Ruggespraak. Aandelen HZPC Kantaperuna AB in handen HZPC. 5 Seizoen 2011/12: een prima jaar. 12 Mondial winnaar in Zuid-Afrika

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ruggespraak. Aandelen HZPC Kantaperuna AB in handen HZPC. 5 Seizoen 2011/12: een prima jaar. 12 Mondial winnaar in Zuid-Afrika"

Transcriptie

1 Ruggespraak 6 Aandelen HZPC Kantaperuna AB in handen HZPC 2 5 Seizoen 2011/12: een prima jaar 12 Mondial winnaar in Zuid-Afrika 16 Digitaal pootgoed aangeven Relatiemagazine van HZPC jaargang 14 nummer 2 juni 2012

2 voorspraak Vele jaren op een rij met hoge prijzen Ruggespraak 2 HZPC Holland heeft over oogst 2011 een gemiddelde pootaardappelprijs betaald van 31,03 euro per 100 kg. Dit is de prijs vóór kwekersafdracht en exclusief BTW voor de potermaat klasse E en zonder vergoedingen. Dat is wederom een heel mooie prijs. Vanaf 2006 tot en met 2012 heeft HZPC Holland haar pootaardappeltelers vijf maal een gemiddelde prijs betaald boven de 30 euro. Alleen over oogst 2009 is een lagere prijs betaald. Over de periode lagen de prijzen over het algemeen tussen de 20 en 25 euro. Er is structureel het een en ander veranderd in de landbouwwereld. Dat is duidelijk. De grotere vraag naar voedsel en daardoor de stijging van prijzen van de grootste gewassen op de wereld heeft ook invloed op de pootaardappelmarkt. De vraag is uiteraard waar een pootaardappelteler naar de toekomst op kan rekenen. Toekomstige prijzen In 2004 hebben we nog gezegd: Teler zorg ervoor dat uw bedrijf bij een uitbetaling van 20 euro niet direct in de problemen komt. Uitbetalingsprijzen van rond de 20 tot hooguit 25 euro lijken structureel als de granenprijzen niet gaan stijgen. We hebben in 2005 kostprijsonderzoeken gedaan op verzoek van de telers om enig inzicht te krijgen in de kosten. Dat rapport liet zien dat er grote verschillen waren in kostprijs tussen vergelijkbare bedrijven. De spreiding tussen de telers binnen een gebied was veel groter dan de spreiding tussen de gebieden. Het hing sterk af van de opbrengsten per hectare, van het percentage afkeuringen en vooral van de benuttingsgraad van arbeid en machines. Sommige telers konden toen voor 20 euro pootaardappelen telen, waar anderen minstens 25 euro voor nodig hadden. Sinds 2005 zijn diverse kosten gestegen. Maar de essentie van dat onderzoek zal ongetwijfeld nog gelden. HZPC is bijzonder blij dat ze in staat is geweest om de laatste jaren hoge prijzen aan haar telers te betalen. Dat is een ieder gegund en HZPC profiteert daar ook van. Het is één van de taken van HZPC om voor al haar telers, over alle gebieden in de wereld, een zo goed mogelijke prijs te realiseren. Ondanks dit succes van de laatste jaren, beschouwt HZPC een uitbetaling boven de 30 euro nog steeds als hoog. Daarmee geven we aan dat telers voorzichtig moeten zijn om met hoge prijzen te gaan rekenen naar de toekomst. Waarom zeggen we dat? 1. Door de goede uitbetalingen zien we een stijging van het areaal pootaardappelen in Europa. Telers breiden hun areaal pootgoed uit en het aantal telers dat stopt met pootaardappelen neemt af. Daarbij zien we dat telers die vooral consumptieaardappelen teelden, nu overgaan op pootgoedteelt. Hetzij voor zichzelf, hetzij voor afzet aan derden. Consumptieaardappeltelers hebben immers over diezelfde periode slechts twee heel goede jaren gekend. Een uitbreiding van een paar procent in areaal is op zich niet veel en kan wegvallen tegen een relatief lage opbrengst, maar over de laatste drie jaren zien we een stijging van het areaal pootaardappelen in Europa, volgend op een aantal jaren van daling vanaf In een jaar met een groot aanbod, veroorzaakt door goede groeiomstandigheden en dus hoge hectare-opbrengsten in de bepalende gebieden van Europa, kunnen we niet alle geproduceerde tonnen afzetten. Oogst 2009 was een duidelijk voorbeeld. Dat reduceert de uitbetalingsprijs. 3. Onze afnemers, en dan vooral die in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, hebben de laatste jaren goede prijzen betaald. Uiteraard hebben we hier als HZPC bijzonder hard aan gewerkt. We gaan ervoor om deze prijsniveaus te continueren, maar we kunnen dit niet garanderen. 4. Nederland scoort de laatste tijd niet zo goed als het om de algehele gezondheid gaat van de pootaardappelen. Ik hoef alleen maar te verwijzen naar de stijging van het aantal gevallen van de ziekte ringrot! Zo zijn er nog een paar redenen te noemen. De boodschap van HZPC is dat we blijven gaan voor hoge uitbetalingsprijzen, maar dat we na zoveel jaren met een prijs boven de 30 euro, een dergelijke prijs niet als normaal moeten gaan beschouwen. Matig jaar consumptietelers De telers die voor HZPC consumptieaardappelen hebben geteeld, zullen teelt 2011 heel anders in hun geheugen zetten dan de pootgoedtelers. Dit geeft aan dat deze markten los van elkaar staan. Uiteraard hadden we deze telers ook graag een mooi saldo per hectare willen uitbetalen. Maar de werkelijkheid is anders. Hoe de markt er voor komend seizoen uit zal zien, leest u op pagina 22. Wat blijft is dat HZPC altijd kwalitatief goede aardappelen nodig heeft en ik wens een ieder van u dan ook bijzonder veel succes met de teelt en de kwaliteit van oogst Gerard Backx Foto voorpagina: Hans Ek, manager HZPC Kantaperuna AB en Malin Kronvall, sales assistant.

3 Nieuws World Potato Congress Think global - Win local Nieuwe corporate website HZPC Na een aantal jaren van felroze en groen, werd het tijd om onze corporate website te vernieuwen en aan te passen aan de wensen van de moderne internetgebruiker. Het dagelijkse Global Potato News en de vertrouwde rassendatabase met consumptieteeltadviezen zijn er natuurlijk nog steeds. Nieuw is de uitgebreide informatie over de aardappel als gezond en duurzaam voedselgewas. U weet natuurlijk al lang dat een aardappel gezond is en veel vitamines en vezels bevat. En dat een aardappel veel minder water nodig heeft om geproduceerd te worden dan bijvoorbeeld rijst. Maar dat weet lang niet iedereen. Erg handig zijn de knoppen onder elk artikel, waarmee deze informatie direct gedeeld kan worden via mail, Facebook, Twitter of andere sociale media. Verder vindt u op de website onder andere links naar onze wereldwijde vestigingen, meer over HZPC als organisatie, de sectoren met hun activiteiten en meer info over de verschillende afdelingen binnen Research & Development. Telers en klanten met toegang tot HZPC Online kunnen deze portal nog steeds benaderen via de website. De link naar HZPC Online is bovenin de pagina te vinden. Mist u iets op deze website of heeft u tips? Wij horen het graag van u! Van 27 t/m 30 mei heeft het achtste WPC plaatsgevonden in Edinburgh, Schotland. Uit meer dan vijftig landen hebben 850 deelnemers aan de uitnodiging gehoor gegeven. Het driedaagse congres had een interessante opbouw. Op dag 1 was het thema huidige uitdagingen, op dag 2 was toekomstmogelijkheden het onderwerp en op dag 3 waren er verschillende bezoeken georganiseerd, waarbij uit pootgoed, processing of retail kon worden gekozen. Binnen de twee thema s konden de congresdeelnemers een keuze maken uit diverse lezingen, workshops en debatten waarbij de meest relevante onderwerpen aan bod kwamen, van consument, voedsel, research, productie, duurzaamheid tot marketing. Vanuit HZPC is Herman Verveld gevraagd om een presentatie te geven over Being market led in potatoes. Naast de verschillende lezingen is het netwerken natuurlijk heel belangrijk. In een korte periode kun je veel relaties spreken. Kortom: heel nuttig en belangrijk. Complimenten kunnen zeker gegeven worden aan de organisatie in Schotland, want alles was perfect geregeld met een afsluitend galadiner voor duizend personen in het National Museum van Schotland. De presentatie Being market led in potatoes kunt u ook lezen op de HZPC website. & Open dag Potato fun Naast de website hebben we een nieuwe Facebook pagina opgericht; Fresh Potatoes Fresh Energy. Deze pagina is vooral bedoeld als wereldwijde aardappelpromotie. Hier delen we feiten en tips, we promoten onze merken en u vindt hier de leukste filmpjes en plaatjes over aardappelen die we niet op een serieuze website willen zetten. Potato fun zeg maar. Op donderdag 7 juni werd er in Montyo, Portugal, een open dag gehouden. Herman Verveld meldt hierover: Het was heel succesvol. Meer dan honderd klanten, waaronder telers, verpakkers en enkele supermarktmanagers, bezochten de dag. Het was goed georganiseerd en gezellig, want na afloop resteerden van het hele varken slechts botten! De open dag was een goede promotie van en voor HZPC. APP S teeltregistratie-app-succes.html 3

4 Kritisch bezoek bij R&D In KRO s Keuringsdienst van Waarde staat centraal wat fabrikanten ons als consumenten vertellen. Klopt het wat ze claimen en wat ze ons in reclames verkopen? Verslaggevers Maurice Dekkers, Ajouad El Miloudi, Ersin Kiris, Marijn Frank en Maarten Remmers nemen de telefoon ter hand en bellen er actief op los. Ze stellen simpele vragen en krijgen de meest verbazingwekkende antwoorden op vragen over food, non-food en nieuwsgerelateerde kwesties. Ruggespraak 4 In de uitzending van donderdag 17 mei waren de journalisten op bezoek bij een supermarkt, alwaar ze een zak aardappelen met de aanduiding Alleskunner op de verpakking aantroffen. Met Alleskunner gaf de verpakking aan dat de aardappelen geschikt waren om te koken, te pureren, te frituren voor chips en frites en bovendien was de aardappel ook nog geschikt om te poffen. Van de directie van de supermarktketen werden ze niet veel wijzer. Er werd niet verteld welk ras er in de verpakking zat, maar wél dat de aardappel overal geschikt voor was. Daarna maar eens de betreffende supermarkt ingelopen, maar met de groentespecialist komen ze ook niet veel verder. Dan maar de markt op. De marktkoopman, die wel tien soorten aardappelen uitventte, wist er beduidend meer van. Zo vertelde hij dat er wereldwijd misschien wel aardappelrassen bestaan, dat aardappelen worden onderverdeeld in kooktypes en dat een aardappel niet voor elke bereiding geschikt is. En een goede tip voor de consument: Je kunt het beste drie soorten, om te koken, te pureren en om op te bakken, in de kast hebben liggen. Vervolgens brachten de journalisten nog een bezoek aan een groot sorteer- en verpakkingsbedrijf, waar ze nóg veel wijzer werden en vooral hun ogen uitkeken naar de enorme voorraad aardappelen, die allemaal nog handgelezen worden gesorteerd alvorens ze de verpakking ingaan. Maar nog steeds was de vraag naar de rasnaam en de geschiktheid voor elke bereidingswijze niet beantwoord. En zo kwam het dat journalist Maarten Remmers bij Robert Graveland, manager R&D, terecht kwam. Robert Graveland - aangeduid als aardappelkweker, maar weten zij veel - nam de uitdaging aan en gaf eerst een rondleiding op het kweekbedrijf. Het gegeven dat een aardappelras pas na tien jaar een feit is na veel trials and errors was wel een eyeopener voor de journalist. Vervolgens werd de aardappel onderworpen aan een aantal kook-, pureer- en frituurtesten. Wat betreft koken en pureren voldeed de aardappel prima, maar chips en frites...? Veel te veel suiker, concludeerde Robert Graveland. Niet te eten! Dat deed journalist Remmers wel, maar het bekwam hem slecht. Geen alleskunner dus, die aardappel. Nu nog de rasnaam. Nadat HZPC een DNA-test had gedaan, kon Robert Graveland enkele dagen later het verlossende antwoord geven toen hij gebeld werd door Remmers: De Deense Folva. En met die wetenschap toog journalist Remmers naar de betreffende supermarkt om de groentespecialist nog even de oren te wassen. Uitzending gemist? Even googelen naar: uitzending gemist ; keuringsdienst van waarde en u vindt m wel. De uitzenddatum was 17 mei Jessica de Bey

5 financieel nieuws Seizoen 2011/12: een prima jaar Na de records van 2010/11 beleven we in 2011/12 een meer gemiddeld jaar. Zorgde vorig boekjaar de uitzonderlijke combinatie van een hoog aanbod, een goede vraag en een hoge verkoopprijs voor een recordjaar, in dit boekjaar hebben we te maken met minder gunstige marktcondities. Toch zijn we er met z n allen in geslaagd om er weer een prima jaar van te maken. Het groeiseizoen 2011 kende vroeg in het seizoen droogte, waarna een koele en vochtige zomer volgde. De opbrengst per hectare lag ruim 2 ton per hectare lager dan het vijfjaargemiddelde van HZPC. Door het droge voorjaar is de knolzetting laag geweest en hadden we relatief veel bovenmaten. Het percentage bovenmaten van de totale oogst lag ongeveer 4% hoger dan het vijfjaargemiddelde van HZPC. De consumptiemarkt was dit jaar laag geprijsd. Dit heeft er voor gezorgd dat onze belangrijkste concurrent, Farm Saved Seed, in Europa in omvang is toegenomen. Met name in Oost-Europa was de vraag naar pootgoed hierdoor lager dan normaal. Door de lage prijzen op de consumptiemarkt realiseerden we ook lagere opbrengsten voor de niet als pootgoed verkochte bovenmaten. jaren zijn de kosten jaarlijks toegenomen om de implementatie van de markstrategie mogelijk te maken. Inmiddels zitten we nu op een kostenniveau waarbij we goed in staat moeten zijn om de marktstrategie verder te implementeren en moet de kostenstijging gaan afvlakken. Alles in ogenschouw genomen verwachten we dat HZPC dit jaar zeer redelijke winstcijfers zal laten zien. In oktober wordt de jaarrekening definitief vastgesteld. Op dat moment zullen de raad van commissarissen en het bestuur als aandeelhouder, zich buigen over het dividend. Feico Tijmstra Daarnaast hebben we dit jaar te maken gehad met de Arabische Lente. Deze heeft de handel naar landen als Egypte, Libië en Syrië er niet eenvoudiger op gemaakt. Met veel inzet en de nodige creativiteit zijn we er echter in geslaagd om de afzet van pootgoed ook naar deze landen op een goed niveau te houden. Dat is niet alleen goed nieuws voor de telers en HZPC, maar zeker ook voor de lokale bevolking. Mede door goede afzet naar de Overzeese gebieden en de wat lagere opbrengsten is het percentage verkocht geëindigd op het niveau van het vijfjaargemiddelde. Half juni is de definitieve gemiddelde prijs voor de potermaat, klasse E, bekend gemaakt en uitbetaald: 31,03 euro. Wij denken dat onder de huidige omstandigheden dit een zeer redelijke uitbetalingsprijs is. In de bovenstaande grafiek kunt u zien hoe deze uitbetalingsprijs zich verhoudt tot eerdere jaren. HZPC ontvangt naast de handelsmarge voor de verkoop van poolaardappelen uit Nederland ook handelsmarge over de afzet van buitenlandse pootaardappelen via de deelnemingen van HZPC en daarbij komen nog de licentie-inkomsten. De buitenlandse deelnemingen draaien goed en zullen naar verwachting een goede bijdrage leveren aan het resultaat van HZPC. De nettolicentieinkomsten (na afdracht aan de kwekers) zijn de afgelopen vijf jaren aanzienlijk gestegen door de successen van een aantal rassen dat op grote schaal in de wereld wordt gebruikt. De afgelopen Uitbetalingsprijs van de grootste rassen (gebaseerd op aantal ha.) Ras b/v Maat Rw Prijs 1) Adora b ,74 Annabelle b ,41 Asterix b ,08 Bartina b ,84 Carrera b ,56 Challenger b ,44 Desiree v ,83 Fabula b ,96 Felsina b ,07 Innovator b ,64 Liseta b ,24 Monalisa v ,17 Mondial b ,38 Red Scarlett b ,77 Spunta v ,40 Victoria b ,55 Vivaldi b ,03 b=beschermd, v=vrij, Rw=raswaarde. 1) Klasse E, pootgoedmaat, vóór kwekersafdracht 5

6 Aandelen HZPC Kantaperuna in handen HZPC Ruggespraak HZPC Holland neemt alle aandelen over van HZPC Kantaperuna AB in Lidköping Sweden. Dit was de kop van een persbericht dat in april werd uitgestuurd door HZPC Holland. Voldoende aanleiding om eens nader kennis te maken met HZPC Kantaperuna en de Zweedse wijze van aardappelteelt en consumptie. 6

7 zweden Konungariket Sverige, zoals de Zweden het zelf zeggen, oftewel het Koninkrijk Zweden, ligt in Scandinavië - Noord-Europa. De hoofdstad en tevens grootste stad is Stockholm. Het land heeft een oppervlakte van km², waarmee het elfmaal groter is dan Nederland en telt negen miljoen inwoners (2009). Wie van noord naar zuid rijdt, moet een lengte van 1574 km overbruggen, terwijl de afstand van oost naar west op zijn breedst 499 km is. Het land wordt voor ongeveer 82% bevolkt door Zweden. Begin 2012 wilde het Finse Pohjoisen Kanatayhtio zich ook concentreren op andere delen in de aardappelketen, zoals processing. Om die strategische reden wilden zij hun activiteiten meer bundelen en met name richten op het eigen land. Met deze stap was het logisch dat alle aandelen voor 100% in het bezit kwamen van HZPC Holland. De Zweedse aardappelmarkt In de Zweedse markt zijn alle sectoren vertegenwoordigd. Het grootste volume bevindt zich in de sector Retail Fresh, maar Restaurants geven het voorbeeld, want er staan hier weer vaker aardappelen op de menukaart. De staat Zweden is ontstaan in de middeleeuwen en groeide in de vroegmoderne tijd uit tot grootmacht, die onder meer delen van de tegenwoordige Baltische staten, Finland en het Heilige Roomse Rijk omvatte. In de achttiende, negentiende en aan het begin van de twintigste eeuw ging echter veel gebied verloren. Sinds 1814, toen het land Noorwegen annexeerde en hiermee bijna een eeuw lang een personele unie vormde, is Zweden niet meer in oorlog geweest. Het huidige Zweden is een constitutionele monarchie en een van de rijkste, welvarendste en meest ontwikkelde landen ter wereld. Zweden staat zevende op de Index van de menselijke ontwikkeling van de VN en eindigde in 2008 als eerste in de democratie-index van het blad The Economist. Zweden is aangesloten bij de Noordse Raad en is sinds 1 januari 1995 lid van de Europese Unie. Het valt wel buiten de eurozone, het betaalmiddel is de Zweedse kroon. HZPC Kantaperuna Dit bedrijf is in 2007 opgericht als een joint venture van Pohjoisen Kanatayhtïo uit Finland (60%) en HZPC Holland (40%). De aanleiding om toentertijd de joint venture met onze Finse partner op te richten was dat Pohjoisen de verkoop van Fins pootgoed wilde uitbreiden in Scandinavië en HZPC zijn rassen meer wilde afzetten in het Zweedse koninkrijk. Een perfecte combinatie om twee vliegen in één klap te slaan. Vanwege de enorme afstanden in Zweden verdient het de voorkeur om gebruik te maken van lokaal geproduceerd pootgoed, wat ook de voorkeur heeft van de teler, of om dichtbij te produceren, zoals in Finland voor het noorden van Zweden. Hans Ek is eind 2007 aangetrokken als manager voor HZPC Kantaperuna en begin 2010 is Malin Kronvall in dienst getreden als sales assistant. In de afgelopen jaren is de afzet van HZPC-rassen en -pootgoed door HZPC Kantaperuna toegenomen van ton naar ton. HZPC Kantaperuna heeft haar pootgoedteelt ondergebracht bij een tiental pootgoedtelers die het basispootgoed ontvangen uit Nederland en dit eenmalig natelen om te worden afgezet als pootgoed voor de consumptieteelt. daarnaast zijn de sectoren Traditional en Peeled behoorlijk aanwezig. Ook is er een chips- en fritesverwerkende industrie en een vrij grote zetmeelmarkt. Verhoudingsgewijs is de Peeled markt vrij omvangrijk vanwege het gebruik van de warme maaltijd op scholen en in bedrijfskantines. De oppervlakte pootgoed schommelt rond ha, bestaande uit ca. zestig rassen. Omvangrijke rassen zijn de aloude Saturna, Bintje en King Edward. Van HZPC zijn de rassen Asterix, Challenger en Victoria het meest vertegenwoordigd. De markt is erg conservatief en zeer gefragmenteerd. Door de grote afstanden worden de supermarkten vaak door de plaatselijke teler voorzien van aardappelen. Dit maakt het erg arbeidsintensief om deze markt te bewerken. De totale oppervlakte van aardappelen bedraagt ca ha. Jaarlijks wordt er ca ton pootgoed in Zweden gecertificeerd. Daarnaast vindt er import plaats van pootgoed uit Nederland, Denemarken, Finland en Schotland. De Zweedse telers geven er de voorkeur aan om in eigen land geteeld pootgoed te gebruiken. En wat de consumptieteler in Zweden betreft, die is er nog niet aan gewend om zijn pootgoed elk jaar te verversen. Presentatie van aardappelen in de supermarkt. >> 7

8 >> Ontwikkelingen De Zweedse consument is van nature vrij traditioneel. Een groot gedeelte van de aardappelen is qua kooktype vrij melig en er worden nog veel oude rassen geteeld. De afzet via de supermarkt vindt veelal plaats door een octabin, een grote kartonnen verpakking van 200 kilo in de supermarkt te plaatsen, waar de consument zelf zijn aardappelen uit pakt; hij geeft er dus de voorkeur aan om aardappelen los te kopen. Van het totaal wordt 80% los gekocht, 15% verpakt in 2,5 of 5 kg papieren zakken en 5% in een 1 kg specialiteitenverpakking. Belangrijk voor de consument is de smaak, gevolgd door variatie, prijs en het feit of de aardappelen biologisch zijn geteeld. In het roodschillige segment neemt Asterix de eerste positie in. In de afgelopen jaren zien we belangstelling voor de nieuwe concepten die HZPC vanuit de sector Retail Fresh op de markt brengt. Tevens is er een toenemende vraag naar baby-aardappelen, de fijne sortering die een heel blanke schil moet hebben en daarnaast als convenience product met schil gekookt wordt. Restaurants spelen hierbij een voortrekkersrol, want we zien hier weer vaker aardappelen op de menukaart staan. HZPC-rassen die in dit segment gevoerd worden zijn onder meer Annabelle, Oriana, Marilyn en Cecile. In het roodschillige segment neemt Asterix de eerste positie in. HZPC probeert met Mozart een goed antwoord te hebben op de toenemende eisen ten aanzien van zilverschurft. Mozart is zeer geschikt voor de late leveringen. Challenger wint aan populariteit in zowel Retail Fresh als Peeled. In nauwe samenwerking met de kleinverpakker en supermarkt vinden introducties plaats. Ook in de andere sectoren zien we dat de nieuwe rassen van HZPC een toenemende rol van betekenis krijgen. In de pootgoed- en consumptieteelt zijn er nog genoeg uitdagingen om ervoor te zorgen dat de telers de pootgoedopbrengsten verhogen en dat de consumptietelers hun pootgoed eerder verversen. Door lokaal aanwezig te zijn kan het gebruik van onze rassen op een goede manier gestimuleerd worden. Ons team in Zweden heeft voldoende uitdaging om hier de komende jaren verder aan te werken. Octabin(los) in de supermarkt. Martin Jansen Klomp Ruggespraak Velddag met geïnteresseerde klanten. 8

9 beleid GlobalG.A.P. meer gericht op risicobeheersing door teler GlobalG.A.P. is de standaard voor voedselproductie. Wereldwijd produceren meer dan telers volgens deze voedselveiligheidsnormen. Per 2012 zijn de eisen aangescherpt en wordt er meer verantwoordelijkheid voor de voedselveiligheid bij de teler neergelegd. De eisen voor meer voedselveiligheid van land- en tuinbouwproducten vinden hun oorsprong in Toen hebben 26 Europese supermarktorganisaties het initiatief genomen om de voorwaarden voor leveranciers van verse producten op elkaar af te stemmen. Dit heeft in 1999 geleid tot de Eurep-Gap normen, die in 2007 zijn omgezet in GlobalG.A.P. Ondertussen is GlobalG.A.P.-certificering in Nederland, België, Tsjechië en Duitsland verplicht om aan de retail te kunnen leveren. Daarnaast wordt het voor levering aan Polen steeds vaker gevraagd, onder invloed van de Britse retailers die daar de markt beheersen. HZPC probeert zoveel mogelijk via deze kanalen te verkopen omdat dit normaliter een betere prijs oplevert dan andere bestemmingen. Certificaat als voorwaarde voor levering Het certificaat wordt steeds meer gevraagd door afnemers van voedingsgewassen. Alle telers met GlobalG.A.P.- gecertificeerde producten staan geregistreerd in de GlobalG.A.P.- database met de gewassen en de oppervlaktes. Bedrijven zoals Lidl, Albert Heijn, Rewe, Super Unie, C-1000 en Aldi vragen de leveranciers vooraf van welke telers zij product gaan krijgen. Ze kijken dan eerst of de teler GlobalG.A.P. gecertificeerd is voor dat product. Wanneer dit niet het geval is, weigeren ze van deze teler te ontvangen. Gezamenlijke verantwoordelijkheid HZPC heeft er in 2002 voor gekozen om de certificering zelf op te pakken. GlobalG.A.P. biedt de mogelijkheid om de audits uit te laten voeren door de afzetorganisatie. ECAS ziet toe op een juiste uitvoering van de audits die door HZPC worden uitgevoerd. Dit is een manier van certificeren die buiten Nederland veelvuldig wordt toegepast. Deze werkwijze heeft als consequentie dat alle teeltbedrijven aan de norm moeten voldoen voordat alle telers als groep gecertificeerd kunnen zijn. Met andere woorden: een gezamenlijke verantwoordelijkheid om ons product gecertificeerd af te kunnen zetten. Nieuwe GlobalG.A.P.-eisen Sinds 1 januari jl. is een nieuwe versie van GlobalG.A.P. in werking getreden. Omdat er nogal wat wijzigingen zijn ten opzichte van de vorige versie heeft HZPC in de afgelopen weken diverse voorlichtingsbijeenkomsten gehouden. Daar is door Andries Zwager uitleg gegeven over de nieuwe regels. De vragen en formulieren in het nieuwe handboek zijn doorgenomen. De uitleg werd op prijs gesteld door de aanwezigen. Meest opvallende wijzigingen zijn: Risicoanalyses voor alle (huur)percelen. Indien de percelen gelijkwaardig zijn (ook voor huurpercelen) kan met één analyse worden volstaan in plaats van een analyse per perceel. Mogelijke risico s zijn bijvoorbeeld sloopactiviteiten, overstromingen, maar ook gebruik van organische mest. Nagegaan moet worden of dit gebruik een voedselveiligheidsrisico kan vormen voor het geoogste product. Omdat mest geruime tijd voor de oogst gebruikt wordt, zal dit geen risico zijn. Er worden strenge eisen gesteld aan het gescheiden houden van gecertificeerd en ongecertificeerd product van eenzelfde gewas op één bedrijf. Om later problemen met aflevering te voorkomen heeft HZPC besloten, in overleg met ECAS, om alle product van een gewas van een bedrijf onder GlobalG.A.P. te laten vallen. Wel kan een teler er uiteraard voor kiezen om een gewas, anders dan aardappelen, niet te laten certificeren volgens GlobalG.A.P. Ook nieuw is dat aan de afnemers van het product een verklaring gevraagd wordt dat er geen misbruik van het GlobalG.A.P.-nummer wordt gemaakt. Hiermee wordt bedoeld dat GlobalG.A.P.-gecertificeerd product niet wordt gemengd met ongecertificeerd product. HZPC heeft hier formulieren voor ontwikkeld. Formulier 14 is de HZPC-verklaring. Hier hoeft slechts de naam van de teler ingevuld te worden. Formulier 15 is bedoeld voor afnemers van andere producten die onder GlobalG.A.P. vallen, zoals bijvoorbeeld granen. Alle documenten zitten in de telersmap en zijn ook te vinden op HZPC Online. De teler moet een recall-procedure hebben voor gecertificeerde producten in geval van calamiteiten, en moet deze ook jaarlijks testen. Ook hiervoor zijn voorbeeldformulieren beschikbaar. Supermarktketens aangesloten bij GlobalG.A.P. Frank van der Werff 9

10 productie pootaardappelen Teelt in beeld: Colomba Colomba is een veelbelovend ras voor de retail fresh-markt. Het ras ligt inmiddels in 55 landen in beproeving en lijkt het erg goed te doen in veel verschillende klimaten. Colomba is een kruising van Carrera x Agata. Gerrit en Petra Jukema zijn de derde generatie Jukema die boeren op Haerdastate, net buiten Oosterbierum. Samen met medewerker Johannes Gilliam telen ze een breed rassenpakket op eigen bedrijf en op gehuurd land. Op het moment dat ik aankom is het een drukte van belang aan de koffietafel. Er wordt hard gewerkt aan een kas, waarin vanaf juli miniknollen zullen worden geproduceerd. Een taak die voor Petra is weggelegd die, nu de kinderen groter zijn, meer wil betekenen voor de maatschap. Bedrijfsgegevens Maatschap Gerrit en Petra Jukema 44 hectare pootgoed 3.50 hectare Colomba 17 tot 20 % afslibbaar Selectie in Oosterbierum. De maatschap Jukema teelt veel rassen, waaronder Carrera, Colomba, Fabula, Innovator, Red Scarlett, Spunta en Sylvana. Dit gebeurt mede omdat van een aantal rassen S-materiaal wordt afgeleverd. De productie vindt plaats vanuit miniknollen, waarbij het de bedoeling is om in de toekomst naar maximaal drie generaties te gaan. De eerste- en tweedejaars worden zoveel mogelijk handmatig geplant en geoogst. In totaal oogst Jukema zo n drie tot vier hectare met de hand! In het derde jaar wordt er natuurlijk wel machinaal geoogst en wordt het pootgoed opgeslagen in kisten. Ruggespraak Het uitgangsmateriaal van Colomba wordt half oktober, direct na het sorteren, in de mechanische koeling gezet en half februari in Joppezakken in de schuurkas geplaatst. Er wordt een rotatie van 1 op 3 toegepast met als voorvrucht bieten of uien. De aardappelpercelen worden veelal niet geploegd maar met een cultivator losgetrokken. Vervolgens wordt met een rotorkopeg het pootbed klaargemaakt. Bij het poten met een Grimme snarenbedmachine wordt drie liter Subliem plus Actare toegediend. Volgens Gerrit Jukema dienen er voldoende knollen per hectare te worden geplant: De maat 28/40 op 14 cm en de maat 40/60 10

11 op 18 cm. Colomba heeft een gemiddelde zetting en kan redelijk grof groeien. Totaal wordt 160 kg stikstof gegeven: 400 kg KAS voor het poten en 650 kg voor het frezen. Er wordt ook 300 kg kalium 60 gestrooid en verder krijgt het gewas 70 kg fosfaat. Tijdens het groeiseizoen wordt verder geen bladbemesting toegepast. De selectie geeft weinig problemen. Wel wordt er gewerkt met minerale olie en ook wordt Calypso toegepast als luisbestrijding. Bij de phytophthorabestrijding worden achtereenvolgens Valbon en Infinito toegepast. Doordat Colomba een zeer vroeg ras is, is loofdoding geen probleem. Het ras wordt geklapt in combinatie met Spotlight en na enkele dagen wederom nagespoten met Spotlight. Het rooien gebeurt door een 2-rijïge Grimme wagenrooier; de opbrengst ligt tussen de 37 en 40 ton per hectare. Door het voorkiemen rotten de moederknollen vroeg weg, waardoor er redelijk vlot na het doodmaken kan worden gerooid. De oogst wordt opgeslagen in kisten en tijdens het inschuren behandeld met Lirotect extra. Door de kiemlust van Colomba is de opslag en bewaring nog een punt van onderzoek: ofwel vroeg sorteren en opslaan in de mechanische koeling ofwel de partij bruto opslaan in de mechanische koeling en sorteren op afroep. Maatschap Jukema heeft voor het eerste gekozen en wacht met spanning op de resultaten van collega s die voor de laatste optie hebben gekozen. Als sterke punten van Colomba noemt Gerrit Jukema zijn vroegheid en de weinig virusgevoeligheid. Aandachtspunten zijn de kiemrust, de ruime stikstofgift en de vatbaarheid voor schurft. Bennie Huizenga 11

12 Mondial winnaar in Zuid-Afrika In tegenstelling tot vele andere landen kan HZPC geen pootgoed vanuit Nederland naar Zuid-Afrika exporteren. De fytosanitaire wetgeving in het land laat dat niet toe. Toch hebben HZPCrassen een dominante positie op de Zuid-Afrikaanse markt. Ruggespraak 12

13 buitenland Het land Op de wereldkaart lijkt Zuid-Afrika niet zo groot, toch is het ruim tweemaal zo groot als Frankrijk. Het is een uitgestrekt en droog land. Alleen in het westen van het land en rond Kaapstad valt jaarrond voldoende regen om het land groen te kleuren. Er wonen in het land meer dan 50 miljoen mensen. Meer dan 70% woont in het noorden en oosten van het land. De bevolking van Zuid-Afrika bestaat uit vele verschillende volken die elk hun eigen taal spreken, waardoor het land elf officiële talen heeft. Engels is steeds meer de tweede taal van de bevolking. Het verdringt hiermee het Afrikaans, dat veel op het Nederlands lijkt. Op het platteland en onder de blanke boeren is het Afrikaans echter de belangrijkste taal. De aardappelteelt De landbouw in Zuid-Afrika is veelal in handen van grotere telers. Zij hebben hun bedrijven op moderne leest geschoeid. Alleen in het oosten van het land zijn veel kleinere bedrijven. Het verschil in grootte van de bedrijven heeft vooral te maken met het verschil in regenval. De bedrijven in de droge gebieden maken nu zoveel mogelijk gebruik van irrigatie, als er tenminste voldoende water in de ondergrond of in nabije rivieren voorhanden is. In Zuid-Afrika wordt ruim ha aardappelen geteeld. Omdat het land in de subtropen ligt en veel hoogteverschillen kent zijn er veel verschillende klimaten en is het in elke maand van het jaar wel ergens mogelijk om aardappelen te planten. De aardappelen worden dan ook meestal vers gerooid en direct zonder tussenopslag naar de markt gebracht. Er worden in Zuid-Afrika nauwelijks aardappelen in de koeling bewaard. Doordat men geen vorstperiodes kent, alleen zo nu en dan nachtvorst, is het mogelijk om de aardappelen vrij lang in de grond te bewaren. De totale productie is ongeveer 2 miljoen ton en de gemiddelde opbrengst ongeveer 40 ton per hectare. Deze hoeveelheid wordt door ruim 600 telers verbouwd. HZPC heeft in Zuid-Afrika dan ook meestal te maken met grotere telers. Het aantal telers loopt net als in de rest van de wereld snel terug en de teelt wordt steeds professioneler. Zo was 20 jaar geleden de gemiddelde opbrengst nog maar 23 ton. Onze agent Zoals gezegd is het niet mogelijk om vanuit Nederland pootgoed te exporteren naar Zuid-Afrika. Om toch pootgoed van HZPCrassen te kunnen telen en te verkopen werkt HZPC samen met Wes Vrystaat Aartappel Moer Kwekers (WVAMK). WVAMK teelt de HZPC-rassen in licentie. WVAMK bestaat uit een groep van veertien telers die ongeveer ha pootgoed telen. Anders dan in Nederland laat men het pootgoed, bestemd voor de verkoop, vaak uitgroeien waarbij men de kleine maat als pootgoed verkoopt en de maat boven de 55mm als consumptieaardappelen in de markt zet. WVAMK is de laatste tien jaar zeer succesvol als pootgoedbedrijf in Zuid-Afrika. De pootgoedverkopen zijn vertienvoudigd tot meer dan ton op jaarbasis. WVAMK kon zich zo succesvol ontwikkelen door de rassen die HZPC aan hen in licentie heeft gegeven, maar ook door een zeer strikt kwaliteitsbeleid bij de pootgoedteelt. Alle pootgoedtelers hebben een reglement ondertekend, zodat men zich aan dit kwaliteitsbeleid moet houden. Het belangrijkste probleem bij de pootgoedteelt in Zuid-Afrika is de virusziekten. Bij de teelt van pootgoed gaat men 100% uit van miniknollen. WVAMK heeft haar eigen miniknollenbedrijf. De miniknollen worden op een afgelegen plaats, waar geen andere aardappelen worden geteeld, verder vermeerderd tot Generatie 1 (G1). G1 wordt door de telers verder tot G2 en G3 vermeerderd. De G3 wordt als commercieel pootgoed op de markt gebracht. Men hanteert dus een heel korte vermeerderingscyclus. Dit tezamen met een strikte kwaliteitscontrole maakt dat WVAMK pootgoed kan produceren dat aan hoge kwaliteitseisen voldoet. Door pootgoed op verschillende tijdstippen te planten en te rooien is men in staat om de klanten van pootgoed te voorzien dat in de juiste fysiologische conditie is om een goede oogst te kunnen geven. Certificering en kwekersrecht Zuid-Afrika is het enige land in Afrika dat een goed functionerende en ter zake kundige keuringsdienst heeft. Het betekent dat als men pootgoed van een bepaalde klasse koopt dat de consumptieteler ook weet wat hij koopt. De meeste consumptietelers geven >> Arie Westmaas (links) met een Zuid-Afrikaanse teler in een veld Mondial. >> 13

14 >> er de voorkeur aan om elk jaar nieuw pootgoed te kopen. Door de hoge virusdruk is het voor consumptietelers vaak onverstandig om zelf pootgoed na te telen. Wat HZPC ook helpt is dat Zuid-Afrika een goed functionerend systeem van kwekersrecht heeft. Ook hierin is Zuid-Afrika een uniek land op het Afrikaanse continent. Een nadeel is wel dat het kwekersrecht slechts twintig jaar geldig is. Dit in tegenstelling tot Europa waar we dertig jaar van dit voorrecht gebruik kunnen maken. Het is dan ook zaak om snel nieuwe en betere rassen te introduceren om van de inkomsten uit licenties gebruik te kunnen blijven maken. Consumptie De consumptie van aardappelen per hoofd van de bevolking is de laatste twintig jaar licht omhoog gegaan van 30 tot 35 kg. Hiervan wordt 8 kg verwerkt tot chips en frites. Door de introductie van HZPC-rassen zijn de rassen die de Zuid-Afrikanen eten de laatste tien jaar sterk veranderd. At men tien jaar geleden voornamelijk rassen als BP1, Up to Date en Van der Plank, nu nemen deze rassen slechts 25% van de versmarkt in beslag. Op de versmarkt neemt Mondial met 60% veruit de grootste plaats in. Mondial is vanwege zijn goede kook- en bakkwaliteit zeer populair geworden onder de zwarte bevolking van Zuid-Afrika. Sifra is op deze markt een succesvolle nieuwkomer. Sorteer- en verpakkingsloods. Toekomstperspectieven Door een verhoging van het niveau van de teelt en de introductie van nieuwe rassen is men in Zuid- Afrika in staat geweest de productie per hectare de afgelopen twintig jaar bijna te verdubbelen. Het ras Mondial heeft hierin met name in de afgelopen tien jaar een belangrijke rol gespeeld. Nu het kwekersrecht in Zuid-Afrika van het ras Mondial over een aantal jaren afloopt, wacht HZPC de uitdaging Mondial door nog betere rassen te vervangen. Arie Westmaas, licentiemanager HZPC 9 april 2012 Ruggespraak Arie Westmaas (midden) geflankeerd door bestuur en directie van WVAMK. 14

15 in de volgspot: sagitta Is Sagitta de alleskunner? In het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde stond op donderdag 17 mei een aardappel centraal, en wel de alleskunner. In de supermarkt werd een ras als zodanig aangeprezen. Een droom voor iedere veredelaar! Van frites tot een kruimige aardappel in uw stamppot, van chips tot gebakken krieltjes bij de asperges. Maar getest op alle facetten in de aardappelkeuken bleek dit ras toch nog niet op alle vlakken mee te kunnen spelen. De vraag is of HZPC zo n alleskunner in haar rassenpakket heeft. Maar alles kunnen is misschien ook wel wat te veel gevraagd. Wellicht is multipurpose een betere omschrijving. In het rassenpakket van HZPC zien we echter een ras dat in alle sectoren is vertegenwoordigd, namelijk Sagitta! Zowel Traditional, Retail Fresh, French Fries en Peeled hebben Sagitta in hun rassenpakket. Alleen voor chips is er geen toekomst weggelegd voor de Sagitta. Positionering in de sector Processing Sagitta is voortgekomen uit een kruising gemaakt in 1993, bekend onder nummer RZ In eerste instantie werd de Sagitta begin jaren 2000 geïntroduceerd als fritesaardappel geschikt voor de kleigronden. Sagitta kwam hier echter niet tot zijn recht. Na een aantal jaren op een laag pitje te hebben gestaan, werd er een nieuwe boost gegeven aan het leven van de Sagitta. Ouders geven veel door aan hun kinderen. Een positieve eigenschap van Sagitta is haar vroegheid, meegegeven door de moeder, Gallia. Als middelvroege aardappel heeft Sagitta zich nu duidelijk gepositioneerd. Op de lichtere gronden in Zuid-Nederland, Vlaanderen en Duitsland wordt Sagitta als middelvroege aardappel geteeld. De oogst vindt plaats vanaf begin augustus tot de hoofdoogst begint. Het voordeel van Sagitta is dat het een ras is dat ook bewaard kan worden voor de middellange bewaring. De meeste vroege aardappelen hebben geen goede bewaareigenschappen. Ook op dit punt komen de multifunctionele eigenschappen van Sagitta weer naar voren. Fish & Chips Zoals wij in onze cafetaria s en snackbars patat en kroketten eten, zo serveren ze in Groot-Brittannië fish & chips. De fish & chipsmarkt - niet te verwarren met onze chips, want chips zijn frietjes in Engeland en als je een zak chips in de supermarkt koopt, dan zijn dat crisps - is groot in Engeland. Van de in totaal ha aardappelen in Groot-Brittannië worden ha speciaal geteeld voor de fish & chipsmarkt. In de fish & chips shops wordt vaak nog met verse frites gewerkt. Aardappelen worden aan het begin van de dag gesneden en in water ondergedompeld, waardoor enzymatische verkleuring op de loer ligt! Enzymatische verkleuring kenmerkt zich na het schillen door een roodbruine verkleuring. Sagitta heeft hier weinig last van, wat de houdbaarheid van Sagitta oprekt als vers geschild product. Daarom ligt er voor dit ras een groot potentieel in het fish & chipssegment. Aandachtspunten De laatste jaren zien we het zwaartepunt in de fritesteelt verschuiven van klei- naar de zandgronden. De Sagittateelt vraagt de aandacht op een aantal punten: Op het zand is de voorjaarstoediening van mest een vast onderdeel van de bemesting. De onvoorspelbare mineralisatie van mest geeft bij Sagitta kans op onderwatergewichten onder de kritische grens van 360 OWG. In de advisering wordt de balans gezocht tussen mest en kunstmest om het drogestofgehalte op peil te houden. Sagitta is gevoelig voor onderzeeërs. Geadviseerd wordt om niet te vroeg te planten, wanneer de omstandigheden nat en koud zijn. Een positieve trend zien we in het afroepen van pootgoed vlak voor planten. Op deze manier wordt het risico op temperatuurschommelingen van het pootgoed beperkt. Meer flexibiliteit wordt gevraagd van de pootgoedteler om in een korte tijd in het voorjaar pootgoed af te leveren. Lichtere gronden hebben als nadeel dat nematoden zich meer manifesteren. Interne gebreken veroorzaakt door vrijlevende aaltjes (Trichodorus) zijn een grote bedreiging op deze gronden. Om positief af te sluiten, Sagitta is weinig tot niet gevoelig voor interne gebreken. Jaap Poortinga, productmanager Processing 15

16 Digitaal pootgoed aangeven bij de NAK Sinds dit jaar kunnen telers hun pootgoed aangeven via het digitale loket van de NAK. Het grootste voordeel is dat de aangifte op elk moment gedaan kan worden, zodat men niet meer naar de zitdagen hoeft. Naast aangifte van de percelen, kunnen via het NAK-Loket bijvoorbeeld ook certificaten en labels besteld worden of rooimeldingen worden doorgegeven. Ton Stolte - manager Operations bij de NAK We willen inspelen op de wensen en behoeftes van de klant, waarbij de dienstverlening steeds meer via ons digitale NAK-Loket loopt. Na de pilot van vorig jaar met 200 telers zijn we blij dat de digitale aangifte zo goed is opgepakt. Van de kavels is 85% digitaal aangegeven door de telers. De zitdagen oude stijl zullen daarom vanaf volgend jaar verdwijnen. Een ander voordeel is het direct beschikbaar zijn van gegevens. Via het NAK-Loket hebben telers direct volledig inzicht in de status van de keuringen en onderzoeken. Zodra de keurmeester het erf verlaat zijn de gegevens online beschikbaar voor telers en gemachtigden zoals HZPC, aldus Stolte. De focus van de NAK ligt de komende jaren op service, efficiëntie en snelheid. Stolte: We gaan mee in de ontwikkelingen van de markt en willen een flexibele en klantgerichte organisatie zijn. Martine Hommes - Maatschap H.J. Hommes en M. Hommes-Gesink - uit Lauwerzijl Ik denk dat ik van bijna alle applicaties op het NAK-Loket gebruik maak. Ik vraag certificaten aan, ik geef rooimeldingen door, volg AM-onderzoeken, alsook het bestellen van labels en het aanvragen van ontheffingen voor bepaalde stammen van nacontrole c.q. bruinrotmonsters. Ik moet wel zeggen dat ik van ons tweeën (mijn man en ik) degene ben die administratief onderlegd is. Dan maak je er ook sneller tijd voor, zeker als je inziet dat het ook tijd bespaart. Met name het aanvragen van certificaten buiten kantooruren om, het is zo gepiept. Mijn man maakt veel gebruik van de NAK-site met betrekking tot de bladluissituatie. Ik gebruik het NAK-Loket ook om lijstjes naar Excel te exporteren, dat bespaart weer tijd. Mijn ervaringen met digitale aangifte waren over het algemeen positief. Ik had wel het gevoel heb ik alle stammen wel aangegeven? Je kunt zo eentje vergeten in de massa. Voor de rest was het vrij eenvoudig. Ook de YouTube instructiefilmpjes waren duidelijk. Als je alle stappen een voor een doorloopt zit het logisch in elkaar. De stamlatten worden snel verstuurd en ook de perceelsbordjes waren heel snel verzonden. Ook hoefde ik natuurlijk niet meer naar de zitdag en een poos te wachten. Qua tijdsduur om de aangifte te doen is er niet veel verschil tussen digitale aangifte of de papieren versie. Ik zie wel het voordeel op de lange termijn, omdat er minder NAK-personeel ingeschakeld hoeft te worden voor de verwerking, wat op termijn wellicht kosten bespaart. Ruggespraak We leven in een digitaal tijdperk. Ik vind dat je mee moet met de ontwikkelingen. Zo houd je jezelf ook scherp. Bovendien is mijn motto: Je kunt wel kritisch zijn, maar als je het niet probeert, heb je het recht ook niet om er iets van te vinden. Soms komen de voordelen met de loop der jaren. Wat ik als zeer prettig ervaarde, is dat ik zelf de perceelaanduiding kon meegeven. Voorheen stond dit wel op de papieren aangifte vermeld, maar niet op de definitieve NAK-aangifte. Voor mij moet een online applicatie voldoen aan de volgende voorwaarden: een stabiel systeem dat gebruikersvriendelijk is en voordeel biedt. 16

17 NAK Geert Jan Duisterwinkel - Firma Klein Midhuizen uit Groningen Ik heb nu voor de tweede keer digitaal aangifte gedaan. Vorig jaar heb ik meegedaan aan de pilot digitale aangifte. Dat beviel goed, omdat ik het makkelijk vind om zelf te bepalen wanneer ik aangifte wil doen. Het doen van aangifte dit jaar ging goed, het programma is logisch opgebouwd en wijst zich zelf. Je kunt het in je eigen tijd doen en je hoeft niet op een vaste dag naar de zitdag. Voor bedrijven die pootgoed aankopen, is het handig dat de gegevens van de partij gelijk bekend zijn bij het invoeren van een certificaatnummer. Het zou wel handig zijn als de aangekochte vitrostammen ook automatisch bij de uitgangsstammen zouden staan. Naast het digitaal aangifte doen, gebruik ik het NAK-Loket vooral in het afleverseizoen, ik bestel alle certificaten via het NAK- Loket. In het algemeen vind ik het belangrijk dat online applicaties altijd goed werken, gemakkelijk te gebruiken zijn en een makkelijk wachtwoord hebben. Jan Tjaarda - hoofd logistiek bij HZPC Het is goed dat de NAK inspeelt op nieuwe ontwikkelingen. Zo heeft een digitale koppeling met de keurmeester (cliëntexport) ervoor gezorgd dat de stroom van inspectiebiljetten niet meer nodig is. Het NAK-Loket zie ik dan ook als een logisch vervolg, waarbij veel zaken door de teler zelf kunnen worden afgehandeld. Hoe sneller en effectiever dit proces verloopt, hoe groter het voordeel is voor HZPC. Wanneer de teler verschillende percelen heeft gerooid, is het wenselijk dat hij dit zo snel mogelijk invoert bij het NAK-Loket. Hierdoor is onze buitendienst en de logistieke afdeling direct op de hoogte. Op deze wijze kan de vroege export worden gelokaliseerd en kunnen vrij vlot de juiste onderzoeken, bijvoorbeeld PCR-virusonderzoek in plaats van Elisa, worden aangestuurd. Een ander voorbeeld is de snelle informatie-uitwisseling naar de telers over de status van de onderzoeken. Voorheen kostte dit proces via de reguliere post en keurmeesters veel meer tijd. Nu zijn telers en handelshuizen bijna dezelfde dag van de informatie op de hoogte. Annemarie Blitterswijk 17

18 Het paleis was prachtig en geheel in stijl verlicht. Gouden Jubileum Salia Békhazi in Libanon Reeds in 1962 werd de heer Antoine Békhazi agent voor HZPC. Deze 50-jarige samenwerking alsmede het 50-jarig bestaan van zijn firma, Salia Békhazi, werd op 24 mei jl. groots gevierd in Libanon. Ondergetekende had het genoegen samen met collega s af te reizen naar Libanon om onder andere dit feest bij te wonen. Het was de eerste keer dat ik Libanon bezocht en ik wil jullie graag deelgenoot maken van de vele indrukken die ik daar heb opgedaan. Ruggespraak Samen met Jan Prins ben ik al op 20 mei afgereisd naar Libanon omdat we, naast het vieren van het jubileum, ook nog proefvelden wilden bezoeken en de financiële afwikkeling van afgelopen seizoen wilden doornemen met Antoine Békhazi. Beirut Gedurende mijn eerste autorit door Beirut was ik meteen onder de indruk van het mooie centrum van de stad, dat geheel in oude stijl is hersteld na vele jaren van oorlog. Behalve de prachtige gebouwen waren er ook talloze winkels te bewonderen van de duurdere modemerken. Voor veel vrouwen (en ook mannen), moet dit een waar Eldorado zijn. Proefvelden De dag na aankomst hebben we samen met Antoine Békhazi en zijn assistent, de heer Najib Gemayel, de financiële zaken van afgelopen seizoen besproken en afgerond, waarna we dinsdag 22 mei vier proefvelden in de Bekaa vallei hebben bezocht in gezelschap van Pierre en Joseph, de twee technische rechterhanden van Békhazi, en Rian Stekelenburg die de avond ervoor was gearriveerd. Bezienswaardigheden Natuurlijk maakten we van de nood ook een deugd en hebben we woensdag gebruikt om wat meer te zien van Libanon. Het bereiken van onze bestemming bleek echter geen sinecure, 18 18

19 terugblik Ook HZPC maakte deel uit van het ontvangstcomité daar onze taxichauffeur geen woord over de grens sprak. Dat we desondanks toch aankwamen bij de kalksteengrotten van Jeita was te danken aan aanwijzingen van Jan Prins en de telefonische medewerking van Najib. En gelukkig maar, want het bezoek aan de grotten was meer dan de moeite waard. Gezien onze ervaring van die ochtend hebben we de terugreis per bus afgelegd waarbij we onderweg nog de mooie historische stad Byblos hebben aangedaan. In het hotel waren inmiddels ook Ko Geelhoed en Gerard Backx gearriveerd. Jubileumfeest Donderdag 24 mei was de dag waarop het jubileumfeest plaatsvond. Locatie voor het feest was de prachtige paleistuin van Sursock Palace, het voormalige verblijf van Henri Pharaon, de voormalig minister van buitenlandse zaken. In het paleis is tegenwoordig het Robert Mouawad Museum gevestigd. Er waren ca. 500 genodigden aanwezig waaronder veel hoogwaardigheidsbekleders van kerk en overheid alsmede zakelijke partners en klanten van Antoine Békhazi. Wij als HZPC-collega s hadden de eer naast de heer en mevrouw Békhazi, hun zoon Antoine jr. en de Nederlandse ambassadeur in Libanon, de heer Hero de Boer te staan als ontvangstcomité. Nadat alle gasten waren aangeschoven aan de prachtig gedecoreerde tafels werden er, onder het genot van drankjes en diverse lekkernijen, verschillende toespraken gehouden. Koninklijke onderscheiding Nadat zowel Antoine sr. als zijn zoon Antoine jr de genodigden hadden toegesproken, was het woord aan de Nederlandse Ambassadeur, de heer Hero de Boer. De Ambassadeur sprak vol lof over de jubilaris en benadrukte dat Antoine Békhazi van cruciaal belang is geweest voor de import van Nederlands pootgoed. De heer Békhazi heeft de Nederlandse pootaardappelen op de kaart gezet in Libanon, waardoor de Libanese boeren nu aardappelen van grote kwaliteit kunnen telen, wat hen een goede prijs en een hoge opbrengst oplevert. De waardering hiervoor kwam tot uiting in de uitreiking van een Koninklijke onderscheiding. De jubilaris, Antoine Békhazi, mag zich vanaf nu Ridder in de Orde van Oranje-Nassau noemen. Dit laatste was zonder twijfel het hoogtepunt van de avond, zeker gezien het feit dat Nederlandse lintjes zelden worden uitgereikt aan buitenlanders met een niet-nederlandse nationaliteit. Antoine Békhazi mag zich Ridder in de Orde van Oranje-Nassau noemen Gerard Backx en Jan Prins Gerard Backx sprak in zijn speech met veel respect over de jubilaris en benadrukte dat de succesformule met het ras Spunta gemakkelijk voortgezet zou kunnen worden, maar dat er ook een uitdaging ligt in een succesvolle introductie van nieuwe HZPC-monopolierassen. Degene die al jarenlang het nauwst samenwerkt met Antoine Békhazi is Jan Prins en hij was dan ook de laatste spreker. Hij ging uitgebreid in op de historische band die is ontstaan tussen Békhazi en HZPC en refereerde ook aan de velddagen in Libanon waarbij de contacten met de telers altijd zeer goed zijn. Verder vermaakte Jan het publiek met enkele anekdotes waaronder zijn eerste ontmoeting met Antoine. Gerard Backx heeft namens HZPC een prachtig bronzen beeld overhandigd van de kunstenares Jeanette Jansen. Het beeld bestaat uit drie wijze uilen en heeft de toepasselijke naam Togetherness. Wim Greven, medewerker verkoop binnendienst Betreden van dit aardappelveld is geheel voor eigen risico. De Libanezen kunnen er gelukkig zelf om lachen. 19

20 Napels in de ban van Pomme Couleur In 2000 is op het kweekbedrijf van HZPC in Metslawier een aantal kruisingen gemaakt, die niet in de gangbare lijn van combinaties vielen. Deze specifieke kruisingen waren niet om een hoogopbrengend en stabiel ras voor bijvoorbeeld Noord-Afrika te creëren, maar om de consument en chefkoks in restaurants kennis te laten maken met de variatie die in ons geliefde gewas verscholen ligt. Wat is er mooier en exclusiever voor een chefkok dan te kunnen werken met de natuurlijke kleuren en vormen van zijn verse producten? Sindsdien zijn rassen als Vitelotte Noire aan een opmars begonnen in de culinaire wereld. HZPC heeft destijds een juiste keuze gemaakt met deze specifieke kruisingen om vandaag de dag op deze trend in te kunnen spelen. Drie jaar geleden zijn we begonnen met de introductie van vijf speciale rassen in de markt. In 2011 werd tijdens de Potato Days in Joure en later ook tijdens de Fruit Logistica in Berlijn de internationale aftrap gegeven voor de promotie van onze zogenaamde specialty rassen: Pomme Couleur. Met een variatie aan paarse en rode kleuren in vlees en schil bieden we de horeca en consument een nieuwe dimensie aan het diner. Nu in 2012 merken we dat men in de hele keten kansen ziet om met onze Pomme Couleur-rassen te kunnen werken. Koks vragen regelmatig om een nieuwe voorraad gekleurde aardappelen en zo bleek in Napels afgelopen juni dat men ook veel verder denkt. Tijdens de officiële bekendmaking door het bedrijf Le Gemme del Vesuvio, een exclusieve producent van Italiaanse pasta, werd de eerste aardappelpasta met een gekleurd ras van HZPC gepresenteerd. Het ras, onder nummer (BIE ) van aangesloten kweker Hans Biemond, is afgelopen voorjaar in de kasteeltuin van Palazzo Ducale di Marigliano geteeld en is daarna verwerkt als ingrediënt van een nieuwe exclusieve pasta. Na de presentatie verzorgde chefkok Francesco Sposito van het Michelinsterrenrestaurant Taverna Estia een aantal gerechten met ons speciale paarskleurige ras. Ruggespraak Met Pomme Couleur laten we de consument kennis maken met een variatie aan gekleurde aardappelen, die op een natuurlijke wijze zijn gecreëerd, locaal geproduceerd en bijdragen aan een gezonde leefstijl. Jeroen Bakker, sectorveredelaar Retail Fresh 20

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN De omstandigheden in Nederland, zoals klimaat en grondsoort, zijn zeer geschikt voor het telen van pootaardappelen. Daarnaast is het vakmanschap van de Nederlandse telers

Nadere informatie

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Inleiding In opdracht van VBU (Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal) werd in

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Digitale aangifte pootaardappelen

Veelgestelde vragen Digitale aangifte pootaardappelen In het aangifteprogramma bevindt zich ook een uitgebreide Handleiding. (Klik hieronder met uw linker muisknop op een categorie/vraag) Veelgestelde vragen over stap 1 Voorregistratie stammen Veelgestelde

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND

POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND POOTGOEDTEELT IN SCHOTLAND Ter gelegenheid van het World Potato Congress dat plaats vond van 28 tot 30 mei in Edinburg (Schotland), vond een excursie plaats met als thema de pootgoedteelt in Schotland.

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

pca Bewaarproblemen oogst 2014

pca Bewaarproblemen oogst 2014 pca Bewaarproblemen oogst 2014 Seizoen 2014 Prachtig voorjaar Zomer: groeizaam weer (plaag ) Natte augustus Hoge temperaturen bij oogst Hoge temperaturen eerste weken bewaring Grote productie Grove knollen,

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN

Nadere informatie

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites

In dit magazine. informatiemagazine over biologische frites informatiemagazine over biologische frites In dit magazine De biologische wereld van McCain Biologisch verantwoord genieten Knoop gelooft in biologische toekomst Speciaal aardappelras biologische frites

Nadere informatie

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER Pagina 1 van 10 PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN POOTGOEDTELER Deze code is opgesteld door de Pootaardappel Contact Commissie (PCC = samenwerkingsverband LTO-NAO). Hoewel deze code met de grootst

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Start van 2014. Nummer 1, janari 2014. Ondernemend Paprika Nummer 1, janari 2014 Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Start van 2014 1-2 Bureaus presenteren hun ideeën voor Colourfultaste campagne 2014-2017 3 Kom in de Kas 3 Afrikaanse Fruitmot 4 Belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika Inhoud Dit is de laatste P8 nieuwsbrief van 2012 en staat ook deze maand weer vol met nieuws. In de nieuwsbrief wordt kort teruggeblikt op de P8 kick-off marketing 2013 die op woensdag 19 december 2012

Nadere informatie

Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen

Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen introductie Guido van Veldhoven Getrouwd 4 kinderen Fruitteler in de vennootschap met ouders Hardfruitteler appels peren Hoofdrassen elstar conference Geen heden

Nadere informatie

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt 7 november 2013 Voor het zestiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal biologische en fairtrade producten in de

Nadere informatie

Oosterwold informatiebijeenkomst

Oosterwold informatiebijeenkomst Roy Michielsen Oosterwold informatiebijeenkomst - 1 - Inhoud Wie is ERF Teeltcyclus en belang van de bodem Voedselveiligheid Afspraken Contact - 2 - ERF: van bioland tot stadsrand Afkorting voor Exploitatie

Nadere informatie

Duitse consument grootste fan van asperges Consumentenonderzoek in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk

Duitse consument grootste fan van asperges Consumentenonderzoek in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk Duitse consument grootste fan van asperges Consumentenonderzoek in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk PT 2012-14 Juni 2012 - Anne Marie Borgdorff Productschap Tuinbouw, Markt & Innovatie Consumentenonderzoek

Nadere informatie

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN CENTRALE VERWERKER

PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN CENTRALE VERWERKER Pagina 1 van 6 PCC HYGIËNEPROTOCOL RINGROT 2.2 RICHTLIJNEN CENTRALE VERWERKER Deze code is opgesteld door de Pootaardappel Contact Commissie (PCC = samenwerkingsverband LTO-NAO). Hoewel deze code met de

Nadere informatie

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven:

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: 26-02-2011 ZLTO AGENDA 1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: Is er voor de supermarkt een belang

Nadere informatie

In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge.

In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge. 1 Resultaten asperge In dit hoofdstuk worden resultaten besproken uit het consumentenonderzoek. In dit hoofdstuk zal ingezoomd worden op asperge. In de verschillende landen hebben de volgende aantallen

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 Voor het veertiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal

Nadere informatie

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia De spelers. Van Rijn & De Bruin, boomkweker Fruittelers TVX (Telersvereniging) met bestuur en werkgroepen Xenia Europa bv, als ketenregiseur

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor

Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor Gewasoptimalisatie, daar staan wij voor Rudi Vandewiele GSM 0492/63 73 83 E-mail rudi.vandewiele@tacocvba.be Luc De Reycke GSM 0477/60 97 17 E-mail luc.de.reycke@tacocvba.be Liesbet Bruyneel GSM 0497/837675

Nadere informatie

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel RAPPORT Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel rapport 711 project 9071 december 2010 RAPPORT titel Gevoeligheid van aardappelrassen voor

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Kwik-Fit verwerkt 500.000 facturen per jaar met Microsoft Dynamics AX

Kwik-Fit verwerkt 500.000 facturen per jaar met Microsoft Dynamics AX Kwik-Fit verwerkt 500.000 facturen per jaar met Microsoft Dynamics AX Een star UNIX systeem vereiste dat data van de ene applicatie in de andere werd overgetypt. Met Microsoft Dynamics AX is een volledig

Nadere informatie

Vitamientje op zoek naar het Witte Goud

Vitamientje op zoek naar het Witte Goud Vitamientje op zoek naar het Witte Goud Het begin van de maand april is elk jaar weer een bijzonder moment We kunnen dan namelijk steeds meer van het mooie en zonnige weer genieten En met het stijgen van

Nadere informatie

De aardappel, van alle markten thuis

De aardappel, van alle markten thuis De aardappel, van alle markten thuis OPDRACHTEN De antwoorden staan op de laatste pagina. OPDRACHT 1 Voedingsstoffen In de tabel hieronder worden de voedingsstoffen van een aardappel vergeleken met de

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

Boerenexperiment No 4 aanvulling

Boerenexperiment No 4 aanvulling Boerenexperiment No 4 aanvulling Aardappels op zware grond, aanvulling op rapport Aanvulling en Resultaten en ervaringen van de groenbemestervelden op zware klei, najaar 2012 Achtergrond De toepassing

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen Inhoudsopgave Terugblik op seizoen Terugblik op seizoen 3 Seizoen in cijfers 4 Verwachtingen najaar 2013 7 Van Oers Agro op bezoek bij... 8 Van Oers Agro Hofdreef

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

Jaarverslag HZPC HOLLAND B.V. I 2011-2012

Jaarverslag HZPC HOLLAND B.V. I 2011-2012 Jaarverslag HZPC HOLLAND B.V. I 211-212 Voorbeschouwing op jaarverslag Inhoudsopgave Wij opereren al jarenlang op de internationale markt voor pootaardappelen. Zo n 1 jaar geleden werden er al pootaardappelen

Nadere informatie

Endeavour Labella. Belmonda. Lanorma Granola. Connect. Amanda. Forza. Eos

Endeavour Labella. Belmonda. Lanorma Granola. Connect. Amanda. Forza. Eos verzicht van raseigenschappen (onder Nederlandse omstandigheden) erklaring BCDE = pathotype = vatbaar = = vatbaar Z = zeer-vroeg R = vroeg M = midden-vroeg ML = midden-laat Schilkleur = L = licht R = rood

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN. www.dlvplant.nl

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN. www.dlvplant.nl KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Goede beurt 1 Winkeldemonstraties in UK een succes! 2 P8 aanwezig tijdens Retail congres DOGK - Düsseldorf 4 P8 aanwezig bij ledenbijeenkomsten 4 49 jaar paprika in Nederland:

Nadere informatie

VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE

VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE VOORBEELDEN REKENEN IN DE BEROEPSGERICHTE VAKKEN GROENHORST COLLEGE 1.1 Rekenopgave Dier Het begrip verhoudingen met de breuken en procenten is lastig voor de niveau 2 deelnemers dier. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Het seizoen begint. Nummer 2, februari-maart 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Het seizoen begint. Nummer 2, februari-maart 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Ook deze keer hebben we weer een nieuwsbrief boordevol met nieuws. Zo staat paprika in het teruggebouwde Huis van de Smaak op de Holland Food & Flowers, waar paprikatelers hun eigen product promoten.

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Rusland en de consument. Nummer 8, augustus 2014. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Rusland en de consument. Nummer 8, augustus 2014. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Rusland en de consument 1 Colourfultaste staat achter Samen sterk 2 Marktcijfers Rusland 2 Persreis Engelse journalisten succesvol 4 Kookdemonstraties oranje paprika s

Nadere informatie

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine Nieuwsbrief nr.1 maart 2015 Technieken en wetgeving veranderen continu. Middels de nieuwsbrief gaan we proberen u een aantal keer per jaar op de hoogte te houden van de actualiteiten en nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Een nieuw ketenmodel voor langoustines

Een nieuw ketenmodel voor langoustines Een nieuw ketenmodel voor langoustines Ab Post (GPM Seafoods) en Wim Zaalmink (LEI Wageningen UR) Urk, 6 oktober 2012 Inhoud Economische betekenis langoustine visserij Consumptie van langoustines Keten

Nadere informatie

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Bestemd voor: Gebruikers die Online teeltgegevens invoeren in Agrovision. Inleiding: Met deze handleiding wordt u stap voor stap door het programma

Nadere informatie

Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013

Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013 Tussenverslag 2013. Mobiele aardappel schonings sorteerlijn. September 2013 In opdracht van: Franzen landbouw CV Oudelandsedijk 4 3247 LJ Dirksland Tel: 0187 650 004 Mob nr: 06 28 677 968 Kenmerk: 2013

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

vruchtbare bodem the soil initiative

vruchtbare bodem the soil initiative vruchtbare bodem the soil initiative Frank Brinkman - Bakker Barendrecht Werken aan bodemkwaliteit is essentieel voor de smaak en vooral de houdbaarheid van onze mango s uit Mali Maria Oliveira - Van Oers

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

De aardappel: van het veld tot op je bord

De aardappel: van het veld tot op je bord Lesinfo De aardappel: van het veld tot op je bord 1.1. Doelstelling De leerlingen inzicht geven in: de oorsprong van een aardappel en welke weg deze aflegt van het veld tot op je bord, de verschillende

Nadere informatie

25-2-2015. De heenreis. Doel stage. Personeelsorganisatie: Totaal: 320 ha

25-2-2015. De heenreis. Doel stage. Personeelsorganisatie: Totaal: 320 ha Naam: Maarten van de Velde Opleiding: Tuin & Akkerbouw (leerjaar3) Woonplaats: Dreischor Doel stage De heenreis Amsterdam > Dubai > Melbourne Combinatie stage (buitenland stage is een onderdeel van binnenland

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Export Nederlandse ui fors gegroeid

Export Nederlandse ui fors gegroeid NU.nl : Export Nederlandse ui fors gegroeid Foto: ANP De export van uien behoorde in de eerste helft van het jaar tot één van de grootste ooit. Dat meldt afzetorganisatie GroenteFruit Huis dinsdag. De

Nadere informatie

Groeien Afrikaanse aardappelen aan de bomen Het basisvoedsel in het Zuiden

Groeien Afrikaanse aardappelen aan de bomen Het basisvoedsel in het Zuiden L E E S T E K S T Cassave of maniok De dikke knollen van de maniokplant kunnen tot meer dan 20 cm lang worden, en wel tot 10 cm dik. Wat de vorm betreft lijken ze op dikke wortels, maar dan met een bruine

Nadere informatie

Telers in het Midden-

Telers in het Midden- Telers in het Midden- De Arabische lente treft alle landen in het Midden-Oosten. Het ene land weliswaar meer dan het andere, maar de gevolgen zijn overal merkbaar. Ook in Libanon en Jordanië, waarnaar

Nadere informatie

7.6 Bereiding en verpakking van aardappelen

7.6 Bereiding en verpakking van aardappelen 7.6 Bereiding en verpakking van aardappelen A. Eisen in verband met de installaties waarover aardappelenbereiders (en verpakkers) moeten beschikken De bereider van aardappelen dient persoonlijk te beschikken

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet

Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet Kleine boeren oogsten succes dankzij zaden op krediet Bestemd voor: Wim Klein Nagelvoort, ZWO Ontmoetingskerk te Rijssen Aansluitend bij het thema: voedselzekerheid, landbouw, duurzaamheid en klimaat.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 van 11

Inhoudsopgave. 1 van 11 Inhoudsopgave Leerlingen werven was nog nooit zo makkelijk... 2 Hoe komen we aan meer leerlingen? 2 Door wie wordt de schoolkeuze beïnvloed?. 2 Door wat wordt de schoolkeuze beïnvloed?...2 Hoe komen ouders

Nadere informatie

STICHTING VELDLEEUWERIK

STICHTING VELDLEEUWERIK TEGEARRE DJOERSAAM STICHTING VELDLEEUWERIK Stichting Veldleeuwerik is een uniek samenwerkingsverband tussen telers en verwerkende bedrijven om actief duurzame akkerbouw en -productie te stimuleren. Niet

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Tussen hoop en vrees. Nummer 2, maart 2015. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse 1 Testbedrijven gezocht voor e-learning module P8 2 Rapportage Spanje Paprika - Nummer 1 2 Marktinformatie Israël 3 Kom in de Kas 4 Colourfultaste op nieuwe shirts voetbalteam

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Horeca Verkoop Kenniskring Binnenvisserij 18 november Jan Pieter vd Klashorst

Horeca Verkoop Kenniskring Binnenvisserij 18 november Jan Pieter vd Klashorst Horeca Verkoop Kenniskring Binnenvisserij 18 november Jan Pieter vd Klashorst De ontwikkeling van het Streek & Smaak Verbond is een project van KBM Alliances. Vooraf Wanneer bent u voor het laatst uit

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! Inhoudsstoffen uit uien Ui, meer dan voedingsbron alleen BIO BASED ECONOMY WERKT! GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen uit uien Inleiding Uien zijn voor Nederland en zeker

Nadere informatie

Dit kleine boekje informeert u over onze nieuwe, oude koningin van de groenten. Waarom juist deze majesteit de Superior Queen is van alle asperges.

Dit kleine boekje informeert u over onze nieuwe, oude koningin van de groenten. Waarom juist deze majesteit de Superior Queen is van alle asperges. Superieure asperges telen is een prachtig, oud ambacht. Het vraagt veel kennis, gevoel en hartstocht. Onze familie beheerst dit vak al generaties lang. Omdat de huidige productiemethoden steeds meer worden

Nadere informatie

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 21-11-2014 Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 1 21-11-2014 Historie De kerstster, kerstroos of poinsettia (Euphorbia pulcherrima), behoort tot de wolfsmelkfamilie

Nadere informatie

Tarieven Day Definite (export)

Tarieven Day Definite (export) Tarieven Day Definite (export) Tarief per zending DHL EUROPLUS Weight (kg) Zone 0 Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4 Zone 5 Zone 6 5 19,26 26,25 32,73 36,38 47,71 51,05 54,61 10 19,81 27,35 34,08 42,05 60,13

Nadere informatie

62 cm 60 cm 58 cm 56 cm 54 cm 52 cm 50 cm 48 cm 46 cm 44 cm 42 cm 40 cm 38 cm 36 cm 34 cm 32 cm 30 cm 28 cm 26 cm 24 cm 22 cm 20 cm 18 cm 16 cm 14 cm 12 cm 10 cm 8 cm 6 cm 4 cm 2 cm 0 cm Bloei-dagboek

Nadere informatie

Wij hebben 2.151.023. lagers voor u op voorraad

Wij hebben 2.151.023. lagers voor u op voorraad Wij hebben 2.151.023 lagers voor u op voorraad Inhoud Nooit zonder lagers 03. Introductie. 04. De voordelen van ABF Bearings. 06. Kwaliteitscontroles bij alle lagers. 08. Een breed assortiment op voorraad.

Nadere informatie

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop.

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Over Smaak Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Frank van Oirschot Oprichter online supermarkt Smaak Wat is het? Smaak

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef

Nadere informatie

Food en Flowers - Business Models

Food en Flowers - Business Models Food en Flowers - Business Models Tijdens de tweede workshop op 26 september zijn in teams drie concepten uitgewerkt tot business model: de vriendenpas en twee varianten van de stamboom. Dit gebeurde aan

Nadere informatie

Een introductie. Een introductie René Takens

Een introductie. Een introductie René Takens Een introductie Een introductie René Takens 3 X Goud 1 X Zilver Fiets van het jaar 2001 De meest toonaangevende Europese fietsgroep The Premier European Cycle Group Design, ontwikkeling, productie, marketing

Nadere informatie

Voorstellen. Christiaan Poot. Technical Support Manager

Voorstellen. Christiaan Poot. Technical Support Manager Welkom Voorstellen Christiaan Poot Technical Support Manager Programma 10.00: Ontvangst 10.10: Algemene Miedema presentatie 10.40: HMI GPS Planting Comfort 11.15: Rondleiding 12.15: Lunch 13.00: Afsluiting

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen 2009/2010 Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................... 3 Areaalgegevens

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede berichten. Nummer 3, maart 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede berichten. Nummer 3, maart 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Ook deze keer hebben we weer een nieuwsbrief boordevol met nieuws. Zo laten Nederlandse panelcijfers zien dat de consumptie van paprika in Nederland toeneemt. Verder vragen wij uw aandacht voor

Nadere informatie

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel 1 ECC-Net: Travel app Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland Een gezamenlijk project van het Netwerk van Europese Consumentencentra Naam van de APP ECC-Net:

Nadere informatie

Ruggespraak. 9 HZPC ligt op koers... 16 Hoe Annabelle Duitsland veroverde. 22 Eerlijk produceren en handelen

Ruggespraak. 9 HZPC ligt op koers... 16 Hoe Annabelle Duitsland veroverde. 22 Eerlijk produceren en handelen Ruggespraak 4 Cor Biemond: De gemiddelde teler bestaat niet.' 2 9 HZPC ligt op koers... 16 Hoe Annabelle Duitsland veroverde 22 Eerlijk produceren en handelen Relatiemagazine van HZPC jaargang 16 nummer

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening

Bijeenkomst Alumni Wageningen. Datum 15 april 2014. Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Bijeenkomst Alumni Wageningen Datum 15 april 2014 Bijdrage van de veredeling aan de wereldvoedselvoorziening Wageningen NM 10 1971 1979 Jan Omvlee 100% zelfstandig 100% mensen 100% groenten Onze aanpak

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Uw markt is er klaar voor. En u?

Uw markt is er klaar voor. En u? Uw markt is er klaar voor. En u? Een verpakking vol kansen Ready2Cook is uw kans om verse en gezonde kanten-klaarmaaltijden te verzorgen voor moderne consumenten, die ze na aankoop direct thuis in de oven

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Inleiding... 3 Australie algemeem... 3 Geografie... 3 Klimaat... 3. Waarom investeren in Australische farms?... 4

Inleiding... 3 Australie algemeem... 3 Geografie... 3 Klimaat... 3. Waarom investeren in Australische farms?... 4 Inhoud Inleiding... 3 Australie algemeem... 3 Geografie... 3 Klimaat... 3 Waarom investeren in Australische farms?... 4 De Farms... 5 Situering...5 Een voorbeeld: Careunga 3540ha... 6 Het Boeren... 7 Zaaien...7

Nadere informatie

Kiwibes seizoen 2013. 11 september, Elzenveld Antwerpen

Kiwibes seizoen 2013. 11 september, Elzenveld Antwerpen Kiwibes seizoen 2013 11 september, Elzenveld Antwerpen Welkom Jan Engelen Sales & Marketing Manager Veiling Hoogstraten Agenda Historiek Seizoen 2013 Kiwibes: Dé hapklare fruitsnack Toekomst Receptie door

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen in de voedselketen

Trends en ontwikkelingen in de voedselketen Trends en ontwikkelingen in de voedselketen Eisen van consumenten, kansen voor ondernemers Dik Goorhuis Economielezing 2 juni 2015: Voedsel voor de economie, kansen voor ondernemers CV Dik Goorhuis 25

Nadere informatie

Geschenken! No. 1.Internationale Hanzeblikken

Geschenken! No. 1.Internationale Hanzeblikken Geschenken! Het Hanze Huis produceert en ontwikkelt zelf geschenkverpakkingen die het gehele jaar door leverbaar zijn. Wanneer u uw (internationale) relaties of vrienden op een originele manier wilt verrassen

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

Robuuste Rassen (1) Carolus. vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep

Robuuste Rassen (1) Carolus. vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep Robuuste Rassen (1) Carolus vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep Teler douwe monsma: Het liefst schakel ik direct over naar de nieuwe rassen, dat geeft ons meer zekerheid Carolus Aardappelsoep

Nadere informatie

Alles over asperges. (inclusief recepten en tips met minder zout)

Alles over asperges. (inclusief recepten en tips met minder zout) Alles over asperges (inclusief recepten en tips met minder zout) Copyright 2015 Stichting NoSalt Dit E-book Alles over asperges is ontworpen, geschreven en gepubliceerd door NoSalt. Bron voor dit materiaal

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL

TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL 2015 1 voorwaarden TEELT- EN AFZETCONTRACT AF LAND UIEN-POOL oogstjaar 2015 Apeldoorn, 10 april 2015 2 Inleiding Agrifirm Plant BV heeft samen met uientelers en

Nadere informatie

MEDEDELING ALV/KWA/74

MEDEDELING ALV/KWA/74 MEDEDELING ALV/KWA/74 Ellips, 4 de verdieping Koning Albert II laan 35, bus 41 1030 Brussel Tel. 02 552 74 44- Fax 02 552 74 01 els.debruyn@lv.vlaanderen.be Mededeling ALV/KWA/74 Onderwerp: Referentie:

Nadere informatie