1 De bindende kracht van het werken met een pastoraal jaarthema in de kleuterschool (Veronique De Kock)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 De bindende kracht van het werken met een pastoraal jaarthema in de kleuterschool (Veronique De Kock)"

Transcriptie

1 Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Fredrik De Merodestraat Mechelen IMPULSDAG Pastoraal op School Basisonderwijs KHLeuven 9 september 2014 "Doe aan een ander wat je wil dat anderen voor jou doen (Mt 7,12) EEN PLUIM VOOR 1 De bindende kracht van het werken met een pastoraal jaarthema in de kleuterschool (Veronique De Kock) K.O. Veronique De Kock is pedagogisch begeleider kleuteronderwijs voor de Broeders van Liefde. Voordien was zij jaren actief als nascholer godsdienst voor het kleuteronderwijs. Het werken met een pastoraal jaarthema bij kleuters biedt kansen om de verbondenheid in de klas, in de school en zelfs binnen de scholengemeenschap versterken. herneming Waar houd je bij het kiezen van het pastoraal jaarthema rekening mee zodat het aanspreekt bij zowel de jongste peuters als de oudere kleuters? Wie speelt een rol bij het levendig houden van het jaarthema in de school, in de klas? Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 1

2 Verschillende praktijkvoorbeelden tonen hoe, doorheen het ganse schooljaar, het pastoraal jaarthema de uitwerking kan verrijken van het BC: terugkerende activiteiten, hoekenverrijking in het godsdienst hoekje en het vieren van bijzondere gelegenheden. Een rijk aanbod aan beeldmateriaal laat je zien hoe het thema gelinkt aan een beeld, een figuur of een symbool betekenis krijgt voor de kinderen, leerkrachten en ouders. Je maakt kennis met verschillende pastorale jaarthema s en ziet hoe elke juf, elke klas, elke school er zijn specifieke eigenheid in kan leggen zodat je zelf zin krijgt om er mee aan de slag te gaan. 2 Godsdienst binnenstebuiten: God laten we er maar (g)een spel van maken (An De Clerck) K.O. An De Clerck heeft 22 jaar ervaring als kleuterleidster in Olva Sint-Katarina Brugge en is sinds 2 jaar full-time nascholer godsdienst in de kleuterschool voor VVKBaO-DNI Bij het uitwerken van een belangstellingscentrum oog en aandacht hebben voor de godsdienstige elementen in het aanbod van ervaringssituaties, in het klasmilieu en in de begeleiding. Het aanbod binnen de godsdienstige ontwikkeling beperkt zich vaak tot twee ervaringssituaties: het ontwikkelingsondersteunend leren en het ontmoeten. In deze werkwinkel reik ik concrete voorbeelden aan waarin we ook het zelfstandig spelen volwaardig betrekken in dit ontwikkelingsdomein. We gaan tevens op zoek hoe deze ervaringssituatie de godsdiensthoek toegankelijker kan maken voor onze kleuters en kan ondersteunen in aansluiting bij hun leefwereld en het aangeboden BC, symbolen, rituelen en spelactiviteiten kan aanreiken om onze hoeken levensbeschouwelijk te verrijken (= hoekenverrijking). We hebben het ook over prentenboeken die als brugverhalen kunnen dienen, muzische werkvormen om toe te passen bij de geloofscommunicatie, symbolen en rituelen. 3 MindfulKidiYoga (Sophie Veulemans) K.O. Sophie Veulemans is leermeester godsdienst en lector godsdienst aan PXL Education in Hasselt. De kern van Jezus boodschap stelt: Doe aan een ander wat jij wil dat anderen voor jou doen. Er op die manier voor de ander zijn vraagt dat jij je met de ander verbindt (de ander aanvoelen in zijn behoeften) én met jezelf (weten wat je nodig hebt en hoe jij behandeld wil Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 2

3 worden). Toch is die verbondenheid met jezelf en met de ander niet vanzelfsprekend. Ook dit is iets wat kinderen, net als zoveel andere dingen, moeten leren en waarin ze moeten groeien. Kinderen hebben bijgevolg nood aan richtingsaanwijzers en gidsen om ook op dit vlak te kunnen groeien. Deze werkwinkel helpt jou om als gids met de kinderen op weg te gaan. Op het programma staan speelse stiltespelletjes, ademhalingsoefeningen, mindfulnessoefeningen, visualisatieoefeningen en een aantal toepassingen vanuit kinderyoga. Door de toepassing van deze mindfulkidiyoga-technieken kunnen kinderen rust ervaren, leren luisteren naar zichzelf en anderen, tot een verdiept zelfbewustzijn komen en een liefdevolle alertheid voor hun omgeving ontwikkelen. 4 Muzisch werken met Bijbelverhalen bij kleuters (Hilde Lemmens) K.O. Hilde Lemmens is begeleider kleuterparticipatie voor het bisdom Mechelen-Brussel. Ze werkte 15 jaar als kleuterleidster en 2 jaar als nascholer 'Godsdienst in de kleuterschool' voor het verbond van katholiek onderwijs. In de kleuterschool bieden muzische werkvormen uitgelezen kansen om Bijbelverhalen intens te beleven en om het mens- en Jezusbeeld voor de kleuters te verdiepen. Je kan in deze interactieve, praktijkgerichte sessie ervaren hoe je via muzischcreatieve activiteiten uit de verschillende muzische domeinen kleuters kansen kan aanbieden om te groeien in hun levensbeschouwelijke, herneming religieuze en godsdienstige ontwikkeling. Kortom, deze sessie biedt kansen naar hoe Bijbelverhalen geïntegreerd kunnen worden binnen muzische vorming in de kleuterklas. 5 Bidden en vieren met andersgelovigen in katholieke scholen (Katrien Tonnard) Katrien Tonnard is inspecteur-adviseur rooms-katholieke godsdienst basisonderwijs in het bisdom Gent. Je werkt in een katholieke school en je hebt een interessante multireligieuze klasgroep in een kleuter- of lagere school of school voor buitengewoon onderwijs? Je stelt je vragen over of je nog wel kan bidden met deze klasgroep of hoe je dit kan doen? De pastoraal op jullie kleurrijke school stelt je vele vragen: hoe kunnen we omgaan met de anders- en niet-gelovige kinderen en ouders? Kan je nog wel gelovig vieren en hoe kan dit in deze school? Je bent in deze werkwinkel welkom als je visie wil opbouwen over hoe je kan bidden en vieren in een kleurrijke school of klas je ervaringen met collega s wil uitwisselen aan de hand van herkenbare casussen je bruikbare materialen wil verkennen Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 3

4 6 Ontmoeting(en) met Franciscus (Marc Verwaeren) Marc Verwaeren is inspecteur-adviseur rooms-katholieke godsdienst basisonderwijs in het bisdom Gent. Franciscus is ongetwijfeld de meest gekende en sympathiekste heilige. Omdat verteld wordt dat hij met vogels en andere dieren sprak, wordt op zijn sterfdag (4 oktober) Werelddierendag gevierd. Hij lijkt daarmee onschadelijk gemaakt: een onschuldig sprookjesfiguur met mooie vertellingen, maar zonder actuele betekenis. Wie Franciscus kiest als inspiratiebron moet dus lef hebben. Franciscus zocht mensen op die iedereen had uitgekotst, zoals de melaatsen. Maar hij liet er zich figuurlijk én letterlijk door raken. In deze werkwinkel proberen we ons opnieuw te laten raken door Il fratello van Assisi. We leren op een creatieve-didactische wijze het verhaal van Il poverello te herontdekken. We ontdekken dat Franciscus actuele betekenis heeft voor het klas- en schoolgebeuren. We ontmoeten hem bovendien als inspiratiebron voor leidinggevenden. 7 Werken aan de dialoogschool van morgen (An Mollemans) An Mollemans is medewerker aan het Centrum voor de Academische Lerarenopleiding, Faculteit Theologie en Religiewetenschappen van de KU Leuven. Onder leiding van vice-rector Onderwijs, Didier Pollefeyt, is ze verantwoordelijk voor het implematatieonderzoek Dialoogschool, van analyse naar verandering en verankering. Ze begeleidt onder andere proeftuinen in het veranderingstraject naar een dialoogschool. Het concept van de dialoogschool heeft ondertussen een ruim draagvlak gevonden in het Vlaamse onderwijslandschap. Het lijkt het gewenste model om de katholieke identiteit van de school opnieuw vorm te geven in de hedendaagse context van secularisering en pluralisering. De grote uitdaging ligt hem evenwel in de concrete vormgeving van dit model. In deze werkwinkel willen we de deelnemers inspiratie, materiaal en een werkwijze aanreiken om hieraan te werken in de eigen schoolcontext. De werkwinkel put materiaal uit eigen ervaring in het begeleiden van drie proeftuinen en uit de nieuwe website We gaan ook concreet aan de slag met een van de vele werkvormen als inspirerend voorbeeld. In eerste instantie richt deze werkwinkel zich tot directies en inspiratieverantwoordelijken in de scholen, maar natuurlijk is iedereen hartelijk welkom! Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 4

5 8 Goldly Play, speels en vernieuwend (Katie Velghe) Katie Velghe is educatief medewerker bij de Interdiocesane Dienst voor Gezinspastoraal. Daar werkt zij rond thema s als geloofsopvoeding, relatie en rouwverwerking. Sinds 2013 introduceert zij Godly Play in pastorale en onderwijskringen, en geeft trainingen voor verhaalvertellers. Tevens is ze auteur van kinder- en jeugdboeken. Ben je op zoek naar een creatieve en ervaringsgerichte manier om Bijbelverhalen te verkennen met kinderen? Wil je hen op een speelse manier vertrouwd maken met parabels, Bijbelverhalen en liturgie? Godly Play is een methode van geloofsinitiatie en -communicatie, die tegelijk vernieuwend is en diep geworteld in onze christelijke en kerkelijke traditie. Godly Play reikt een taal en een manier aan om de natuurlijke spiritualiteit van kinderen tot bloei te brengen. Verhalen en verwondering, creativiteit en stilte vormen de hoofdingrediënten. Wereldwijd wordt Godly Play ingezet bij godsdienstonderwijs en catechese, bij ziekenhuispastoraal, bij pastoraal voor mensen met een beperking, en ook bij bezinningen en vormingen voor volwassenen. In deze werkwinkel ervaar je een volledige Godly Play-sessie en blijven we kort stilstaan bij de krachtlijnen en toepassingsmogelijkheden van Godly Play. Breng je een kussen mee? Tijdens de sessie zitten we immers op de grond! 9 De leerkracht als regisseur de leerling als performer: actoren die dankzij elkaar groeien. (Geert Faseur) Geert Faseur was 10 jaar pedagogisch begeleider in het basisonderwijs en later in het secundair onderwijs voor godsdienst. Momenteel geeft hij Nederlands en godsdienst in het ASO. Een pluim geven kan je op een uitdrukkelijke, woordelijke manier doen. Je kan het als leerkracht ook doen door je leerling 1/ te accepteren zoals hij is, 2/ je leerling te promoveren tot een relatief autonome mens, 3/ je leerling de positieve kwaliteiten te laten ontdekken en te laten omzetten in deugddoende groeimomenten. Dankzij je manier van zijn en door de gepaste communicatie met je leerlingen kan je als leerkracht de drie genoemde attitudes bij de leerlingen realiseren. Voor beginnende leerkrachten én voor doorwinterde collega s is dit een hele opgave. Vanuit het boek Regie in de klas worden praktische handelingstips gegeven, - onderbouwd vanuit een christelijke (Ignatiaanse) traditie. Dit boek kan ter plaatse aangekocht worden. Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 5

6 10 Spreek tot een ander zoals je zelf wil dat hij/zij tot jou spreekt (Geweldloze Communicatie) (Hedwig Berghmans) Hedwig Berghmans is inspecteur-adviseur coördinator r.-k. g. Sinds meer dan 8 jaar heeft hij een grote passie voor al wat met geweldloze communicatie te maken heeft. Hij volgde zijn opleiding in L Université de Paix van Namen, in Luik en in Louvain-la- Neuve. Om de ander echt te kunnen ontmoeten is het belangrijk dat we de nodige aandacht besteden aan onze manier van communiceren met elkaar. Dikwijls gebruiken we uitdrukkingen die vaak nodeloos beschuldigend, beoordelend of veroordelend zijn. Marshall Rosenberg stelt ons een methode voor waarbij we spreken en luisteren vanuit ons hart. In deze sessie maken de deelnemers kennis met de methode Geweldloze Communicatie. We leren op een bewuste wijze verantwoordelijkheid op te nemen voor eigen gevoelens en behoeften, zonder ons in de slachtofferrol te plaatsen of de ander te willen domineren. We leren ook luisteren naar de gevoelens en behoeften van anderen (= empathisch luisteren). Geweldloze Communicatie vraagt heel veel oefening. Het betreft hier een eerste kennismaking met deze manier van communiceren die mensen en hun omgeving gelukkiger maakt. Ook in schoolverband zorgt deze methode voor een aanzienlijke verbetering van onderlinge relaties tussen alle betrokkenen. Geweldloze Communicatie wordt ook succesvol gebruikt bij het hanteren van conflicten. 11 Levensdansen (Jean Agten) Jean Agten is nascholer in godsdienstdidactiek en interreligieuze communicatie. Hij is instructor in bibliodrama en begeleidt meditatie, rituelen en levensdans. Levensdansen zijn helende, verbindende dansen die met een groep in een kring, in een rij of in een spiraal gedanst worden. De dansen zijn enerzijds verinnerlijkend en meditatief van aard, anderzijds dynamisch, speels of uitgelaten. Heel de mens (het kind, de jongere) wordt er in aangesproken: lichaam en geest, angst en geestdrift, verlangen en handelen.... Ze leren lichaamstaal hanteren, in kwetsbaarheid omgaan met elkaar en zich zorgzame tedere omgangsvormen eigen maken. Ze leren bewegend rust en stilte ervaren of uitgelaten genietend vieren in dans en beweging. Doorheen het dansen neemt men ook deel aan een religieuze werkelijkheid die op symbolische wijze uitgebeeld wordt in de dansbewegingen. Al dansend verkent of oefent men wezenlijke levenshoudingen in participatie aan elkaar. De dansen, met wortels uit diverse levensbeschouwingen, zijn inleefbaar voor elkeen en beleefbaar op diverse niveaus. Ze bestaan uit eenvoudige stappen en bewegingen, die stapsgewijze worden aangeleerd op maat van iedereen. Er is geen voorafgaande danservaring nodig. Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 6

7 12 Omgaan met rouwen bij kinderen (Helena Van den Bergh) Helena Vanden Bergh startte haar loopbaan als leerkracht BaO, werd daarna directeur BaO en vervolgens educatief medewerker Wereldwerkplaats. Momenteel is zij werkzaam als nascholer voor de Dienst nascholing en internationalisering van het VSKO. Een geliefd iemand verliezen is een ingrijpende gebeurtenis in het leven van een kind. Samen staan we stil bij de wijze waarop kinderen rouwen en bekijken we hoe jij als leerkracht hierin een ondersteunende begeleider kan zijn. We reiken je handvaten aan op klas- en schoolniveau. Bovendien laten we je kennismaken met de nieuwe rouwkoffer die beschikbaar gesteld wordt door het Vicariaat Onderwijs van het aartsbisdom. 13 God weet waar naartoe?! (Fons Uytterhoeven) Fons Uytterhoeven is bisschoppelijk afgevaardigde voor het onderwijs in het aartsbisdom Mechelen-Brussel "God weet waar naartoe!?" wil een verbindingslijn trekken tussen de gevarieerde ervaring van het dagelijkse schoolleven en de oproepende boodschap van het evangelie. Deze werkwinkel handelt hoofdzakelijk over relaties. Vanuit het standpunt van wie de aangebrachte impulsen ervaart, worden de gewone verhoudingen met de leerlingen, met de collega's en met de directie in herkenbare voorbeelden uitgesproken, om er de ziel van het evangelie in te brengen. herneming Er wordt hier dus niet aan theorievorming gedaan. Men zou eerder van toegepaste of praktische geloofstaal kunnen spreken in de zin dat hier christelijke meditatie op schoolervaring wordt gegeven, met de directheid van een dialoog en de suggestieve kracht van een gedicht. Het is onze hoop dat vele directeurs en leerkrachten er de nodige inspiratie in vinden om, persoonlijk zowel als in groep, aan de kant van de nabije medemens te staan, ook op school. Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 7

8 14 De kaart van de christelijke inspiratie houdt steek (Jürgen Mettepenningen) Jürgen Mettepenningen is directeur van de dienst Identiteit van het vicariaat Onderwijs van het aartsbisdom. Hij is tevens gastdocent aan de faculteit Theologie en Religiewetenschappen. Hoe kunnen we onze school wat menselijker maken, ja wat meer gekleurd door de christelijke inspiratie? Zeker in een tijd waar niet iedereen meer 'evenveel' christen is... Hoe kunnen we werken aan een warmere school, waar iedereen zich thuisvoelt, waar beproefde waarden beklemtoond worden, waar we onszelf kunnen zijn en waar Jezus een voorbeeld kan zijn? In deze werkwinkel denken we samen na hoe heel specifieke momenten van het schoolleven door een 'christelijke touch' rijker kunnen worden, zonder dat het daarom altijd opvalt dat het een 'christelijke touch' is. Hoe kunnen we aan een verjaardag, een oudercontact of het onthaal in onze school reeds tonen dat we meer zijn dan een 'schoolfabriekje'? Aan de hand van enkele voorbeelden, gaan we zelf aan de slag: hoe kunnen bepaalde aspecten van het leven op school beter, rijker en sterker worden aan de hand van de christelijke inspiratie. Zonder daarbij die aspecten van hun eigenheid te ontdoen of te accapareren... Waar we eerst met enkele 'pastorale steekkaarten' hebben kennis mogen maken, zullen we al gauw bezig zijn om er zelf enkele bij te maken! 15 Geef ze een pluim! Handvaten voor positieve communicatie (Marleen Borzée) Marleen Borzée is pedagoog en docent KHLeuven Departement Lerarenopleiding en Universiteit Antwerpen. Ze is tevens coach en nascholer Helianthus. Betrap anderen op goede dingen zodat ze het gevoel krijgen dat ze iets kunnen en dat ze de moeite waard zijn! Juich datgene toe waarvan je meer wil zien! Verwonder je over dingen die lukken en verwoord ze. Kopieer het positieve. Grote en kleine mensen groeien immers vanuit bekwaamheidsgevoel. (H)erkenning van succes maakt gelukkig. Door focus op mogelijkheden in plaats van op moeilijkheden ontwikkelen mensen een positief energiek zelfwaardegevoel. In deze werkwinkel bieden we concrete handvaten voor waarderende coaching. Met een vleugje humor, een brokje levensfilosofie en veel voorbeelden worden we meer bewust van de kracht van positieve communicatie op school en thuis. Een heel praktisch gesprekskader, veel bruikbare tips en korte impulsoefeningen geven goesting om onmiddellijk verder ermee aan de slag te gaan en te genieten van het positief effect. Constructieve feedback is een manier van omgaan met jezelf en met anderen, een levenskunst van pluimen die doen vliegen Immers: Als ik het goede zie in een ander, ontdek ik het beste van mezelf! Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 8

9 16 Iedereen telt mee Pastoraal in een context van grote diversiteit (Els Van Schelvergem) BuBaO Els Van Schelvergem is pedagogisch begeleider van VVKBuO. Haar focus ligt op pastoraal, identiteit, diversiteit en godsdienst enerzijds en de website van VVKBuO anderzijds. Ze was tien jaar leerkracht in type 2 en twee jaar directie binnen type 1. Buitengewone scholen kennen een grote diversiteit binnen hun leerlingenpopulatie. Zo n diversiteit houdt kansen in, maar zet ons ook voor grote uitdaging (wanneer we pastorale activiteiten plannen. Het vertrekpunt van deze werkwinkel zijn de eigen succesvolle pastorale activiteiten van de deelnemers. We delen met elkaar de succesfactoren. Wat maakte dat de activiteit aansloeg bij leerlingen en collega s? We toetsen af in welke mate we rekening hielden met de aanwezige (levensbeschouwelijke diversiteit.) Net zoals bij alles vertrekt ook het plannen van een kwaliteitsvolle pastoraal met een goede beeldvorming, kiezen van doelen en zoeken naar kansen om te variëren en te differentiëren. We trekken de inhoud van de recent verschenen brochure Pastoraal en levensbeschouwelijke diversiteit open naar de brede context van onze eigen buitengewone school en gaan op zoek naar kansen en mogelijkheden voor een buitengewone pastoraal voor elke leerling. Deze werkwinkel richt zich specifiek naar leerkrachten en directeurs buitengewoon basisonderwijs. 17 Zingen in schoolvieringen (Jos Bielen) Jos Bielen is norbertijn van de Abdij van Averbode, werd priester gewijd in 1993 en behaalde in 1998 het diploma Meester in de muziek aan het Lemmensinstituut te Leuven. In de abdij is hij directeur van het bezinningscentrum. Op muzikaal vlak is een veelgevraagd lesgever, koorcoach en componist in de wereld van de school- en kerkmuziek. Zo werkt hij mee aan talrijke zangprojecten voor kinderen en volwassenen. Hij is ook de oprichter van VocaVoLeer, een zanglestraject voor leerkrachten (www.vocavoleer.be) In deze werkwinkel verkennen we een aantal liederen die bruikbaar kunnen zijn in vieringen met kinderen. Dit kan gaan over schoolvieringen, eerste communie, vormsel De liederen worden aangeleerd zodat u een aantal liederen rijker bent als u deze workshop volgt. U kan er achteraf meteen mee aan de slag. Wij staan we ook stil bij de betekenis van het samen zingen, dit zowel in klasverband als in liturgisch verband. Kort samengevat: we gaan veel zingen, liedjes leren en wat nadenken over de waarde van het samen zingen. Welkom! Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom / Info werkwinkels Impulsdag Pastoraal op School Basisonderwijs 09/09/2014 9

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015 Vormingsinitiatief voor de kleuterleid(st)ers van de 2de en 3de kleuterklas. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent. Illustratie: www.hildeschuurmans.be

Nadere informatie

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be 1 inspectie-begeleiding RK godsdienst basisonderwijs Tulpinstraat 75 3500 Kiewit-Hasselt 011 264408 godsdienstbao@dodhasselt.be Collegiale consultatie Godsdienst Lager onderwijs Rijkhoven Kleine Spouwen

Nadere informatie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs enkele klemtonen Elementen van visie In juli 1996 als basis voor leerplannen door de bisschoppen aanvaard De context: een geseculariseerde

Nadere informatie

nestwarmte ontvangende hand A1 Vertrouwen versus wantrouwen een hand vol pluimen A2 Mogelijkheden versus beperkingen

nestwarmte ontvangende hand A1 Vertrouwen versus wantrouwen een hand vol pluimen A2 Mogelijkheden versus beperkingen Componenten van levensbeschouwelijke en Ervaringen en geloofsverhalen, Klasrituelen, religieuze groei belevingen geloofsbeelden, van kleuters Godsbeeld, feesten Dat verdient een pluim! Jezusbeeld GEVENDE

Nadere informatie

Nascholingen en netwerking van de Pedagogische Begeleidingsdienst SDB schooljaar 2015-2016

Nascholingen en netwerking van de Pedagogische Begeleidingsdienst SDB schooljaar 2015-2016 Nascholingen en netwerking van de Pedagogische Begeleidingsdienst SDB schooljaar 2015-2016 A Basisonderwijs 1 Pastorale Animatiegroep Op 11 september nemen we deel aan de pastorale impulsdag in de de lokalen

Nadere informatie

kennismaken! Diploma Type Studiepunten Info Lessen Duur Coördinatie Kostprijs Locatie en contact

kennismaken! Diploma Type Studiepunten Info Lessen Duur Coördinatie Kostprijs Locatie en contact Antwerpen E19 Kom kennismaken! Willebroek Antwerpen Dijle Hoogstraat Ijzerenleen O.-L.- Vrouwestraat Duffel F. De Mero Bruul destraat Keiz Lange Ridderstraat Dijle erstraat Speecqvest Zandpoortvest Station

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de uiterlijke verschijnselen van Pasen: paasversieringen,

Nadere informatie

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22).

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). . De school uitgangspunten en visie 1.1. Naam en logo De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). Het betekent: de Heer heeft ons ruimte gemaakt. De Heer geeft ruimte om in vrede en liefde met

Nadere informatie

1 Een koffer vol yogaspullen (Liesbet Celis)

1 Een koffer vol yogaspullen (Liesbet Celis) Vicariaat Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Fredrik De Merodestraat 2800 Mechelen IMPULSDAG Pastoraal op School Basisonderwijs UC Leuven-Limburg 16 september 16 Een koffer vol 1 Een koffer vol yogaspullen

Nadere informatie

De Grote Peuterdag. Kom wat dichter, dichterbij! PN172BA/1516 reeks 1 of PN172BA/1516 reeks 2 Donderdag 1 oktober 2015 Donderdag 21 januari 2016

De Grote Peuterdag. Kom wat dichter, dichterbij! PN172BA/1516 reeks 1 of PN172BA/1516 reeks 2 Donderdag 1 oktober 2015 Donderdag 21 januari 2016 Vormingsinitiatief voor peuterleid(st)ers. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent. OPZET De Grote Peuterdag blijft een UNIEK gebeuren. Voor iedereen

Nadere informatie

Verankeren van een Geïntegreerd Meersporencurriculum in katholieke lerarenopleidingen: kleuter, lager en secundair

Verankeren van een Geïntegreerd Meersporencurriculum in katholieke lerarenopleidingen: kleuter, lager en secundair Verankeren van een Geïntegreerd Meersporencurriculum in katholieke lerarenopleidingen: kleuter, lager en secundair VSKO, VVKHO Kerngroep GMC Reflectienota VELON 26 februari 2015 INLEIDING AANLEIDING EN

Nadere informatie

De leerkracht als getuige en inspiratiebron. UCSIA godsdienstonderwijscongres. Dinsdag 17 november 2009 Theologisch Pastoraal Centrum Antwerpen

De leerkracht als getuige en inspiratiebron. UCSIA godsdienstonderwijscongres. Dinsdag 17 november 2009 Theologisch Pastoraal Centrum Antwerpen De leerkracht als getuige en inspiratiebron godsdienstonderwijscongres Dinsdag 17 november 2009 Theologisch Pastoraal Centrum Antwerpen THEMA In overleg met de Vlaamse onderwijsvicarissen en het Vlaamse

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de commerciële uitingen van het kerstfeest: de versierde

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Dag van het zesde leerjaar PN206BA/1516 reeks 1 Dinsdag 26 januari 2016

Dag van het zesde leerjaar PN206BA/1516 reeks 1 Dinsdag 26 januari 2016 PEDIC Vormingsinitiatief voor leraren van het zesde leerjaar. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdienst regio Oost-Vlaanderen. OPZET Tijdens deze derde editie van

Nadere informatie

Notitie godsdienstige/levensbeschouwelijk vorming Alpha Scholengroep

Notitie godsdienstige/levensbeschouwelijk vorming Alpha Scholengroep Notitie godsdienstige/levensbeschouwelijk vorming Alpha Scholengroep Een aantal jaren geleden is de OMEGA-groep (studenten van Hogeschool Zeeland) van start gegaan met een onderzoekstraject op enkele Alphascholen.

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Dag van het kleuteronderwijs Gewoon spelen... PN219BA/1516 reeks 1 Maandag 7 maart 2016

Dag van het kleuteronderwijs Gewoon spelen... PN219BA/1516 reeks 1 Maandag 7 maart 2016 Vormingsinitiatief voor de kleuterleid(st)ers van de 2de en 3de kleuterklas. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdienst regio Oost-Vlaanderen. Gewoon spelen OPZET

Nadere informatie

Grondslag Stichting tot Oprichting en instandhouding van Scholen voor Christelijk Onderwijs te Schoonhoven

Grondslag Stichting tot Oprichting en instandhouding van Scholen voor Christelijk Onderwijs te Schoonhoven Grondslag Stichting tot Oprichting en instandhouding van Scholen voor Christelijk Onderwijs te Schoonhoven Naam: Grondslag Stichting tot Oprichting en instandhouding van Scholen voor Christelijk Onderwijs

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

Het leven leren. De theorie en visie achter het levo lesmateriaal

Het leven leren. De theorie en visie achter het levo lesmateriaal Het leven leren De theorie en visie achter het levo lesmateriaal Waar gaat kaderdocument Het leven leren (2003) over? De levensbeschouwelijke ontwikkeling èn beroepsethische vorming van onderwijsdeelnemers

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Reflectiedag Godsdienstleerkracht: kleur (h)erkennen?

Reflectiedag Godsdienstleerkracht: kleur (h)erkennen? V L A A M S V E R B O N D V A N K A T H O L I E K E H O G E S C H O L E N Sainte-Adresseplein 12, B-1070 Anderlecht Tel. 02 529 04 29 Fax 02 529 04 93 vvkho@vsko.be ond.vsko.be Reflectiedag Godsdienstleerkracht:

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

GODSDIENST. Lied van Prediker door Stef Bos. DM februari 2012 Godsdienst pagina 1 www.vicog.be. Marie-Ann De Cocker en Veronique Malfrere

GODSDIENST. Lied van Prediker door Stef Bos. DM februari 2012 Godsdienst pagina 1 www.vicog.be. Marie-Ann De Cocker en Veronique Malfrere GODSDIENST Marie-Ann De Cocker en Veronique Malfrere voor alle leraren r.-k. Godsdienst Lied van Prediker door Stef Bos Ik heb de wereld gezien In het licht van de liefde En in de schaduw van de haat Er

Nadere informatie

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT 1 INHOUDSOPGAVE Pedagogisch project Opdracht 1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit 3 Opdracht 2 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsinhoudelijk aanbod.

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan 1. (17) Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit

Nadere informatie

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be Catalogus 2014 2015 basisonderwijs buitengewoon onderwijs Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be UITGEVERIJ LICAP CVBA Basis onderwijs Schoolagenda's 'Mijn eerste agenda' is een schoolagenda geschikt

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH Stoekeplein 8a 7902 HM Hoogeveen tel.: 0528-234494 info@pricoh.nl www.pricoh.nl PricoH heeft acht christelijke basisscholen onder haar beheer. Binnen deze acht scholen werken ruim 200 medewerkers, in diverse

Nadere informatie

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland 1 ONZE SCHOOL en de SCHOLENGROEP ARKORUM Het katholiek basisonderwijs brengt al vele jaren een aanbod van kwalitatief onderwijs en opvoeding aan kleuters en leerlingen in de regio Roeselare- Ardooie. In

Nadere informatie

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn.

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn. HollandseHoogte DE STANDAARD 14 BINNENLAND DONDERDAG 17 JUNI 2010 Kan De overste van de Broeders van Liefde, broeder René Stockman, pleit in Tertio voor lessen islamitische godsdienst in katholieke scholen

Nadere informatie

1 Gelovig vieren met kinderen in de eerste communieviering.

1 Gelovig vieren met kinderen in de eerste communieviering. 1 Eerste Communie vieren Aanwijzingen voor de praktijk Ieder die betrokken is bij de voorbereiding van een eerste communieviering (leerkracht, school, ouders, parochie, priester) voelt het aan als een

Nadere informatie

Kerndoelen Godsdienstige / Levensbeschouwelijke vorming (GL) Uitgewerkt voor protestants-christelijk basisonderwijs

Kerndoelen Godsdienstige / Levensbeschouwelijke vorming (GL) Uitgewerkt voor protestants-christelijk basisonderwijs Besturenraad heet sinds 21 mei 2014 Verus. Deze publicatie is geschreven voor deze datum. Het kan zijn dat verwijzingen niet kloppen. Heeft u vragen? Neem gerust contact met ons op. Kerndoelen Godsdienstige

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Ons opvoedingsproject

Ons opvoedingsproject Ons opvoedingsproject Vrije Zelfstandige Kleuterschool Melsele Een school met kiemkracht Inhoud van dit opvoedingsproject: Vijf opdrachten van een katholieke basisschool Woordbeeld van onze school Belangrijke

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Geloof Hoop - Liefde. Inspirerend onderwijs Identiteitsnotitie Stichting Fluenta

Geloof Hoop - Liefde. Inspirerend onderwijs Identiteitsnotitie Stichting Fluenta Geloof Hoop - Liefde Inspirerend onderwijs Identiteitsnotitie Stichting Fluenta 2011 De liefde is geduldig en vol goedheid. De liefde kent geen afgunst, geen ijdel vertoon en geen zelfgenoegzaamheid. Ze

Nadere informatie

Het klooster voor jou

Het klooster voor jou bezinning december bezieling beweging Het klooster voor jou Jongeren, jong volwassenen en scholen Retraites Workshops Cursussen Concerten Aanbod voor scholieren, studenten en jong volwassenen Bezinning,

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE jan.bonne@vsko.be SECUNDAIR ONDERWIJS VAKBEGELEIDING PAV Brugge, 30-01-2015 Ter kennisgeving aan alle directies van scholen met PAV Gelieve een kopie

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE De ander ontmoeten zonder oordeel. Dat is de kern van Verbindende Communicatie. COMMUNICEREN MET MEERWAARDE Communicatie vervult een sleutelrol in het dagelijkse

Nadere informatie

identiteitsverklaringen

identiteitsverklaringen identiteitsverklaringen vormelijk inhoudelijk (impliciete) aanwezigheid van 2 sporenbeleid kernwoorden (BaO Sint-Paulus Sint-Denijs-Westrem) kernwoorden waarrond een descriptieve tekst is geschreven (OC

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

de Preekstoel de Bakker Helsen Didier Vanderslycke Katlijn Malfliet Bruno Aerts Bob Timmermans 26/7 02/8 09/8 16/8 23/8 30/8 Ilse Dupont

de Preekstoel de Bakker Helsen Didier Vanderslycke Katlijn Malfliet Bruno Aerts Bob Timmermans 26/7 02/8 09/8 16/8 23/8 30/8 Ilse Dupont de Preekstoel Marleen Gebruers 05/7 Hanne Jacobs 12/7 Marcel en Hild. 19/7 de Bakker Helsen Didier Vanderslycke Katlijn Malfliet Bruno Aerts Bob Timmermans Jacques Maes Ilse Dupont 26/7 02/8 09/8 16/8

Nadere informatie

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde!

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde! Ines Vandoorne (Beeldopvoeding) - Bernadette De Geest (Muzikale Opvoeding) Kathleen Pisman (Dramatisch Spel - Bewegingsexpressie) - Liliane Steppe (Muzisch taalgebruik) Muzo - Workshops voor scholengemeenschappen

Nadere informatie

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp Waarom katholiek onderwijs, door: Frans Holtkamp (versie: 13-11-2009) 1 WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Deze bijlage bestaat uit twee delen: een leestekst en een

Nadere informatie

CHRISTELIJKE IDENTITEIT IN DEZE TIJD

CHRISTELIJKE IDENTITEIT IN DEZE TIJD CHRISTELIJKE IDENTITEIT IN DEZE TIJD Beleidsnotitie over de christelijke identiteit van de protestants-christelijke basisscholen verenigd in de Stichting Christelijk Primair Onderwijs Betuwe (CPOB). I.

Nadere informatie

Ons opvoedingsproject

Ons opvoedingsproject Vrije basisschool Inhoud van dit opvoedingsproject: Vijf opdrachten van een katholieke basisschool Woordbeeld van onze school Belangrijke waarden voor onze school Waarom kozen we deze waarden? Ons inspiratieverhaal

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

stevige stam is de boom waardeloos.

stevige stam is de boom waardeloos. Visuele voorstelling Boom: Onze school ligt in een groen, bosrijke omgeving. Het logo van de school staat centraal in de tekening. Jongen en meisje: De kinderen staan centraal in onze school. Ben je jongen

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB Identiteit 1.5 Identiteitskaders Identiteit/Identiteitskaders Inhoudsopgave 1. De katholiek/oecumenische identiteit in de nieuwe stichting 3 2. Het

Nadere informatie

Infootje. Bisdom Gent - basisonderwijs. In dit nummer: Bezinnende gedachte Regiowerking Prikbord Kalender Begeleidersteam

Infootje. Bisdom Gent - basisonderwijs. In dit nummer: Bezinnende gedachte Regiowerking Prikbord Kalender Begeleidersteam Infootje Bisdom Gent - basisonderwijs SCHOOLJAAR 2011 2012 nummer 4 - december In dit nummer: Bezinnende gedachte Regiowerking Prikbord Kalender Begeleidersteam die licht ontsteken aan sterren van hoop.

Nadere informatie

Men kan onderscheid maken tussen de algemene voorbereiding en de specifieke voorbereiding.

Men kan onderscheid maken tussen de algemene voorbereiding en de specifieke voorbereiding. EERSTE COMMUNIE VOORBEREIDEN IN DE KLAS De voorbereiding op de eerste communie is voor vele leerkrachten een hele opgave. De godsdienstlessen in het eerste leerjaar worden er soms zwaar door belast, zowel

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Zand erover. verzoeningsviering voor de tweede graad. VAN IN 2013 Tuin van Heden.nu - Viering

Zand erover. verzoeningsviering voor de tweede graad. VAN IN 2013 Tuin van Heden.nu - Viering Zand erover verzoeningsviering voor de tweede graad Zand erover Verzoeningsviering voor de tweede graad Vooraf in de klas Wat heb je nodig? - twee grote bladen papier, schrijf op het eerste blad het kernwoord

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN OVER KINDERBIJBELS OM TE BEGINNEN Als je een kinder- of jeugdbijbel aan wilt schaffen dan is het heel belangrijk dat je eerst

Nadere informatie

GELOOF VIEREN MET KINDEREN OP DE BASISSCHOOL

GELOOF VIEREN MET KINDEREN OP DE BASISSCHOOL GELOOF VIEREN MET KINDEREN OP DE BASISSCHOOL Vooraf: waarom vieren we op school? 1. In elke mens leven zinvragen, ook in een kind. In onze school willen we daarom aan kinderen niet alleen kennis, attitudes,

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie

Begeleidingsteam Inspecteur-adviseur r.k. godsdienst: Begeleider kleuteronderwijs:

Begeleidingsteam Inspecteur-adviseur r.k. godsdienst: Begeleider kleuteronderwijs: Planning gespreksgroepen en netwerken 2012-2013 Regio Oudenaarde /Ronse /Heuvelland ALLE gesprekgroepen, netwerken, staan open voor iedereen! Voor verdere afspraken, inschrijvingen en data zie maandelijks

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Historische benadering: 4 lessen De Primitieve Kerk: De kenmerken van de eerste christenen. Het Apostolisch Concilie (begrip, aanvaarding).

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

9- maandentraining Het leven waarvoor je in de wieg bent gelegd

9- maandentraining Het leven waarvoor je in de wieg bent gelegd In de 9- maanden training creëren we met elkaar een opwaartse spiraal. Door de combinatie van de juiste focus, enthousiasme, inzicht in behoeften, persoonlijke inzet en structurele steun ontstaat er een

Nadere informatie

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K D E K LE U TE T E R K OPVOEDINGSPROJECT Werken met een visie. O UT T E R OMDAT JE MET POËZIE ZOVEEL MEER ZEGT... Werken met visie Is als kijken in een spiegel. Als je in een spiegel kijkt, kijk je meestal

Nadere informatie

Uitgeverij Licap, www.licap.be Guimardstraat 1, 1040 Brussel D/2001/0279/066 ISBN 978-90-6858-250-5 NUGI 631

Uitgeverij Licap, www.licap.be Guimardstraat 1, 1040 Brussel D/2001/0279/066 ISBN 978-90-6858-250-5 NUGI 631 Uitgeverij Licap, www.licap.be Guimardstraat 1, 1040 Brussel D/2001/0279/066 ISBN 978-90-6858-250-5 NUGI 631 INHOUD Inhoud Voorwoord 4 9 INLEIDING 11 Opbouw van het werkplan Rooms-katholieke godsdienst

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Verbindende Communicatie

Verbindende Communicatie in samenwerking met VakantieInZICHT Verbindende Communicatie Inspiratie voor impact, dialoog en samenwerking Verbindende Communicatie (VC) is een eenvoudig en krachtig concept voor iedereen die op een

Nadere informatie

CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN

CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN CLUBAANBOD EN TRAINING SAMEN HET GELOOF ONTDEKKEN EN VERDIEPEN Bruisend Jeugdwerk De kerk als plek waar jongeren, gelovig of niet, graag naartoe gaan om God beter te leren kennen. Jeugdleiders die dichterbij

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen

Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen aartsbisdom mechelen-brussel Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen programmabrochure 2012-2013 kandidaat-leraars en kandidaat-leraressen rooms-katholieke godsdienst, zowel voor het lager onderwijs

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rituelen thuis Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar.

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rituelen thuis Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar. DOELSTELLINGEN De ouders wisselen ervaringen en ideeën uit over eigen rituelen thuis De ouders krijgen informatie over de achtergrond en betekenis van rituelen De ouders worden zich bewust van de waarde

Nadere informatie

Workshop. Gevarieerde werkvormen als oplossing voor niveauverschillen

Workshop. Gevarieerde werkvormen als oplossing voor niveauverschillen Workshop Gevarieerde werkvormen als oplossing voor niveauverschillen Prijsvraag Prijsvragen werken ook goed bij jongeren Hoeveel werkvormen gebruik ik tijdens de workshop? Korte Kennismaking Uitgangspunt

Nadere informatie

EEN MATRIX VAN KRACHTEN HOE (HER-)ONTDEK IK MIJN EIGEN MOGELIJKHEDEN? Werkwinkel Vlaamse Hersteldag 3 december 2013

EEN MATRIX VAN KRACHTEN HOE (HER-)ONTDEK IK MIJN EIGEN MOGELIJKHEDEN? Werkwinkel Vlaamse Hersteldag 3 december 2013 EEN MATRIX VAN KRACHTEN HOE (HER-)ONTDEK IK MIJN EIGEN MOGELIJKHEDEN? Werkwinkel Vlaamse Hersteldag 3 december 2013 Filip Abts: een korte voorstelling Wie ik ben? Wat ik kan? Wat ik weet? Wat ik heb? Wat

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

Hand in hand door het leven gaan.

Hand in hand door het leven gaan. Ziekenzalving Hand in hand door het leven gaan. PZ Sancta Maria de pastorale dienst 1 KRUISTEKEN OPENING L: Hartelijk welkom iedereen en dank je wel voor jullie aanwezigheid bij dit sacrament van nabijheid

Nadere informatie

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere Als westerlingen en christenen voelen we ons soms sterk aangetrokken tot het mysterieuze Oosten. Wat trekt ons daar zo aan, waarom, en wat zijn de consequenties voor ons eigen geloof en cultuur? LEZING

Nadere informatie

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren:

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: 9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: Introverte vs. Extraverte kinderen Katja Soors van de SESSIE Elke leerkracht/directie beseft dat een goede communicatie tussen de kinderen bijdraagt

Nadere informatie

Algemene omschrijving 9- maandentraining Het leven waarvoor je in de wieg bent gelegd

Algemene omschrijving 9- maandentraining Het leven waarvoor je in de wieg bent gelegd Algemene omschrijving 9- maandentraining Het leven waarvoor je in de wieg bent gelegd De 9- maandentraining helpt je de eigen levensopdracht te verdiepen en er met behulp van marketing vanuit de ziel *

Nadere informatie

Beide vakken godsdienst en wereldoriëntatie handelen vaak over dezelfde thema s. Daardoor is het dikwijls aangewezen om projectmatig te werken.

Beide vakken godsdienst en wereldoriëntatie handelen vaak over dezelfde thema s. Daardoor is het dikwijls aangewezen om projectmatig te werken. Godsdienst en wereldoriëntatie Beide vakken godsdienst en wereldoriëntatie handelen vaak over dezelfde thema s. Daardoor is het dikwijls aangewezen om projectmatig te werken. Om dat mogelijk te maken worden

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed:

De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed: Viering De viering kan geopend worden met het aansteken van een kaars en een gezamenlijk gebed: Grote God, geef ons goede ogen, geef ons ogen die de ander zien: mensen dichtbij, mensen ver weg, kinderen

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Handreiking voor het organiseren van een teambijeenkomst

Handreiking voor het organiseren van een teambijeenkomst Handreiking voor het organiseren van een Laura Boele-de Bruin Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar

Nadere informatie

Workshop: Geweldloze Communicatie

Workshop: Geweldloze Communicatie Workshop: Geweldloze Communicatie ALV SIETAR NL Door Jackie van der Kroft www.jackievanderkroft.nl Programma: Geweldloze Communicatie Introductie Model 4 elementen Niet-verbindende communicatie Praktijk

Nadere informatie

Woord vooraf. Moge deze werkmap inspiratie bieden om verder te groeien als catechumenale gemeenschap.

Woord vooraf. Moge deze werkmap inspiratie bieden om verder te groeien als catechumenale gemeenschap. Colofon De werkmap Catechese op zondag werd gerealiseerd door CCV in het bisdom Gent. Contactadres: Nederpolder 24, 9000 Gent, 09 235 78 65, vorming.gent@ccv.be Samenstellers: Han Koole en Katie Velghe

Nadere informatie

WAAR WE VOOR STAAN VERWONDERING ONTMOETING LEVENSKUNST RITUELEN RELIGIEUS GEWORTELD WAT DOE JIJ VANDAAG?

WAAR WE VOOR STAAN VERWONDERING ONTMOETING LEVENSKUNST RITUELEN RELIGIEUS GEWORTELD WAT DOE JIJ VANDAAG? WAAR WE VOOR STAAN 4 VERWONDERING 7 ONTMOETING 8 LEVENSKUNST 11 RITUELEN 12 RELIGIEUS GEWORTELD 17 WAT DOE JIJ VANDAAG? 18 WAAR WE VOOR STAAN Het Apostolisch Genootschap biedt ontmoetingsplaatsen voor

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie