Patiënt voorlichten: Gewenste communicatie voor patiënten (top 10; N=2082) Compensatie door ouderen? Vandaag. Behoeften van de patiënt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Patiënt voorlichten: Gewenste communicatie voor patiënten (top 10; N=2082) Compensatie door ouderen? Vandaag. Behoeften van de patiënt"

Transcriptie

1 Gewenste voor patiënten (top ; N=8) Patiënt voorlichten: Hoe doe je dat? serieus genomen worden openheid een luisterend oor advies info over behandeling onderzoek probleem Julia van Weert Jesse Jansen Sandra van Dulmen Refereeravond oncologieverpleegkundigen, oktober voldoende tijd uitleg over oorzaak info over bijwerkingen delen in besluitvorming % 4 Van den Brink-Muinen et al, 4 Z-scores,,8,4 -,4 -,8 Ouder worden en cognitie Working Memory Long-term memory Speed of Processing Digit Symbol Letter Comparison Pattern Comparison Door achteruitgang van geheugen en Line Span snelheid van informatieverwerking komt informatie bij ouderen waarschijnlijk minder goed over dan bij jongeren Letter Rotation Computation Span Reading Span Benton Rey Compensatie door ouderen? (levens)ervaring (Brown & Park, ) beter in staat emoties te reguleren (Mather & Carstensen, ) functionele-, psychologische- en fysieke status (e.g. Rodin & Mohil, 7) -, 's 's 4's 's 6's 7's 8's leeftijdsgroepen n = Cued Recall Free Recall Park et al., Vandaag Behoeften van de patiënt Communicatie behoeften Recall van informatie Ingaan op signalen van patiënten need to know and understand cognitieve behoefte Project VOICE (Voorlichting aan Ouderen In ChemotherapiE) need to feel known and emotionele behoefte understood

2 Communicatie in het stress-coping model Instrumentele behoeften zorgverlener patiënt patiënt s t r e s s Need to know and understand Need to feel known and understood Affectieve behoeften Instrumentele Affectieve probleem georienteerde coping emotionele coping g e z o n d h e i d Bensing & Verhaak, Informatiebehoeften kankerspecifieke informatie (n=4) Leeftijd Geslacht Behandeldoel Werking chemotherapie Vrouwen Curatief Omgaan met klachten < 6 Curatief Prognose / toekomst (Van Koerten et al, in revision) Informatiebehoeften generieke (n=4) Leeftijd Geslacht Behandeldoel Literatuur: recall van informatie (onthouden en reproduceren) Persoonlijke Curatief Positief effect op recall: afstemming Duidelijke informatie Affectieve communciatie Coping < 6 Vrouwen Vrouwen Curatief Curatief Gespreksonderwerpenlijst + aandacht Actief participerende patiënt Naasten (Van Koerten et al, in revision) Wat is duidelijke informatie? Informatie tijdens medische consulten met patiënten met kanker Herhalen Categoriseren Samenvatten Vermijden van jargon Begrip checken Info laten herhalen door patiënt Waaróm uitleggen Belang benadrukken Combinatie met geschreven info Aanmoedigen aantekeningen te maken Gedetailleerd Emotionele lading Complex Moeilijk te reproduceren (Silberman et al, 8)

3 Recall (<6 t.o.v. > 6 jaar); consult oncoloog (n=6) 4 4 aantal onderwerpen recall (abs) % recall < 6 jaar 6+ Wat voorspelt recall? Recall (%) wordt beïnvloed door: leeftijd (leeftijd recall ) hoeveelheid informatie (meer recall ) prognose (prognose recall ) praten over prognose (meer recall ) Jansen et al., JCO, 8 Jansen et al., JCO, 8 Onderzoeksopzet 6 Experimentele afd. 6 Controle afd. Onderzoeksgroep Voormeting 6 ouderen (> 6) met kanker Voormeting ouderen (> 6) met kanker Patienten benaderd: n=6 Respons n=4 (68%) Communicatie training Video-feedback Training Follow-up bijeenkomst Gangbare voorlichting mannen (6%) Leeftijd: 7. jaar 99 (46%) laag opgeleid Range 6-87 jaar Nameting ouderen (> 6) met kanker Nameting 4 ouderen (> 6) met kanker 4% darmkanker 68% palliatieve chemo Video-observaties QUOTE chemo Quality Of Care Through the patients Eyes 67 items; 4-punts Likert scale (Sixma & Delnoij, ) Recall-vragenlijst afgezet tegen werkelijk verstrekte informatie Inhoud gesprek: Gemiddeld div. zkh.: 8. items medischtechn.info 9% algemeen % psycho-sociaal % bijwerkingen 8% omgaan met bijwerkingen % (Jansen et al, Gerontologist, 8)

4 Wat wordt er onthouden? 4, 6,8 aantal adviezen gegeven aantal adviezen onthouden,% recall Er werd zoveel verteld dat ik zelf bijna niets meer weet wat er verteld is Weet ik echt niet meer. Er kwam zoveel op me af toen ik te horen kreeg dat ik kanker had dat de wereld voor mij instortte Was erg veel waarvan erg veel me is ontgaan (Jansen et al, Gerontologist, 8) Reactie op cue s van patiënten en naasten Aantal cues van patiënten Informatie cue: Emotionele cue: need for information need for support or underlying Ik weet echt niet veel over alle verschillende unpleasant emotion Ik hoopte eigenlijk nou ja.. 4,9 6,4 Emotionele cue s Informatie cue s behandelingen Ik ben bang Gaat mijn haar uitvallen? Reacties op emotionele cues Faciliterend Effect van respons zorgverlener na emotionele cue op recall erkennen exploreren minimale aanmoediging Hoe meer negeren of afstand nemen van de cue, hoe lager de recall Hoe meer minimale aanmoedigingen, hoe hoger de recall! afstand nemen Inhiberend 4

5 Daarnaast: Interventie Onvoldoende individuele afstemming Te veel eenrichtingsverkeer Beter aansluiten op persoonlijke behoeften Training Individuele feedback op video Training NKI-AVL Follow-up bijeenkomst Rapportcijfer van ouderen voor informatiefolder: 8. Informatiefolder Inhoud/structuur gesprek Question Prompt Sheet Prioriteiten stellen Informatie spreiden over meerdere momenten Voorbeelden items QPS Ik zou graag deze onderwerpen willen bespreken: Medische informatie over de chemotherapie die ik krijg. Het doel van de behandeling met chemotherapie. De bijwerkingen die kunnen voorkomen bij deze behandeling. 6 Wat ik zelf aan de bijwerkingen kan doen. 9 Welke gevoelens de behandeling kan losmaken (angst, somberheid, hoop, sneller emotioneel). Hoe ik en mijn naasten (bijv. partner, kinderen) met de ziekte en/of behandeling kunnen omgaan. 7 Wat er gebeurt als ik af zie van de behandeling (twijfel over keuze, vooruitzichten, verdere begeleiding) Training NKI-AVL Nieuwe structuur Prioriteiten stellen (Faciliterende) gespreksvaardigheden Rollenspel Follow-up bijeenkomst Gespreksvaardigheden Organisatorische veranderingen en verankering Structuur van het gesprek Onderdelen Deel I -Introductie -Informatie over chemotherapie en bijwerkingen Pauze met koffie/thee Deel II -Nader te bespreken onderwerpen die de patiënt belangrijk vindt -Samenvatting en afsluiting Tijdsduur + min. + min. + min. Erg goede training, interactief, zeer zinvol, wenselijk voor elke vpk Gemiddelde rapportcijfer Training : 8.4 Ik vond het een goede en uitnodigende bijeenkomst! Zeer leerzaam en toepasbaar. Leuk! Bedankt! Zeer goede training! Veel geleerd en inhoudelijk zelfs meer gekregen als vooraf verwacht [ ] Zeer goede docent

6 Resultaten Algemene gespreksvaardigheden Persoonlijke afstemming (schaal -; p<.) Coping informatie (schaal -; n.s.) Veranderscores Affectieve (schaal -; p<.) Interpersoonlijke (schaal -8; n.s.) - - Specifieke items Persoonlijke afstemming Specifieke items Affectieve Informatiebehoeften peilen Vragen naar verwachtingen Aan einde bespreken hoe patiënt nu tegen de behandeling aankijkt Een luisterend oor bieden Aandacht getoond voor hoe het met de patiënt gaat Ruimte geven om gevoelens en emoties te uiten Prognose (schaal -9; p<.) Veranderscores Resultaten Kanker-gerelateerde items Werking chemotherapie (schaal -6; p<.) Omgaan met bijwerkingen (schaal -; p<.)

7 Specifieke items Werking chemotherapie (afgenomen) Duur van het gesprek (in minuten) 6 Alle mogelijke bijwerkingen bespreken Invloed op sexualiteit Bijwerkingen behandeling 4 Experimentele groep (Van Weert et al, in press) (Van Weert et al, in press) % Recall (n.s.) Recall (abs) 4 4 experimentele groep controle groep 4 The magical number seven; plus or minus two. Some limits on our capacity for processing information. P<. besproken adviezen exp besproken adviezen contr recall (abs) exp recall (abs) contr (Van Weert et al, in press) Miller, 96 Conclusie Effectieve zowel instrumenteel als Tips voor de praktijk () affectief Signalen opppikken en er adequaat op reageren Bij ouderen extra belangrijk om zorgvuldig prioriteiten te stellen Communicatietraining lijkt lonend, mits verankering in de praktijk plaats vindt en juiste prioriteiten gesteld worden Pas aan op patiënt die voor u zit Wees alert op zorgen en andere ë signalen Stimuleer patiënt en naasten om vragen te stellenheb aandacht voor de naasten 7

8 Tips voor de praktijk () Maak keuzes: Wat is voor deze patiënt de meest belangrijke informatie Structureer informatie (groeperen, ë bruggetjes) Vat regelmatig samen Herhaal belangrijke informatie Tips voor de praktijk () Wees alert op problemen met visus, gehoor of cognitie Voorkom afleiding in de omgeving Zorg voor oogcontact ë Praat langzaam en duidelijk zonder vakjargon Combineer verschillende manieren van informatie geven Verspreid informatie over verschillende momenten Nadere informatie: (Julia van Weert) VOICE werd mogelijk gemaakt door: 8

It takes two to tango Effectieve communicatie met de (oudere) patiënt. Julia van Weert Utrecht, 8 juni 2015 Samen Bouwen aan Transmurale Zorg

It takes two to tango Effectieve communicatie met de (oudere) patiënt. Julia van Weert Utrecht, 8 juni 2015 Samen Bouwen aan Transmurale Zorg It takes two to tango Effectieve communicatie met de (oudere) patiënt Julia van Weert Utrecht, 8 juni 2015 Samen Bouwen aan Transmurale Zorg 2 Doelen van Communicatie? Doelen van Communicatie Functie Doel

Nadere informatie

Ouderen en Internet: Wat werkt op het web?

Ouderen en Internet: Wat werkt op het web? Ouderen en Internet: Wat werkt op het web? Julia van Weert Kennismarkt AMC/VUmc. Amsterdam, 5 juni 2012 Ouder worden en cognitie Z-scores 1,2 0,8 0,4 0-0,4-0,8 Working Memory Long-term memory Speed of

Nadere informatie

Communicatie op maat voor ouderen met kanker:

Communicatie op maat voor ouderen met kanker: Communicatie op maat voor ouderen met kanker: Het nut van oude en nieuwe media Julia van Weert De oudere patiënt met kanker: op weg naar behandeling op maat. Veldhoven, 14 maart 2013 Kennis van de patiënt

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie deel 1. Handvatten voor patiëntgerichte voorlichting aan ouderen met kanker

In gesprek over chemotherapie deel 1. Handvatten voor patiëntgerichte voorlichting aan ouderen met kanker In gesprek over chemotherapie deel 1 Handvatten voor patiëntgerichte voorlichting aan ouderen met kanker In gesprek over chemotherapie deel 1 Handvatten voor patiëntgerichte verpleegkundige voorlichting

Nadere informatie

ehealth: Zijn we er klaar voor? 3 e Nationale Therapietrouwconferentie, 17 november 2011 Julia van Weert

ehealth: Zijn we er klaar voor? 3 e Nationale Therapietrouwconferentie, 17 november 2011 Julia van Weert ehealth: Zijn we er klaar voor? Julia van Weert 3 e Nationale Therapietrouwconferentie, 17 november 2011 (Eysenbach & Diepgen, 2 200 Behoeften van de patiënt need to know and cognitieve behoefte understand

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie deel 2

In gesprek over chemotherapie deel 2 In gesprek over chemotherapie deel 2 Een video-observatie onderzoek naar patiëntgerichtheid en recall van informatie tijdens verpleegkundige voorlichting aan ouderen met kanker In gesprek over chemotherapie

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek. chemo- en/of doelgerichte therapie. Dagbehandeling Oncologie

Voorlichtingsgesprek. chemo- en/of doelgerichte therapie. Dagbehandeling Oncologie 00 Voorlichtingsgesprek chemo- en/of doelgerichte therapie Dagbehandeling Oncologie De arts heeft met u gesproken over een behandeling met chemotherapie en/of doelgerichte therapie. Vóór het starten van

Nadere informatie

Online voorbereiding van patiënt en zorgverlener voor een effectief consult

Online voorbereiding van patiënt en zorgverlener voor een effectief consult Online voorbereiding van patiënt en zorgverlener voor een effectief consult Akke Albada NIVEL Nelly van Uden VUMC VRAGEN? vul ze in op je vragenformulier als geheugensteuntje - straks volop gelegenheid

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie. Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek

In gesprek over chemotherapie. Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek In gesprek over chemotherapie Wat u kunt verwachten van het verpleegkundige voorlichtingsgesprek Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek met een verpleegkundige over de behandeling met chemotherapie.

Nadere informatie

In gesprek over chemotherapie

In gesprek over chemotherapie Catharina Kanker Instituut In gesprek over chemotherapie Bekijk de video over chemotherapie op www.catharinaziekenhuis.nl/folder-chemotherapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Verloop voorlichtingsgesprek...

Nadere informatie

Onderwerp: In gesprek over chemotherapie

Onderwerp: In gesprek over chemotherapie Onderwerp: Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek met een verpleegkundige over de behandeling met chemotherapie. Deze folder geeft u een overzicht van hoe dit gesprek eruit zal zien. U kunt deze folder

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Wat kunt u van het gesprek verwachten? gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Uw voorbereiding op het gesprek 3 Hoe verloopt het voorlichtingsgesprek? 3 Introductie

Nadere informatie

Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen. Hoe verloopt intake gesprek? Waar bent u werkzaam?

Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen. Hoe verloopt intake gesprek? Waar bent u werkzaam? Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen Akke Albada Margreet Ausems Afd. Medische Genetica UMC Utrecht Waar bent u werkzaam? Hebben uw patiënten onrealistische

Nadere informatie

In gesprek over een beroerte (CVA)

In gesprek over een beroerte (CVA) Neurologie Verpleegafdeling N1 In gesprek over een beroerte (CVA) i Patiënteninformatie Voorlichtingsgesprek voor patiënt en naaste Slingeland Ziekenhuis Algemeen U bent opgenomen op verpleegafdeling Neurologie

Nadere informatie

Sifra Bolle Julia van Weert. Oncologie in perspectief Focus op kwaliteit. Amsterdam, 5 juni 2014

Sifra Bolle Julia van Weert. Oncologie in perspectief Focus op kwaliteit. Amsterdam, 5 juni 2014 Sifra Bolle Julia van Weert Oncologie in perspectief Focus op kwaliteit Amsterdam, 5 juni 2014 Kennis van de patiënt Belangrijke voorspeller van gedrag en gezondheid (Maibach & Cotton, 1995) O.a. relatie

Nadere informatie

Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast?

Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast? Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast? An Lievrouw psycholoog Oncologisch Centrum UZ Gent Stellingen 2 We moeten de patiënt zover krijgen dat hij zijn stoma aanvaardt. Ja Ik

Nadere informatie

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator. Structuur gesprek 6. Specifieke modellen. Non-verbale. Informeren. Emoties hanteren. Verbale Geef een globaal oordeel over elke dimensie op een -puntenschaal waarbij

Nadere informatie

E-mail: J.C.M.vanWeert@uva.nl Tel.: 020-525 2091. 1 Amsterdam School of Communications Research (ASCoR), University of Amsterdam, Amsterdam;

E-mail: J.C.M.vanWeert@uva.nl Tel.: 020-525 2091. 1 Amsterdam School of Communications Research (ASCoR), University of Amsterdam, Amsterdam; Krijgen patiënten met kanker de informatie die ze nodig hebben? Een onderzoek naar informatiebehoeften van patiënten die een behandeling met chemotherapie ondergaan Julia van Weert 1, Jesse Jansen 2, Sandra

Nadere informatie

Workshop Bespreekbaar maken van het levenseinde Cilia Linssen/Catalijn Willemsen. Een model voor het bespreekbaar maken van moreel gevoelige keuzes

Workshop Bespreekbaar maken van het levenseinde Cilia Linssen/Catalijn Willemsen. Een model voor het bespreekbaar maken van moreel gevoelige keuzes Workshop Bespreekbaar maken van het levenseinde Cilia Linssen/Catalijn Willemsen Een model voor het bespreekbaar maken van moreel gevoelige keuzes Programma Moreel gevoelige keuzes maken in de palliatieve

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 4 4-1 Wat stond in dagdeel 3 centraal? Terugval en noodmaatregelen Aanvullingen functie-analyse Omgaan met trek 4-2 Programma

Nadere informatie

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD.

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. MS en COGNITIE LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. WOENSDAG 12 OKTOBER 2011, DIACONESSENHUIS, LEIDEN. Mw. drs. M.W. Pleket Gz-/neuropsycholoog

Nadere informatie

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Experimentele psychopathologie Op zoek naar de psychologische processen die een rol spelen bij het ontstaan, in stand houden en terugval van psychopathologie

Nadere informatie

How to present online information to older cancer patients N. Bol

How to present online information to older cancer patients N. Bol How to present online information to older cancer patients N. Bol Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Goede informatievoorziening is essentieel voor effectieve

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Workshop Hersentumoren en veranderingen in emotie, karakter and cognitie

Workshop Hersentumoren en veranderingen in emotie, karakter and cognitie Workshop Hersentumoren en veranderingen in emotie, karakter and cognitie Natasja Janssen en Hanneke Zwinkels Verpleegkundig specialisten Neuro-Oncologie Introductie Veranderingen in karakter, emotie en

Nadere informatie

Usability. Les 3 jaar 2. Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden

Usability. Les 3 jaar 2. Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden Usability Les 3 jaar 2 Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden Wat gaan we doen? Herhaling vorige week ISO Definition of Usability (9241-11) Usability is the effectiveness, efficiency and satisfaction

Nadere informatie

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters Visualiseren en leren met animaties Pieter Wouters 1 Programma Multimedia en animaties Waarom animaties gebruiken? Hoe worden animaties door mensen verwerkt? Welke problemen ontstaan hierbij? Oplossingen

Nadere informatie

Samenvatting, met de AAA checklist

Samenvatting, met de AAA checklist Samenvatting, met de AAA checklist 187 Huisarts-patiënt communicatie in de palliatieve zorg Aanwezigheid, actuele onderwerpen en anticiperen Huisartsen spelen in veel landen een centrale rol in de palliatieve

Nadere informatie

Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling.

Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling. Disclosure Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling. Tim Vaessen Klinisch neuropsycholoog 4-10-2013 2 Overzicht MS en cognitie - Cognitieve klachten

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

vaker vergeten in palliatieve zorg

vaker vergeten in palliatieve zorg Communicatie: zo vaak geroemd, maar nog vaker vergeten in palliatieve zorg Antwerpen, 27 november 2010 Walter Rombouts Klinisch psycholoog Medische oncologie en Palliatief support team UZ Leuven Bureau

Nadere informatie

Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat?

Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat? Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat? Gedeelde besluitvorming vanuit VERPLEEGKUNDIG perspectief Monique Baas verpleegkundig expert Gedeelde besluitvorming (baas@lumc.nl) 1 Gedeelde besluitvorming:

Nadere informatie

Veiligheid en Integriteit

Veiligheid en Integriteit Veiligheid en Integriteit Persoonlijke aspecten en effecten van (be)dreiging VBG 27 februari 2013 Rob van den Biggelaar adviseur sociale veiligheid / psycholoog E-mail: vandenbiggelaar@habilis.nl Deze

Nadere informatie

Interculturele communicatie

Interculturele communicatie Interculturele communicatie 11 november 2014 Andre van Houwelingen, Klinisch psycholoog, psychotherapeut Medisch Centrum Haaglanden 1 Programma Inleiding en kennismaking Wat is cultuur Wat is communicatie

Nadere informatie

De 10 meest gestelde vragen: Richtlijnen voor patiëntgerichte informatieverstrekking

De 10 meest gestelde vragen: Richtlijnen voor patiëntgerichte informatieverstrekking De 10 meest gestelde vragen: Richtlijnen voor patiëntgerichte informatieverstrekking Dr. C. De Valck Interactie-consulente Virga Jesseziekenhuis 011/309001 -Wat is patiëntgerichtheid? -Waarom aandacht

Nadere informatie

Basisscholing Palliatieve Zorg voor artsen 2 november 2006 Nationaal Congres Palliatieve Zorg Sasja Mulder Onderwijs in palliatieve zorg in de medische specialisten opleiding 2001 2003 COPZ project ontwikkeling

Nadere informatie

(titel) Instructieboekje Bewegen tijdens chemo

(titel) Instructieboekje Bewegen tijdens chemo Instructieboekje Bewegen tijdens chemo Introductie De behandeling van kanker, in het bijnder de chemotherapie en/of raotherapie, kan aanleing zijn tot langdurige vermoeidheid en contieverlies. De afgelopen

Nadere informatie

Voorlichting en begeleiding bij een miskraam

Voorlichting en begeleiding bij een miskraam 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M03 van maart 2004. Het medisch-technisch beleid bij een miskraam is niet zo moeilijk. Het is op zich geen ernstige aandoening.

Nadere informatie

Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs

Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs Ariane Cuenen Kris Brijs Tom Brijs Karin van Vlierden Stijn Daniëls Overzicht 1. Inleiding Programma

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

Jozien Bensing Hanneke de Haes Jozien Bensing

Jozien Bensing Hanneke de Haes Jozien Bensing Communicatie in de zorg voor kankerpatiënten Jozien Bensing Hanneke de Haes Jozien Bensing Algemene insteek Niet alleen aandacht nodig voor: De kanker die een patiënt heeft Maar ook voor: De patiënt die

Nadere informatie

Game Usability. Les 3 jaar 2. Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden

Game Usability. Les 3 jaar 2. Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden Game Usability Les 3 jaar 2 Ontwerp doelstellingen en randvoorwaarden Wat gaan we doen? Herhaling vorige week Ontwerpdoelen en ontwerpdoelstellingen ISO Definition of Usability (9241-11) Usability is the

Nadere informatie

Trainer aan het woord

Trainer aan het woord Sessie 1: 1 2 3 4 5 Attentie! In de partnergroep spreken deelnemers vaak hardnekkig over of vanuit de patient i.p.v. over zichzelf. Zo zeggen mensen in de voorstelronde bijvoorbeeld: Ik ben Janine, mijn

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk

Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk Verbetering reflectievaardigheden pabo-studenten m.b.v. CLASS Diny Langendijk en Cathy van Tuijl, Saxion Deventer (Zichtlijn Opleidingspraktijk verbeteren door onderzoek) Interactiekwaliteit leerkracht

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Voorbereiding op Chemotherapie

Voorbereiding op Chemotherapie PATIËNTEN INFORMATIE Voorbereiding op Chemotherapie Polikliniek Oncologie/Hematologie 2 PATIËNTENINFORMATIE U heeft van uw arts het advies gekregen om behandeld te worden met chemotherapie. Binnenkort

Nadere informatie

Komt stress van de patiënt aan bod bij de huisarts? Factsheet Databank Communicatie, oktober 2007.

Komt stress van de patiënt aan bod bij de huisarts? Factsheet Databank Communicatie, oktober 2007. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL De gegevens mogen met bronvermelding (Komt stress van de patiënt aan bod bij de huisarts? J Noordman, J van Weert, A van den Brink-Muinen, S van Dulmen, J Bensing

Nadere informatie

Slecht nieuws goed communiceren

Slecht nieuws goed communiceren Slecht nieuws goed communiceren M A N U K E I R S E F A C U L T E I T G E N E E S K U N D E, K U L E U V E N Waarheid is een van de meest krachtige medicamenten waarover men beschikt, maar men moet nog

Nadere informatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie 16 juni 2016 Margriet Gordijn, vak therapeut beeldend / hoofd afdeling Creatieve Therapie Eveline

Nadere informatie

Amsterdam School of Communication Research / ASCoR

Amsterdam School of Communication Research / ASCoR Amsterdam School of Communication Research / ASCoR Wat weet u ervan? Een onderzoek naar de publieke kennis, perceptie van bijwerkingen, informatiebehoeften en het gebruik van informatiebronnen met betrekking

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van ehealth:

De toegevoegde waarde van ehealth: De toegevoegde waarde van ehealth: Wat werkt voor welke doepgroep? Julia van Weert COMPRIZ, 14 april 2011 Van God naar Gids, de arts uit zijn ivoren toren 2 Wat is ehealth? 51 definities (Oh et al., 2005)

Nadere informatie

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23 Inhoud Inleiding 1 Waar dit boek over gaat 17 2 Waar dit boek niet over gaat 18 3 Een patiëntgerichte attitude 19 4 Doelgroep 20 5 Opzet van het boek en leeswijzer 20 Noten 21 Dank 21 Literatuur 22 DEEL

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0779 Inleiding U heeft van uw arts gehoord dat u chemotherapie gaat krijgen. Binnenkort

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Procesadvisering Bijeenkomst 4

Procesadvisering Bijeenkomst 4 Procesadvisering Bijeenkomst 4 Inhoud Terugblik bijeenkomst 3 Hoofdstuk 4: De beleving van adviseur en geadviseerde Rolopvatting adviseur Cyclus van veranderingen Appriciative inquiry Weerstand bij veranderingen

Nadere informatie

Stappenplan bij een incident VO

Stappenplan bij een incident VO Stappenplan bij een incident VO Hieronder staan acties beschreven die ondernomen kunnen worden als er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen leerlingen. Voor sommige acties geldt dat

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Communicatie in de palliatieve zorg

Communicatie in de palliatieve zorg Communicatie in de palliatieve zorg Met patiënten, met hun omgeving, met andere hulpverleners 1Dr. Stéphanie De Maesschalck Inleiding Voorstelling Eigen vragen/casussen kort in groepjes van 3-tal Enkele

Nadere informatie

Programma. Programma. Na zelfdoding: De hulpverlener als nabestaande. Inleiding

Programma. Programma. Na zelfdoding: De hulpverlener als nabestaande. Inleiding Na zelfdoding: De hulpverlener als nabestaande Ilse Conserriere Suïcidepreventiewerker CGG CGG Eclips Lange Violettestraat 84 9000 Gent 9000 Gent Email : i.conserriere@cggeclips.be Email : kdw@fdgg.be

Nadere informatie

Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk

Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk Inhoudsopgave: Presentatie Zelfmanagement in de Praktijk Doortje Boshuizen Vilans pag. 2 Werkwijze Introductie van het IZP

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24)

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Voor de domeinen cognitie, communicatie en psycho-emotioneel kan de checklijst voor Cognitie en Emotionele problemen na een

Nadere informatie

Minitraining. Gezamenlijk Medisch Consult

Minitraining. Gezamenlijk Medisch Consult Minitraining Gezamenlijk Medisch Consult Esther van Mil MS verpleegkundige Jeroen Bosch Ziekenhuis Ilse Raats senior consultant CBO Programma Basisprincipes Gezamenlijk Medisch Consult Praktijkervaringen

Nadere informatie

Erkenning en herkenning van psychische problemen bij hyperacusis: hulpverlening en begeleiding.

Erkenning en herkenning van psychische problemen bij hyperacusis: hulpverlening en begeleiding. Erkenning en herkenning van psychische problemen bij hyperacusis: hulpverlening en begeleiding. Ines Sleeboom- van Raaij, Psychiater en Directeur Behandelzaken VIA, Landelijk Centrum GGZ en Gehoorstoornissen

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Kinderen op bezoek op de intensive care

Kinderen op bezoek op de intensive care Kinderen op bezoek op de intensive care Handreiking voor ouders mca.nl Inhoudsopgave Hoe vertel ik mijn kind(eren) dat zijn/hun vader, moeder of ander familielid ernstig ziek op de IC ligt? 1 Hoe bereid

Nadere informatie

Feedback voor gevorderden. 14 april 2015 Opleidingssymposium OOR Leiden Monica van de Ridder Yolande van der Meulen

Feedback voor gevorderden. 14 april 2015 Opleidingssymposium OOR Leiden Monica van de Ridder Yolande van der Meulen Feedback voor gevorderden 14 april 2015 Opleidingssymposium OOR Leiden Monica van de Ridder Yolande van der Meulen Introductie Doelen vanmiddag Omgaan met negatieve feedback Omgaan met weerstanden Oefenen

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

Communicatie. Els Ronsse. april 2008

Communicatie. Els Ronsse. april 2008 Communicatie Els Ronsse april 2008 Communicatie =? Boodschappen Heen en weer Coderen loopt bij mensen met autisme vaak fout Maar communicatie is meer. Relatiegericht Aandacht vragen Bevestiging geven Aanmoedigen

Nadere informatie

Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht

Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Nacontrole De controles na afronding van een behandeling De controles bij een tumor die in eerste instantie niet behandeld wordt

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Patiëntenoordeel huisarts

Patiëntenoordeel huisarts Patiëntenoordeel huisarts Feedback van de patiëntenenquêtes 17-11-2014 Bakkum Patiëntenoordeel De Europep vragenlijst is het product van een internationaal project (van de EQUIP groep) en wordt inmiddels

Nadere informatie

WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN

WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN PALLIATIEVE ZORG: EEN SYSTEMATISCHE OVERZICHTSSTUDIE Slort, W., Schweitzer, B.P.M., Blankenstein, A. H., Abarshi, E. A.,

Nadere informatie

Ieder zijn waarheid. Dirk Hendrickx. oncologie (digestieve) palliatief support team. Coda Hospice Wuustwezel

Ieder zijn waarheid. Dirk Hendrickx. oncologie (digestieve) palliatief support team. Coda Hospice Wuustwezel Ieder zijn waarheid Dirk Hendrickx psycholoog AZ Klina Brasschaat oncologie (digestieve) palliatief support team Coda Hospice Wuustwezel Uitgangspunt: omgang met sterfelijkheid (Yalom, 2008) Er zijn mensen

Nadere informatie

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Thea Brouwer 1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Ervaringsdeskundige kanker en vermoeidheid Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten

Nadere informatie

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Samenvatting en Conclusies Samenvatting van het onderzoeksproject De studies die in dit proefschrift worden

Nadere informatie

Evaluatie thema avond Ervaar complementaire zorg d.d. 17 november 2014, Avoord Etten-Leur

Evaluatie thema avond Ervaar complementaire zorg d.d. 17 november 2014, Avoord Etten-Leur Evaluatie thema avond Ervaar complementaire zorg d.d. 17 november 2014, Avoord Etten-Leur Aantal aanwezige personen 77 Aantal ingevulde formulieren 64 (wijk)verpleegkundige (waarvan ll) 25 verzorgende

Nadere informatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Eveline Bleiker Minisymposium Oncologische Creatieve therapie in ontwikkeling 26 mei 2015 Achtergrond Even voorstellen Creatieve

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting 100 Samenvatting Cognitieve achteruitgang en depressie komen vaakvooropoudere leeftijd.zijbeïnvloeden de kwaliteit van leven van ouderen in negatieve zin.de komende jaren zalhet aantalouderen in onze maatschappijsneltoenemen.het

Nadere informatie

Een FRISse kijk op risicocommunicatie? Ellen Misana 15 June 2012

Een FRISse kijk op risicocommunicatie? Ellen Misana 15 June 2012 Een FRISse kijk op risicocommunicatie? Ellen Misana 15 June 2012 Deze presentatie 1. Risicocommunicatie en informatiezoekgedrag Wie, wat, waar en waarom? 2. Ontwikkeling FRIS Wat weten we (nog niet)? Recente

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Een innovatieve behandeling met TOPGGZ erkenning Linda Kronenberg & Hendrikje Bloemert

Nadere informatie

Vroegsignalering van angst bij kanker

Vroegsignalering van angst bij kanker Vroegsignalering van angst bij kanker Symposium juni 2016, Amsterdam Hoe harder we angst bevechten, hoe meer ze ons verleidt en verstikt. Hoe meer we de angst in de ogen zien, hoe sneller ze vrijheid biedt.

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Agressie tegen begeleiders. Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts

Agressie tegen begeleiders. Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts Agressie tegen begeleiders Wietske van Oorsouw i.s.m. Petri Embregts Alvorens te spreken over het ondersteunen van begeleiders in de omgang met agressie is enige voorkennis nodig om de context waarin begeleiders

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 0740 U heeft van uw arts gehoord dat u chemotherapie gaat krijgen. Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Interventie aan de keukentafel

Interventie aan de keukentafel Interventie aan de keukentafel Gezinsgerichte interventie voor kinderen en jongeren met NAH Ingrid Rentinck Inleiding Initiatiefnemers van project: Ingrid Rentinck Arend de Kloet Carolien van Heugten Opzet

Nadere informatie

In gesprek over uw behandeling

In gesprek over uw behandeling In gesprek over uw behandeling Een voorbereiding op het voorlichtingsgesprek over de anti-tumortherapie Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek met een gespecialiseerd verpleegkundige over de behandeling

Nadere informatie

Leerbaarheid. Le ren. Overzicht. HersenletselCongres 2015 4-11-2015. A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht

Leerbaarheid. Le ren. Overzicht. HersenletselCongres 2015 4-11-2015. A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht Disclosure belangen sprekers (Potentiële) belangenverstrengeling Geen A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht Dr. Hileen Boosman De betrokken relaties bij dit project zijn: Financiering: Projectgroep:

Nadere informatie

CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life

CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life CHOICE CHOosing treatment together In Cancer at the End of life Sabrina Brugel Hanneke van Laarhoven Hanneke de Haes Ellen Smets Inge Henselmans AMC Universiteit van Amsterdam Afdeling Medische Psychologie

Nadere informatie

Omgaan met Autisme. Handout workshop 27 mei 2016

Omgaan met Autisme. Handout workshop 27 mei 2016 Omgaan met Autisme Handout workshop 27 mei 2016 Informatie 1. Medicatie Hoewel er geen medicijn is dat direct werkt op autisme zijn er wel diverse medicijnen die ene positief effect kunnen hebben op dat

Nadere informatie

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker prof. dr. Judith Prins drs. Sanne vd Berg- dr. Marieke Gielissen dr. Nelleke Ottevanger Medische Psychologie UMC St Radboud Nijmegen 8 maart

Nadere informatie

Gefaseerde Tijdigheid

Gefaseerde Tijdigheid Gefaseerde Tijdigheid Marc Eyck, huisarts Gezondheidscentrum Neerbeek Consulent Palliatieve Zorg Hoofd Beleid NHG Belangenverstrengeling Geen Op tijd en proactief bespreken keuzes laatste levensfase Deze

Nadere informatie