Onderzoek collegeprogramma Gemeente Son en Breugel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek collegeprogramma Gemeente Son en Breugel"

Transcriptie

1 Onderzoek collegeprogramma Gemeente Son en Breugel Rekenkamercommissie de Groene Rand Maart 2010

2 Voorwoord Voor u ligt het rapport naar aanleiding van het onderzoek dat de Rekenkamercommissie uitvoerde naar het bereiken van de doelstellingen en het leveren van de prestaties zoals verwoord in het collegeprogramma Doel van het onderzoek is te achterhalen of en in hoeverre het college de afspraken zoals verwoord in het collegeprogramma is nagekomen. De Rekenkamercommissie maakt als het ware de eindbalans op. Dit gebeurt niet met het oog om af te rekenen. Transparantie en leren staan in dit onderzoek nadrukkelijk voorop. De uitkomst van deze eindbalans kan worden gebruikt bij het opstellen van het nieuwe collegeprogramma voor de periode 2010 tot en met Immers: uit het rapport blijkt duidelijk waar er nog open eindjes zijn die nog afgewerkt moeten worden. Deze open eindjes kunnen in het collegeprogramma van worden meegenomen. Een niet onbelangrijk deel van dit rekenkamerrapport heeft betrekking op de instrumentele aspecten van het collegeprogramma oftewel: hoe dient een adequaat collegeprogramma eruit te zien, wil het de functie kunnen vervullen die ermee wordt beoogd. Dit deel van het rapport heeft vooral ten doel ervan te leren voor de toekomst. In het rapport wordt aangegeven op welke wijze een collegeprogramma tot stand moet komen en hoe het eruit moet zien. Deze ideaalsituatie wordt vervolgens geconfronteerd met de situatie in gemeente Son en Breugel. Wij hopen op deze manier een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van het nieuwe collegeprogramma in het voorjaar van De Rekenkamercommissie merkt tot slot op dat onderzoek naar het al dan niet volledig uitvoeren van het collegeprogramma impliceert dat de aandacht alleen uitgaat naar die zaken die in het collegeprogramma in 2006 zijn benoemd. Dit neemt uiteraard niet weg dat er naast dit programma veel meer zaken door het college ten uitvoer zijn gebracht, waar de Raad en de burger ook oog voor moeten hebben. Rekenkamercommissie de Groene Rand Drs. W. Hartmann Drs. J. v.d. Berg Drs. W.J.H.S. Lindelauf RA RO 2

3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Omschrijving van het onderzoek 1.3. Probleemstelling c.q. vraagstelling van het onderzoek 1.4. Onderzoeksvragen 1.5. Reikwijdte 1.6. Onderzoeksaanpak 1.7 Normenkader Hoofdstuk 2: Handreiking voor een goed collegeprogramma 2.1. Inleiding 2.2. Totstandkoming van het collegeprogramma 2.3. Plaatsbepaling ten opzichte van overige sturingsinstrumenten 2.4. Herkenbare strategische koersbepaling 2.5. Toetsbaarheid van het programma 2.6. Volledig beeld van het meerjarig door te voeren beleid 2.7. Meerjarige financiële vertaling 2.8. Monitoring 2.9. Confrontatie van het collegeprogramma van Son en Breugel met de norm Hoofdstuk 3: Realisatie van het collegeprogramma 3.1. Inleiding 3.2. Realisatie 3.3. Het collegeprogramma in één oogopslag Hoofdstuk 4: Goede voorbeelden 4.1. Inleiding 4.2. Landelijke goede voorbeelden Hoofdstuk 5: Conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 6: Reactie College Hoofdstuk 7: Nawoord Rekenkamercommissie Bijlagen 3

4 Hoofdstuk 1: Inleiding 1.1. Aanleiding Met de naderende gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010 loopt de regeerperiode van het huidige college op zijn einde. Hiermee wordt tevens de realisatie van de voornemens uit het collegeprogramma interessant. In dit collegeprogramma zijn deze voornemens van de coalitie neergelegd in (beleids)doelen en beoogde resultaten Nu vier jaar na de opstelling van het collegeprogramma acht de Rekenkamercommissie het relevant te onderzoeken wat er zoal terecht is gekomen van deze (beleids)doelen en beoogde resultaten. Met een rapport over de uitvoering van het collegeprogramma verschaft de Rekenkamercommissie, als onafhankelijk orgaan, de Gemeenteraad en burgers inzicht in hoeverre de destijds gestelde doelen en beoogde resultaten al dan niet gehaald zijn Omschrijving van het onderzoek Met dit onderzoek streeft de Rekenkamercommissie de volgende doelstelling na: het geven van: een oordeel over het al dan niet bereiken van de voornemens voor de collegeperiode Probleemstelling c.q. de vraagstelling van het onderzoek De probleemstelling luidt als volgt: in welke mate komen de in de collegeperiode gerealiseerde doelstellingen en behaalde resultaten overeen met de beoogde doelstellingen en resultaten? In welke mate zijn de doelstellingen en beoogde resultaten SMART geformuleerd en hoe vindt de verantwoording over doelrealisatie plaats? 1.4. Onderzoeksvragen Voor de uitwerking van de probleemstelling moeten de volgende onderzoeksvragen worden beantwoord: 1. In welke mate zijn de doelstellingen en beoogde resultaten zoals geformuleerd in het collegeprogramma gerealiseerd? Met andere woorden: wat is er terecht gekomen van de voornemens van het college? 2. Zijn de doelstellingen en beoogde resultaten voldoende SMART geformuleerd? 3. Op welke wijze legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van het collegeprogramma 4

5 1.5. Reikwijdte Het onderzoek heeft betrekking op de gehele collegeperiode ( ). Voor het al dan niet bereiken van het eindresultaat 2010 zal indien nodig tevens gebruik gemaakt worden van prognoses die daarbij op hun plausibiliteit getoetst zullen worden Onderzoeksaanpak Ter bepaling in hoeverre de gestelde beleidsdoelen gehaald zijn worden de doelrealisaties geconfronteerd met de oorspronkelijk gestelde doelen. De Rekenkamercommissie hanteert hierbij de volgende uitkomsten: het beleidsdoel/beoogd resultaat is behaald; het beleidsdoel/ beoogd resultaat is gedeeltelijk behaald; het beleidsdoel/beoogd resultaat is niet behaald; de doelrealisatie is niet vast te stellen; het beleidsdoel/ beoogd resultaat is afgevoerd In het kader van het onderzoek zijn verschillende documenten geraadpleegd, waaronder: collegeprogramma en eventuele aanpassingen daarop programmaverantwoordinge en tussentijds s (P&C cyclus); burgerjaarverslagen; verslagen van formele overleggen van B&W, Raad en (raad)commissie overige relevante ambtelijke en niet-ambtelijke stukken en (beleids)evaluaties; nieuws/informatiebrieven ten behoeve van de Raad eventuele tussenbalansen, tussens brondocumenten Met ambtelijk betrokkenen zijn ter aanvulling van het documentenonderzoek, indien nodig, gesprekken gevoerd Normenkader Norm 1: bereiken doelen/leveren prestaties De vraag die in dit onderzoek centraal staat is of de doelstellingen/beoogde resultaten volgens het collegeprogramma zijn bereikt. De norm die hieraan kan worden gekoppeld is eenvoudig: de doelstelling/beoogd resultaat moet bereikt zijn. Norm 2: SMT Doelstellingen en prestaties worden vaak te vaag en vrijblijvend geformuleerd als wensen, intenties of goede voornemens. Om succesvol sturing te kunnen geven aan het bereiken van doelstellingen en leveren van prestaties moet ervoor worden gezorgd dat deze doelstellingen en prestaties SMART geformuleerd worden. SMART staat voor: 5

6 Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Specifiek Omschrijf een doel/prestatie duidelijk en concreet. Het moet een waarneembare actie, gedrag of resultaat beschrijven waaraan een getal, bedrag, percentage of ander kwantitatief gegeven verbonden is. De betrokken moeten (ook) een duidelijk verband zien tussen de doelstelling enerzijds en de activiteiten die daartoe anderzijds gevraagd worden. Naarmate een doelstelling preciezer geformuleerd is, wordt het makkelijker er invulling aan te geven. Meetbaar Hoeveel gaan we doen? Hoe kunnen we dat meten? Er moet een systeem, methode en procedure zijn om te bepalen in welke mate het doel op een bepaald moment bereikt is. Wat is er af als het af is? Een SMART-doelstelling is normerend: het is een maat voor de kwaliteit van de te leveren inspanningen. Een nulmeting om de startsituatie te kunnen bepalen is hierbij belangrijk. Acceptabel Is er draagvlak voor wat er moet gebeuren? Is het doel c.q. de prestatie in overeenstemming met het beleid en de doelstellingen van de organisatie? Zijn de betrokkenen bereid zich te verbinden aan de doelstelling? Realistisch Is het doel haalbaar? Kan de prestatie worden geleverd? Is er een uitvoerbaar plan met aanvaardbare inspanningen? Kunnen de betrokkenen de gevraagde resultaten daadwerkelijk beïnvloeden? Hebben ze voldoende knowhow, capaciteit, middelen en bevoegdheden? Wanneer beginnen we met de activiteiten? Wanneer zijn we klaar? Wanneer is het doel bereikt? Een SMART-doelstelling heeft een duidelijke startdatum en einddatum. De Rekenkamercommissie gaat bij dit onderzoek vooral na of de doelstellingen en prestaties voldoende specifiek, en tijdgebonden zijn. Deze drie facetten van SMART kunnen op eenvoudige wijze, gewoon door de tekst van het collegeprogramma goed te analyseren, beoordeeld worden Om te kunnen bepalen of doelstellingen/beoogde resultaten ten tijde van het opstellen van het collegeprogramma ook voldoende acceptabel en realistisch waren is niet op basis van de tekst van het collegeprogramma als zodanig te beantwoorden. Hiervoor zou een uitgebreid aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn. Tevens dragen deze twee facetten een subjectief element in zich. Of sprake is van voldoende acceptatie cq. draagvlak voor een te bereiken doel en of het behalen van een doel realistisch is, is vaak niet objectief te zeggen. Voor de goede orde merkt de Rekenkamercommissie op dat voor wat betreft de toetsing van het aspect tijdgebondenheid de rekenkamer in het rapport alleen ingaat op de vraag of in het collegeprogramma tijdsaspecten zijn genoemd. Nadrukkelijk merkt de rekenkamercommissie op dat in dit onderzoek niet wordt ingegaan op de vraag of het daadwerkelijk realiseren van doelstellingen en prestaties gelijk liep met de planning. De 6

7 rekenkamercommissie beperkt zich in dit onderzoek tot de vraag of een doelstelling of prestatie gerealiseerd is vóór 1 maart Of dit tijdig is gebeurd is niet onderzocht. Norm 3: verantwoording De Rekenkamercommissie is van mening dat nadat het collegeprogramma tot stand is gekomen, sprake moet zijn van een verantwoording over het al dan niet bereiken van de gestelde doelen. Deze verantwoording dient niet alleen tijdig te zijn maar ook juist. Met andere woorden: de verantwoording moet klip-en-klaar antwoord geven op de vraag of het doel is bereikt/ wat de stand van zaken is. Niet om de hete brei heen draaien of een verantwoording geven die niets met het beoogde doel van doen heeft. Tevens moet de verantwoording volledig zijn, dat wil zeggen over alle te bereiken doelstellingen moet verantwoording worden afgelegd. Verantwoording kan plaatsvinden via de reguliere P&C cyclus, via nieuwsbrieven en via het verstrekken van tussenstanden. 7

8 Hoofdstuk 2: Handreiking voor een goed collegeprogramma 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk gaat de Rekenkamercommissie in op de vraag aan welke eisen een collegeprogramma zou moeten voldoen. Er bestaan geen wettelijke richtlijnen of aanwijzingen ten aanzien van de indeling en de inhoud van collegeprogramma s. Gemeentebesturen zijn dan ook vrij in de wijze waarop zij een uitwerking kunnen geven van de beleidsmatige koers voor de gehele collegeperiode. Tegelijkertijd lijkt het ontbreken van concrete richtlijnen en aanwijzingen bij sommige gemeenten er toe te leiden dat deze gemeenten worstelen met het opstellen van een collegeprogramma: wat moet erin? Wanneer moet het bij de raad liggen? Hoever ga je bij de uitwerking van speerpunten in meetbare en tijdgebonden prestaties en effecten? Hieronder wordt op de volgende aspecten ingegaan: 1 Totstandkoming van het collegeprogramma Plaatsbepaling ten opzichte van de overige sturingsdocumenten Herkenbare strategische koersbepaling Toetsbaarheid van het programma Volledig beeld van het meerjarige te voeren beleid Gedegen financiële vertaling Monitoring 2.2. Totstandkoming van het collegeprogramma Om te verzekeren dat via een efficiënt proces een collegeprogramma tot stand komt dat voldoet aan de wensen van de raad, verdient het de voorkeur om vroeg in het proces een plan van aanpak op te stellen en deze breed af te stemmen (bijvoorbeeld in het presidium en met het gemeentelijk management). In dit plan van aanpak wordt onder meer aandacht geschonken aan de volgende vragen: Maken we een raadsprogramma of een collegeprogramma of iets anders? Wat wordt de verhouding van het collegeprogramma ten opzichte van de jaarlijkse programmabegroting? Integreren we het collegeprogramma in een regulier planning- en control document of maken we een separaat collegeprogramma? Wordt de ondersteuning bij het opstellen van het collegeprogramma vanuit de griffie geleverd (bijvoorbeeld bij een raadsprogramma) of vanuit de ambtelijke organisatie (eerder bij een collegeprogramma)? Welke eisen stellen we aan het collegeprogramma (programma-indeling, opname prestatie- en effectindicatoren, aangeven financiële dekking)? 1 Handreiking Collegeprogramma, Randstedelijk Rekenkamer, Jacques Necker, CEBEON 8

9 2.3. Plaatsbepaling ten opzichte van de overige sturingsinstrumenten Het is van belang dat in het collegeprogramma of in de oplegbrief bij het collegeprogramma een duidelijke plaatsbepaling ervan wordt gegeven. Hiermee wordt bedoeld dat de verhouding met overige planning & control documenten, zoals de kadernota of de programmabegroting, wordt geschetst. In dit kader moet duidelijk worden gemaakt in hoeverre de gemeenteraad jaarlijks in de programmabegrotingen consistente doorvertalingen van het collegeprogramma tegemoet kan zien en hoe is voorzien in tussentijdse monitoring en evaluatie op de in het collegeprogramma opgenomen beleidsvoornemens. Ook is gewenst dat het collegeprogramma (of de oplegbrief) een expliciete aanduiding van de functie(s) van het collegeprogramma bevat. Door een plaatsbepaling te geven van het collegeprogramma ten opzichte van andere planning & control documenten, wordt voor de gemeenteraad inzichtelijk gemaakt wat de exacte functie van het collegeprogramma is in relatie tot overige planning en control documenten. Hierdoor worden de status en functie van het collegeprogramma niet alleen verduidelijkt voor de gemeenteraad, maar ook voor de gemeentelijke organisatie. Vanuit de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad is het van belang dat er door middel van een duidelijke plaatsbepaling inzicht wordt gegeven in de manier waarop de inhoud van het collegeprogramma wordt uitgewerkt in de reguliere jaarlijkse begrotingscyclus en dat wordt aangegeven hoe aan de evaluatie van de gerealiseerde resultaten uit het programma invulling zal worden gegeven. Deze beschrijvingen dragen bij aan een eenduidig verwachtingspatroon binnen de gemeenteraad ten aanzien van de status van het collegeprogramma Herkenbare strategische koersbepaling Het collegeprogramma bevat een herkenbare strategische koersbepaling voor de komende vier jaar. Het nieuwe college geeft in het collegeprogramma blijk van haar strategische visie ten aanzien van het meerjarig te voeren beleid. Uit het collegeprogramma blijkt een duidelijke visie op de staat van de gemeente en de daaruit voortvloeiende speerpunten voor gemeentelijk beleid. Waar richt het gemeentebestuur de komende jaren vooral haar aandacht op? Bij voorkeur worden verschillen met de beleidsmatige koers van het vorige college ook transparant gemaakt. Wat wil dit college anders, meer of minder doen ten opzichte van het vorige college? De samenstelling en kleur van het gemeentelijk bestuur kan na de verkiezingen veranderen. Dat heeft mogelijk ook zijn neerslag op de inhoud van het te voeren beleid. Een collegeprogramma is bij uitstek ook een middel om richting de gemeenteraad op transparante wijze aan te geven waar het nieuwe college voor staat. Voorkomen moet worden dat een collegeprogramma een duidelijke strategische visie mist, waardoor het meer het karakter krijgt van een werkprogramma met een uitgebreide opsomming van actiepunten, zonder kop of staart, zonder dat duidelijk is wat de beleidsmatige prioriteiten in de collegeperiode zijn. 9

10 2.5. Toetsbaarheid van het programma Het collegeprogramma bevat de speerpunten voor het beleid. Deze speerpunten van beleid zijn duidelijk zichtbaar opgenomen en beschrijven op heldere wijze de noodzaak van beleid, de prestatie die de gemeente wil realiseren en het maatschappelijk effect dat de gemeente wil bereiken. Het format van de drie W-vragen is een handzaam format voor een dergelijke uitwerking van deze speerpunten. Het collegeprogramma is toetsbaar wanneer de speerpunten van het beleid (doelen) specifiek, en tijdgebonden zijn geformuleerd 2. Bij voorkeur worden per speerpunt prestatieen/of effectindicatoren geformuleerd, gekoppeld aan jaarschijven. Bij grote projecten kunnen de belangrijkste mijlpalen in de projectplanning tijdgebonden worden opgenomen Volledig beeld van het meerjarig door te voeren beleid Het collegeprogramma is volledig (alle relevante beleidsterreinen worden benoemd). Het collegeprogramma geeft een volledig beeld van het meerjarig te voeren beleid. Ook de terreinen waarop het beleid uit de vorige collegeperiode onveranderd wordt voortgezet en de terreinen waar sprake is van stopzetting of extensivering van beleid, worden kort benoemd. Het collegeprogramma geeft een breed beeld van de gemeentelijke beleidsterreinen. Hiervoor biedt de indeling in programma s van de programmabegroting een geschikte structuur. Een volledig beeld van het meerjarig te voeren beleid wordt ook gegeven door (bij voorkeur per programma) de geldende beleidskaders aan te geven. Door per beleidsterrein aan te geven welke actuele beleidsnotities er zijn, wordt de raad het overzicht geboden van de geldende beleidskaders. Daarnaast kan in een bijlage of per programma worden aangegeven welk lid van het college van B&W per beleidsterrein portefeuillehouder is. Een dergelijk overzicht bevordert dat vanaf het begin duidelijk is wie waarvoor aanspreekbaar is Meerjarige financiële vertaling Het collegeprogramma bevat een financiële vertaling van de speerpunten voor beleid. Om te voorkomen dat een collegeprogramma veel mooie beleidsvoornemens bevat, maar er geen financiële ruimte is om deze voornemens ook in de komende jaren te realiseren, is het gewenst dat in het collegeprogramma indicatief wordt aangegeven wat de geraamde kosten van de nieuwe beleidsvoornemens zijn en waar de financiële dekking is gevonden om het nieuwe beleid te bekostigen. Immers: nieuwe beleidsvoornemens kosten doorgaans geld en het opeenstapelen van voornemens zonder dat wordt aangegeven hoe in de dekking voorzien kan worden, maakt het collegeprogramma minder realistisch in financiële zin. Aangezien een collegeprogramma een programma is voor de volledige collegeperiode, is het wenselijk dat de financiële vertaling ook meerjarig is. 2 Handreiking Collegeprogramma, Randstedelijke Rekenkamer 10

11 2.8. Monitoring Het collegeprogramma dient, nadat het is vastgesteld, consequent gevolgd te worden. Hierbij is het handig als de structuur van het collegeprogramma en de komende programmabegrotingen op elkaar aan sluiten. Ook dient duidelijk te zijn wat de opgaven voor de bedrijfsvoering van de gemeente zijn. Hierbij wordt op hoofdlijnen aangegeven wat op dit vlak wordt beoogd en aangesloten op de paragrafen uit de programmabegroting. De beoogde doelen moeten leidend zijn voor de uitvoering van activiteiten en projecten die het college in de komende collegeperiode oppakt. Met leidend wordt bedoeld dat het controleerbaar is dat deze als richtsnoer zijn gehanteerd bij de prioriteitenstelling van activiteiten en projecten. De beoogde doelen en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma (activiteiten en projecten) krijgen hun concrete vertaling in de reguliere beleidscyclus de (meerjaren)begrotingen. De raad maakt gebruik van het collegeprogramma om uitvoering te geven aan zijn kaderstellende rol ten opzichte van het college. Het college maakt de voortgang van de doelen, activiteiten en projecten in onderlinge samenhang inzichtelijk in de daarvoor geëigende verantwoordingsdocumenten van de P&C-cyclus. In de verantwoordingsdocumenten wordt een eenduidige relatie gelegd naar de beoogde doelen en voorgenomen activiteiten en projecten. De voortgangss geven zowel de mate van doelbereik aan, als de realisatie van activiteiten en projecten (geleverde prestaties) in onderlinge samenhang). Op basis van de door het college verstrekte verantwoordingsinformatie kan de raad zich een oordeel vormen over de mate van voortgang van de uitvoering van het collegeprogramma. Als algemene eisen aan deze verantwoordingsinformatie worden gesteld: betrouwbaar, consistent, begrijpelijk en relevant. Voor de monitoring en evaluatie van de uitvoering bestaan verschillende opties, zoals: De monitoring van (speerpunten uit) het collegeprogramma laten verlopen in de jaarlijkse programmaverantwoordingen, waarbij de punten uit het collegeprogramma apart in een bijlage of per programma herkenbaar zijn opgenomen. Tussentijdse (bijvoorbeeld na 2 jaar) en/of aan het eind van de collegeperiode (na vier jaar) een evaluatie van de uitvoering en realisatie van het collegeprogramma. 2.9 Confrontatie van het collegeprogramma van Son en Breugel met de norm. 1. Totstandkoming van het collegeprogramma Aan de eisen te stellen aan de totstandkoming van het collegeprogramma is in de gemeente Son en Breugel grotendeels voldaan. Er is een duidelijk keuze voor een Collegeprogramma met aandacht voor eisen waaraan het document dient te voldoen. Ook wordt aangegeven wat het College met het programma beoogt en de plaats die het krijgt binnen de reguliere planning- en control cyclus. In het coalitieakkoord valt hierover te lezen: 11

12 Het coalitieakkoord beoogt heldere beleidskeuzes weer te geven, over de meest kritische gemeentelijke beleidsdossiers en met een scherp oog voor het belang van de burger. Daarmee wordt een basis gelegd voor noodzakelijke uitwerkingen ervan in een collegeprogramma. In het collegeprogramma zal de onmisbare creatieve inspiratie moeten worden neergelegd, om daadwerkelijk tot uitvoering te komen. Dat betekent een noodzakelijke planning in tijd en geld enerzijds, maar anderzijds vooral een stevige dosis oorspronkelijkheid, gedrevenheid en bindend vermogen om die ook echt tot uitvoering te brengen. Voorts valt in het Collegeprogramma hieromtrent te lezen: Ons College heeft getracht een operationele vertaling op te stellen van de belangrijkste uitgangspunten. Daartoe zijn de items nader geconcretiseerd, in een planning gegoten en zijn de financiële consequenties in beeld gebracht. De thematische indeling van het akkoord is in grote lijnen in tact gebleven, hetgeen zich uit in de thema s: Gemeente en Dienstverlening, Ruimte en Samenleving. De operationele uitwerking wordt vooraf gegaan, door een beknopte verwoording van de strategie die er per thema aan ten grondslag ligt. De financiële consequenties van het collegeprogramma, maken deel uit van de parallel eraan opgestelde kadernota Hierdoor wordt het mogelijk het collegeprogramma te betrekken in een integrale financiële afweging. Het collegeprogramma zal binnen een sluitende meerjarenbegroting worden gerealiseerd. Ons College spreekt graag de hoop uit, dat dit collegeprogramma in de praktijk dé beleidsagenda zal blijken te zijn. Door regelmatig over de voortgang van de uitvoering te rapporteren, hoopt ons college, dat het programma tevens een handzaam verantwoordingsinstrument zal blijken te zijn. Bij de programmarekening zal ons college jaarlijks achteraf over de bereikte resultaten verantwoording afleggen. 2. Plaatsbepaling ten opzichte van de overige sturingsdocumenten Zoals reeds aangegeven wordt in het Collegeprogramma duidelijk aangegeven dat het programma voor wat betreft de financiële consequenties deel uit maakt van de parallel eraan opgestelde kadernota Betreffende de verantwoording over de realisatie van de doelen uit het programma wordt aangegeven dat dit middels de programmarekening zal gebeuren. 3. Herkenbare strategische koersbepaling Het Collegeprogramma geeft blijk van een duidelijke strategische koersbepaling. Het is opgedeeld in 3 thema s, 17 onderwerpen en 61 doelstellingen. Helder aangegeven wordt dat de gemeente het thema dienstverlening aan de burger de hoogste prioriteit toekent. Bij alle thema s wordt de visie van het College gepresenteerd en aangegeven waar de gemeente naar toe wil. De thema s worden verder geoperationaliseerd in de onderwerpen en doelstellingen. 4. Toetsbaarheid van het programma Er moet sprake zijn van een duidelijke samenhang tussen maatschappelijke effecten/doelen enerzijds en prestaties anderzijds. Hiervan is sprake in de gemeente Son en Breugel. Echter: de doelstellingen zijn niet altijd goed geformuleerd. Voor de beoordelingen in detail op de normen specifiek, en tijdgebonden wordt verwezen naar bijlage I. 5. Volledig beeld van het meerjarige te voeren beleid In het Collegeprogramma is niet aangegeven in hoeverre en waar sprake is van nieuw beleid, bestaand beleid en wie bestuurlijk verantwoordelijk is voor welke doelstelling(en). Ook is er voor wat betreft de indeling van het collegeprogramma niet gekozen voor dezelfde indeling 12

13 als de programmabegroting- en rekening (11 programma s). De doelstellingen zoals verwoord in het colllegeprogramma zijn niet expliciet terug te vinden in de programmarekening. 6. Meerjarige financiële vertaling Hiervan is in de gemeente Son en Breugel grotendeels sprake. Aan de financiële middelen wordt in het collegeprogramma in twee afzonderlijke kolommen expliciet aandacht besteed (incidenteel, structureel). Aangegeven wordt welke middelen noodzakelijk zijn. Veelal komen de middelen uit het reguliere budget of uit gevoteerde kredieten. Met andere woorden: het nieuwe college toont zich bewust van het feit dat financiële middelen belangrijk zijn. 7. Monitoring De Rekenkamercommissie heeft in de reguliere P&C-stukken met moeite kunnen nagaan hoe het met de afhandeling van de in het collegeprogramma genoemde items gesteld was. De in het collegeprogramma vermelde doelen komen niet expliciet terug in de programmaverantwoordingen van de jaarstukken. Dit terwijl in het collegeprogramma toch duidelijk was aangeven : Bij de programmarekening zal ons college jaarlijks achteraf over de bereikte resultaten verantwoording afleggen. De verantwoording over de bereikte resultaten vindt vooral plaats in de context. In de jaarstukken is ook geen afzonderlijk schema opgenomen inzake de stand van zaken met betrekking tot de afhandeling van het collegeprogramma. Ook een transitietabel waarmee de doelen van het collegeprogramma verdeeld kunnen worden over de 11 programma s wordt niet gepresenteerd. Pas in 2008 vindt een expliciete tussentijdse verantwoording en monitoring plaats middels de Tussenbalans Collegeprogramma (aangeboden aan de commissie Algemene Zaken op 5 maart 2008). Van deze momentopname, aangevuld met de stand van zaken op 1 september 2009, heeft de rekenkamercommissie gebruik gemaakt bij de uitvoering van dit onderzoek. 13

14 Hoofdstuk 3: Realisatie collegeprogramma 3.1. Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de vraag wat het college de afgelopen 4 jaar aan doelen/beoogde resultaten heeft gerealiseerd. Zoals reeds aangegeven is het Collegeprogramma, gelaagd, opgedeeld in 3 thema s (Gemeente en dienstverlening, Ruimte, Samenleving), 17 onderwerpen en 61 doelen/beoogde resultaten. De volgende kolommen worden onderscheiden: Onderwerp; hier is gelaagd aangegeven de speerpunten, doelen/beoogde resultaten die moeten worden gerealiseerd. Planning; in deze kolom wordt ingegaan op de periode waarin de doelstelling/beoogd resultaat gerealiseerd moet zijn. Financiën incidenteel; in deze kolom wordt aangegeven of er incidentele middelen noodzakelijk zijn en waar de middelen vandaan (moeten) komen. Financiën structureel; in deze kolom wordt aangegeven of er structurele middelen noodzakelijk zijn en waar de middelen vandaan (moeten) komen. Ter verduidelijking is in onderstaand figuur het eerste onderdeel van het collegeprogramma weergegeven. Figuur 3.1 collegeprogramma Nr Onderwerp Planning Financiën Incidenteel 1 Publieke dienstverlening A. Visie op publieke dienstverlening ,00 De burger mag van de gemeente commissie AZ verspreid verwachten dat hij via de verschillende van 28 juni 2006). over gehele kanalen (gemeentewinkel, callcenter, e- collegeperiode. mail/post, webwinkel) persoonlijk, integraal, snel en effectief diensten kan afnemen. Die verwachting waarmaken betekent het bundelen van publieke diensten in één loket, het optimaliseren van de verschillende kanalen en het vernieuwen van product- en dienstverlening. Een verruiming van de openstelling wordt gerealiseerd. Financiën Structureel 14

15 Doelen Zoals reeds aangegeven zijn de doelen en beoogde resultaten beoordeeld op de normen Specifiek, Meetbaar en. De Rekenkamercommissie stelt vast dat met uitzondering van de norm heid de doelen over het algemeen niet voor meerder uitleg vatbaar zijn en voorzien zijn van een tijdpad. Hierbij wordt wel aangetekend dat verondersteld wordt dat raadsleden enigzins bekend zijn met de terminologie zoals gebruikt in de relevante beleidsnotities. Een doelstelling die niet goed scoort op de norm Meetbaarheid betreft Ruimtelijke ordening 2: Herziening bestemmingsplannen. Oude bestemmingsplannen worden herzien, waar mogelijk samengevoegd en alle gedigitaliseerd. Hiermee te voldoen aan de nieuwe WRO. Hieraan voorafgaand gaat een visieontwikkeling op de inbreidingslocaties. Niet duidelijk wordt weergegeven om welke en hoeveel oude bestemminsgplannen het gaat (0-meting en kwantitatief). Vaststellen of de doelstelling uiteindelijk gehaald is, is dan ook niet goed mogelijk. Wel was vast te stellen dat het beleid in uitvoering gericht was op de herziening van bestemmingsplannen. In de verantwoorde resultaten werd overigens wel concreet aangegeven welke herziene bestemmingsplannen in procedure waren. Niet duidelijk is of er nog meer oude bestemmingsplannen herzien moeten worden. Verkeer 2b: Verkeerskundige maatregelen in centrum. Dit op basis van het principe realiseren, evalueren en corrigeren. Niet duidelijk is op welke en hoeveel verkeerskundige maatregelen gedoeld wordt en wat de huidige situatie is. In een van de gepresenteerde resultaten is later wel aangegeven dat in 2007 door de Commissie GZ besloten is tot uitvoering van een aantal concreet genoemde maatregelen. Een voorbeeld van een doelstelling die goed scoort op alle normen (SMT) is: Sport C: Visie op sportcomplex Gentiaan: in samenhang met het vertrek van de golf, de bouw van brandweerkazerne/ werf, sporthal en tennispaviljoen dient een visie op de (her) inrichting van het sportpark plaats te vinden. Aangegeven is waarop de visie betrekking heeft, de visie wordt wel of niet gevormd/verwoord en in de kolom ernaast staat aangegeven wanneer de visie plaatsgevonden moet hebben Realisatie In de bijgewerkte Tussenbalans, Stand van zaken per 1 september 2009 heeft het College in het oorspronkelijke collegeprogramma de laatste twee kolommen vervangen door kolommen met daarin de resultaten tot voorjaar 2008 en de resultaten tot 1 september 2009 met een doorkijk tot 1 maart

16 De bijgewerkte tussenbalans ziet er dan voor het eerste onderdeel van het collegeprogramma als volgt uit. Figuur 3.2 Tussenbalans stand van zaken per Nr Onderwerp Planning Resultaten tot voorjaar Publieke dienstverlening B. Visie op publieke dienstverlening. De burger mag van de gemeente verwachten dat hij via de verschillende kanalen (gemeentewinkel, callcenter, e- mail/post, webwinkel) persoonlijk, integraal, snel en effectief diensten kan afnemen. Die verwachting waarmaken betekent het bundelen van publieke diensten in één loket, het optimaliseren van de verschillende kanalen en het vernieuwen van product- en dienstverlening. Een verruiming van de openstelling wordt gerealiseerd commissie AZ van 28 juni 2006). De visie op publieke dienstverlening is vastgesteld. In 2007 is de pilot verruiming openstelling voorbereid die van start gaat per 1 maart 2008 met 4,5 uur extra openstelling per week. Totale openstelling: 27,5 uur. Hiermede komen we tegemoet aan de wens van de burgers tot een ruimere openstelling. Resultaten tot en doorkijk tot Pilot openstelling is definitief geworden. Het digitale kanaal is verder geoptimaliseerd met de oplevering van de nieuwe website in oktober Met meer informatie, meer producten die digitaal te verkrijgen zijn en voorbereid op de toekomst met het onderdeel Mijn Son en Breugel, de toekomstige persoonlijke internetpagina. Om vast te kunnen stellen of gestelde beleidsdoelen gerealiseerd zijn dienen de verantwoorde resultaten ook aan eisen te voldoen. Zo moeten de verantwoorde resultaten betrouwbaar zijn, niet voor meerdere uitleg vatbaar (begrijpelijk) zijn, naar aard gelijk zijn aan de gestelde doelen (consistent) en relevant (terzake) zijn. De Rekenkamercommissie heeft geconstateerd dat de verantwoorde resultaten over het algemeen betrouwbaar zijn, goed begrijpelijk zijn weergegeven, consistent en terzake zijn. Betreffende de norm consistentie heeft de Rekenkamercommissie bij de verantwoorde resultaten aangegeven of er sprake is van een verantwoording over resultaten, activiteiten of een combinatie ervan. Als voorbeeld van een verantwoord resultaat wat betrouwbaar, begrijpelijk en naar aard gelijk is aan de doelstelling en terzake is noemt de Rekenkamercommissie: Sport B: Instandhouding Apollo: De sporthal wordt, voor zover noodzakelijk, gerenoveerd en in stand gehouden om op verantwoorde wijze aan bewegingsonderwijs en sportbeoefening te kunnen doen tot dat de nieuwe sporthal is gebouwd. 16

17 Met als verantwoord resultaat: Dakrenovatie 2009 uitgevoerd Collegeprogramma in één oogopslag In deze paragraaf is een schema opgenomen op basis waarvan in één oogopslag kan worden vastgesteld hoeveel doelstellingen uit het collegeprogramma volledig zijn gerealiseerd (groen), hoeveel gedeeltelijk zijn gerealiseerd (oranje), hoeveel niet/onvoldoende zijn gerealiseerd (rood) en van hoeveel doelen niet vast te stellen was of ze gerealiseerd zijn. Figuur 3.3 totaaloverzicht doelrealisatie Thema Kleur RKC Gemeente 1 en 12 Dienstverlening 4 0 totaal 17 Ruimte totaal 19 Samenleving totaal 25 totaal totaal 61 Uit de figuur kan opgemaakt worden dat het College van de 61 doelstellingen 35 doelstellingen volledig heeft geraliseerd (57%) en 22 doelstellingen gedeeltelijk heeft gerealiseerd (36%). Slechts 2 doelstellingen zijn niet geraliseerd (3%). Zoals reeds aangegeven wordt in bijlage 1 een detail beoordeling gegeven van alle in het collegeprogramma gepresenteerde doelstellingen. 17

18 Hoofdstuk 4: Goede voorbeelden 4.1. Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op een aantal goede voorbeelden van collegeprogramma s in Nederland naar aanleiding van open bronnen onderzoek. Voor wat betreft de goede voorbeelden maakt de Rekenkamercommissie gebruik van de die onderzoeksbureau Jacques Necker opstelde naar aanleiding van haar onderzoek bij diverse gemeenten inzake de kwaliteit van de collegeprogramma s Dit onderzoek werd in november 2006 gepubliceerd Landelijke goede voorbeelden Goede voorbeelden plaatsbepaling ten opzichte van overige planning en controldocumenten Raadsprogramma gemeente Dongen In de eerste hoofdstukken van het raadsprogramma Dongen wordt een volledige en duidelijke plaatsbepaling gegeven van het raadsprogramma in de planning- en controlcyclus. De vier beoogde functies van het raadsprogramma worden uiteengezet. Deze kunnen kort worden samengevat als: 1) richting geven aan beleid; 2) tijdsaanduiding beleidsvoornemens; 3) kader voor college ten aanzien van beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering; 4) sturing van de raad op inrichting beleidsproces. Verder worden ook het proces van totstandkoming van het raadsprogramma en de beoogde doorwerking in jaarlijkse programmabegrotingen toegelicht. Hierdoor is duidelijk voor zowel raad als college welke betekenis aan het raadsprogramma moet worden toegekend. Voorjaarsnota 2006 gemeente Castricum De gemeente Castricum heeft ervoor gekozen om de uitwerking van coalitieakkoord direct in de bestaande planning en control cyclus te laten verlopen door deze in de voorjaarsnota op te nemen. Vanuit de doelmatigheid van bedrijfsvoering is deze aanpak goed te verdedigen. De specifieke functie van de voorjaarsnota 2006 wordt in het document zelf aangegeven en er wordt inzicht gegeven in het totstandkomingsproces door onder meer de uitgangspunten te presenteren die bij de voorbereiding van de voorjaarsnota zijn gehanteerd. Het inzicht in deze uitgangspunten kan de raad helpen bij het op de juiste wijze interpreteren van de beleidsvoornemens uit de voorjaarsnota. Voorts wordt ook op meerdere plaatsen in het document aangegeven wat de beoogde doorwerking is van de voorjaarsnota: dit zal primair het kader zijn voor de programmabegroting

19 Goed voorbeeld expliciteren beoogde verantwoordingsystematiek Collegeprogramma Zoetermeer In het collegeprogramma van Zoetermeer wordt richting de raad expliciet aangegeven hoe zij de voortgang op de uitvoering van het collegeprogramma kan monitoren; Elk jaar zal de voortgang van de uitvoering van het collegeprogramma als onderdeel van de reguliere planning- en controlcyclus worden gevolgd. Als omstandigheden veranderen, doelen niet bereikbaar blijken te zijn of instrumenten niet de gewenste effecten hebben, dient bijstelling van het beleid plaats te vinden. In juni 2008 zal bij het bespreken van het jaarverslag 2007 de tussenbalans worden opgemaakt. De raad zal dan de doelen en acties uit dit collegeprogramma opnieuw tegen het licht houden. (collegeprogramma Zoetermeer, pagina 26) Goed voorbeeld herkenbare speerpunten uit collegeprogramma in toekomstige programmabegrotingen Collegeprogramma Rucphen De speerpunten uit het collegeprogramma van Rucphen zijn in toekomstige kadernota s en programmabegrotingen en -verantwoordingen herkenbaar terug te vinden, omdat in deze documenten dezelfde codering voor speerpunten wordt aangehouden als die in het collegeprogramma is gebruikt. Hiermee wordt de raad optimaal in de gelegenheid gesteld om de uitvoering van de speerpunten uit het collegeprogramma te volgen. Zo is speerpunt 42 (herijking woonvisie) uit het collegeprogramma in de kadernota opgenomen als herijking woonvisie (cp 42). Goed voorbeeld expliciteren beleidsmatige prioriteiten Coalitieprogramma Den Helder De paragraaf algemeen beleidskader in het coalitieprogramma van de gemeente Den Helder omvat de belangrijkste strategische keuzen voor de komende collegeperiode; De coalitiepartijen zijn van mening dat de stad op een kantelpunt is aangekomen. Er zijn kansen om de klemmende vicieuze cirkel te doorbreken ( geen werk, geen geld, slechte naam, geen investeringen, geen werk, enz ). En wel door te beginnen met het realiseren van economische groei in de haven en toename van de (afgeleide) werkgelegenheid. Vervolgens door zichtbare resultaten te boeken in Nieuw Den Helder, bij de Stadshartplannen, door verdere integratie van de Oude Rijkswerf Willemsoord in het Stadshart en door het ontwikkelen van een lokaal sociaal beleid op basis van een betrouwbaar en inspirerend gemeentebestuur. (coalitieprogramma Den Helder , pagina 3) 19

20 Collegeprogramma Rucphen Hoewel niet in algemene zin, wordt in het collegeprogramma van Rucphen wel voor afzonderlijke beleidsvoornemens vaak duidelijk aangegeven hoe het toekomstig beleid zich verhoudt tot beleid uit de vorige collegeperiode. Hiermee wordt aan de raad inzichtelijk gemaakt of al dan niet sprake is van een koerswijziging in beleid. Soms zijn koersveranderingen een gevolg van eerder genomen raadsbesluiten, bijvoorbeeld bij punt 28 uit het collegeprogramma: Sociaal-cultureel werk en maatschappelijke dienstverlening. Hier heeft het nieuwe college dan geen hand in gehad. Voor het inhoudelijk sociaal-cultureel werk geldt vanaf 2006 een nieuwe subsidiesystematiek. De raad heeft de nota basisfunctie en de beleidsregel sociaalcultureel werk vastgesteld. Afgesproken is dat deze werkwijze na ongeveer een jaar zal worden geëvalueerd. Soms wordt echter ook duidelijk aangegeven welke koers dit college wil varen ten opzichte van de vorige collegeperiode, bijvoorbeeld bij punt 14: Economische activiteiten. De in de vorige zittingsperioden ondernomen activiteiten om tot uitbreiding van het areaal aan bedrijfsterreinen te komen zullen onverminderd worden voortgezet. Waar nodig zal de hulp van regionale samenwerkingsverbanden als SES en Rewin ten behoeve van de bedrijven worden ingeschakeld Goede voorbeelden toetsbare prestatie- en effectdoelstellingen Collegeprogramma Rheden In het collegeprogramma van Rheden zijn voor verschillende beleidsthema s op effectniveau specifieke en meetbare doelstellingen opgenomen. Hiermee stelt het college van B&W zichzelf maar ook de raad in staat om na verloop van tijd na te gaan of het ingezette beleid bijdraagt aan de beoogde effecten. Voorbeelden van deze effectdoelstellingen zijn; In 2009 moet 75% van onze inwoners vinden dat wij voldoende doen om hen bij gemeentelijke plannen te betrekken. (Dit was 64% in 2005, bron: klanttevredenheidsonderzoek) Papierinzameling moet in 2010 met 10% omhoog, glas met 20% en textiel met 25%; Het rapportcijfer dat de burger geeft voor schone wijk in het klanttevredenheidsonderzoek in 2009 blijft ten minste gelijk aan dat van 2005; Wij zorgen dat uit het klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat hondenpoep in 2009 minder overlast veroorzaakt dan blijkt uit de cijfers van 2005 (collegeprogramma Rheden , pagina s 2 en 11) 20

21 Collegeprogramma Rotterdam In het collegeprogramma Rotterdam zijn per beleidsthema enkele meetbare en tijdgebonden prestaties en effecten opgenomen. Bij het thema werkloosheidsbestrijding zijn deze als volgt geformuleerd; In 2010 zijn Rotterdammers méér aan het werk: regulier vanuit de WWB, terugkeerbanen, sociale activering, stageplaatsen. Per 31 december 2009 is het aantal cliënten met een bijstandsuitkering gedaald met werknemers in de marktsector zijn in deze collegeperiode opgeleid naar een hoger niveau. De vrijkomende plaatsen worden voor minimaal 50% gevuld door mensen uit de bestanden van SoZaWe. (Collegeprogramma Rotterdam , pagina 11) Goed voorbeeld kengetallen met nulmeting Kadernota 2007 Alkemade In de kadernota 2007 van Alkemade wordt per programma een tabel met kengetallen opgenomen waarin prestatie- en effectindicatoren zijn opgenomen. Soms wordt hierbij ook een nulmeting aangegeven. Door over deze indicatoren periodiek richting de raad te rapporteren, verkrijgt de raad een inzicht in de resultaten van het gemeentelijk beleid. Hieronder is ter illustratie het voorbeeld van het beleidsprogramma Bestuur opgenomen. Goed voorbeeld - tijdsgebonden aanduiding van beleidsprocessen Raadsprogramma Dongen In het raadsprogramma van Dongen is een planningstabel opgenomen waarin de beleidsprocessen in fasen zijn ingedeeld en per beleidsonderwerp en per jaar is weergegeven in welke beleidsfase het beleid zich zal bevinden. Hierbij zijn de volgende afkortingen gebruikt: V = Voorbereiding, B = Besluitvorming, U = Uitvoering en E = Evaluatie. 21

22 Goed voorbeeld evenwichtig beeld nieuw beleid, bestaand beleid en ombuigingen Kadernota Renkum De kadernota van Renkum biedt in opzet een duidelijk onderscheid tussen bestaand beleid, nieuwe beleidvoornemens en ombuigingen door een structuur in drie delen te hanteren. Door dit overzicht in drie delen wordt de raad een breed inzicht verschaft in (ontwikkelingen in) bestaand beleid, de impact van nieuwe beleidvoornemens (meerjarenbeleidsplan) en de noodzakelijke ombuigingen en/of de eventuele aanspraak op de algemene reserve om de nieuwe beleidsvoornemens te realiseren. Goed voorbeeld overzicht bestaande gemeentelijke beleidskaders Kadernota 2007 Alkemade De kadernota 2007 van Alkemade verwijst per programma(doel) naar de relevante kaderstellende gemeentelijke nota s. Daarnaast worden ook nota s in voorbereiding opgenomen waarvan verwacht wordt dat ze in 2007 ter besluitvorming worden aangeboden. Deze beleidsnota s zijn de sturingsinstrumenten waarop de raad het college kan aanspreken bij de realisatie van het ingezette beleid en vormen samen het kader voor gemeentelijk beleid. Goed voorbeeld overzicht portefeuilleverdeling Collegeprogramma Utrecht In het collegeprogramma van de gemeente Utrecht is als bijlage ook een portefeuilleverdeling van de nieuwe collegeleden opgenomen. Hiermee wordt richting de raad vanaf het begin van de rit gecommuniceerd welke collegelid waarvoor verantwoordelijk (en voor de raad aanspreekbaar) is. 22

23 Goed voorbeeld meerjarige financiële vertaling van speerpunten van beleid Collegeprogramma Leeuwarden In bijlagen bij het collegeprogramma van Leeuwarden worden van de in het collegeprogramma genoemde beleidsvoornemens de financiële gevolgen weergegeven. Deze worden weergegeven in een tabel incidenteel en in een tabel structureel. De in deze tabellen opgenomen bedragen zijn meerjarig (tot en met 2010) geraamd. Doordat in de tabellen de omschrijvingen en nummers zijn aangehouden conform de hoofdtekst van het collegeprogramma, is voor alle in het collegeprogramma genoemde punten inzichtelijk of er financiële gevolgen zijn en wat daar de omvang van is (in meerjarig perspectief). 23

24 Goed voorbeeld expliciteren financiële dekking nieuw beleid Collegeprogramma Leeuwarden In een tabel meerjarenperspectief zijn in het collegeprogramma van Leeuwarden de financiële dekking van ontwikkelingen in bestaand beleid én de nieuwe beleidsvoornemens uit het collegeprogramma weergegeven. Hieruit blijkt dat de financiële dekking vooral wordt gevonden door onttrekkingen uit de algemene reserve. Ook de verwachte ontwikkeling van de algemene reserve tot en met 2010 is aangegeven in een aparte tabel (hieronder niet opgenomen). 24

HANDREIKING COLLEGEPROGRAMMA s in het gemeentelijk bestel

HANDREIKING COLLEGEPROGRAMMA s in het gemeentelijk bestel HANDREIKING COLLEGEPROGRAMMA s in het gemeentelijk bestel H A N D R E I K I N G C O L L E G E P R O G R A M M A S I N H E T G E M E E N T E L I J K B E S T E L Postbus 85203 3508 AE Utrecht [t] 030 670

Nadere informatie

Onderzoek collegeprogramma Gemeente Heeze-Leende

Onderzoek collegeprogramma Gemeente Heeze-Leende Onderzoek collegeprogramma Gemeente Heeze-Leende Rekenkamercommissie de Groene Rand Maart 2010 Voorwoord Voor u ligt het rapport naar aanleiding van het onderzoek dat de rekenkamercommissie uitvoerde naar

Nadere informatie

Rekenkamerbrief betreffende vertaling coalitieakkoord 2007-2011 Vertrouwen verbinden versnellen in programmabegroting 2008

Rekenkamerbrief betreffende vertaling coalitieakkoord 2007-2011 Vertrouwen verbinden versnellen in programmabegroting 2008 Provincie Overijssel Luttenbergstraat 2 8012 EE Zwolle Aan: Provinciale Staten van Overijssel In kopie aan: Commissaris van de Koningin, dhr. G. Jansen Gedeputeerde Staten van Gelderland Betreft: Rekenkamerbrief

Nadere informatie

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rapportage Alphen-Chaam 02 juni 2009 R A P P O R T A G E E F F

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

Quick Scan Collegeprogramma 2006-2010. Gemeente Bussum

Quick Scan Collegeprogramma 2006-2010. Gemeente Bussum Quick Scan Collegeprogramma 2006-2010 Gemeente Bussum Postbus 85203 3508 AE Utrecht [t] 030 670 12 36 [f] 030 262 34 38 [i] www.delokalerekenkamer.nl Onderzoekers Drs. M.J.J. (Mathijs) van den Heuvel Drs.

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Bijlage 5 Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Aanbevelingen rapport Rekenkamer Breda 1. Geef als raad opdracht aan het college om samen met de raad een nieuwe Nota Verbonden

Nadere informatie

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg Startnotitie Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek In de jaarrekening en het jaarverslag leggen Gedeputeerde Staten jaarlijks verantwoording

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN

HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN Vooraf Iedere speelotheek (SOT) moet om de paar jaren een nieuwe (meerjarig) beleidsplan samenstellen. De redenen kunnen zeer divers zijn, het doel blijft hetzelfde, namelijk:

Nadere informatie

Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus. Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus

Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus. Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Wijk bij Duurstede, 6 maart 2012 Betreft: resultaten tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Memo Van: De tijdelijke werkgroep versterken rol raad binnen P&C cyclus Aan: Leden van de

Nadere informatie

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten,

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten, Mededeling Datum 21 maart 2013 Aan Provinciale en Gedeputeerde Staten Afdeling CC Van drs. G. de Vos Doorkiesnummer 759 Betreft Uitwerking fase 2 Doorontwikkeling begroting (SMART) Registratienummer: 1475555

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

Bestuurlijke P&C-kalender 2014

Bestuurlijke P&C-kalender 2014 Bestuurlijke P&C-kalender 2014 Inleiding Voor u ligt de P&C-kalender voor de bestuurlijke Planning en Control cyclus 2014. In deze kalender is van elk document binnen deze cyclus de planning opgenomen

Nadere informatie

Ons beeld van de stand van zaken

Ons beeld van de stand van zaken Ons beeld van de stand van zaken Maart 2005 heeft de rekenkamer een onderzoek naar de begroting 2005 gepubliceerd. De aanbevelingen uit dit onderzoek (zie pagina 12) zijn in deze brief in cursief overgenomen

Nadere informatie

Waar staan de letters voor?

Waar staan de letters voor? De PDCA cirkel laat (jou) jullie sneller leren, helpt de kwaliteit continu te verbeteren en kan er ook voor zorgen dat je onderweg wijzigingen kunt aanbrengen. Waar staan de letters voor? 1. Plan : in

Nadere informatie

Tussenbalans en richten van het vervolgproces

Tussenbalans en richten van het vervolgproces Raadsnotitie Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal: Tussenbalans en richten van het vervolgproces Aan De gemeenteraad van Bloemendaal Van Waarnemend burgemeester van gemeente Bloemendaal

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Nadere toelichting Op 15 april 2010 presenteert de Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân (RKC) haar rapport inzake het grondbeleid in Achtkarspelen.

Nadere toelichting Op 15 april 2010 presenteert de Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân (RKC) haar rapport inzake het grondbeleid in Achtkarspelen. Aan de Gemeenteraad Raad Status 3 februari 2011 Besluitvormend Onderwerp Advies controlecommissie over rapport Rekenkamercommissie inzake grondbeleid Punt no. 6 Korte toelichting De controlecommissie heeft

Nadere informatie

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan Aan Adres het CDA Oostzaan t.a.v. de heer E. de Jong Kerkbuurt 44 Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 15, 1510 AA Oostzaan Telefoon 075-684 7777 Fax 075-684 7778 E-mail

Nadere informatie

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007 Aan de Raad Made, 13 februari 2007 Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Raadsvergadering: 12 april 2007 Onderwerp: Diagnose Integrale Veiligheid gemeente

Nadere informatie

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden Visiedocument Planning & Control Gemeente Coevorden Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2. Het belang van Planning & Control... 4 2.1 Wat is Planning

Nadere informatie

: Regeling budgethouderschap en leidraad budgethouders

: Regeling budgethouderschap en leidraad budgethouders MEMO INTERN Van Aan : Concernstaf : Afdelingshoofden/ budgethouders Datum : Betreft : Regeling budgethouderschap en leidraad budgethouders Collega s, Bijgevoegd vinden jullie de regeling budgethouderschap

Nadere informatie

De Drie Vragen Samengevat Resultaten enquête Doorwerking

De Drie Vragen Samengevat Resultaten enquête Doorwerking De Drie Vragen Samengevat Resultaten enquête Doorwerking In september 2012 heeft de commissie Kwaliteitszorg weer een korte enquête uitgezet onder de leden van de NVRR. Deze keer om na te gaan op welke

Nadere informatie

Doetinchem, 2 juli 2008 ALDUS VASTSTELD 10 JULI 2008. Visie op dienstverlening

Doetinchem, 2 juli 2008 ALDUS VASTSTELD 10 JULI 2008. Visie op dienstverlening Aan de raad AGENDAPUNT 7k ALDUS VASTSTELD 10 JULI 2008 Visie op dienstverlening Voorstel: 1. Vaststellen visie op dienstverlening voor de periode 2008-2015: Wij als organisatie spelen constant in op een

Nadere informatie

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025 Projectopdracht / Plan van Aanpak Afdeling Beleid, cluster Maatschappij januari 2013 Inhoudsopgave Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Resultaat... 3 Afbakening...

Nadere informatie

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN MAATSCHAPPELIJK EFFECT Een maatschappelijk effect is een geformuleerde globale ambitie welke de overheid

Nadere informatie

Follow up onderzoek naar minimabeleid

Follow up onderzoek naar minimabeleid Follow up onderzoek naar minimabeleid 1. Inleiding Op 20 mei 2009 is het rapport Onderzoek Minimabeleid Rekenkamercommissie Waterland verschenen. Dit rapport is in de raad van 27 oktober 2009 voor kennisgeving

Nadere informatie

Aandachtspunten wijziging programmabegroting 2008 provincie Limburg Deel I: bestuurlijk rapport

Aandachtspunten wijziging programmabegroting 2008 provincie Limburg Deel I: bestuurlijk rapport Aandachtspunten wijziging programmabegroting 2008 provincie Limburg Deel I: bestuurlijk rapport 6 oktober 2008 ISBN 978-90-8768-016-9 Het Hooghuis Keizersgracht 5 5611 GB Eindhoven Postbus 2000 5600 CA

Nadere informatie

Plan van aanpak Rekenkameronderzoek naar (be)sturing van Gemeenschappelijke Regelingen

Plan van aanpak Rekenkameronderzoek naar (be)sturing van Gemeenschappelijke Regelingen Plan van aanpak Rekenkameronderzoek naar (be)sturing van Gemeenschappelijke Regelingen Rekenkamercommissies Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Waterland Inleiding In de maanden mei tot en met oktober

Nadere informatie

Rekenkamer Gemeente Steenwijkerland

Rekenkamer Gemeente Steenwijkerland Rekenkamer Gemeente Steenwijkerland Vervolgonderzoek naar de doorwerking in de programmabegroting van de aanbevelingen in de Quick scan programmabegroting 2007. Januari 2009 1 Samenstelling Rekenkamer

Nadere informatie

OPINIERONDE 7 maart 2013. Casenr: 13.00148 Onderwerp: Aanbevelingen n.a.v. Raadsonderzoek Kafi en Rekenkamerrapport "Lage Zwaluwe West"

OPINIERONDE 7 maart 2013. Casenr: 13.00148 Onderwerp: Aanbevelingen n.a.v. Raadsonderzoek Kafi en Rekenkamerrapport Lage Zwaluwe West Aan de Raad Made, 29 januari 2013 OPINIERONDE 7 maart 2013 Agendapuntnummer: 6 Raadsvergadering 21 maart 2013 Registratienummer: 13int00406 Casenr: 13.00148 Onderwerp: Aanbevelingen n.a.v. Raadsonderzoek

Nadere informatie

Algemene conclusie per gemeente

Algemene conclusie per gemeente Oplegnotitie bij het RSD onderzoeksrapport Deze oplegnotitie vat de belangrijkste zaken uit het RSD onderzoek samen. Deze oplegnotitie is gebaseerd op het rapport dat het onderzoeksbureau De Lokale Rekenkamer

Nadere informatie

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Bedrijfsvoering alleen voor het college? De bedrijfsvoering is weliswaar primair een taak van het college, maar de

Nadere informatie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Quick scan re-integratiebeleid Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Doetinchem, 16 december 2011 1 1. Inleiding De gemeenteraad van Doetinchem heeft op 18 december 2008 het beleidsplan

Nadere informatie

rapport Rekenkamercommissie inzake strand

rapport Rekenkamercommissie inzake strand Hill INI I U115/00598 Illinium Ciller ÇASTRICUM Akersloot B ak k u m Castricum Aan de Rekenkamercommissie Castricum L i m m en de Woude Afdeling Staf Contactpersoon LP. 't Hart Telefoonnummer 0619429635

Nadere informatie

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Leiderdorp, 16 september 2014 Aan de raad. Beslispunten 1. Akkoord gaan met

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarverslag 2010 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma

Raadsvergadering, 2 februari 2010. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Economisch Actie Programma Raadsvergadering, 2 februari 2010 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Economisch Actie Programma Nr.: 369 Agendapunt: Voorbespreking & 15 Datum: 19 januari 2010 Onderdeel raadsprogramma: Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Subsidies: lust of last? Onderzoek naar subsidieverwerving gemeente Haren

Subsidies: lust of last? Onderzoek naar subsidieverwerving gemeente Haren Subsidies: lust of last? Onderzoek naar subsidieverwerving gemeente Haren Rekenkamercommissie gemeente Haren Samenstelling: Drs. E. de Haan (voorzitter) D. Praamstra-Bos A. Schuurman T. Sieling R. Valkema

Nadere informatie

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling Voorstel aan de raad Nummer: B11-20215 Portefeuille: Programma: Programmaonderdeel: Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling 2.6.3 Financiën Steller: R. van

Nadere informatie

Quick scan Gemeenterekening 2008

Quick scan Gemeenterekening 2008 Quick scan Gemeenterekening 2008 Rekenkamer Maastricht Samenstelling: Mevrouw dr. Klaartje Peters De heer Mathijs G.M.M.W. Mennen RA (voorzitter) De heer drs. Ton A.M.J. Dreuw RC De heer drs. Jan-Willem

Nadere informatie

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer..

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. HOOFDSTUK 1 Artikel 1 De structuur van de ambtelijke

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 55 10 Agendapunt: ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 57 55 10 Agendapunt: ONDERWERP RAD: RAD151125 woensdag 25 november 215 BW: BW15113 raad gemeentevoorstel Vergadering van de gemeenteraad van 25 november 215 Portefeuillehouder : A.A.M.M. Heijmans Behandelend ambtenaar : Bertus Brinkman

Nadere informatie

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen.

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. Aan de raad AGENDAPUNT 3.5 Nieuw bestuurlijk dashboard Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. In 2007 hebben wij een bestuurlijk dashboard ingevoerd, als

Nadere informatie

Petra Habets Advies & Ontwikkeling

Petra Habets Advies & Ontwikkeling Dit is een printversie van de website van Petra Habets Advies & Ontwikkeling, accent bestuurskundig advies: www.petrahabets.nl Petra Habets Advies & Ontwikkeling, uw partner op het snijvlak van bestuur

Nadere informatie

Verordening Cliëntenparticipatie Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw)

Verordening Cliëntenparticipatie Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) Verordening Cliëntenparticipatie Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Citeertitel Besloten door Deze versie

Nadere informatie

Tussentijdse Informatievoorziening Son en Breugel. Een tweede rapportage betreffende de sturingsinstrumenten van de gemeente Son en Breugel

Tussentijdse Informatievoorziening Son en Breugel. Een tweede rapportage betreffende de sturingsinstrumenten van de gemeente Son en Breugel Tussentijdse Informatievoorziening Son en Breugel Een tweede rapportage betreffende de sturingsinstrumenten van de gemeente Son en Breugel Rekenkamercommissie gemeente Son en Breugel Son en Breugel, juni

Nadere informatie

Raadsbrief. Onderwerp: Vernieuwing raadsstukken en aanvullende reactie rapport "Yes, minister"

Raadsbrief. Onderwerp: Vernieuwing raadsstukken en aanvullende reactie rapport Yes, minister Raadsbrief Onderwerp: Vernieuwing raadsstukken en aanvullende reactie rapport "Yes, minister" Datum: 26 augustus 2015 Betreft Programma: 1. Burger en bestuur Portefeuillehouder: E. Nauta-van Moorsel Medewerker:

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008

Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008 Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008 Maart 2009 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Verricht onderzoek in 2008 4-5 Paragraaf 1.1. Inleiding Paragraaf 1.2. Onderzoek Reserves en Voorzieningen

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarplan 2015 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Plan van aanpak & evaluatie

Plan van aanpak & evaluatie format Plan van aanpak & evaluatie voor projecten van het Regionaal Verloskundig Consortium Noordelijk Zuid-Holland 1 Plan van aanpak Doel van dit format Doelgroep Toelichting Themagroep Plan van aanpak

Nadere informatie

Doelstellingen begroting 2013. Arjan Wiggers, Peter Bakhuizen, Filip den Eerzamen en Ans Hoenderdos 19 september 2012

Doelstellingen begroting 2013. Arjan Wiggers, Peter Bakhuizen, Filip den Eerzamen en Ans Hoenderdos 19 september 2012 Doelstellingen begroting 2013 Arjan Wiggers, Peter Bakhuizen, Filip den Eerzamen en Ans Hoenderdos 19 september 2012 Inleiding - Doel van de bijeenkomst : verdere verbeterslag maken van de SMART formulering

Nadere informatie

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Doel Ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijstellen van beleid op één of meerdere aandachtsgebieden/beleidsterreinen ten behoeve van de instelling,

Nadere informatie

A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten

A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten A3 Formuleren van SMART doelen voor projecten Doel Het formuleren van doelen van projecten in termen van concrete resultaten. Vragen waarop het instrument antwoord geeft Hoe formuleren we doelen voor projecten?

Nadere informatie

Raadsvoorstel: Nummer: 2011-769 Onderwerp: Raadsbeleidskader verbonden partijen (geactualiseerde versie raad 19 april 2012)

Raadsvoorstel: Nummer: 2011-769 Onderwerp: Raadsbeleidskader verbonden partijen (geactualiseerde versie raad 19 april 2012) Raadsvoorstel: Nummer: 2011-769 Onderwerp: Raadsbeleidskader verbonden partijen (geactualiseerde versie raad 19 april 2012) Datum: 28 maart 2012 Portefeuillehouder: P. IJssels Raadsbijeenkomst: 3 april

Nadere informatie

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 VERGADERING ALGEMEEN BESTUUR OMGEVINGSDIENST MIDDEN- EN WEST-BRABANT Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 Aanleiding Ter uitvoering van de artikelen 197 en 198 van de Gemeentewet

Nadere informatie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie Evaluatie P&C Cyclus 2014 Projectdefinitie februari 2015 INLEIDING Als onderdeel van het implementatietraject CGM is in 2013 in de 3 afzonderlijke raden van Cuijk, Grave en Mill en st Hubert besloten tot

Nadere informatie

De rol van de controller bij VBTB

De rol van de controller bij VBTB Drs. Yolanda van Koppen en drs. Macs Rosielle, management consultants bij CMG Public Sector BV, divisie Management Consultancy OVERHEID Doelstellingen vasthouden met behulp van het INK-managementmodel

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Communicatie

Onderzoeksopzet Communicatie Onderzoeksopzet Communicatie Rekenkamercommissie Heerenveen Februari 2009 Rekenkamercommissie Heerenveen: onderzoeksopzet communicatie 1 Inhoudsopgave A. Wat willen we bereiken 1. Aanleiding en achtergronden

Nadere informatie

Beoordelingsgesprekken binnen de Onderwijsgroep Galilei

Beoordelingsgesprekken binnen de Onderwijsgroep Galilei Beoordelingsgesprekken binnen de Onderwijsgroep Galilei Inleiding In de voorliggende notitie wordt het algemeen kader geschetst ten behoeve van de beoordelingsgesprekken van alle personeelsleden op alle

Nadere informatie

Jaarverslag Rekenkamercommissie Vlagtwedde 2011

Jaarverslag Rekenkamercommissie Vlagtwedde 2011 Inhoudsopgave Blz 1. Inleiding 2 2. Doelstelling 2 3. Samenstelling 2 4. Activiteiten 2 4.1 Vergaderingen 2 4.2 Onderzoek 3 4.2.1 Selectie van onderwerpen 3 4.2.2 Afgeronde onderzoeken 3 4.2.3 Gestarte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal

Tweede Kamer der Staten Generaal Tweede Kamer der Staten Generaal Vergaderjaar 1988-1989 20 214 Hoger onderwijs en onderzoek plan Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Middelburg, 7 juli 2011

Middelburg, 7 juli 2011 AAN Het college van B&W van de gemeente Middelburg d.t.v. de raadsgriffier Postbus 6000 4330 LA Middelburg. Onderwerp: Wederhoor m.b.t. quick-scan onderzoek naar de WMO Geacht College, Middelburg, 7 juli

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Kwaliteit van de PROGRAMMABEGROTING. van de gemeente WAALRE. Hoofdrapport

Kwaliteit van de PROGRAMMABEGROTING. van de gemeente WAALRE. Hoofdrapport Kwaliteit van de PROGRAMMABEGROTING van de gemeente WAALRE Hoofdrapport Rekenkamercommissie Waalre Waalre, januari 2007 Inhoudsopgave Hoofdrapport Woord vooraf Management samenvatting 1. Inleiding 1.1.

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2012. Rekenkamercommissie Raalte

JAARVERSLAG 2012. Rekenkamercommissie Raalte JAARVERSLAG 2012 Rekenkamercommissie Raalte Voorwoord. Voor u ligt het Jaarverslag 2012 van de rekenkamercommissie Raalte. Naast de wettelijke verplichting om een jaarverslag op te stellen doet de rekenkamercommissie

Nadere informatie

NIEUWE RONDE, NIEUWE KANSEN. Middelen (en mensen) echt verbinden aan de strategie & de routekaart naar goed financieel management

NIEUWE RONDE, NIEUWE KANSEN. Middelen (en mensen) echt verbinden aan de strategie & de routekaart naar goed financieel management NIEUWE RONDE, NIEUWE KANSEN Middelen (en mensen) echt verbinden aan de strategie & de routekaart naar goed financieel management Henk Hendriks Van Beekveld & Terpstra Studiedagen LVC 3 Cuijk 20 januari

Nadere informatie

SAMENVATTING. Succes verzekerd!?

SAMENVATTING. Succes verzekerd!? SAMENVATTING Succes verzekerd!? Onderzoek naar de succes- en faalfactoren bij gemeentelijke samenwerking op gebied van lokale sociale zekerheid en de rol van de gekozen samenwerkingvorm daarin Universiteit

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

De gemeentelijke beleidscyclus. Hoe wordt gemeentelijk beleid gemaakt?

De gemeentelijke beleidscyclus. Hoe wordt gemeentelijk beleid gemaakt? De gemeentelijke beleidscyclus Hoe wordt gemeentelijk beleid gemaakt? AVI-toolkit 7 23 mei 2013 1 Inhoud 1. De gemeentelijke beleidscyclus... 3 2. Meerjarenbeleidsplan... 4 3. Jaarlijkse beleidscyclus...

Nadere informatie

Registratienummer: RVO13.0172 Portefeuillehouder: S.C.G.M. den Dulk-Winder

Registratienummer: RVO13.0172 Portefeuillehouder: S.C.G.M. den Dulk-Winder Raadsvoorstel Registratienummer: RVO13.0172 Portefeuillehouder: S.C.G.M. den Dulk-Winder Van afdeling: Concernstaf Ter inzage gelegde stukken / bijlagen: ID13.02489 Informatieblad met toelichting op de

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

samenwerking regie verbonden partijen

samenwerking regie verbonden partijen Geacht raadslid, U bepaalt de hoofdlijnen van het beleid. U controleert het college. U vertegenwoordigt daarin de inwoners van Delft. Geen gemakkelijke taak. Vraagstukken zijn vaak niet binnen de eigen

Nadere informatie

ONDERZOEK GRIP OP FINANCIËLE RELATIES

ONDERZOEK GRIP OP FINANCIËLE RELATIES EFFECTMETING ONDERZOEK GRIP OP FINANCIËLE RELATIES REKENKAMERCOMMISSIE BUSSUM Postbus 85203 3508 AE Utrecht [t] 030 233 44 29 [f] 030 262 34 38 [i] www.necker.nl Onderzoeker De heer R.C. (Reinier) Dijkstra

Nadere informatie

Kwaliteit van de PROGRAMMA BEGROTING van de gemeente Best. Een volgende stap op weg naar (nog) meer sturing door de Raad

Kwaliteit van de PROGRAMMA BEGROTING van de gemeente Best. Een volgende stap op weg naar (nog) meer sturing door de Raad Kwaliteit van de PROGRAMMA BEGROTING van de gemeente Best Een volgende stap op weg naar (nog) meer sturing door de Raad Rekenkamercommissie gemeente Best Best, februari 2007 2 Inhoudsopgave bladzijde Woord

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Hieronder treft u per onderwerp het beoordelingskader aan van de module Betalingsachterstanden hypotheken 2014-2015. Ieder onderdeel

Nadere informatie

Rapport Beoordeling Paragrafen Programmabegroting 2008

Rapport Beoordeling Paragrafen Programmabegroting 2008 Rapport Beoordeling Paragrafen Programmabegroting 2008 Rekenkamercommissie Loon op Zand April 2008 2 Voorwoord De Rekenkamercommissie heeft in haar onderzoeksprogramma 2006 2008 aangegeven dat zij jaarlijks

Nadere informatie

Betreft: Monitoring en evaluatie ambtelijke integratie Wassenaar-Voorschoten

Betreft: Monitoring en evaluatie ambtelijke integratie Wassenaar-Voorschoten Wassenaar Oegstgeest Voorschoten Aan: De raden van de gemeente Wassenaar en Voorschoten Rekenkamercommissie Voorschoten, 24 juni 2013 Betreft: Monitoring en evaluatie ambtelijke integratie Wassenaar-Voorschoten

Nadere informatie

Planning & Control cyclus gemeente Beemster

Planning & Control cyclus gemeente Beemster Planning & Control cyclus gemeente Beemster Datum: 12 november 2013 1. Inleiding Voor u ligt de Planning en Control (P&C) cyclus van de gemeente Beemster. Het is een uitwerking op het gebied van P&C van

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Met onderstaande handreiking wil OPF aangesloten ondernemingspensioenfondsen helpen bij het organiseren van de zelfevaluatie van het functioneren

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Gemeente Woerden. onderzoek van de rekenkamercommissie Woerden naar de beheersing van de personele uitgaven. De raad besluit:

Gemeente Woerden. onderzoek van de rekenkamercommissie Woerden naar de beheersing van de personele uitgaven. De raad besluit: RAADSVOORSTEL Gemeente Woerden 10R.00158 J^y gemeente WOERDEN Agendapunt: Indiener: - Griffie Aandachtsveld portefeuillehouder: - wethouder Schreurs Contactpersoon: M. Lucassen Tel.nr.: 428619 E-mailadres:

Nadere informatie

Datum : Briefnummer : 2014-20.110/21/A.9, PPM Zaaknummer : 518410 Behandeld door : Pol, E.P. Telefoonnummer : (050) 316 4549 E-mail Bijlagen :

Datum : Briefnummer : 2014-20.110/21/A.9, PPM Zaaknummer : 518410 Behandeld door : Pol, E.P. Telefoonnummer : (050) 316 4549 E-mail Bijlagen : Aan Provinciale Staten Datum : Briefnummer : 2014-20.110/21/A.9, PPM Zaaknummer : 518410 Behandeld door : Pol, E.P. Telefoonnummer : (050) 316 4549 E-mail Bijlagen : : e.pol@provinciegroningen.nl 5 Onderwerp

Nadere informatie

Geachte collega raadsleden,

Geachte collega raadsleden, Geachte collega raadsleden, Op 19 mei 2014 heeft het audit-overleg namens de Gemeenteraad gesproken over het accountantsverslag en de bevindingen van de huisaccountant PwC, bij de controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Startnotitie Interactieve Beleidsvorming

Startnotitie Interactieve Beleidsvorming Startnotitie Interactieve Beleidsvorming Status: concept Bestuurlijk opdrachtgever: Drs J.F.N. Cornelisse Ambtelijk opdrachtgever: Drs H.J. Beumer Ambtelijk opdrachtnemer: Drs M.M.H. de Boer Datum 17-03-2010

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie