrage van docenten aan vergroting van financieel inzicht van leerlingen

Bijdrage van docenten aan vergroting van financieel inzicht van leerlingen Bijdrage van docenten aan vergroting van financieel inzicht van leerlingen Bijdrage van docenten aan vergroting van financieel inzicht van leerlingen Enschede, januari 2008 Verantwoording 2008 Stichting

Nadere informatie

Phone Challenge Workshop mbo 3-4. Lesbrief. : Workshop, met online onderdelen. : 45-60 minuten

Phone Challenge Workshop mbo 3-4. Lesbrief. : Workshop, met online onderdelen. : 45-60 minuten Phone Challenge Workshop mbo 3-4 Lesbrief Phone Challenge Workshop mbo 3-4 Lesvorm Leerlijn Doelgroep Duur Gastdocent : Workshop, met online onderdelen : Grip op geld : Niveaus 3-4 mbo, vanaf 18 jaar :

Nadere informatie

GASTLESSEN EN EXCURSIES Hoe pak ik dat aan?

GASTLESSEN EN EXCURSIES Hoe pak ik dat aan? GASTLESSEN EN EXCURSIES Hoe pak ik dat aan? Ervaren is geloven Veel van de instroomactiviteiten die door Bouwend Nederland en aanverwante organisaties worden gedaan hebben als doel leerlingen direct in

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Dammen doe je zo! wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Dammen doe je zo! wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Workshop: Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen Kees stelt zichzelf en zijn damtegenstander

Nadere informatie

>>> Ik en Geld. Docentenhandleiding VMBO

>>> Ik en Geld. Docentenhandleiding VMBO >>> Ik en Geld Docentenhandleiding VMBO Voorwoord Jongeren krijgen steeds meer geld te besteden en hun financiële verantwoordelijkheid neemt toe. Het is daarom belangrijk dat ze de benodigde kennis en

Nadere informatie

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen Inleiding Nieuwe zaken koppelt geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek aan actualiteit. Met aantrekkelijke en flexibel inzetbare lessen op basis van het laatste nieuws, brengt Nieuwe zaken wekelijks

Nadere informatie

schooljaar 2012-2013 Bibliotheek Vlissingen voor het voortgezet onderwijs

schooljaar 2012-2013 Bibliotheek Vlissingen voor het voortgezet onderwijs schooljaar 2012-2013 Bibliotheek Vlissingen voor het voortgezet onderwijs Inleiding In deze gids vindt u het bibliotheekaanbod voor het voortgezet onderwijs. In het aanbod vindt u een overzicht van wat

Nadere informatie

Rapportage Onderzoek Mediawijsheid in het basis- en voortgezet onderwijs

Rapportage Onderzoek Mediawijsheid in het basis- en voortgezet onderwijs Rapportage Onderzoek Mediawijsheid in het basis- en voortgezet onderwijs In opdracht van: Contactpersoon: BEELD EN GELUID Floortje Jansen en Marcel Kollen DUO MARKET RESEARCH drs. Vincent van Grinsven

Nadere informatie

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam eten in het MBO De school is dé plek om jongeren bewust te maken van gezond en duurzaam eten. Gezonde

Nadere informatie

De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving

De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving ; Vijf rollen van de docent De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving Ontvangt de leerlingen in de les Is de docent op tijd in het lokaal, hij ontvangt de leerlingen? Heeft de docent de les voorbereid?

Nadere informatie

Handleiding. Brabant Water Les je dorst educatieplatform

Handleiding. Brabant Water Les je dorst educatieplatform Brabant Water Les je dorst educatieplatform Handleiding Deze handleiding maakt onderdeel uit van het educatieplatform Les je dorst en hoort bij de website: www.lesjedorst.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Les

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

edumedia handleiding

edumedia handleiding Info: www.edumedia-sciences.com/nl edumedia handleiding Uw school heeft een abonnement genomen op edumedia. Dit is een globale handleiding voor het gebruik van de animaties in uw lessen. edumedia is een

Nadere informatie

Gastles Eten en Drinken 1. Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding

Gastles Eten en Drinken 1. Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Gastlessen Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Gastles Eten en Drinken 1 Bureau Kwaliteit Kinderopvang Varrolaan 62, 3584 BW Utrecht t 030 256 72 30 e info@bkko.nl i www.stichtingbkk.nl

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie