( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( (

Kwaliteitvancounselingineenonlinebehandelprogrammavoor problematischalcoholgebruikenderelatiemetdrop7outensucces vanbehandeling Masterthesis Augustus2013 TimZiel,BScs0210390) BegeleidersUniversiteitTwente: Dr.AnnekeSools Dr.MarcelPieterse BegeleidsterTactusVerslavingszorg: Dr.MarloesPostel

AbstractNederlands) Introductie: Alcoholdebaas.nlAdB)iseenwebJbasedtreatmentdieonderdirectebegeleidingstaat vaneenhulpverlener.adbiseffectiefinhetverminderenvanalcoholgebruik,maarderolvan communicatievanuitdehulpverlenerisonderbelichtgebleven.motiverendegespreksvoeringmg),de therapeutischerelatietr)eneenaantaloverigecommunicatievevaardighedenocv),waaronder empathie,lijkenbelangrijkvoordebehandeling.gesprekstechniekenbehorendbijdevaardighedenvan MG,TRenOCVwerdenbeoordeeldopkwaliteit,waarbijderelatiemetdropJoutensuccesvan behandelingonderzochtwerd.vaneensuccesvollebehandelingwerdbinnenadbgesprokenindiende cliëntzichnadebehandelinghoudtaandenormvoorlaagrisicodrinken.verwachtwerddateenhogere kwaliteitvandegesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenzouhangenmeteenlageredropjout hypothese1)eneenhogeraantalsuccesvollebehandelingenhypothese2).totslotwerdonderzochtof eensnellesubjectievemaniervanbeoordelenovereenkomtmetdebeoordelingendiezijngegevenmet eenobjectievemanier. Methode: Omdekwaliteitvancommunicatievanuitdehulpverlenertebeoordelenwerdeen scoreformuliergebruikt,waarmeegesprekstechniekenbehorendbijdevaardighedenmg,detrenocv opeen3jpuntslikertschaalonvoldoende,voldoendeengoed)werdenbeoordeeld.opbasisvande beoordeeldegesprekstechniekenwerdentotaalscoresberekendvoormg,trenocv.daarnaastmoester peranalyseeensnellesubjectievebeoordelingwordengevendiedealgeheleindrukvandekwaliteitvan communicatieweergeeft,onafhankelijkvandescoresdiezijngegevenmethetscoreformulier.de uitkomstenvandebeoordelingenmethetscoreformulierwerdengekoppeldaaneenbestaand databestandvanadb,waaringegevensbekendwarenoverdropjoutensuccesvollebehandelingen Resultaten: KwaliteitvancommunicatiewerdoverallebehandelingenhetbestbeoordeeldvoorMG enocv.dekwaliteitvancommunicatiebleekbijdetroverwegendeenvoldoendebeoordelingtekrijgen. Bijcliëntendiedebehandelinghaddendoorlopencompleters)bleekereenhogerekwaliteitvan communicatiewaarneembaarvoordegesprekstechnieken weerstand MG),detotaalscorevanMGen empathie OCV).OokleekeenverhogingvandetotaalscorevanMGteresulterenineenlagerekansop dropjout.degesprekstechniek bevestigen MG)bleekbijnasignificantbeterinkwaliteittezijnvoor completers.erwerdengeensignificanteverschillengevondenvoorsuccesvollebehandelingen.bijna significanteverschilleninkwaliteitwarenwaarneembaarvoor confrontatie MG),detotaalscorevan MGen reactiegeven OCV)bijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.Bij succesvollebehandelingenbleekdekwaliteitvoorhet besprekenvandoelen TR)bijnasignificant beter.deobjectievebeoordelingenvanmgenocvvertoondeeensignificantecorrelatiemetdesnelle subjectievebeoordeling.eennietsignificantepositievecorrelatiewerdgevondenvoordetr. Conclusie: ResultatentonenaandatdekwaliteitvancommunicatiesignificantverschiltvoordropJ outsencompleters,.ookwerdopbasisvandezeuitkomstenmeerinzichtverkregenoverhetgebruikvan gesprekstechniekenenderelatiemetdeuitkomstmatendropjoutensuccesvanbehandeling.daarnaast lijkteensnellesubjectievemaniervanbeoordeleneenalternatiefindienbehandelingensnelbeoordeeld moetenworden.vanwegedeschaarsheidaanonderzoekbinnenditthemaisvervolgonderzoeknodigom derolvandekwaliteitvancommunicatiebeterinkaarttebrengen. 2

AbstractEnglish) Introduction: Alcoholdebaas.nlAdB)isawebJbasedtreatmentguidedbyacounselor.AdBhasbeen proventobeeffectiveinreducingtheuseofalcohol,buttheroleofcounselorcommunicationisunknown. MotivationalinterviewingMG),thetherapeuticallianceTR)andotherskillsOCV),likeempathy,have proventobeimportantforthecourseandoutcomeofatreatment.therelationbetweenthequalityof communicationtechniquesofmg,trandocvanddropoutandsuccessoftreatmentwasexamined. SuccessoftreatmentwasdeterminediftheclientmetthenormoflowJriskdrinking.Itwasexpectedthat ahigherqualityofcommunicationofmg,trandocvresultedinlowerdropouthypothesis1)anda higheramountofsuccessfultreatments.finally,itwasexaminedifaquicksubjectivewayofjudging qualityofcommunicationmatchesthejudgmentsgivenbyanobjectiveway. Method: Ascoresheethasbeenusedtoassessthequalityofcommunication.Communication techniquesofmg,trandocvwerescoredona3jpointlikertscaleinsufficient,sufficientandgood). Basedonthesescores,totalscoresforMG,TRandOCVwerecalculated.Peranalysisaquicksubjective scorehadtobegiventhatrepresentstheoverallimpressionregardingthequalityofcommunication.this scorehadtobegivenindependentofthescoresgivenwiththescoresheet.thescoresgivenbythescore sheetwerecoupledtoanexistingdatafileofadb,whichcontaineddataaboutdropoutandsuccessful treatments. Results: QualityofcommunicationforalltreatmentswasfoundbestforMGandOCV.Qualityof communicationwasscoredprimarilyas sufficient fortr.qualityofcommunicationwasfoundbetter forthecommunicationtechniques resistance MG),thetotalscoreofMGand empathy OCV)for clientswhohavecompletedthewholetreatmentcompleters).thetotalscoreofmgalsopredicteda lowerchangeofdropout.almostsignificantdifferencesinqualityofcommunicationwerefoundforthe communicationtechnique supportandendorsement MG),wherethequalitywasfoundbetterfor completers.nosignificantdifferenceswerefoundforsuccessfultreatments,butanalmostsignificant betterqualityofcommunicationwasfoundfor confrontation MG),thetotalscoreofMGand feedback OCV)forclientswhocompletedthetreatmentunsuccessful.Analmostsignificantbetterqualityfor reflectingonobjectives TR)wasfoundforclientswhocompletedthetreatmentsuccessfully.The objectivescoresofmgandocvshowedasignificantpositivecorrelationwiththequicksubjectivewayof scoring.anonjsignificantpositivecorrelationwasfoundbetweentheobjectivescoresoftrandthequick subjectivescore. Conclusion: Resultsshowthatthequalityofcommunicationdifferssignificantlyfordropoutsand completersconcerningsomecommunicationtechniques.also,moreinsighthasbeenobtainedaboutthe useofcommunicationtechniquesandtherelationwithdropoutandsuccessoftreatment.thequickand subjectivewayofscoringlookstobeanalternativecomparedtotheobjectiveway)ifthequalityof communicationhastobejudgedinashortamountoftime.becauseofthescarcityofresearchaboutthis subject,moreresearchisnecessary. 3

Voorwoord AllereerstwilinRonaldRoskambedankenvoorzijninzetmetbetrekkingtothet ontwerpenvanhetmeetinstrumentdatbelangrijkwasbinnenditonderzoek.aanhet beginvandesamenwerkingstondenwijopvooronsbeidenonbekendterrein, waardoorwegoedhebbenmoetennadenkenoverderichtingdiewezoudengaan bewandelen.tothedenhadimmersniemand,voorzoverbekend,gekekennaareen manieromonlinebehandelaarsopenigemaniertebeoordelen.ikkanconcluderendat weeengoedeensolidebasishebbengelegdvoortoekomstigeverfijningenonderzoek metbetrekkingtotdekwaliteitsmetingvanonlinebehandelaars.hierkunnenwe,naar mijnmening,meteengoedgevoelopterugkijken. DaarnaastwilikmijnbegeleidersMarloesPostel,MarcelPieterseenAnnekeSools bedanken.doormarloespostelhebikdemogelijkheidgekregenomstagetekunnen lopenbijtactusverslavingszorgendaarnaasteenonderzoekuittevoeren.verderheb ikaanhaarveelgehadwatbetrefthaarmaniervanmeedenken,kennis,inzeten interesse.marcelpietersemijveelgoedefeedback,informatieeninzichtengegevendie belangrijkwarenvoormijnthesis.hijbeschiktoverveelkenniswaarikveelaanheb gehad.annekesoolsheeftervoorgezorgddatikveelmeerinzichthebverkregeninde manierwaaropkwalitatiefonderzoekmoetwordenuitgevoerd.ookhaarmaniervan meedenkenisbelangrijkgeweest. Ookwilikmijnvader,Peter,enmijnbroer,Roy,bedankenvoorhuninteresseenhet gevenvanextramotivatievoorhetschrijvenvanmijnmasterthesis.mijnmoeder,die helaasin2008isoverleden,heefterooktoebijgedragendatikdemotivatieeninzetkon opbrengenvoorhetafrondenvanmijnopleiding. TotslotwilikdeafdelingpreventievanTactusVerslavingszorgbedankenvoorde mogelijkheiddieikhebgekregenomstagetelopennaastmijnonderzoek.doornaar jullietekijkenensamenmetjullietewerkenhebikveelgeleerd,watikzekerkanenga toepassenindetoekomst.ikhoopjullieindetoekomstnogeenkeertegentekomen. 4

Inleiding Alcoholdebaas.nl Alcoholdebaas.nlAdB)iseeninternetbehandelingwebJbasedtreatment)vanTactus Verslavingszorgwaarcliënteneentrajectkunnendoorlopendatgerichtisophet verminderenofstoppenvanhetalcoholgebruik.dezebehandelingstaatonder begeleidingvaneenhulpverlenerdiedecliëntondersteunttijdenshettraject.peronline berichtgevingstaancliëntenhulpverlenerincontact.uiteengerandomiseerd onderzoekpostel,dehaan,terhuurne,becker&dejong,2010)isgeblekendatde behandelingvanadbeffectiefiswatbetrefthetverminderenvanalcoholgebruikenhet verbeterenvandegezondheid.erisechtergeenonderzoekgeweestnaarderolvande hulpverlener,waardoorhetonbekendiswatdeinvloedvandehulpverlenerisophet verloopendeuitkomstenvandebehandeling.uitonderzoekblijktdatdedropjoutsna deeerstepaarcontactenuitvallenpostel,dehaan,terhuurne,vanderpalen,becker& dejong,2011),waardoordekwaliteitvandehulpverlenerbinnendezecontacten belangrijkkanzijn. Onlinebehandelingen AdBiseenwebJbasedtreatments,dieomschrevenkanwordenals elkevormvan professioneletherapeutischeinteractiediegebruikmaaktvanhetinternetom gekwalificeerdementalegezondheidsprofessionalsteverbindenmethuncliënten Rochlen,Zack&Speyer,2004).Destigmatisatieisechtereenbelangrijkeredenvoor hetuitstellenvanhetzoekenvanhulpcunningham,sobell,sobell,agrawal&toneatto, 1993).Ooklijktdatdestigmatisatieomtrentalcoholgrootisinvergelijkingmetandere mentalestoornissen,zoalsdepressieenschizofrenieschomerusetal.,2011).online behandelingenkunnendeeffectenvanstigmatisatiebeperken;zezijntoegankelijk Rochlenetal.,2004),kunneneennieuwegroepcliëntenaantrekkenPostel,DeHaan, TerHuurne,Becker&DeJong,2011),gevoeligeonderwerpenkunnenmeeranoniem aanbodkomenyoung,2005),hetschrijvenwerkttherapeutischrochlenetal.,2004; Baikie&Wilhelm,2005)enafsprakenhoevenniettijdenswerktijdenplaatstevinden DeNiet,2009).Nadelenvanonlinetherapiezijnonderanderedekansophetfoutief 5

lezenvantekst,hetmissenvannonjverbalesignalenendeasynchronevormvan communicatierochlenetal.,2004). Effectiviteitonlinebehandelingen Vanwegedevoordelenvanonlinebehandelingenwordterveelonderzoekgedaannaar deeffectiviteit.onlinebehandelingenzijnonderteverdeleninzelfhulpeneen beperkte)ondersteuningdooreenhulpverlener.metzelfhulpkrijgtdecliëntde beschikkingovermaterialendiehijofzijzelfmoetdoorlopen.uitverscheidene onderzoekenblijktdatzelfhulpdealcoholconsumptiekanverminderenkrameretal., 2009;Riperetal.,2007;Riperetal.,2011).Hetaanbiedenvanonlinetherapiemet begeleidingvaneenhulpverlenerlijktvooralcoholmisbruikeveneenseffectieftezijn voorhetverminderenvandealcoholconsumptievergelekenmeteengroepdiegeen behandelingkrijgtblankers,koeter&schippers,2011).daarnaastblijktdatergeen significantverschilwaarneembaarwastussenpsychotherapeutischebehandelingen o.a.voorexcessiefdrinken,depressieenfobieën)dieonlinezelfhulpeninteractiemet hulpverlener)enfacejtojfacewerdenaangebodenbarak,hen,bonieljnissimen Shapira,2008).Alhoewelonderzoekendeeffectiviteithebbenvastgesteldvan verscheideneonlinetherapieën,ishetonduidelijkinhoeverredecommunicatievaneen hulpverlenervanbelangisbijhetverloopenuitkomstenvandebehandeling.ookishet onduidelijkwelkespecifiekevormenvancommunicatieonderzochtmoetenwordendie eenmogelijkesamenhangvertonenmetuitkomstenvaneenbehandeling. Binnenonlinebehandelingenishetonline)contacteenbelangrijkaspectdatde hulpverlenerverbindtmetdecliënt.hierdooriscommunicatieeenbelangrijke graadmeteromeenaspectvandekwaliteitvandehulpverlenervasttestellenenhet effecthieropmetuitkomstenvandebehandelinginkaarttebrengen.voorzoverbekend iserbinnenanderewebjbasedinterventiesgeenonderzoekgedaandiedekwaliteitvan decommunicatievanonlinebehandelaarsvaststelt. 6

Changeprocessresearch Omteonderzoekenwelkeonderdelenvancommunicatieeenrolspelenkanergebruik wordengemaaktvanchangeprocessresearchcpr).cprisonderzoekdatzichrichtop processendieveranderingenteweegbrengenbinnenpsychotherapeutische behandelingenelliott,2010).alhoewelermeerderevormenvandittypeonderzoek zijn,ishetkwalitatieveprocessjoutcomedesigneenveelgebruiktontwerp.ditontwerp richtzichmetnameophetvaststellenvanbelangrijkeprocessenbinnenbehandelingen, dievervolgensgebruiktkunnenwordenomdeuitkomstenvaneenbehandelingte voorspellenelliott,2010).totophedeniscprnognietgebruiktvooronderzoek binnenonlinebehandelingen.ookiserweinigonderzoekgedaandatdeuitkomstenvan CPRheeftgekoppeldaanuitkomstmaten. EenvoorbeeldvanCPRishetinstrumentdatisontwikkelddoorRoskam2013)omde kwaliteitvancommunicatievooradbvasttestellen:delookatyourdrinking?adherence andcompetencescalelayd?acs).opbasisvanliteratuurheefthijvastgestelddateen aantalvaardighedenvandebehandelaarbelangrijkzijnbinnendebehandeling,zoalsde toepassingvanmotiverendegespreksvoering,detotstandkomingvandetherapeutische relatie,hetgevenvaninformatieenreflecteren.elkvandezevaardighedenzijn onderverdeeldingesprekstechniekendiebehorenbijeenvaardigheid.een gedetailleerdebeschrijvingvanallegesprekstechniekeniseldersbeschrevenroskam, 2013).Inzijnonderzoekwerddekwaliteitvandegebruiktegesprekstechnieken beoordeeld,maarerwerdnietgekekennaarderelatiemetuitkomstenvande behandeling.ookbleekhetinstrumentuitgebreidenhetgebruikhiervanveeltijdte kostenomvolledigebehandelingenteanalyseren.metnamedetherapeutischerelatie enmotiverendegespreksvoeringzijnvolgenshetinstrumentbelangrijkbinneneen behandeling. Motiverendegespreksvoering DecommunicatievanmotiverendegespreksvoeringMG)lijkteenbelangrijkaspectte zijnbinnendebehandeling.mgkanomschrevenwordenals eencliënt?endoelgerichte communicatiestijldiedeeigenmotivatievancliëntenprobeerttevergrotendoorhet 7

verkennenenverminderenvanhuntegenstrijdigegevoelensambivalentie)over verandering,zodaterbijdecliënteengrotercommitmentontstaatomveranderingte realiseren BijZijnJXL,2012).UitonderzoekbleekdatdetoepassingvanMGtoteen significantedalingvandealcoholconsumptieleiddetenopzichtevandecontrole)groep diegeenbehandelingkreegbeckham,2007).soortgelijkeresultatenwerdenookineen anderonderzoekgevondenbrownenmiller,1993).verderlijkthetaanbiedenvanmg succesvoltezijnalskorteinterventieinhetverminderenvandealcoholconsumptie Vasilaki,Hosier&Cox,2006)enkanhetaanbiedenvanMG,alvorenserwordtgestart meteenbehandeling,ervoorzorgendatereenhogeraantalbehandelingenwordt bezochtbijcliëntendieeenalcoholverslavinghebbenconnors,walitzer&dermen, 2002). IndeLAYDJACSRoskam,2013)wordenonderanderedegesprekstechniekendie motivatiebesprekenentoestemmingenvrijblijvendheidvragen/aanbiedenbijhet verstrekkenvaninformatieenadviesondergebrachtbijmg.alhoewelerveelbekendis watbetreftdeeffectiviteitvanmg,iserindeliteratuurvoorzoverbekendgeenstudie diederelatietussendekwaliteitvandezegesprekstechniekenenheteffecthiervanop succesvanbehandelingheeftvastgesteld.ookisergeenonderzoekbekenddatde relatiemetdropjoutheeftonderzocht. Therapeutischerelatie BinnendeliteratuurlijktdetherapeutischerelatieTR)eveneenseenbelangrijkaspect waardecommunicatievan)dehulpverlenereenbelangrijkerolspeelt.detrisde relatietussendecliëntendehulpverlener: Itisoftendefinedintermsofapositive emotionalbond,mutualagreementontherapeutictasksandgoals,andperceived opennessandtruthfulness Manso&Rauktis,2011).DeTRlijktnietalleenbelangrijkte zijnvoordetevredenheidentherapietrouwvandebehandelingfuertesetal.,2007), maarheeftbijpsychotherapeutischebehandelingeneveneenseenbelangrijkerelatie metdekansdatcliëntenvoortijdigeenbehandelingafbreektsharf,primavera,& Diener,2010).BijmensenmeteendrugsprobleemisdezeTRalsvoorspellergevonden voordropjoutcournoyer,brochu,landry&bergeron,2007)enzorgdeeengoede beoordelingdoordecliëntvandezerelatieervoordatzesignificantmindersnelstopten 8

Meier,Donmall,McElduff,Barrowclough&Heller,2006).Ookbijbehandelingenvoor eenalcoholverslavingisdetherapeutischerelatiebelangrijkvoorhetnietafronden dropjout)vandebehandelingsaarnio,2002).daarnaastlijktdetreenbelangrijke bijdrageteleverenaanhetdrinkgedragbijcliëntendieeenlagemotivatiehebbenomte veranderenilgen,mckellar,moos&finney,2006). Onderzoekentonenaandatdetherapeuteenbelangrijkerolkanspelenbijde totstandkomingvandetr.uiteenreviewkomtnaarvorendatbepaalde karakteristiekenentechniekenvandetherapeutbijdragenaaneennegatieve therapeutischerelatie,zoalshetgevenvanongewenstadvies,nietgoedondersteunen enhetkritisch,rigide,afstandelijkzijnackermanenhilsenroth,2001).techniekenals begrijpen,reflecterenenondersteunenhebbeneenpositieveuitkomstopde totstandkomingvandetrackerman&hilsenroth,2003).omdetropkwaliteitte beoordelenheeftroskam2013)opbasisvandeliteratuurgesprekstechnieken geformuleerddiebehorenbijdetherapeutischerelatie,zoalshetuitsprekenvan wederzijdsvertrouwenenhetbenadrukkenvandesamenwerking.alhoeweldetrwel inkaartisgebracht,ishetonduidelijkinhoeverredekwaliteitvandegenoemde gesprekstechniekendezelfdesamenhangvertonenmetdropjoutalsuitdegenoemde onderzoekenisgebleken.ookiservoorzoverbekendgeenonderzoekgedaandie kwaliteitvandegesprekstechniekenvantrgekoppeldheeftaanhetsuccesvaneen behandeling. Overigecommunicatievevaardigheden Roskam2013)heefteenaantaloverigecommunicatievevaardighedengedefinieerddie, naastmgendetr,belangrijkkunnenzijnbinneneenbehandeling,zoalshetgevenvan informatieo.a.psychojeducatie),openheidvandehulpverlener,deadlineflexibiliteit metbetrekkingtothuiswerkopdrachten/thuisopdrachtenenhettonenvanempathie. Ookuitanderonderzoek,waarindecontentvaneJmailswerdengeanalyseerd,bleekdat onderanderedeadlineflexibiliteit,hetgevenvanpsychojeducatie,openheidvande hulpverlenerenempathiegedragingenzijndiebinnenonlinebehandelingen plaatsvindenpaxlingetal.,2013).uitditonderzoekbleekeveneensdatempathieeen significantepositieve)correlatievertoondemethetafrondenvaneenmodulebinnen 9

debehandeling.uitdegenoemdeonderzoekenblijktdatmeerderegesprekstechnieken herkendwordenbinnenonlinebehandelingen,maardatderelatiemetuitkomstenvan behandelingenbeperktinkaartisgebracht.derelatiemetdropjoutensuccesvan behandelingisdaaromonbekend.volgenspaxlingetal.2013)zijnzijdanookde eerstendiedeberichtgevingvanonlinebehandelaarshebbengeanalyseerdende gevondengedragingenhebbengecorreleerdmetuitkomstvariabelen. Fidelityvandehulpverlener Eenaspectwaarbijdehulpverlenereenrolspeeltisdefidelity:inhoeverredetherapeut deprotocollenvaneenbehandelingvolgtenzodoendedebehandelingopdejuistewijze implementeert.erkanonderscheidwordengemaakttussenadherentieencompetentie, watrespectievelijkaangeeftofdejuisteprocedureszijngekozenenofdeprocedures goedzijnuitgevoerddiehorenbijdeuitvoeringvaneenbehandelingfairburn& Cooper,2011).Onderzoekonderdrugsverslaafdentoondeaandatwanneerde therapeutischerelatiezwakis,eengemiddeldeadherentievandetherapeutaande behandelingleiddetoteenreductievandrugsgebruikensymptomenvergelekenmet wanneerereenlageofhogeadherentiewasbarberetal.,2006).zijgavenaandathet goedkonzijnomadherentieaandebehandelingtevertonen,maarsomsaftewijken indiendebehandelingdaaromvroeg.ookdebeoordelingvancompetentievande therapeutbijcognitievetherapievoordepressiebleekeenvoorspellertezijnvoorde verminderingvansymptomenstrunk,brotman,derubeis&hollon,2010).beperkt bewijshiervoorwerdookgevondeninanderonderzoekshawetal.,1999).alhoewelde adherentieencompetentiebetreffendedecommunicatiebinnenadbopkleineschaalis onderzochtroskam,2013),iserweinigbekendoverhetgebruikvande gesprekstechniekenopgrotereschaal. Onderzoeksvraagenhypotheses UitdebesprokenonderzoekenoverMGendeTRkomtnaarvorendatalcoholgebruiken dropjoutbelangrijkeuitkomstmatenzijndieveelvuldigwordenonderzocht.ookbinnen AdBzijnbelangrijkeuitkomstmateninhoeverredecliëntendebehandelingvolledig completers)envoortijdighebbenafgeronddropjout).eveneensissuccesvan 10

behandelingbelangrijk,waarbinnenadbvangesprokenwordtindiencliëntende volledigebehandelinghebbenafgerondenzichnadienhoudenaandenormvoorhet drinkenmeteenlaagrisico21glazenman,14glazenvrouwperweek).derelatie tussendekwaliteitvancommunicatieendehiervoorgenoemdeuitkomstmatenis echteronduidelijk. Binnenditonderzoekzaldekwaliteitvancommunicatieaandehandvandefidelity adherentieencompetentie)voormg,trenocvvastwordengesteld.vervolgens wordtgekekennaarderelatietussenkwaliteitvancommunicatie,dropjoutensucces vanbehandeling.erzalverwachtwordendateenhogerekwaliteitvande gesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenhangtmeteenlageredropjout hypothese1).ookzalerverwachtwordendateenhogerekwaliteitvande gesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenhangtmeteenhogeraantalsuccesvolle behandelingenhypothese2).totslotzalergekekenwordenofeensnelleenglobale subjectievemaniervanbeoordelenovereenkomtmetdebeoordelingendiezijngegeven meteenobjectievemanier.ditwordtonderzochtomtebepalenofeensubjectieve globale)beoordelingeenalternatiefofaanvullingkanzijnvoorenopeenobjectieve maniervanbeoordelen. Methode Interventie TactusVerslavingszorgiseeninstantiewaarmenterechtkanmetverscheidenevormen vanverslaving.alcoholdebaas.nladb)iseendoortactusverslavingszorgontwikkelde onlinebehandelingwaarmensenmeteenalcoholprobleemzichvoorkunnen aanmelden.binnendezebehandelingstaanmgencognitievegedragstherapiecentraal. Hetcontactvindtplaatsviaberichtendiewordenverstuurdbinneneenonlineomgeving vanadb,waarcliëntenvanuithuneigencomputerkunneninloggen.dehulpverlener kanbinnendezeonlineomgevingpersoonlijkopdeberichtgevingendevoortgangvan decliëntreageren,waarze,terondersteuning,gebruikkunnenmakenvan gestandaardiseerdetekstendiehorenbijeenbepaaldefaseinhetbehandeltraject.dit kanonderanderebestaanuitalgemeneinformatieoveralcoholenhuiswerkopdrachten. DezetekstenbiedeneenbepaaldestructuurdieaanJeningevuldmoetwordenmetde 11

informatiediedecliëntgedurendedebehandelinggeeft.hierdoorzijndeopdrachtenen informatiediewordenaangebodenvooreenbepaalddeelhetzelfdevoorelkecliënt. BinnenAdBzijnertweetrajectentevolgen:deintensieve,waarditonderzoekzichop richt,endekortevariant.dekortevariantverschiltmetdeintensievevariantwat betreftdeduur6weken)endefasesdieiemanddoorloopt.debehandelingsfasesdie eencliëntvandeintensievevariant16weken)doorlooptzijnvooriedereenhetzelfde. Deeerstefaseindebehandelingisdeintake,waardecliënteenaantalvragenmoet beantwoordentenbehoevevandegeschiktheidvoordetevolgenbehandeling.alsuit deintakeblijktdatdecliëntgeschiktismoetenertweedelendoorlopenworden:binnen heteerstedeelstaathetinzichtkrijgenindealcoholproblematiekcentraal,waardeel tweevoorhetaanpakkenvandeproblematiekdient.dezefasesbestaanuithet benoemenvanvoorjennadelenvanhetalcoholgebruik,eenalcoholschriftbijhouden, situatiesanalyseren,metenenweten,eendoelstellenvoorhetvervolgvande behandeling,gewoontesdoorbreken,andersdenken,andersdoen,beslissingennemen eneenactieplanmaken.eengedetailleerdebeschrijvingvandezefasesiselders beschrevenpostel,terhuurne,dehaan&dejong,2009). Dataverzameling Intotaalzijner50N=50)dossiersgeselecteerduitdedatabasevanAdB.Daarbijwerd gestreefdnaareenmaximumvariatieinsampling.omdeinvloedvantussentijdse veranderingenvandegestandaardiseerdetekstenbinnenadbtebeperkenwerden50 dossiersopdatumvanafrondinguit2011geselecteerd.degeselecteerdedossiers werdengeanalyseerdaandehandvaneenverkorteversievandelaydjacsroskam, 2013),waarbijgesprekstechniekenvandeMG,TRenOCVopkwaliteitwerden beoordeeld.deanalyseheeftzichbeperkttottweefasenbinnenheteerstedeelvande behandeling:situatiesanalyserenenalcoholschriftbijhouden.hierwerdvoorgekozen omdatdropjoutsveelalnadeeerstepaarcontactenuitvallenposteletal.,2011)en vanwegedeomvangvandeberichtgevingbinnendedossiers. Deuitkomstenvandebeoordeeldegesprekstechniekenwerdengekoppeldaaneen bestaanddatabestandvanadb.inditbestandstondenallebeschikbaregegevenso.a. 12

alcoholgebruik)diedecliëntindevragenlijstenkenbaarhadgemaakt:voormeting alvorenserwerdgestartmetdebehandeling,tussenmetingennametingna3wekenen 6maanden).OpbasisvanditdatabestandkondendeuitkomstvariabelendropJouten succesvandebehandelinggedefinieerdworden.erwerdgesprokenvaneensuccesvolle behandelingindiencliëntendebehandelinghaddenafgerondenzichhieldenaande normvoorlaagrisicodrinken;mannenmaximaal21glazenperweekenvrouwen maximaal14glazenperweekveenvliet,2013).succesvanbehandelingwerd vastgesteldaandehandvanhetaangegevenalcoholgebruikindeeerste)nametingna3 weken. InformedconsentwordtbinnenhetbehandeltrajectvanAdBstandaardvastgelegddoor cliëntenbijaanvangvandebehandelingtevragenofhungegevensgebruiktmogen wordenvooronderzoekdatdekwaliteitvandebehandelingkanverbeteren,waardoor binnenditonderzoekgegevensgebruiktkondenworden.dehulpverlenersvanadbzijn eveneensstandaard)opdehoogtedatgegevenswordengebruiktvoor wetenschappelijkonderzoek.daarnaastwerdenhulpverlenersbinnenditonderzoek internopdehoogtegebrachtoverhetgebruikvangegevens. Participanten Hetaantalmannenwasgelijkaanhetaantalvrouwen.Degemiddeldeleeftijdwas48 jaarsd=11,5).erwaren29cliëntenlageren21cliëntenhogeropgeleid.vande50 cliëntenwarener24tijdensdebehandelinguitgevallendropjout).van1completer wasgeennametingbekendomsuccesvanbehandelingtebepalen.vandeoverige25 completershadden16cliëntendebehandelingsuccesvolafgerond. Procedure Allereerstwerdeenvooronderzoekuitgevoerddatalsdoelhadeenscoreformulierte ontwikkelendateenversimpeldeversiemoestwordenvandelookatyourdrinking? adherenceandcompetencescalelaydjacs)roskam,2013).aandehandvandelaydj ACSwordengesprekstechniekenvaneenaantalvaardigheden,zoalsMGendeTR,op kwaliteitbeoordeeld.inhetvooronderzoekisdelaydjacsroskam,2013)toegepast 13

opeenaantalvolledigebehandelingenomdefrequentieenrelevantievandegebruikte gesprekstechniekenuitdelaydjacsvasttestellenbinnenhetbehandeltrajectvanadb. Opbasisvandezeuitkomstenwerdengesprekstechniekengeselecteerdvoorhet scoreformulier.demaniervanhetbeoordelenvandekwaliteitvancommunicatiewerd grotendeelsgebaseerdopeenscoreformulieruitanderonderzoek:desmoking counsellingcessationinventorysmocci)houwers,vervoort,rossemenkotz,2013). Opbasisvanditscoringsformulierbestonderdemogelijkheidomdebegeleidingbijhet stoppenmetrokeninkaarttebrengenaandehandvaneenglobale kwaliteitsbeoordelingvancommunicatievevaardigheden.hierbijwerdergebruik gemaaktvaneen5jpuntslikertschaal,waarmeeaangegevenkonwordenofdetechniek nietwaargenomenwerdofonvoldoende,voldoende,goedofuitstekendwastoegepast. Opbasisvandebijbehorendescoreskonerperonderdeeleentotaalscoreberekend worden,waarmeeaangegevenkonwordenhoeeendesbetreffendebehandelaarhad gepresteerdmetbetrekkingtoteenbepaaldegespreksvaardigheid.ziebijlage1voor eenvolledigerebeschrijvingvanhetvooronderzoek. Omhetscoreformulierbijlage2)tetestenzijn3dossiersgescoorddoorTimZielTZ) enmarloespostelmp).daarnaastis1vande3dossierookgescoorddooreenextra beoordelaar,marcelpietersem).aandehandvandehandleidingenbeschrijvingenvan degesprekstechniekenhebbendebeoordelaarszichingelezenmetbetrekkingtothet herkennenvaneengesprekstechniekenhetkiezenvaneengeschiktescore.nadatde3 dossierswarengeanalyseerdiseroverleggeweestoverdegekozenscores.de verschilleninscorewerdenoverlegdenbediscussieerdtotdaterovereenstemming werdbereikt.opbasisvandediscussiezijndedefinitiesendehandleidingverfijnd, zodatdeconsistentievantoekomstigebeoordelingenbeterwerd.daarnaastwerdhet scoreformulierbeoordeelddoordeontwikkelaarvandelaydjacsroskam,2013). NahetbereikenvanovereenstemmingheeftTZ50dossiersgeanalyseerd.Tijdensde analysewerdendehandleidingenhetscoreformuliergebruiktbijlage2), respectievelijkvoorhetkiezenvandejuistescoreenvoorhetgevenvaneenscore.de analysevondplaatsbinnenhetonlineprogrammavanadb.alleberichtgevingbinnen defases alcoholschriftbijhouden en situatiesanalyseren werdenmeegenomeninde analyse,waarbijdeberichtgevingvandecliëntvoordecontextdiende. 14

Instrument MethetontwikkeldescoreformulierwordengesprekstechniekenvanMG,deTRenOCV opkwaliteitbeoordeeld.intabel1staandegesprekstechniekendiebeoordeeldwerden. BijMGwordtonderanderegekekennaargesprekstechniekendiedecliënt bevestigen/ondersteunentijdenszijnofhaarhandelingen jebentopdegoedeweg )en inhoeverredebehandelaardecliëntcontroleoverdebehandelinggeeft jemaakt steedszelfdekeuzeenjebepaaltzelfwatjewelofnietdoet ).VoorbeeldenbijdeTRzijn hetbesprekenvandoelen jehebtalsdoelingevuldtewillenminderenmetdrinken.goed datjewederomhetinitiatiefhebtgenomenomjeaantemeldenenjealcoholgebruikte onderzoekeneneventueelteveranderen )enhettonenvantransparantieomtrentzaken diedirectofindirect)betrekkinghebbenopdecliënt vrijdagochtendbenikweer online ).BijOCVwordtgekekennaargesprekstechniekenalshettonenvanempathie richtingdecliënt ikkanmeinderdaadjedubbelheidvoorstellenwaarjetegelijkertijd hetiedereennaardezinwiltmaken )enhetreflectiefluisteren ikmerkdatjeop allerleimanierenonderdrukstaat ).Inbijlage2wordteenuitgebreiderebeschrijving gegevenvandegesprekstechniekenendebijbehorendedefinities. Tabel1.Gesprekstechniekenuithetscoreformulier. Vaardigheid Gesprekstechniek Motiverendegespreksvoering Wederzijdsvertrouwen Samenwerkingbenadrukken Transparantie Doelen Afspraken Therapeutischerelatie Bevestigen/ondersteunen Motivatie Controledeelnemer Confrontatie Weerstand Overigecommunicatievevaardigheden Empathie Reflectiefluisteren Reactiegeven Uitleggenideeënen concepten 15

ElkonderdeelvanMG,deTRenOCVwordtgescoordopbasisvaneen3Jpunts Likertschaal;descore0wordtgegevenwanneerdevaardigheidonvoldoendeis toegepast,1wanneerdevaardigheidvoldoendeistoegepasten2wanneerde vaardigheidgoedistoegepast.indieneenvaardigheidnietiswaartenementijdensde analyse,danwordtergekozenvoor nietvantoepassing.opbasisvandezescores wordtervoormg,detrenocveenapartetotaalscoreberekend,dievervolgensmoet wordenafgezettegenoverdemaximaaltebehalenscorevoordedesbetreffende vaardigheid.demaximalescorewordtberekenddoorhetmaximaalaantalpuntenvan dewaargenomengesprekstechniekenoptetellen.bijdeberekeningwordende gesprekstechniekendieals nietvantoepassing zijngecodeerdnietgebruikt.omte bepalenofdebeoordelingendiezijngegevenmethetscoreformulierovereenkomen metdealgeheleindrukvandebeoordelaarvoordekwaliteitvancommunicatiemoeter eencijferwordengeven.detegevencijfersvariërenvan4tot9,waar4en5als onvoldoendewordenbeschouwd,6en7alsvoldoendeen8en9alsgoed. Data?analyse SPSSversie21.0)werdgebruiktvoorhetberekenenvandestatistischedata. Frequentiesvanhettotaalaantalwaargenomengesprekstechniekenwerdenberekend, afgezettegenonvoldoende,voldoende,goedeennietwaargenomenbeoordelingen.om derelatietussendekwaliteitvancommunicatieendeuitkomstvariabelendropjouten succesvanbehandeling)teonderzoekenwerdentjtestsenmeervoudige)logistische regressieanalysesuitgevoerd.tjtestsvoorafzonderlijkesteekproevenwerden uitgevoerdomteonderzoekenofhogerescoringvaneengesprekstechniekdekansop dropoutverkleintendekansopsuccesvanbehandelingvergroot.erwerdeenzijdig getoetstmeteensignificantieniveauvan.05.meervoudigelogistischeregressieanalyses werdenuitgevoerdompervaardigheiddeverklaardevariantievande gesprekstechniekenvoordropjoutensuccesvanbehandelingteberekenen,waarbij werdonderzochtwelkegesprekstechniekendesterkstebijdragehadden.enkelvoudige logistischeregressieanalyseswerdenuitgevoerdomdeverklaardevariantievande totaalscoresvanmg,trenocvopdropjoutensuccesvanbehandelingteberekenen. Omdesamenhangteberekenentussendeobjectieveendesnellesubjectieveglobale maniervanbeoordelingzijnpearson scorrelatiesberekend;pearson scorrelaties 16

werdenberekendtussendetotaalscoresvanmg,tr,ocvendeglobale eindbeoordeling. Eencriteriumvoortoevoegingvaneentechniekalsvoorspelleraanderegressiewasdat erminimaal10beoordelingenpergesprekstechniekaanwezigmoestenzijn.deze vuistregelmoetvolgenshaynes,sackett,guyattentugwell2006)worden aangehouden,omdateranderseenkansbestaatdathetgetoetstemodelonbetrouwbaar is.daarnaastwerdeneventuelegesprekstechniekenniettoegevoegdindieneentechniek binnenelkdossierdezelfdescorekreegconstantheid).hierwerdvoorgekozenomdat heteffectvandegesprekstechniekopdeuitkomstvariabelennietberekendkonworden. Gesprekstechniekendienietaandezevoorwaardevoldedenwerdennietgeïncludeerd indeanalyse.deniettoegevoegdegesprekstechniekenwerdenechterwelmeegenomen bijdeberekeningvandetotaalscoresvanmg,detrenocv,dieberekentwerddoorde behaaldescoresvoordebijbehorendegesprekstechniekentedelendoordemaximaalte behalenscore. Resultaten Tabel2geefteenweergavevandebeoordelingenvoordebeoordeelde gesprekstechniekenoverde50dossierswaarmeedefidelitykanwordenvastgesteld;op basisvandezeresultatenkanbeoordeeldwordenhoedecompetentieuitvoering)voor degesprekstechniekenwas.pergesprekstechniekisdefrequentievanonvoldoende, voldoendeenvoldoendebeoordelingenweergegevenmetdaarbijdepercentuele bijdrage.totslotzijnkolomtotalenberekendmetfrequentiesvandegegeven beoordelingenoverallegesprekstechniekenbinnendevaardigheid,gevolgddoorde percentuelebijdragetenopzichtevanhettotaalaantalbeoordeeldetechnieken.deniet waargenomengesprekstechniekenwordenweergegevenindelaatstekolom. Opbasisvanderesultatenblijktdatdecompetentieoverallegesprekstechniekenvan MGoverwegendalsgoedwerdbeoordeeld79,9%),gevolgddoorvoldoende17,4%) beoordelingen.ditbetekentdatdeuitvoeringin20%vandebeoordelingenbeterhad kunnenzijn.dezeresultatentonenechteraandatdecompetentievoordevaardigheid alsgeheelgoedwas.specifiekkijkendnaardegesprekstechniekenkomtnaarvorendat 17

decompetentievoorhetbevestigenvandecliënt96%),hetconfronterenvandecliënt 80%)enhetbenadrukkenvandecontrolevandecliënt74%)hetmeestalsgoedwerd beoordeeld.decompetentiewerdbijhetbesprekenvandemotivatie33,3%)enhet benadrukkenvandecontrolevandecliënt26%)hetmeestalsvoldoendebeoordeeld binnenmg.alleenweerstandwerdenkelekerenalsonvoldoendebeoordeeld;in30,8% vandebeoordelingenvoorhetbesprekenvanweerstandwerddevaardigheidals onvoldoendebeoordeeld.ditbetekentdaterruimtevoorverbeteringwaarneembaar wasvooreenaantalgesprekstechnieken.onvoldoendebeoordelingenwerdenweinig waargenomen. DecompetentieoverallegesprekstechniekenbinnenTRbleekinmeerdandehelft 57,7%)alsgoedtewordenbeoordeeld.Inminderdandehelftvandewaarnemingen 41,3%)werdereenvoldoendebeoordelinggegevenvoordegesprekstechnieken.Dit betekentdatdecompetentievoordevaardigheidinbijnadehelftvandewaarnemingen kwalitatiefbeteruitgevoerdhaddenkunnenworden.specifiekkijkendnaarde gesprekstechniekenvaltopdathetgevenvantransparantie98%)enhetbespreken vanafspraken97,6%)hetmeestfrequentalsgoedwerdenbeoordeeld.daarentegen werdhetkenbaarmakenvanhetwederzijdsvertrouwen100%),hetbesprekenvan doelen87%)enhetbenadrukkenvandesamenwerking67,4%)overwegendals voldoendebeoordeeld.ditbetekentdatdezegesprekstechniekenineengrootaantal waarnemingenbeterinuitvoeringhadkunnenzijn.ookbinnendezevaardigheid kwamenonvoldoendebeoordelingenweinigvoor. BijOCVwerdenallegesprekstechniekenbijnavolledigalsgoedbeoordeeld.Binnendeze vaardigheidwerdenalleenempathie20%)enhetgevenvaneenreactie8%)als voldoendebeoordeeld.ditbetekentdatdecompetentievoorocvalsgeheelgoedwas, maarempathieenhetgevenvaneenreactieinenkelegevallenkwalitatiefbeter uitgevoerdhaddenkunnenworden. OpbasisvandezeresultatenkomtnaarvorendatdecompetentiealsgeheelvoorMGen OCVgoedwas.BijdeTRwerdfrequenteenvoldoendebeoordelinggegeven,wat betekentdatdecompetentiebijbepaaldegesprekstechniekenbeterhadkunnenzijn. 18

Dezeresultatentoneneveneensaanwelkegesprekstechniekenhetgrootsteaandeel haddenwatbetreftdegegevenbeoordelingenbinneneenvaardigheid. Tabel2.BeoordelingvandegesprekstechniekenvoorMG2.a),TR2.b)enOCV2.c), afgezettegenhettotaalaantalwaarnemingenendepercentuelebijdragebinnende vaardigheid. 2.a MG Bevestigen 2.b 2.c Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde technieken 24%) 4896%) 50100%) Motivatie 233,3%) 466,7%) 6100%) 44 Controle 1326%) 3774%) 50100%) deelnemer Confrontatie 520%) 2080%) 25100%) 25 Weerstand 430,8%) 323,1%) 646,2%) 13100%) 37 Totaal 42,8%) 2517,4%) 11579,9%) 144100%) 106 Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde technieken TR Wederzijds vertrouwen Samenwerking 3100%) 3100%) 12%) 3367,4%) 1530,6%) 49100%) 1 Niet waargenomen Niet waargenomen 47 benadrukken Transparantie 12%) 4998%) 50100%) Doelen 12,2%) 4087%) 510,8%) 46100%) 4 Afspraken 12,4%) 4097,6%) 41100%) 9 Totaal 21%) 7841,3%) 10957,7%) 189100%) 61 Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde Niet waargenomen technieken OCV Empathie 620%) 2480%) 30100%) 20 Reflectief 18100%) 18100%) 32 luisteren Reactiegeven 48%) 4692%) 50100%) Uitleggen 50100%) 50100%) Totaal 00%) 106,8%) 13893,2%) 148100%) 52 19

Kwaliteitvancommunicatieenderelatiemetdrop?out Intabel3zijndetJtestsweergegevenvoordebeoordeeldegesprekstechniekenbijdropJ outsencompleters.tjteststoondenaandatereensignificantverschilwaarneembaar wasvoordetotaalscorevanmgp=.014),waarereenhogeretotaalscorewerdgegeven bijcliëntendiedebehandelinghaddenvoortgezetcompleters).ditbetekentdatde kwaliteitoverhettotaalaantalgesprekstechniekenbinnenmgbeterwasbijcompleters. BijMGwaseensignificantverschilwaarneembaarvoorweerstandp=<.001),waareen hogerescorewerdgegevenbijcompleters.ditbetekentdatdekwaliteitvan communicatievoordezetechniekbeterwasvoordezegroep.bijnasignificante verschillenwerdengevondenvoorbevestigenp=.081),waarereenhogerescorewerd gegevenbijcompleters.hieruitkanwordengeconcludeerddatdekwaliteitvandeze gesprekstechniekbijnasignificantbeterwasvoordezegroep. BijOCVwasereensignificantverschilwaarneembaarvoorempathiep=.024),waarer bijcompleterseenhogerescorewerdgegeven.ditgafaandatvoorempathiede kwaliteitvancommunicatiebeterwasdanbijdropjouts.voordeoverige gesprekstechniekenentotaalscoreswerdengeensignificanteverschillengevonden.er kondengeentjtestswordenuitgevoerdvoorwederzijdsvertrouwentr),reflectief luisterenenuitleggenocv)vanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheid vandegegevenscores. 20

Tabel3.T?testsvoordegesprekstechniekenvanMG,TRenOCVbijdrop?outsen completers. DropJout 95%CIforMean Neen=26) Jan=24) Difference M SD n M SD n t p df Motiverende Gespreksvoering Bevestigen 2.00.00 26 1.92.28 24 J0.04,0.20 1.45.081 23 Motivatie 1.67.58 3 1.67.58 3 J1.31,1.31.00 1.000 4 Controle 1.77.43 26 1.71.46 24 J0.19,0.32.48.316 48 Confrontatie 1.83.39 12 1.77.44 13 J0.28,0.41.39.352 23 Weerstand 2.00.00 5 0.63.74 8 0.75,2.00 5.23 <.001 7 TotaalscoreMG 93.11 11.11 26 84.83 14.64 24 0.93,15,64 2.26.014 48 Therapeutische relatie Samenwerking benadrukken 1.32.48 25 1.25.53 24 J0.22,0,36 0.49.315 47 Transparantie 2.00.00 26 1.96.20 24 J0.05,0.13 1.00.164 23 Doelen 1.04.35 25 1.14.36 21 J0.31,0.11 J0,98.166 44 Afspraken 1.95.22 20 2.00.00 21 J0.16,0.06 J1.00.165 19 TotaalTR 77.40 9.73 26 78.79 11.15 24 J7.32,4.56 J0,47.321 48 Overige communicatieve vaardigheden Empathie 1.94 0.24 17 1.62 0.51 13 0.00,0.65 2.14.024 16.2 Reactiegeven 1.92 0.27 26 1.92 0.28 24 J0.15,0.16 0.08.468 48 TotaalOCV 97.76 6.48 26 95.31 8.63 24 J1.94,6.83 1.13.134 42.6 EnkelvoudigelogistischeregressieanalyseszijnuitgevoerdvoordetotaalscoresvanMG, TRenOCVtabel4).DetotaalscorevanMGleekeensignificantevoorspellendewaarde tehebbenopdropjoutp=.036).ookleekdetotaalscorevanmg12,7%vande verklaardevariantiebijdropjouttevoorspellen.deoddsjratiotoondeaandateen stijgingvan1puntvoordescoreleiddetoteen5%kleinerekansopdropjout. Erwerdengeenmeervoudigelogistischeregressieanalysesuitgevoerdomderegressie vandegesprekstechniekenvanmg,trenocvmetdropjoutteberekenen.motivatie, weerstandmotiverendegespreksvoering),wederzijdsvertrouwentherapeutische relatie),reflectiefluisterenenuitleggenoverigecommunicatievevaardigheden) kondenvanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheidvandegegeven 21

22 scoresnietwordentoegevoegdaanderegressie,waardoordeteonderzoekenmodellen vanmg,trenocvnietalsgeheelgetestkondenworden. Tabel4.Enkelvoudigelogistischeregressieanalysesmetdrop?outalsafhankelijkevariabele. Onafhankelijkevariabele Sig. B ExpB) Wald NagelkerkeR square TotaalscoreMG TotaalscoreTR TotaalscoreOCV.035.635.263 J.051.013 J.045.950 1.013.956 4.428.226 1.254.127.006.035 Kwaliteitvancommunicatieenderelatiemetsuccesvanbehandeling Intabel5zijndetJtestsweergegevenvoordebeoordeeldegesprekstechniekenbij succesvanbehandeling,waarvanwerdgesprokenalsaandenormvoorlaagrisico drinkenwerdvoldaanmannen21glazen,vrouwen14glazenperweek). Erwerdengeensignificanteverschillengevondenopbasisvandeuitgevoerdeanalyses. Bijnasignificanteverschillenwerdengevondenvoorconfrontatiep=.086),de totaalscorevanmgp=.087)enreactiegevenp=.082)waarereenhogerescorewerd gegevenbijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddenafgerond.ditbetekentdat dekwaliteitvancommunicatievoorconfrontatie,hettotaalvangesprekstechnieken binnenmgenhetgevenvanreactiebinnendezegroepbeterwasdanbijcliëntendiede behandelingsuccesvolhaddenafgerond.dekwaliteitvoorhetbesprekenvandoelen wasbijnasignificantbetervoorcliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhadden afgerondp=.054).vanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheidvande gegevenscoreskondenervoorbevestigen,motivatie,weerstandmg),wederzijds vertrouwen,transparantietr),reflectiefluisterenenuitleggenocv)geentjtests wordenuitgevoerd.

Tabel5.T?testsvoordegesprekstechniekenvanMG,TRenOCVbijsuccesvanbehandeling. 95%CIfor Succesvolafgerond Mean Neen=9) Jan=16) Difference M SD n M SD n t p df Motiverende gespreksvoering Controle 1.89 0.33 9 1.75 0.45 16 J0.22,0.49 0.81.213 23 Confrontatie 2.00.00 5 1.71 0.49 7 J0.17,0.74 1.55.086 6 TotaalMG 97.22 8.33 9 91.406 12.22 16 J2.75,14.38 1.41.087 21.94 Therapeutischerelatie Samenwerking benadrukken 1.33 0.50 9 1.27 0.46 15 J0.35,0.48 0.33.371 22 Doelen 0.89 0.33 9 1.13 0.35 15 J0.55,0.06 J1.68.054 22 Afspraken 2.00. 7 1.92 0.29 12 J0.15,0.32 0.76.231 17 TotaalTR 75.93 9.72 9 77.60 9.96 16 J10.19,6.84 J.41.34 23 Overige communicatieve vaardigheden TotaalTR 75.92 9.72 9 77.60 9.96 16 J10.19,6,84 J0.41.344 23 Empathie 1.88 0.35 8 2.00. 8 J0.42,0.17 J1.00.178 7 Reactiegeven 2.00. 9 1.88 0.34 16 J0.06,0.31 1.46.082 15 TotaalOCV 98.15 5.56 9 97.40 7.28 16 J5.05,6.55 0.27.396 23 EnkelvoudigelogistischeregressieanalyseszijnberekendvoordetotaalscoresvanMG, detrenocvtabel6).deberekendetotaalscoresblekengeensignificantevoorspellers tezijnvoorsuccesvanbehandeling. Erwerdengeenmeervoudigelogistischeregressieanalysesuitgevoerdomderegressie vandegesprekstechniekenmetsuccesvanbehandelingteonderzoeken;bevestigen, motivatie,weerstandmotiverendegespreksvoering),wederzijdsvertrouwen, transparantietherapeutischerelatie),reflectiefluisterenenuitleggenoverige communicatievevaardigheden)kondenvanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofde constantheidvandegegevenscoresniettoegevoegdaanderegressie,waardoorde modellennietalsgeheelonderzochtkondenworden. 23

Tabel6.Enkelvoudigelogistischeregressieanalysesmetsuccesvanbehandelingalsafhankelijke variabele. Onafhankelijkevariabele Sig. B ExpB) Wald NagelkerkeRsquare TotaalscoreMG TotaalscoreTR TotaalscoreOCV.228.673.781 J.060.019 J.019.942 1.019.981 1.451.178.077.097.010.004 SamenhangtotaalscoresMG,TRenOCVmetdeglobaleeindbeoordeling Pearson scorrelatieszijnberekendtussendetotaalscoresvanmg,tr,ocvende globaleeindbeoordelingvoordegehelegeanalyseerdebehandeling.erbleekeen significantecorrelatietezijntussendetotaalscorevanmgendeglobale eindbeoordelingr=.403,p=.004).eveneensbleekereensignificantepositieve correlatietussendetotaalscorevanocvendeglobaleeindbeoordelingtezijnr=.322, p=.022).erwerdgeensignificantecorrelatiegevondentussendetotaalscorevantren deglobalebeoordelingr=.096,p=.508).opbasisvandezeresultatenkanerworden geconcludeerddatdebeoordelingvanmgenocvovereenkomtmetdesnelleglobale eindbeoordeling.ditgeldtookinbeperktematevoordetr,waarechtergeen significantecorrelatiewerdgevonden. Discussie Inditartikelwerdeenonderzoekbeschrevendatalsdoelhadomeenbeterbeeldte krijgenvandekwaliteitvancommunicatiebetreffendemg,trenocvenderelatiemet endropjoutensuccesvanbehandelingbinnenadb.kwaliteitvancommunicatiewerd vastgestelddoordeuitvoeringcompetentie)vangespreksvaardighedentebeoordelen. DecompetentievandevaardighedenbleekvoorMGenOCVgoedtezijn,watvoordeTR inminderematehetgevalwas.dekwaliteitvancommunicatiebleeksignificantbeterte zijnbijcompletersvoordegesprekstechniekenweerstandmg),empathieocv)ende totaalscorevanmg.dekwaliteitvoorhetbevestigenvandecliëntwasbijnasignificant betervoorcompleters.ookbleekdetotaalscorevanmgeenvoorspellertezijnvooreen lagerekansopdropjout.bijsuccesvollebehandelingenwerdengeensignificante verschillenwaargenomen,maarwasdekwaliteitvancommunicatiebijnasignificant 24

betervoorconfrontatiemg),detotaalscorevanmgenhetgevenvaneenreactieocv) bijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.dekwaliteitvan communicatievoorhetbesprekenvandoelentr)wasbijnasignificantbeterbij cliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhaddendoorlopen.detotaalscoresvanmgen deocvblekeneensignificantepositievecorrelatietevertonenmetdeglobale eindbeoordeling.eennietsignificante,positievecorrelatiewerdgevondenvoordetr. DecompetentievoordevaardighedenbleekvoorMGenOCVoverwegendalsgoedte wordenbeoordeeld,watinminderematehetgevalwasvoordetr.eenverklaringvoor hethogeaantalvoldoendebeoordelingenbijdevaardigheidtrisdatertotopheden geenduidelijkoverzichtisvoorhetgebruikvanspecifiekegesprekstechniekendieeen positievebijdrageleverenaandetrbinneneenonlinebehandeling.hierdoorishet mogelijkdatdeuitvoeringvaneenaantalgesprekstechniekennietvolledigwas;uitde resultatenblijktdanookdatbinnendetrhetuitsprekenvanwederzijdsvertrouwen, hetbenadrukkenvandesamenwerkingenhetbesprekenvandoelenoverwegendals voldoendewerdenbeoordeeld,waardoorditmogelijkgesprekstechniekenzijnwaar minderaandachtaanisbesteedbinnendebehandeling.daarentegeniserbijvoorbeeld meerbekendovermg,eenvaardigheiddiecentraalstaatbinnenadbenwaarveel aandachtaanwordtbesteedtijdenstrainingen,watbetreftdetoepassingvanspecifieke technieken.ookdeocvbinnenditonderzoekbestaanuitbekendetechniekendieveelal wordentoegepastbinnenbehandelingeno.a.empathieenreflectiefluisteren).hierdoor ishetmogelijkdatbinnendebehandelingenmeeraandachtisgespendeerdaande gesprekstechniekenvanmgenocvendaardoorbeterbeoordeeldwerden. Integenstellingtotwatwerdverwachtbleekdekwaliteitvancommunicatiealleenbeter tezijnvoorweerstandmg),empathieocv)endetotaalscorevanmgbijcliëntendie debehandelingvolledighaddendoorlopencompleters).ditkanbetekenendatde kwaliteitvandezegesprekstechniekenmogelijkbelangrijkkanzijnomdropjoutte verlagen.ditisinovereenstemmingmetdeonderzoekvanknuuttila,kuusisto& Saarnio2011),waaringevondenwerddateenlageempathievanuitdehulpverlener ervoorzorgtdatdecliëntvoortijdigeenbehandelingafrond.ookelderswerdbesproken dateenlageempathievanuitdehulpverlenerdekansopdropjoutvergrootmoyers& Miller,2012).Paxlingetal.2013)vondenbinneneenonlinebehandelingeveneenseen 25

significantepositievecorrelatietussenempathieendeafrondingvaneenmodule binnendebehandeling.alhoewelvanuitdeliteratuurgeendirecterelatieaanweziglijkt tezijntussenmgendropjout,heefthetgebruikvanmgeengunstigeinvloedop uitkomstenvandebehandelingo.a.bechak,2007).erbestaatdaardoordemogelijkheid datdegesprekstechniekenvanmgookeenrolkunnenspelenbijdropjout. Erwerdengeensignificanteverschilleninkwaliteitvancommunicatiegevondenvoorde TR.DezebevindingisintegenspraakmetandereonderzoekenoverdeTR,waaruitbleek datdezevaardigheidbelangrijkwasvoordropjouto.a.saarnio,2002).eenoorzaak voordegevondenresultatenisdemaniervanbeoordeling;indezestudiewerddetr nietachterafbeoordeeldzoalsbijvoorbeeldwordtgedaanbijdeworkingalliance InventoryWAI).Onderzoekeno.a.Ilgenetal.,2006)gebruikenveelaldeWAIomde relatievandetrmetverscheideneuitkomstmatenvasttestellen,waarbijmeestal) doorzoweldecliëntalsdehulpverlenermeteen7jpuntslikertschaalnooittotaltijd) opstellingengereageerdmoetwordendiebijdragenaandetotstandkomingvandetr. HetisdaardoormogelijkdatdemaniervanhetbeoordelenvandeTRheeftgeleidtot andereuitkomstenzoalsgevondenindetotdusveruitgevoerdeonderzoeken.ook bestaaterdemogelijkheiddatdegesprekstechniekenalleeneenbijdrageleverenaande totstandkomingvandetr,maargeendirecterelatievertonenmetdropjout. Alhoewelergeensignificanteverschilleninkwaliteitvancommunicatiewerden gevondenbijsuccesvollebehandelingen,werdenereenaantalbijnasignificante verschillenwaargenomen.interessantisdatdekwaliteitbijnasignificantbeterwasvoor hetconfronterenmg),detotaalscorevanmgenhetgevenvaneenreactieocv)bij cliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.ditisintegenstellingtot watvoorafwerdverwacht.zolijkthetgebruikvanbijvoorbeeldmgjuistteleidentot eenlagerealcoholconsumptieo.a.beckham,2007),waardoorverwachtzouwordendat dekwaliteitvandezevaardigheidzouleidentotsuccesvollerebehandelingenbinnen AdB.Eenmogelijkeoorzaakisdatdezegesprekstechniekenbeterwerdengebruikt indieneenhulpverlenerconstateerdedathetalcoholgebruikvandecliëntnietbinnen denormvanlaagrisicodrinkenviel,maarernietvoorkonzorgendathet alcoholgebruikdenormkonbehalen.erbestaatdaardoordusdemogelijkheiddatdeze gesprekstechniekenweltoteengroteredalinginalcoholgebruikhebbengeresulteerdin 26

vergelijkingmetsuccesvollebehandelingen,maarnietheeftkunnenleidentothet behalenvandenormvoorlaagrisicodrinken. DaarnaastisopvallenddathetbesprekenvandoelenTR)bijnasignificantbeterwasbij cliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhaddendoorlopen.hetbesprekenvandoelen heeftbetrekkingopdoelendiedoordecliëntzijngesteldwatbetreftzijnofhaar drinkgedrag,waardoorhetwellichtmogelijkisdatditeengesprekstechniekisdie belangrijkkanzijnvoordecliëntomaandenormvanlaagrisicodrinkentevoldoen. Uitditonderzoekkwamooknaarvorendatdesnelle)globaleeindbeoordelingoveralle gesprekstechniekeneenmiddelkanzijnomtebepalenofdealgeheleindrukvande beoordelaarovereenkomtmetdeobjectieverebeoordelingen.alhoeweleralleeneen significantepositievecorrelatievoormgenocvmetdeglobaleeindbeoordeling aanwezigwas,werdereenkleine)positievenietsignificante)correlatiegevonden voordetr.ditbetekentdathetgebruikvaneensubjectieveindrukmogelijkeenhandig hulpmiddelkanzijntercontrolealvorenserconclusieswordengetrokkenopbasisvan deobjectieverebeoordelingen.ookbiedtdezeuitkomstmogelijkhedenomte onderzoekenofhetgevenvaneenglobalebeoordeling,eventueelpervaardigheid,een alternatiefkanzijnwanneerbehandelingenineenkorttijdsbestekbeoordeeldmoet worden. Bijdegevondenresultatenbinnendezestudiemoeterookrekeninggehoudenworden metdekenmerkenvandecliënt;bepaaldecliëntenkunnenmeervertellentijdensde behandeling,watertoeheeftgeleiddatbehandelaarsbeterdemogelijkheidhaddenom eenaantalgesprekstechniekenkwalitatiefbeteruittevoerencompetentie).posteletal. 2010)vondenonderanderedatpersoonlijkeredenonafhankelijkvanhetprogramma) enontevredenheidmetdebereikteresultatenalsredenwerdengegevendoorde cliëntenomdebehandelingvanadbnietvoorttezetten.ooksuccesvanbehandeling kandoordekenmerkenvandecliëntbeïnvloedworden.onderzoektoondebijvoorbeeld aandaterondersuccesvolleenonsuccesvollecliëntenmeteenalcoholprobleem cognitieveverschillenaantoonbaarwarencox,hogan,kristianenrace,2002);aande handvanhetstroopjparadigmableekdatcliëntendiehunbehandelingonsuccesvol haddenafgerondlangzamerreageerdenopstimulibehorendbijalcoholvergelekenmet 27

succesvollecliënten.ditsuggereertdatdeonsuccesvollecliënteneencognitievebias hadden. Ookdeadherentiekaneenbelangrijkerolhebbengespeeldopdeuitkomstenbinnen dezestudie.onderzoekkarno&longabaugh,2005)toondebijvoorbeeldaandatde maniervancommunicatiekonzorgenvooreenverhogingvanhetalcoholgebruik;zij vondendatdirectecommunicatie,zoalsconfrontatie,leiddetoteenverhoginghet drankgebruikbijcliëntendiedekaraktereigenschaphaddenomdecontrolenietuit handentewillengeven.minderdirectecommunicatieleiddetothettegenovergestelde effect.ookuitanderonderzoekbleekdatdematevanadherentiebelangrijkkanzijn voordeuitkomstenvaneenbehandelingbarberetal.,2006). Eengrotekrachtvanditonderzoekisdathetertoeheeftgeleiddatereerstestappen zijngezetinhetkwalitatiefinkaartbrengenvandekwaliteitvancommunicatie.aande handvaneenoverzichtelijkscoreformulierenhandleidingkunnenbeoordelaars gesprekstechniekenherkennenenbeoordelen.eenanderesterktevandezestudieisdat eroverzichtelijkgezienkanwordenwelkegesprekstechniekenwerdengebruiktenwat decompetentiebetreffendedezetechniekenwas.hierdoorkunnenhulpverlenerssnel huneigenendebehandelingenvananderenbeoordelenenhieropreflecteren. Daarnaastheeftdezestudieaangetoonddaterverschilinkwaliteitvancommunicatie aanwezigwasvoordropjoutsensuccesvollebehandelingenbetreffendeeenaantal gesprekstechnieken.deuitkomstenvandezestudiekunnenertoeleidendat communicatieoptimalerwordtingezet. Limitaties Eeneerstebeperkingbinnendezestudiewasdateenaantalgesprekstechniekenweinig werdenwaargenomen,waardoorheteffectvandegesprekstechniekenvanmg,tren OCVnietvollediginkaartkonwordengebracht.Hierdoorishetonduidelijkwatde mogelijkeinvloedwasgeweestvaneenaantalgesprekstechnieken.ookdoorde afwezigheidvaneentweedeofderdebegeleiderkunnenderesultatenmogelijkniet betrouwbaarzijn.alhoewelderichtlijnenvoorhetgevenvanbeoordelingenwerden 28

aangepastopbasisvandiscussieovereenaantalproef)dossiers,ishetonduidelijkwat deovereenstemmingzouzijngeweestoverde50geanalyseerdebehandelingen. Tentweedeheeftdezestudiedecompetentievandegesprekstechniekenkunnen beoordelen,maardeadherentieniet.omdekwaliteitvancommunicatievooreengroter deelinkaarttebrengenisditechtermogelijkeenbelangrijkaspect,aangezienadb bepaaldeprotocollenheeftdiegevolgdmoetenwordenomdebehandelingte implementerenzoalsbedoeld.mogelijkzijnprotocollenwatbetrefthetgebruikvan gesprekstechniekennietgevolgdbinneneenbehandeling,watvervolgenseenindirecte invloedkanhebbenopdeuitkomstendiehiergevondenzijn. Tenderdeprobeerdehetnieuwescoreformulierderolvansubjectiviteitzoveelmogelijk tebeperkendoorrichtlijnentegevenvoordebeoordelingvangesprekstechnieken. Echterblijfthetgevenvaneenscoreenigszinsafhankelijkvandealgeheleindrukdiede beoordelaarvandegebruiktegesprekstechniekenheeft,waardoorsubjectiviteiteenrol kanspelen.ookkondebeoordelaarbijhetopenenvaneendossierbinnenadbzienwie tijdensdebehandelingisuitgevallen,waardoorerdemogelijkheidisdatdekwaliteit vancommunicatieonbewust)beterwerdbevondenbijcompleters.ditisinlijnmetde experimenterexpectancybiasrosenthal,1968),waarindeverwachtingenvande onderzoekerinvloedkunnenhebbenopderesultaten. Daarnaastwerdindezestudienietgecontroleerdvoorconfoundingvariabelen, waardoorhetonduidelijkiswatheteffectwasvanonderanderedeeigenschappenvan decliëntopdegevondenuitkomsten. Totslotishetdevraagofdevaardighedencompleetinkaartzijngebrachtaandehand vandebeoordeeldegesprekstechnieken.bijhetscoreformulieriserbijvoorbeeldwat voortezeggenombijdevaardigheidmgdegesprekstechniek empathie OCV)toete voegen,aangezienditookeentechniekkanzijndiebijdezevaardigheidkanworden ondergebrachtmiller&rose,2009).dithadgeleidtoteenanderetotaalscorevanmg, waardoorerwellichteenandereffectwerdgevonden.ookhetweglatenvaneenaantal gesprekstechniekenuitdelaydjacs2013)kanervoorhebbengezorgddatde vaardighedennietopalleonderdelenzijnbeoordeeld.daarnaastbeperktedeanalyse 29

zichtot2fasenbinnendebehandeling,waardoorhetmogelijkisdatdekwaliteitvan communicatiebuitendegeanalyseerdefaseneengroterolkanhebbengespeeldopde onderzochteuitkomstenvandebehandeling. Alhoewelereenaantallimitatiesbinnendezestudiewarenwastotkortdekwaliteitvan communicatieinonlinebehandelingenweinigonderzocht.deuitkomstenenlimitaties vanditonderzoekkunnenleidentotnieuweperspectievenomcommunicatiebinnen onlinebehandelingenvasttestellen.opbasisvanditenhetonderzoekvanroskam 2013)isereenbasisgelegdwaarmeedebehandelaarsentrainersvanAdBkunnen werkenaaneennogbeterekwaliteitvandealgehelebehandeling. Aanbevelingen Vervolgonderzoekisnodigomdekwaliteitenbetrouwbaarheidvanhetscoreformulier vasttestellen.eenbeperkingbinnendezestudiewasdaterteweinigwaarnemingen warenvoorbepaaldegesprekstechnieken,waardoorderolvandezetechnieken onderbelichtisgebleven.omderolvandezetechniekenindetoekomstteonderzoeken ishetdaardoornodigdathetscoreformulieropeengroteraantaldossierswordt toegepast.ookzullenmeerfasenbinnendebehandelinggeanalyseerdmoetenworden omderelatiemetverschillendeuitkomstmatenbeterinkaarttebrengen. Hetisdaarnaastwenselijkdateentweedeen/ofderdebeoordelaardedossiers analyseert,waardoorermetgroterezekerheidvastgesteldkanwordenofde consistentievoordemaniervanbeoordelinghetzelfdeis.ookzullentoekomstige beoordelaarservoormoetenzorgendatzijpasnahetonderzoekwetenwelkecliënten zijnuitgevallenendebehandelingsuccesvolhebbendoorlopen.ditwaarborgteen beterebetrouwbaarheidvandegevondenresultaten. DaarnaastzalonderzochtmoetenwordenofmeergesprekstechniekenuitdeLAYDJACS Roskam,2013)beoordeeldmoetenworden,aangezienereenkansbestaatdatde vaardighedenbinnenhetontwikkeldescoreformulierhierdoornietvolledigopkwaliteit beoordeeldkunnenworden. 30

Totslotzalderolvansubjectiviteitbijhetgevenvanglobalescoresverderbeperkt moetenworden.eenoplossingisomdefrequentievanonvoldoende,voldoendeof goedetoepassingenbijtehoudenperverzondenberichtvandebehandelaar,zodatde beoordelaareenoverzichtkrijgtwaareenscoreopbepaaldkanworden.eenandere mogelijkheidisomperberichteenscoretegevenvooraanwezigegesprekstechnieken, omvervolgenseengemiddeldeteberekenen.ditkanertoeleidendatsubjectiviteiteen kleinererolspeeltopdetegevenscore.onderzoekzalmoetenaantonenwatdemeest objectievemanieris. AanbevelingenTactusVerslavingszorg Hetscoreformulierbiedtbehandelaarsentrainersdemogelijkheidomonderzoekte doennaardekwaliteitvancommunicatieenderelatiemetverscheidene uitkomstmaten.aangeradenwordtomtrainersenbehandelaarskritischtelatenkijken naardetoepasbaarheidvanhetscoreformulier.hierbijmoetmetnamegekekenworden oferelemententoegevoegd,verwijderdofaangepastmoetenwordendietengoede komenaanhetkwalitatiefinkaartbrengenvancommunicatie.ookzalbekekenmoeten wordenofeventuelegesprekstechniekenuitdelaydjacsroskam,2013)dienietzijn gebruiktinhetscoreformulieralsnogmoetenwordentoegevoegd. Uitditonderzoekkwamnaarvorenwatdekwaliteitvandevaardighedenende bijbehorendegesprekstechniekenbinnendegeanalyseerdedossierswas.opbasisvan dezeresultatenkanerbijtrainingenentoekomstigebehandelingenmeernadrukgelegd wordenopdeuitvoeringcompetentie)vangesprekstechniekenwaarverbeteringin gevondenkanworden.alsvoorbeeldkunnendegesprekstechniekendiede samenwerkingbenadrukkenendedoelenbesprekenwordenaangehaald,dieingrote aantallenalsvoldoendewerdenbeoordeeld.verbeteringkaninditgevalbereiktworden doortrainingenterichtenopvoorbeeldenvangoedeuitvoeringen,waarbijrichtlijnen gegevenmoetenwordendiehulpverlenerskunnengebruikeninspecifiekesituaties. Daarnaasttoondedezestudieaandatweerstand,empathieendetotaalscorevan)MG kwalitatiefbeterwerdentoegepastbijcompleters.erbestaathierbijdemogelijkheiddat dezegesprekstechniekeneenbelangrijkerolkunnenspelenbijdekansdatdecliëntde 31

behandelingvolledigzaldoorlopen.hetishierdoordemoeitewaardomteonderzoeken ofdropjoutscommunicatiefandersbenaderdmoetenwordenwanneerdehulpverlener deindrukkrijgtdatdecliëntdebehandelingstopwilzetten.hetkwalitatiefgoed toepassenvandejuistegesprekstechniekenophetjuistemomentkandaardooreen belangrijkerolspelen. Eenvandebeperkingenbetreffendedezestudiewasdeafwezigheidvande mogelijkheidomtebeoordeleninhoeverredegesprekstechniekenopeengepast momentzijntoegepastadherentie).trainersenbehandelaarszullendaaromaande handvanhetscoreformuliermoetenbepaleninhoeverrehetniet)gebruikenvan bepaaldegesprekstechniekeneenjuistekeuzewasmetbetrekkingtotderichtlijnen binnendebehandeling.dezerichtlijnenzullenverwerktmoetenwordeninhet scoreformulier,zodatdeadherentievandetechniekeninkaartkanwordengebracht. Uitdezestudiekwamnaarvorendathettijdrovendkanzijnomgehelebehandelingente beoordelenopkwaliteitvancommunicatie.desalnietteminkanhetzinvolzijnom belangrijkefasesbinneneenbehandelingmetenigeregelmaatopkwaliteitvan communicatietebeoordelen;erzalopbasisvanonderzoekenervaringvastgesteld moetenwordenwelkefasescruciaalzijnvoorhetverloopendeuitkomstenvande behandeling,waarbijhetmetenigeregelmaatbeoordelenvandezefasesertoekan leidendattrainingenzichkunnenrichtenopgesprekstechniekendiemindergoed wordenuitgevoerd. Conclusie Ditiseenvandeeerstestudiesdiedekwaliteitvancommunicatiebinneneenonline behandelingheeftvastgesteld.opbasisvandezeuitkomstenismeerinzichtverkregen overdekwaliteitvancommunicatiebinneneenonlinebehandelingenkunnen behandelaarsbetergetraindwordenmetbetrekkingtotdeuitvoeringvan gesprekstechnieken.ookishetverschilinkwaliteitvancommunicatievoordropjouts ensuccesvollebehandelingenonderzocht,watbelangrijkkanzijnvoordebenadering vantoekomstigebehandelingen.vanwegedeschaarsheidaanonderzoekbinnendit themaisvervolgonderzoeknodigomderolvandekwaliteitvancommunicatiebeterin 32

kaarttebrengen.degevondenlimitatiesbinnendezestudiekunnenervoorzorgendat vervolgonderzoekleidttotbetrouwbaardereresultaten.onderzoekbinnenditthemais aanteraden:communicatieiseenbelangrijkemiddelbinnenwebjbasedtreatments, waardoordittypeonderzoekervoorkanzorgendatermeerinzichtverkregenwordt overhetbelangvaneengoedeuitvoeringvancommunicatieopverscheidene uitkomstenvaneenonlinebehandeling. 33

34 Literatuur Ackerman,S.J.,&Hilsenroth,M.J.2001).Areviewoftherapistcharacteristicsand techniquesnegativelyimpactingthetherapeuticalliance.psychotherapy,382),171j185. Ackerman,S.J.,&Hilsenroth,M.J.2003).Areviewoftherapistcharacteristicsand techniquespositivelyimpactingthetherapeuticalliance.clinicalpsychologyreview,23, 1J33. Barak,A.,Hen,L.,BonielJNissim,M.,&Shapira,N.2008).Acomprehensivereviewanda metajanalysisoftheeffectivenessofinternetjbasedpsychotherapeuticinterventions. JournalofTechnologyinHumanServices,262/4),109J160. Barber,J.P.,Gallop,R.,CritsJChristoph,P.,Frank,A.,Thase,M.E.,Weiss,R.D.,&Gibbons, M.B.C.2006).Theroleoftherapistadherence,therapistcompetence,andalliancein predictingoutcomeofindividualdrugcounseling:resultsfromthenationalinstitute drugabusecollaborativecocainetreatmentstudy.psychotherapyresearch,162),229j 240. Beckham,N.2007).Motivationalinterviewingwithhazardousdrinkers.Journalofthe AmericanAcademyofNursePractitioners,19,103J110. BijzijnXL2012).Motiverendegespreksvoering:eenintroductie,55),24J27.Doi: 10.1007/s12632J012J0076J9 Blankers,M.,Koeter,M.W.J.,&Schippers,G.M.2011).InternetTherapyVersusInternet SelfJHelpVersusNoTreatmentforProblematicAlcoholUse:ARandomizedControlled Trial.JournalofConsultingandClinicalPsychology,793),330J341. Brown,J.M.,&Miller,W.R.1993).Impactofmotivationalinterviewingonparticipation andoutcomeinresidentialalcoholismtreatment.psychologyofaddictivebehaviors,74), 211J218. Connors,G.J.,Walitzer,K.S.,&Dermen,K.H.2002).PreparingClientsforAlcoholism Treatment:EffectsonTreatmentParticipationandOutcomes.JournalofConsultingand ClinicalPsychology,705),1161J1169. Cournoyer,L.G.,Brochu,S.,Landry,M.,&Bergeron2007).Therapeuticalliance,patient behaviouranddropoutinadrugrehabilitationprogramme:themoderatingeffectof clinicalsubpopulations.addiction,102,1960j1970. Cox,W.M.,Hogan,L.M.,Kristian,M.R.&Race,J.H.2002).Alcoholattentionalbiasasa predictorofalcoholabusers treatmentoutcome.drugandalcoholdependence,68,237j 243. Cunningham,J.A.,Sobell,L.C.,Sobell,M.B.,Agrawal,S.,&Toneatto,T.1993).Barriersto treatment:whyalcoholanddrugabusersdelayorneverseektreatment.addictive Behaviors,18,347J353.

35 DeNiet,G.2009).Deprofessionaliseringvanonlinetherapie.Psychopraxis,112),71J 75. Elliott,R.2010).Psychotherapychangeprocessresearch;Realizingthepromise. PsychotherapyResearch,202),123J135. Fairburn,C.G.,&Cooper,Z.2011).Therapistcompetence,therapyquality,andtherapist training.behaviourresearchandtherapy,49,373j378. Fuertes,J.N.,Mislowack,A.,Bennett,J.,Paul,L.Gilbert,T.C.,Fontan,G.,&Boylan,L.S. 2007).ThephysicianJpatientworkingalliance.PatientEducationandCounseling,66, 29J36. Haynes,R.B.,Sackett,D.L.,Guyatt,G.H.,&Tugwell,P.2006).Clinicalepidemiology:how todoclinicalpracticeresearch.unitedstates:lippincottwilliams&wilkins. Houwers,J.H.J.J.M.,Vervoort,G.H.M.,Rossem,C.&Kotz,D.2013).Measuringthequality ofsmokingcessationcounselingofpracticenursesinthedutchprimaryhealthcare setting:development,validationandreliabilitytestingofthesmokingcessation counselingindexsmocci).researchreport,facultyofhealth,medicineandlife Sciences,MaastrichtUniversity. Ilgen,M.A.,McKellar,J.,Moos,R.,&Finney,J.2006).Therapeuticallianceandthe relationshipbetweenmotivationandtreatmentoutcomesinpatientswithalcoholuse disorder.journalofsubstanceabusetreatment,31,157j162. Karno,M.P.,&Longabaugh,R.2005).Lessdirectivenessbytherapistsimproves drinkingoutcomesofreactantclientsinalcoholismtreatment.journalofconsultingand ClinicalPsychology,732),262J267. Knuuttila,V.,Kuussisto,K.,&Saarnio,P.2011).Clientcharacteristicsandtherapist style:acombinedanalysisofimpactonretentionandeffectivenessinoutpatient substanceabusetreatment.nordicstudiesonalcholanddrugs,28,321j338. Kramer,J.,Riper,H.,Lemmers,L.,Conijn,B.,VanStraten,A.,&Smit,F.2009). TelevisionJsupportedselfJhelpforproblemdrinkers:Arandomizedpragmatictrial. AddictiveBehaviors,34,451J457. Manso,A.,&Rauktis,M.E.2011).Whatisthetherapeuticallianceandwhydoesit matter?reclaimingchildrenandyouth,194),45j50. Meier,P.S.,Donmall,M.C.,McElduff,P.,Barrowclough,C.,&Heller,R.F.2006).Therole oftheearlytherapeuticallianceinpredictingdrugtreatmentdropout.drugandalcohol Dependence,83,57J64. Miller,W.R.,&Rose,G.S.2009).Towardatheoryofmotivationalinterviewing. AmericanPsychologist,646),527J537.

36 Moyers,T.B.,&Miller,W.R.2012).Islowempathytoxic?PsychologyofAddictive Behaviors.Advanceonlinepublication.Doi:10.1037/a0030274 Paxling,B.,Lundgren,S.,Norman,A.,Almlöv,J.,Carlbring,P.,Cuijpers,P.,&Andersson,G. 2013).TherapistbehavioursininternetJdeliveredcognitivebehaviourtherapy: analysesofejmailcorrespondenceinthetreatmentofgeneralizedanxietydisorder. BehaviouralandCognitivePsychotherapy,413),280J289. Postel,M.G.,DeHaan,H.A.,TerHuurne,E.D.,Becker,E.S.,DeJong,C.A.J.2011). CharacteristicsofProblemdrinkersinEJtherapyversusFaceJtoJFaceTreatment.The AmericanJournalofDrugandAlcoholAbuse,366),537J542. Postel,M.G.,TerHuurne,E.D.,DeHaan,H.A.,&DeJong.2009).Alcholdebaas.nl.Drie jaaronlinehulpverleningvoorprobleemdrinkers.maandbladgeestelijke volksgezondheid,64,357j372. Postel,M.G.,DeHaan,H.A.,TerHuurne,E.D.,VanDerPalen,J.,Becker,E.S.,&deJong, C.A.J2011).AttritioninwebJbasedtreatmentforproblemdrinkers.Journalofmedical internetresearch,134):e117. Postel,M.G.,deHaan,H.A.,terHuurne,E.D.,Becker,E.S.,&deJong,C.A.J.2010). EffectivenessofaWebJbasedInterventionforProblemDrinkersandReasonsfor Dropout:RandomizedControlledTrial.JournalofMedicalInternetResearch,124),8J8. Riper,H.,Kramer,J.,Smit,F.,Conijn,B.,Schippers,G.,&Cuijpers,P.2007).WebJbased selfjhelpforproblemdrinkers:apragmaticrandomizedtrial.addiction,103,218j227. Riper,H.,Spek,V.,Boon,B.,Conijn,B.,Kramer,J.,MartinJAbello,K.,&Smit,F.2011). EffectivenessofEJSelfJhelpInterventionsforCurbingAdultProblemDrinken;AMetaJ Analysis.JMedInternetRes,132):e42. Rochlen,A.B.,Zack,J.S.&Speyer,C.2004).OnlineTherapy:ReviewofRelevant Definitions,Debates,andCurrentEmpiricalSupport.JournalofClinicalPsychology, 603),269J283. Rosenthal,R.1968).Experimenterexpectancyandthereassuringnatureofthenull hypothesisdecisionprocedure.psychologicalbulletin,706),30j47. Roskam,R.V.2013).CrossyourT sanddotyouri s:anexplorativestudyfortherapist treatmentfidelityinanasynchronouswebjbasedtreatment.masterdissertation.june 2013,UniversityofTwente,Enschede Saarnio,P.2002).Factorsassociatedwithdroppingoutfromoutpatienttreatmentof alcoholjotherdrugdrugabuse.alcoholismtreatmentquarterly,202),17j33. Schomerus,G.,Lucht,M.,Holzinger,A.,Matschinger,H.,Carta,M.G.&Angermeyer,M.C. 2011).Thestigmaofalcoholdependencecomparedwithothermentaldisorders:A reviewofpopulationstudies.alcoholandalcoholism,462),105j112.

Shaw,B.F.,Elkin,I.,Yamaguchi,J.,Olmsted,M.,Vallis,T.M.,Dobson,K.S.,Lowery,A., Sotsky,S.M.,&Watkins,J.T.1999).Therapistcompetenceratingsinrelationtoclinical outcomeincognitivetherapyofdepression.journalofconsultingandclinical Psychology,676),837J846. Strunk,D.R.,Brotman,M.A.,DeRubeis,R.J.,&Hollon,S.D.2010).TherapistCompetence incognitivetherapyfordepression:predictingsubsequentsymptomchange.journalof ConsultingandClinicalPsychology,783),429J437. Vasilaki,E.I.,Hosier,S.G.,&Cox,W.M.2006).Theefficacyofmotivationalinterviewing asabriefinterventionforexcessivedrinking:ametajanalyticreview.alcohol& Alcoholism,413),328J335. Veenvliet2013).Devoorspellersvantherapietrouwenbehandelsuccesbijde internetbehandelingalcoholdebaas.nl.bachelorthesis.january2013,universityof Twente,Enschede. Young,K.S.2005).AnEmpiricalExaminationofClientsAttitudesTowardsOnline Counseling.CyberPsychology&Behavior,82),172J177. 37

Bijlagen Bijlage1:totstandkomingscoreformulier Doel Erwerdeenvooronderzoekuitgevoerddatalsdoelhadomdefrequentievan waargenomengesprekstechniekenbinnenalcoholdebaas.nladb)vasttestellenaande handvandelookatyourdrinkingjadherenceandcompetencescalelaydjacs) Roskam,2013).Erwerden8volledigebehandelingenbinnenAdBbehandeld;3 dossierswerdengeanalyseerddoorronaldroskamrr)entimzieltz).vervolgens werdendezeanalysesbesprokentoterconsensuswerdbereikt.deoverige5dossiers werdenalleendoortzgeanalyseerd.opbasisvanderesultatenvandeuitgevoerde analyseswerdeenscoreformulierontworpendatrelevanteenfrequentgebruikte gesprekstechniekenbevatte. Methode Steekproef Inhetvooronderzoekwerdergebruikgemaaktvanpurposivesampling.Erwerd rekeninggehoudenwerdmetdeverschillendeopleidingsniveaus,hetgeslachtenofde cliëntdevolledigebehandelingheeftafgerond,zodatdewaargenomen gesprekstechniekeneenbetererepresentatiewarenvanverschillendetypencliënten. IntotaalzijnerachtN=8)dossiersgeanalyseerdvan8verschillendebehandelaars.De gemiddeldeleeftijdwas41jaar.vande8dossierswarener4manen4vrouw.dehelft vandecliëntenwashogeropgeleidhboofwo)enhetgrootstegedeeltebestonduit cliëntenmeteenfulltimebaan62,5%). DeLAYD?ACS Roskam2013)heeftinzijnartikelbeschrevenhoedecommunicatievanbehandelaars binnenadbopkwaliteitbeoordeeldkunnenworden.dezekwaliteitsmetinguitzichin hetbeoordelenvandegebruiktegesprekstechniekenvandebehandelaars.voordit 38

instrumentzijnvaardighedenalsdetherapeutischerelatie,motiverende gespreksvoering,hetgevenvaninformatie,anderetechniekeno.a.openheidvande hulpverlener)endewijzevanvragenbelangrijkeaspectendiedekwaliteitvande therapeutkanweerspiegelen.elkvandezevaardighedenbestaanuit gesprekstechniekendiebeoordeeldmoetenwordenbinneneenbehandeling. Aandehandvanditinstrumentmoeteenvolledig)dossiergeanalyseerdwordenvanuit hetperspectiefvandecliënt,waarbijdeberichtgevingvandecliëntgelezenmoet wordenvoordecontext.voordeanalysevandeberichtgevingmoeterperzinworden beoordeeldwelkegesprekstechniekergebruiktwordt.omaantegevenofdetechniek indeogenvandebeoordelaargoedofslechtistoegepastwordtergebruikgemaaktvan een + of J,waarde + staatvooreengoedeende J vooreenonvoldoendetoepassing. Inhetinstrumentzijndefinitiesenvoorbeeldenopgenomen,zodatdebeoordelaar richtlijnenheeftbijdebeoordelingvaneengesprekstechniekroskam,2013). Gebruiktesoftware AtlasTIisgebruiktvoorhetcoderenvandeberichtgeving.Methetsoftwareprogramma konerkwalitatiefonderzoekwordenuitgevoerd,daarhetdemogelijkheidboodom geselecteerdedelenvantekstbestandentecoderenmetwaargenomen gesprekstechniekenbinnendeberichtgevingvanadb.aandehandvandezecoderingen werderoutputgegenereerd,waardefrequentievangesprekstechniekengoeden/of slecht)weergegevenwerd. Resultaten Verschilgebruiktegesprekstechniekenoverdeanalyses Intabel1en2staandeeerste3analyseswaaroverconsensusisbereiktdoorRRenTZ. Indetabellenernaastzijndeoverige4,5,6,7en8)analysesdiezijnuitgevoerddoorTZ weergegeven.depercentagesgevenaanwathetaandeelvaneendesbetreffende gesprekstechniekistenopzichtevanhettotaalaantalwaargenomen gesprekstechnieken.tussendeanalyseswaaroverconsensusisbereiktenoverde 39

analysesdiedoortzzijngeanalyseerdzittenkleineverschillenbetreffendehetaandeel vaneengesprekstechniektenopzichtevanhettotaal;tussenttvj+/j10%)engv+ +/J7%)zittendegrootsteverschillen. Tabel1aen1b.Overzichtvandegevondenonvoldoendetoepassingenvan gesprekstechnieken,onderverdeeldindedossierswaaroverconsensuswerdbereikttabel 1a)enafzonderlijkwerdengeanalyseerdtabel1b).Afgebeeldmetfrequentieen percentagetenopzichtevanhettotaalaantalfoutievewaargenomengesprekstechnieken. Tabel1a. Gesprekstechniek, Min Code,,, us,,,,,,,,, 1, 2, 3,,,,,,,,,,,,,,,Totaal, *Afspraken,maken, AAA<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 0, 0, 1, 0,28%, *Bespreken,doelen, ADO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 6, 4, 2, 12, 3,39%, *Samenwerking,benadrukken, ASB<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 0, 1, 3, 0,85%, *Transparantie, ATR<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 0, 2, 0,56%, *Wederzijds,vertrouwen, AWV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Deadline,flexibiliteit, DF<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,0, 0, 0, 0, 0,00%, *Empathie, EMP<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 6, 10, 6, 22, 6,21%, *Gesloten,vraag, GV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 4, 16, 11, 31, 8,76%, *Haalbaarheid,en,realisme, HRB<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 1, 3, 0,85%, *Feedback,op,testresultaten,en, vragenlijsten,, IFT<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 35, 9,89%, *Feedback,op,extern,verkregen, informatie,, IPF<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 0,56%, *Interesse,tonen, IT<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 0, 0, 1, 0,28%, *Uitleggen,ideeën,en,concepten, IUC<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 0, 2, 3, 0,85%, *Openheid,hulpverlener, OH<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,0, 0, 0, 0, 0,00%, *Overige,informatievoorziening, OIV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 2, 4, 1,13%, *Open,vraag, OV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 0, 2, 0,56%, *Reflectief,luisteren, RL<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,0, 1, 2, 3, 0,85%, *Controle,deelnemer, TAU<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 6, 8, 11, benadrukken, 25, 7,06%, *Bevestigen/ondersteunen, TBO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 18, 14, 17, 49, 13,84%, *Confrontatie, TCC<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 2, 0, 2, 0,56%, *Bespreken,motivatie, TMO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 3, 3, 0,85%, *Samenvatten, TSV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 0, 2, 0,56%, *Toestemming,en,vrijblijvendheid, TTV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 39, 51, 50, 140, 39,55%, *Uitlokken, TUI<, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Weerstand, TWS<,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 9, 0, 9, 2,54%,,,,,,,,,,,, Totaal, codes, 99, 135, 120, 354, 100,00%, 40

Tabel1b. Gesprekstechniek, Code,,,,, Minus,,,,,,,,,,, 4, 5, 6, 7, 8,,,,,,,,,,,,,,,Totaal, *Afspraken,maken, AAA<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0,32%, *Bespreken,doelen, ADO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 1, 1, 1, 5, 1,60%, *Samenwerking, ASB<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 1, 1, 1, 5, benadrukken, 1,60%, *Transparantie, ATR<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 0, 1, 2, 1, 6, 1,92%, *Wederzijds,vertrouwen, AWV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Deadline,flexibiliteit, DF<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Empathie, EMP<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 5, 4, 4, 4, 20, 6,39%, *Gesloten,vraag, GV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 4, 0, 0, 3, 2, 9, 2,88%, *Haalbaarheid,en,realisme, HRB<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 0, 1, 0, 1, 4, 1,28%, *Feedback,op, testresultaten,en, IFT<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9, 6, 3, 3, 5, 26, vragenlijsten,, 8,31%, *Feedback,op,extern, verkregen,informatie,, IPF<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0,00%, *Interesse,tonen, IT<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Uitleggen,ideeën,en, IUC<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 0, 1, 1, 4, concepten, 1,28%, *Openheid,hulpverlener, OH<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Overige, OIV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 1, 1, 1, 2, 6, informatievoorziening, 1,92%, *Open,vraag, OV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 4, 2, 0, 1, 0, 7, 2,24%, *Reflectief,luisteren, RL<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Controle,deelnemer, TAU<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 5, 3, 5, 5, 21, benadrukken, 6,71%, *Bevestigen/ondersteunen, TBO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9, 7, 6, 7, 7, 36, 11,50%, *Confrontatie, TCC<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Bespreken,motivatie, TMO<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Samenvatten, TSV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Toestemming,en, TTV<,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 45, 23, 31, 29, 28, 156, vrijblijvendheid, 49,84%, *Uitlokken, TUI<, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Weerstand, TWS<,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 4, 0, 1, 2, 7, 2,24%,,, Totaal, codes, 85, 56,, 53, 59, 60, 313, 100,00%,,,,,,,,,, 41

Tabel2aen2b.Overzichtvandegevondengoedetoepassingenvangesprekstechnieken, onderverdeeldindedossierswaaroverconsensuswerdbereikttabel2a)enafzonderlijk werdengeanalyseerd2b).afgebeeldmetfrequentieenpercentagetenopzichtevanhet totaalaantalgoedewaargenomengesprekstechnieken. Tabel2a. Gesprekstechniek, Code,,, Plus,,,,,,,,, 1, 2, 3,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Totaal, *Afspraken,maken, AAA+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 35, 31, 21, 87, 4,83%, *Bespreken,doelen, ADO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 4, 3, 5, 12, 0,67%, *Samenwerking, ASB+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 11, 15, 14, benadrukken, 40, 2,22%, *Transparantie, ATR+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 40, 83, 73, 196, 10,89%, *Wederzijds,vertrouwen, AWV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 4, 2, 9, 0,50%, *Deadline,flexibiliteit, DF+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 1, 2, 3, 0,17%, *Empathie, EMP+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 0, 17, 20, 1,11%, *Gesloten,vraag, GV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 41, 63, 79, 183, 10,17%, *Haalbaarheid,en,realisme, HRB+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 13, 12, 18, 43, 2,39%, *Feedback,op, testresultaten,en, vragenlijsten,, *Feedback,op,extern, IFT+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 49, 43, 61, 153, 8,50%, verkregen,informatie,, IPF+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 0, 2, 0,11%, *Interesse,tonen, IT+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 13, 14, 4, 31, 1,72%, *Uitleggen,ideeën,en, IUC+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 30, 37, 50, concepten, 117, 6,50%, *Openheid,hulpverlener, OH+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Overige, OIV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 37, 29, 38, informatievoorziening, 104, 5,78%, *Open,vraag, OV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 22, 52, 42, 116, 6,44%, *Reflectief,luisteren, RL+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 1, 2, 32, 35, 1,94%, *Controle,deelnemer, TAU+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 23, 20, 13, benadrukken, 56, 3,11%, *Bevestigen/ondersteunen, TBO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 82, 114, 143, 339, 18,83%, *Confrontatie, TCC+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 3, 7, 10, 0,56%, *Bespreken,motivatie, TMO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 3, 3, 6, 0,33%, *Samenvatten, TSV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 3, 6, 12, 0,67%, *Toestemming,en, TTV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 49, 88, 89, vrijblijvendheid, 226, 12,56%, *Uitlokken, TUI+, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Weerstand, TWS+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0,00%,,,,,,,,,,,, Totaal, codes, 459, 622, 719, 1800, 100,00%, 42

Tabel2b. Gesprekstechniek, Code,,,,, Plus,,,,,,,,,,, 4, 5, 6, 7, 8,,,,,,,,,,,,Totaal, *Afspraken,maken, AAA+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 34, 21, 23, 28, 20, 126, 4,47%, *Bespreken,doelen, ADO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9, 4, 13, 10, 4, 40, 1,42%, *Samenwerking, ASB+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9, 7, 13, 16, 12, 57, benadrukken, 2,02%, *Transparantie, ATR+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 44, 30, 36, 32, 29, 171, 6,07%, *Wederzijds,vertrouwen, AWV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 3, 3, 2, 4, 14, 0,50%, *Deadline,flexibiliteit, DF+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 2, 0, 0, 1, 3, 0,11%, *Empathie, EMP+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 2, 2, 1, 6, 0, 11, 0,39%, *Gesloten,vraag, GV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 155, 49, 81, 123, 83, 491, 17,44%, *Haalbaarheid,en,realisme, HRB+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 17, 10, 10, 17, 16, 70, 2,49%, *Feedback,op, testresultaten,en, IFT+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 83, 42, 76, 91, 54, 346, vragenlijsten,, 12,29%, *Feedback,op,extern, verkregen,informatie,, IPF+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0,04%, *Interesse,tonen, IT+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 6, 6, 0, 0, 0, 12, 0,43%, *Uitleggen,ideeën,en, IUC+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 35, 26, 34, 40, 40, 175, concepten, 6,21%, *Openheid,hulpverlener, OH+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Overige, OIV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 57, 24, 32, 44, 37, 194, informatievoorziening, 6,89%, *Open,vraag, OV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 70, 18, 53, 56, 37, 234, 8,31%, *Reflectief,luisteren, RL+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9, 1, 0, 3, 2, 15, 0,53%, *Controle,deelnemer, TAU+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 17, 14, 16, 15, 23, 85, benadrukken, 3,02%, *Bevestigen/ondersteunen, TBO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 122, 56, 82, 100, 78, 438, 15,55%,, *Confrontatie, TCC+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 3, 0, 1, 1, 2, 7, 0,25%, *Bespreken,motivatie, TMO+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0,04%, *Samenvatten, TSV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 5, 1, 3, 4, 2, 15, 0,53%, *Toestemming,en, TTV+,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 102, 44, 56, 67, 41, 310, vrijblijvendheid, 11,01%, *Uitlokken, TUI+, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%, *Weerstand, TWS+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,00%,,,,,,,,,,,,,,, Totaal, codes, 782, 360, 534, 655, 485, 2816, 100,00%, 43

Totaalaanwaargenomengesprekstechnieken Hettotaalaantalwaarnemingenvandegespreksvaardighedenbinnende8dossierszijn verwerktintabel3.bevestigen/ondersteunentbo)vandecliëntishetmeest waargenomen,gevolgddoorgeslotenvragengv),toestemming/vrijblijvendheidttv), hetgevenvanfeedback/reactieift),transparantieatr),openvragenov),hetgeven vaninformatieoiv),hetuitleggenvandebehandelingiuc),afsprakenmakenaaa), controlevandedeelnemertau),haalbaarheid/realismehrb)ensamenwerking benadrukkenasb).deoverigegespreksvaardighedenzijnminderwaargenomen:de frequentieligttussende0en100. OpenheidvandehulpverlenerOH)enuitlokkenTUI)zijnnietvoorgekomenbinnende geanalyseerdedossiers.feedbackverkregenviaeenexternebronipf)ishetminst waargenomen,gevolgddoordeadlineflexibiliteitdf),hetbesprekenvanmotivatie TMO),weerstandTWS),confrontatieTCC),wederzijdsvertrouwenAWV)en samenvattentsv).bijwederzijdsvertrouwenisergeenfoutieveenbijweerstandiser geengoedetoepassingwaargenomen.geslotenjenopenvragen,afsprakenmaken, samenwerkingbenadrukken,haalbaarheid/realisme,interessetonen,overige informatievoorziening,reflectiefluisterenenbevestigen/ondersteunenwerden overwegendbeoordeeldalseengoeduitgevoerdegesprekstechniek. 44

Tabel3.Totaalaantalwaargenomenonvoldoende?)engoede+)toepassingenvan gesprekstechniekenover8volledigebehandelingen. Dossier 1 2 3 4 5 6 7 8 Gespreksvaardigheden Code Totaal Afsprakenmaken AAAJ 1 0 0 0 0 1 0 0 2 AAA+ 35 31 21 34 21 23 28 20 213 Besprekendoelen ADOJ 6 4 2 1 1 1 1 1 17 ADO+ 4 3 5 9 4 13 10 4 52 Samenwerkingbenadrukken ASBJ 2 0 1 1 1 1 1 1 8 ASB+11 15 14 9 7 13 16 12 97 Transparantie ATRJ 1 1 0 2 0 1 2 1 8 ATR+ 40 83 73 44 30 36 32 29 367 Wederzijdsvertrouwen AWVJ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 AWV+ 3 4 2 2 3 3 2 4 23 Deadlineflexibiliteit DFJ0 0 0 0 0 0 0 0 0 DF+ 0 1 2 0 2 0 0 1 6 Empathie EMPJ 6 10 6 3 5 4 4 4 42 EMP+ 3 0 17 2 2 1 6 0 31 Geslotenvraag GVJ4 16 11 4 0 0 3 2 40 GV+ 41 63 79 155 49 81 123 83 674 Haalbaarheid/realisme HRBJ1 1 1 2 0 1 0 1 7 HRB+ 13 12 18 17 10 10 17 16 113 Feedbackop IFTJ 10 13 12 9 6 3 3 5 61 testresultaten/vragenlijsten IFT+49 43 61 83 42 76 91 54 499 Feedbackopexternverkregen IPFJ 0 2 0 0 0 0 0 0 2 informatie IPF+0 2 0 1 0 0 0 0 3 Interessetonen ITJ 1 0 0 0 0 0 0 0 1 IT+ 13 14 4 6 6 0 0 0 43 Uitleggenideeënenconcepten IUCJ1 0 2 1 1 0 1 1 7 IUC+ 30 37 50 35 26 34 40 40 292 Openheidhulpverlener OHJ0 0 0 0 0 0 0 0 0 OH+ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Overigeinformatievoorziening OIVJ1 1 2 1 1 1 1 2 10 OIV+37 29 38 57 24 32 44 37 298 Openvraag OVJ1 1 0 4 2 0 1 0 9 OV+22 52 42 70 18 53 56 37 350 Reflectiefluisteren RLJ0 1 2 0 0 0 0 0 3 RL+ 1 2 32 9 1 0 3 2 50 Controledeelnemer TAUJ 6 8 11 3 5 3 5 5 46 benadrukken TAU+ 23 20 13 17 14 16 15 23 141 Bevestigen/ondersteunen TBOJ 18 14 17 9 7 6 7 7 85 TBO+ 82 114 143 122 56 82 100 78 777 Confronteren TCCJ0 2 0 0 0 0 0 0 2 TCC+ 0 3 7 3 0 1 1 2 17 Besprekenmotivatie TMOJ 0 0 3 0 0 0 0 0 3 TMO+ 0 3 3 0 0 1 0 0 7 Samenvatten TSVJ1 1 0 0 0 0 0 0 2 TSV+ 3 3 6 5 1 3 4 2 27 Toestemming/vrijblijvendheid TTVJ39 51 50 45 23 31 29 28 296 TTV+49 88 89 102 44 56 67 41 536 Uitlokken TUIJ TUI+ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Weerstand TWSJ 0 9 0 0 4 0 1 2 16 TWS+ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 45

Keuzegesprekstechniekenvoorhetscoreformulier OpbasisvandeuitkomstenvandeanalyseswerdenbepaaldetechniekenuitdeLAYDJ ACSweggelateninhetscoreformulier.Erzaleenbeschrijvingwordengegevenvande gesprekstechniekendiewelennietwerdenbeoordeeldinhetscoreformulier. Therapeutischerelatieenmotiverendegespreksvoering Alhoeweldefrequentievanbepaaldetechniekenbijdetherapeutischerelatiesomslaag was,waservoorgekozenomalletechniekenteverwerkeninhetscoreformulier.de therapeutischerelatieiseentechniekdiealsgeheelgezienmoetworden,waardoorhet schrappenvanonderdelentenkostekangaanvanhetinkaartbrengenvandezerelatie. Alhoewelditzelfdegeldtvoormotiverendegespreksvoeringwaservoorgekozenom tweeelemententeschrappen:hetgevenvaneensamenvattingtsv)enuitlokkentui). HetgevenvaneensamenvattingwordtbinnenAdBopeenvastmomentbinnende behandelinguitgevoerd,waardoorbeoordelingenbinnendefases situatiesanalyseren en alcoholschriftbijhouden weinigtotnooitvoorkomt.hetgevenvaneen samenvattingwerddaarnaastinelkvande8dossiersbijnaaltijdgoedbeoordeeld.het uitlokkentui)werdnietherkendbinnende8dossiers. Informatiegeven IndeLAYDJACSwordenmeerderetechniekengebruiktvoorhetbeoordelenvan informatieenfeedback.voordeoverzichtelijkheidiservoorgekozenomdebeoordeling vanallevormenvanfeedbacktebeperkentotééntechniek:deinhoudelijkereactieop testresultaten,vragenlijsten,opdrachtenofhetalcoholschriftift).ookwerdereen techniekmeegenomeninhetscoreformulierdiezichrichtophethelderuitleggenvan opdrachtenenvragenlijstendiebijadbhoreniuc).ditbetekendedathetgevenvan overigeinformatieoiv)enhetgevenvanfeedbackofinformatiedieverkregenviaeen anderebronipf)werdenweggelaten.voorheteerstewerdgekozenomdatdeoverige informatievoorzieningvooral)betrekkinghadopdepsychoeducatie,dievooreengroot deelhetzelfdewasvoorelkecliënt.eveneenswerddezetechniekoverwegendgoed beoordeeld.hetgevenvanfeedbackeninformatiedieisverkregenviaeenanderebron 46

IPF)kwamniettotnauwelijksvoor,waardoordezetechniekwerdondergebrachtbij IFT. Overigetechnieken InteressetonenIT)enopenheidvanuitdehulpverlenerOH)kwamenrespectievelijk weinigtotennooitvoor,waardoordezetechniekennietwerdenbeoordeeldinhet scoringsformulier.daarnaastwordtindelaydjacsmetinteressetonenvooralgekeken naarhettonenvaninteresseindecliënt,maarnietdirectgerelateerdisaande behandeling.ditkanproblematischzijn,aangeziendehulpverlenertrachtomcontextte creërenomtrenthetalcoholgebruikvandecliëntenzodoendenietlosvaneen behandelinggezienkanworden. HaalbaarheidenrealismeHRB)iseentechniekdienaeenproefanalysewerd toegevoegdaanhetinstrument,maargeenwetenschappelijkeonderbouwinghadvanuit deliteratuur.daarnaastheeftdezetechniekgroteoverlapmethetconfronterenvande cliënttcc). OpbasisvandeanalysesbleekdatgeslotenJenopenvragenvaakvoorkwamen.Het scoringsformuliergaatechteruitvanhetgevenvaneenglobalescorepertechniek, waardoorhetproblematischkanzijnomdehogefrequentieopenjengeslotenvragen tegenoverelkaaraftewegen.ookkwamuitdeanalysesnaarvorendathet problematischwasomgeslotenjenopenvragentebeoordelen.daarnaastbleekdat dezetypevragenoverwegendgoedwerdentoegepast,waareenenkelingeennegatieve beoordelingkreeg. Gesprekstechniekenvoorhetscoreformulier Voorscoreformulierwerdendegesprekstechniekenbevestigen/ondersteunenTBO), motivatietmo),decontrolevandedeelnemertau),confrontatietcc)enweerstand TWS)meegenomenomdekwaliteitvanmotiverendegespreksvoeringtemeten.Voor detherapeutischerelatiewerdendegesprekstechniekenwederzijdsvertrouwenawv), samenwerkingbenadrukkenasb),transparantieatr),doelenado)enafspraken 47

AAA)beoordeeld.Totslotwerdeenaantaltechniekendienietondermotiverende gespreksvoeringofdetherapeutischerelatievielenondergebrachtin overige communicatievevaardigheden :empathieemp),reflectiefluisterenrl),reactiegeven optestresultaten,vragenlijsten,opdrachtenofhetalcoholschriftift)enuitleggenvan opdrachtenenvragenlijstendiebijadbhoreniuc). 48

Bijlage2:scoreformulier+handleiding,, Scoringsformulier,AdB*,, Score, Omschrijving, 0, De,vaardigheid,is,onvoldoende,toegepast, 1, De,vaardigheid,is,voldoende,toegepast, 2, De,vaardigheid,is,goed,toegepast,,,, Motiverende*gespreksvoering* * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 1, Bevestigen/ondersteunen,,,,, 2, Motivatie,,,,, 3, Controle,deelnemer,,,,, 4, Confrontatie,,,,, 5, Weerstand,,,,,, Totaal< score, Maximaal,te, behalen,score, %maximaal,te, behalen,score, Score,MI,,,,,, Therapeutische*relatie* * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 6, Wederzijds,vertrouwen,,,,, 7, Samenwerking,benadrukken,,,,, 8, Transparantie,,,,, 9, Doelen,,,,, 10, Afspraken,,,,,, Totaal< score, Maximaal,te, behalen,score, %maximaal,te, behalen,score, Score,TR,,,,,,, Overige*communicatieve*vaardigheden** * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 11, Empathie,,,,, 12, Reflectief,luisteren,,,,, 13, Reactie,geven,,,,, 14, Uitleggen,ideeën,en,concepten,,,,,, Totaal< score, Maximaal,te, behalen,score, %maximaal,te, behalen,score, Score,OCV,,,,,, Onvoldoende* Voldoende* Goed* Cijfer,onafhankelijk,van,bovenstaande, 4, 5, 6, 7, 8, 9,,,,,,,, *Analyse,voor, alcoholschrift,bijhouden,en, situaties,analyseren, 49

Definities* 1. Deelnemerbevestigen/ondersteunen:positieveen/ofcomplimenteuzedingenzeggen.Bevestigen/ ondersteunenneemtookdevormaanvanhetbecommentariërenvandedeelnemeropsterkekanten, mogelijkhedenofpogingenopdiversegebieden. 2. Motivatie:detherapeutbespreektdemotivatievandedeelnemer.Detherapeutprobeert ambivalentietecreëreneenstaatvaninconflictzijndeemotiesovergedragsverandering).hetgevolg isdatdedeelnemergestimuleerdwordtomnatedenkenoverzijneigenmotivatie. 3. Controledeelnemer:dedeelnemerheeftdevrijheid,keuze,autonomieendemogelijkheidomte beslissenenomadvies/informatieafteslaan.hulpverlenerskunnenaccepterendatdeelnemerser voorkiezenomnietteveranderenen/ofominformatie/adviesniettegebruiken.hulpverlenersdie eenhogeautonomienastreveninvestereninspecifiekegedragsveranderingen.zemanipulereniemand niettoteendirecteverbintenis,maarkijkenooknaardelangetermijnomindetoekomstte veranderen.zetonenbegripdatdeveranderingvanuitdedeelnemermoetkomenennietmoet wordenopgedrongendooranderen.dehulpverlenerbiedtdaarnaastdemogelijkheidomde aangebodeninformatie/adviesniettegebruiken. 4. Confrontatie:deconfrontatieisfunctioneelenbruikbaar.Deconfrontatieheeftalsdoelomde deelnemerinzichttegevenopeenbepaaldgebiedoftegenstrijdighedentebenaderen.erwordtgeen oordeelgegeven.hetdoelisomeendeelnemerteverrijkenmetnieuweinzichtendiebruikbaarzijn voorhetvervolgvandebehandeling. 5. Weerstand:therapeutstaatopenvoordedeelnemers,geeftgeeneigenmeningen,gebruiktgeen argumentenwaaromietswelofnietgoedis,pastgeenoordeeltoeenzoektweerstandbewustop. Bijvoorbeelddoormeeteverenmetuitsprakenvandedeelnemersennieuwevragentestellenmetals doeldeuitgesprokennegativiteituiteindelijkomtezetteninietsconstructievers. 6. Wederzijdsvertrouwen:hetuitsprekenvanwederzijdsvertrouwendoorzoweltherapeutalsde deelnemer.hetveiligvoelenenvertrouwenwordtbesproken.detherapeutbenadrukthetvertrouwen indejejvorm. 7. Samenwerkingbenadrukken:hetbenadrukkenvandesamenwerking,datdedeelnemerhetniet alleenhoefttedoenen/ofdatdetherapeuteristerondersteuning. 8. Transparantie:detherapeutverteltwanneerinformatieoverdedeelnemerbesprokenwordtmet anderen,wanneerhijofzijmeteencollegagaatoverleggen.ookvanandereactiviteitenm.b.t.de deelnemerwordengedeeld.opmerking:transparantieisookmeldingvanziekte,excusesmaken, vakantiese.a. 9. Doelen:detherapeutreflecteertmetdedeelnemeropdoelendiededeelnemerheeftgesteld. 10. Afspraken:hulpverlenerbespreektenbenadruktafsprakendiehij/zijmetdedeelnemermaaktofwil maken.hulpverlenerdoetbelofteoveraankomendeuitlegenhoudtzichhieraan. 11. Empathie:dematewaarindetherapeuthetperspectiefvandedeelnemerbegrijpten/ofeenpoging doet.integenstellingreflectiefluisterengaathethiervooralomhetbegrijpen,hetvoorstellenenhet rechtvaardigenvanemotiesdiegenoemdworden. 12. Reflectiefluisteren:korteopmerkingwaarmeemenverwoordtwelkegevoelenserbijdeander wordenwaargenomen.hetverwoordtnietalleenwatdepatiëntverteld,maarvooralwatdeze bedoeld.integenstellingtotempathiegaathethiervooralomsubjectieveindrukkenvande hulpverlener. 13. Reactiegeven:erwordtinhoudelijkreactiegegevenopbijvoorbeeldtestresultaten,vragenlijsten, opdrachtenen/ofhetalcoholschrift. 14. Uitleggenideeënenconcepten:hethelderuitleggenvanopdrachtenenvragenlijstendiehoren bijjenhetuitleggenvansysteemaspectenvanalcoholdoldebaas.nl. *DefinitieskomenovereenmetdieuitdeLAYD?ACSRoskam,2013). 50

Handleidingmetbetrekkingtothetgebruikvanhetscoringsformulier Bijhetscoringsformuliermoeterpergesprekstechniekeenscorewordengegeven, variërendvan1tot3onvoldoende,voldoendeengoed).dezescoreswordengegevenop basisvandegesprekstechniekendiedehulpverlenerdaadwerkelijktoepast.de beoordelaarmoetnietbepalendateenbepaaldetechniekweltoegepasthadmoeten wordenopeenbepaaldmoment,terwijlditnietdoordehulpverlenerisgedaan.erzijn echtertweeuitzonderingen:hetkanvoorkomendateenbeoordelaarmoetbepalen subjectief)inhoeverreeradequaatisingegaanopdemotivatieziedefinitie2)enhet inhoudelijkreactiegevenziedefinitie13)ophetgeenwatdecliëntheeftgezegd.bijhet lezenvandeberichtgevingvanzoweldecliëntalsdehulpverlenerkannaarvorenkomen datdecliëntexplicietzijnmotivatieweergeeften/ofaspectennaarvorenlaatkomenwaar inhoudelijkopgereageerdzoumoetenworden,maarwatvervolgensnietgedaanwordt. Score, Omschrijving, 1, De,vaardigheid,is,onvoldoende,toegepast, 2, De,vaardigheid,is,voldoende,toegepast, 3, De,vaardigheid,is,goed,toegepast, Voordescore nietvantoepassing wordtgekozenwanneerdebeoordelaarde gesprekstechnieknietwaarneemtbijhetbeoordelenvaneenbehandeling.descores1tot enmet3wordenrespectievelijktoegepastwanneerdegesprekstechniekindeogenvande beoordelaaronvoldoende,voldoendeofgoedistoegepast. Indeonderstaandebeschrijvingenwordtervoordeonderdelenvanmotiverende gespreksvoering,therapeutischerelatieenoverigecommunicatievevaardigheden toegelichthoeereenscoregegevenmoetworden.peronderdeelzalelkescoreindividueel wordengedefinieerd,waardoorhetvoordebeoordelaarseenduidigermoetwordenomeen gepastescoretegevenenmeerhouvasttebieden.dedefinitiesvooronvoldoendeengoede toepassingenkomenbijna)volledigovereenmetdedefinitiesuitdelayd?acsroskam, 2013). *Motiverendegespreksvoering, Motiverende*gespreksvoering* * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 1, Bevestigen/ondersteunen,,,,, 2, Motivatie,,,,, 3, Controle,deelnemer,,,,, 4, Confrontatie,,,,, 5, Weerstand,,,,, 1.Bevestigen/ondersteunen 0=Dehulpverlenerbevestigtofondersteuntdecliëntonvoldoende.Dituitzichonder andereinhetnietadequaatkenbaarmakenvanbevestigingen/ofondersteuning:de hulpverlenerondersteunt/bevestigtonvolledig,waardoordecliëntnietkanbegrijpen datdehulpverlenererisomhem/haartesteunenopbepaaldegebieden.ookwordt 51

52 voordezescoregekozenwanneerdehulpverlenerwelaangeeftdaterietsgebeurtisbij decliënt,maarervervolgensgeenbevestigingofondersteuningaanhangt. Voorbeeld: * Maardaarkunjenatuurlijkwataandoenalsjewilt * Vanwegeallebedenkingendieikbijjegesteldedoelheb * Alwordjewelflinkaanhetwerkgezetdaar 1=Dehulpverlenerheeftdecliëntvoldoendebevestigt/ondersteunttijdensde behandeling.dezebeoordelingwordtgebruiktwanneerdehulpverlenereenpoging doetomdecliëntteondersteunenen/oftebevestigen,maarditinnietvolledigdoet;de hulpverlenerbenoemthierzeerkortdepuntenwaardehulpverlenerjuisteen uitgebreiderepositievebevestigingofondersteuningaanmoethangen.ookwordtdeze scoregegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoedenaantal keeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeelden: * Ikziedatjealminderdrinktdanjeindeintakehebtaangegeven.De afgelopen2wekendronkje22of23glazenperweek.terwijljevoorheen36 dronk.datzijneralmeerdan10minder.datbetekentdatjealaanhet veranderenvóórdatjeindeel2vanditprogrammazitwaarjegerichtaan deslaggaatmetveranderen.ikbenbenieuwdhoejedatgedaanhebt 2=Dehulpverlenerbevestigt/ondersteuntdecliëntoverwegendgoed.Dehulpverlener benoemdeensituatievandecliëntenhangthiervervolgenseenbevestigingen/of ondersteuningaan. Voorbeeld: * Goeddatjehetinitiatiefhebtgenomenomjeaantemeldenenje alcoholgebruikteonderzoekeneneventueelteveranderen * Ikwensjeveelsuccesmetdebehandeling * Jebentopdegoedeweg * Maarikwildetochjetochevenlatenweten,hoezeerikonderde indrukbenvanjeinzichten 2.Motivatie 0=Dehulpverlenerbespreektinonvoldoendematedemotivatieterwijlditwelgewenst is.ookwordtvoordezescoregekozenwanneerdehulpverlenerdemotivatienietgoed heeftbesproken,terwijlhij/zijwelheeftkunnenconstaterendatereenlagemotivatie aanwezigisbijdecliënt. Voorbeeld: * Jebenoemtdatditvoorjouookeenmotivatieisomminderte drinken'

53 * Ikbegrijpuitjeberichtvangisterendatjeineentweestrijdstond ofjehiermeedoorwildegaan.ikhoopdatdezestartvande internetbehandelingjezalaanmoedigenomdatweltedoen * Ikbenverderookergbenieuwdhoehetmetjegaatenofje überhauptnogweldeintentiehebtomverdertegaanmetdit programma.laatjemijdits.v.p.evenweten? * Laatmijmaarwetenofikjeergensmeevandienstkanzijn,ofdat jenog)niettoebentomjegebruikactiefteonderzoekenenwellicht teveranderen 1=Dehulpverlenerheeftdemotivatieinvoldoendematebesproken.Dezescorewordt gegevenwanneerdehulpverlenerdemotivatienietvolledigbespreekt,terwijlde situatiehierwelomvraagt.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerde vaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeeld: * Hoegaathetmetje?Goedomtevernemendatjeerallesaandoet omuithetdalteklimmenengeengedachtenovereeneindeaanje levenmakenhebt.jevoeltjeweliswaarellendig,maarwilerallesaan doenomdeknopomtezetten.datlaatzienhoekrachtigjebent.zet hemop 2=Dehulpverlenerheeftdemotivatievandecliëntduidelijkenconcreetbesprokenmet decliënt. Voorbeeld: * Jeschrijftdatjedezebehandelinggaatdoen.Stajeerzelfookhelemaal achter?benjevoldoendegemotiveerd?watwasderedendatjedevorige keerafhaakte? * Waarikbenieuwdnaarben,iswatvoorjoupersoonlijkderedenisdatje wiltminderenmetdrinken * Jeschrijftinjebericht:'Nietdrinken:ikgadatnietproberen,maar gewoondoen'datiseenpositievebenadering,uitstekend.jespreektjezelf moedinendatkanzekerhelpen.ietsmetlichaamsbewegingdoenzoals fietsenofwandelen,iseenuitstekendemanierommetgevoelensvantrekom tegaan.ikbenbenieuwdhoedatvoorjouwerkt 3.Controledeelnemer 0=Dehulpverlenermaaktinonvoldoendematekenbaardatdecliënttenallentijde controleheeftwatbetreftdevrijheid,keuze,autonomieendemogelijkheidomte beslissen.ooklegtdehulpverlenerteveeldrukopdecliëntomteveranderenofactieste ondernemen,terwijlditjuistdoordecliëntmoetwordenbepaald.hij/zijgebruikteen verplichtendetoon,waardemeningvandehulpverlenerkenbaarwordtgemaakt. Ikzou en ikwil zijnvoorbeeldenvandeverplichtendetoonvandehulpverlener.

54 Voorbeeld: * IkzoutochmeteenopenvizierhetUWVtegemoettreden.Wellichthebje hetgelukeenmedewerkertetreffendieoogenoorheeftvoorjouwsituatie enmetjemeewiltdenken * Ikwilertochnogevenbijstilstaanomerzekervantezijnofhetkloptdat jegeentrekindrinkenhebtgehad * Ikdenkdathetgoedisomhetnarevanjeuitglijderonderogentezien Daarnaastkandehulpverlenerinformatie/advies/actiesopdringenzonderaantegeven datdecliëntzelfmagbepalenofhij/zijhetgaatgebruiken.hij/zijgebruiktspecifiek woordenenzinnenals zou, waaromgajeniet, overweeg, probeer, stelvoor, watdachtjevan en jezoukunnen.specifiekkomtditeropneerdatdehulpverlener aangeefthoedecliënthetzoumoetendoen. Voorbeeld:* Mochtdatzozijn,danhoorikgraagvanjewatderedenis * Erzijnvastenzekermeerrisicosituatiesenrisicogevoelensvoor jou * Metanderewoorden:ziejefrustratiesonderogen,maarlaatjeer nietdoorleiden Descore0wordtgegevenvoorditonderdeelindien1ofeencombinatievande2 definitiesherkentwordt. 1=Dehulpverlenerheeftinvoldoendewijzeaangegevendatdecliëntcontroleheeft overdeveranderingendiehij/zijwilrealiserenenomadvies/informatieafteslaan. Dezescorewordtgegevenwanneerdebeoordelaarvindtdatdehulpverlenerde vrijheid,keuze,autonomieendemogelijkheidomtebeslissenvooreengrootdeelbijde cliëntheeftneergelegd.dehulpverlenermaakthierbijnanietgebruikvaneen verplichtendetoon zou, waaromgajeniet, overweeg,etc.).ookwordtdezescore gegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeer onvoldoendeheefttoegepast. Voorbeeld: * Zoujijderegistratiewatregelmatigerkunnenbijhouden?Denkje ookdatjedeopenstaandedagennogmetterugwerkendekrachtkunt invullen?ikhebditnodigvoordieanalysewaarikhetaleensover gehadheb 2=Dehulpverlenergeeftdecliëntdecontroleinhandenwatbetrefthetverloopvanzijn ofhaarbehandeling.decliëntkrijgtonderanderedemogelijkheidominformatieen adviesafteslaan. Voorbeeld: * Maardaarkunjewataandoenalsjewilt * Jemaaktsteedszelfdekeuzeenjebepaaltzelfwatjewelofnietdoet

55 * Jekiestuiteraardzelfofjedaarmeeaandeslagwiltgaanenofjeje drinkenwiltminderenofwiltstoppen * Jegaatdaarvoormetbehulpvandeopdracht doelstellen,onderaandit bericht,eenconcreetenhaalbaarplanmaken * Alsjeindezesituatielievertelefonischcontactwilt,laatmedanevenje telefoonnummerweten * Afgelopenmaandaghebikjebericht nogmaalsdoelenstellen gestuurd. Benjealindegelegenheidgeweestomnaarditberichttekijken? * Wiljemelatenwetenwatjehiervanvindt? 4.Confrontatie 0=Dehulpverlenerpastdezevaardigheidonvoldoendetoe.Deconfrontatiekomtover alskwetsend,corrigerendofbeschamend.ooklijkthetalsofdehulpverlenerdecliënt ergensdeschuldvangeeft. Voorbeeld: * Hethadnietveelgescheeldofikhadjedossiervandaagafgesloten * Ikbegrijpdatjehetdeafgelopendagenvrijdrukhebtgehad.Jeschrijft ookdatjeteveelhebtgedronken.hadditwatmetelkaartemaken,denkje? 1=Dehulpverlenerheeftdeconfrontatieinvoldoendematetoegepast.Dezescorewordt gegevenwanneerdeconfrontatienietvolledigwordtdoorgezet,ofdathetnogenigszins alskwetsendkanwordenopgevat.ookwordthiervoorgekozenwanneerde hulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheeft toegepast. Voorbeeld: * Tochzieikdatje,ondanksjefinanciëleproblemen,probeertpositiefte blijven.jebaaltervandatjebedrijferstraksnietmeerzalzijn,maarjezegt tegenjezelf:hetisnietanders.ookblijfjesolliciteren,enhebjegoedvoor ogenwatjegraagzouwillendoenalswerk * Watmeverderopvaltisdathetjeluktommomentenvantrekuitte stellenenhiernietdirectaantoegeeft.wasjeditzelfookopgevallen? * Ikbegrijpookweldatjeminderkanconcentrerenalsjijjeprikkelbaar voelt,enookdatontstaatwanneerjijnietkuntdrinken.ikdenkechterdat ermeerdereaanleidingenzijndiezuchtaanalcoholoproepen.niet duidelijkwat meerdereaanleidingen zijn.zeverwijstwelnaardie samenvattingdiezewilmaken,maarkanhieropditmoment)juistwel opingaan) 2=Dehulpverlenerconfronteertdecliëntopeencorrecteengepastewijze.De confrontatieheeftalsdoelomdedeelnemerinzichttegevenineenbepaaldgebiedof omtegenstrijdighedentebenadrukken.erwordtgeenoordeelgegeven.

56 Voorbeeld: * Ikkanmevoorstellendathetvoeltalsofdeluchtuitjewordtgeperst.En tochlijkthetdatjevindtdatjetevredenengelukkigzoumoetenzijn * Ikvindhetwelzorgwekkendtelezendatermomentenzijndatjenaarde doodverlangt.[ ]Hetisvolkomenbegrijpelijkdatdesituatiejeopdit momentvolstrektovervraagt,endatjehetmoeilijkvalteenuitwegte vinden.gelukkigleesikookdatjenogsteedszoektnaarmogelijkhedenom erveranderingintebrengen,zoalsnaareenpsycholooggaan * Vaaklukthetmensenweleenkortetijdomeengoedeveranderingvoor elkaartekrijgen,zekeralsdeomstandighedenmeezitten.datisprachtig maardekansomterugtevalleninoudgebruikalshettegenzitismeteen erggrootomdatdeveranderingnietechteigenisgemaakt.voorbeeld:het jojo?effectbijmensen,diewillenafvallen.zoishetookmetalcoholgebruik * Jehebteengoedcontactmetjekinderen,leesik.Weluitenzekritiekopje alcoholgebruik.watvindjevanhunopmerkingen?alsvaderbenjeeenheel belangrijkeinvloedinhunleven.kinderenspiegelenzichvaakaanhun ouders * Dehoeveelheiddiejedrinktvindikzorgelijk.Hetiseenforsehoeveelheid dieveelschadeaanjelichaamkantoebrengen.waarschijnlijkhebjehetal gelezenopdewebsite,maarmochtdatnietzozijn,wilikjenogwat informatiegevenoverdegevolgenvanhetmeerdan15glazenineens drinken * Jeschreefdaarbij:'Ikhadechtdranknodigommebetertevoelen.' Alcoholkaninderdaadgebruiktwordenombijvoorbeeldboosheidte onderdrukkenofomdescherpekantjesvanhetgevoelaftehalen.hetlijkt opzo'nmomenttehelpen.jekuntjeechterafvragenofhetgebruikvan alcoholopzo'nmomentdaadwerkelijkhelpt.hetkanookzozijn,datalcohol meeropgefoktmaakt * Ishetjeookopgevallendatjouwlijstvanvoordelenveelkorterisdandie vandenadelen? 5.Weerstand 0=Dehulpverlenerpastdezevaardigheidonvoldoendetoe.Indezesituatieonderbreekt detherapeutdedeelnemer,gaathij/zijertegeninen/ofhoudteeneigenbetoog.het lijktalsofdetherapeuteen gevecht of worsteling opzoekt. Voorbeelden: *"Jevultgeenechtegedachteninenbijgedragstaatvaakniets" *"Maarhetlijktalsofjebijnavergeetwaaromjedezebehandelingvolgt"

57 *"Welwilikerbijvermeldendathetechtdebedoelingisomvaarttehouden indebehandeling.telangetussenpozenwerkennietgoedendanzalde behandelingmindereffectiefzijn" * Ikziedatjenogniethebtgereageerdopmijnvorigebericht.Totnutoe lukthetnognietgoedomvaartindebehandelingtekrijgen.omtezorgen datdebehandelingzoeffectiefmogelijkis,ishetvanbelangdatje regelmatiginlogtinjedossierenreageertopmijnberichtenenje alcoholschriftbijhoudt.denkjedatdatgaatlukken? * Ikkanverdernietzoveelvoorjebetekenen,voordatjeweereenbeetje bijgewerktbent * Jekunthetookzozien:alsdestartvanditprogrammazonderhobbels wasverlopen,hadjedezeopdrachtalindeeersteweeknaaanmelding gemaaktendanwashetduidelijkergeweestdatwehetoverhetverleden hebbenbijdeopdrachtdrinkwijzer * Fijndatjehebtgereageerdwantikstondophetpuntomjouwdossierop niet?actieftezetten 1=Detherapeutpastdeweerstandfunctioneeltoe,maardoetditindeogenvande beoordelaarnietgeheelgoed.detherapeutgeeftampereigenmeningen,argumenten, oordeel,maarwektnogwelenigszinsdeindrukdateen gevecht of worsteling wordt opgezocht.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideen aantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeelden: * Jeschrijftdatdewaslijstaandingendiejenogmoetdoen, benauwendwerkt.tochlijkjemeniethettypedatnietsdoet.zouhet eenideezijnomeenlijstjetemakenvandedingendiejehebtgedaan diedag,inplaatsvaneenlijstjediejenogmoetdoen * Ikhebgeenberichtvanjeontvangenenookderegistratiehebje omdeeenofandereredennietbijgehouden * Ja,hetkloptdatikdeopdracht'voordelen,nadelen'aleerdervan jeontvangenhad.prima.devraagwasnuofjeaanwiltgevenwelke drievoordelenhetzwaarstvoorjewegenenwatdebelangrijkstedrie nadelenzijn * Watikwelzekerweetisdathetvoorjounodigisdatjeleertom jezelfteaccepterenenvanjezelfgaathouden.jeschrijftdatjejehuis verwaarloosteneigenlijkookjelichaamdooronregelmatigenslecht teeten.alshetjeluktomzowelinjehuisalsindelichaamwatorde tescheppenenmetregelmaatopteruimen,zaljeziendatjejebeter gaatvoelenenveelmeeraangaatkunnen jeschrijftdatjejegeenzelfverzekerde,slimmevrouwmeervoelt.ik denkdatdatgevoelweerhelemaalterugkankomenalshetjeluktte

58 minderenofstoppenmetdrinkenenalsjemeteenhelderhoofdje situatietegemoetkunttreden.verwachtjijdatook?zoudatje zelfvertrouwenweereenboostgeven,denkje? * Jeschreefdatjegeencomputerfreakbent.Jehebtnugemerktdat jegeenfreakhoefttezijnomgoedinditprogrammatekunnen werken 2=Detherapeutstaatopenvoordecliënt,geeftgeeneigenmeningen,gebruiktgeen argumentenwaaromietswelofnietgoedis,pastgeenoordeeltoeenzoektde weerstandgoedenbewustop.ditheeftalsdoelomdenegativiteitomtezetteniniets constructievers. Voorbeeld: * Mijncomplimentenvoorjepersoonlijkereactieendeopenheiddie jegeeft.hetisjammerdatjejeverhaalniethebtnagelezen,je ontneemtjezelfeenkijkjeinjeeigenwereldendemooiedingendieer gebeuren.hopelijkkrijgjegedurendedebehandelingmeer vertrouweninjeeigenkunnenengajijjezelfmeerwaarderenals mens,maarookalspartnerenmoeder

*Therapeutischerelatie, Therapeutische*relatie* * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 6, Wederzijds,vertrouwen,,,,, 7, Samenwerking,benadrukken,,,,, 8, Transparantie,,,,, 9, Doelen,,,,, 10, Afspraken,,,,, 6.Wederzijdsvertrouwen 0=Hetwederzijdsvertrouwenwordtinonvoldoendematebesproken.Hetvertrouwen kanwelbesprokenworden,maarerwordtgeenonderbouwingofbeschrijvinggegeven waaromditvertrouwenaanwezigis.hetlijktalsofdezetechniekuithetnikswordt gebruiktofnietexplicietwordtgemaakt. 1=Hetwederzijdsvertrouwenwordtvoldoendebesproken;hetwederzijdsvertrouwen wordtte)kortaangekaarten/ofdeonderbouwinglaattewensenoverlaat.de hulpverlenerdoeteenpogingomhetwederzijdsvertrouwenuittespreken,maarkomt nietgoedtotzijnrecht.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerde vaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeelden: * Enhetstoppenmetdrinkengaatjedanookgoedaf * Jedoethetheelerggoedendevraagisofernogietstebehalen voorjevaltdekomendetijdindebehandeling.ikkanmevoorstellen datjijzodenkt.watjenogkuntbehalenisterugvalpreventie.hoe voorkomjedatjeterugvaltinoudegewoontes?enwatzijn risicomomenten.dusinhetkadervanterugvalpreventiezoudenwe debehandelingafkunnenmaken * Maarikzalookzekerjekeuzerespecterenalsjeervoorkiestom testoppen,wantjebentaleenheelstukveranderd,enjehebteen knopomgezet 2=Dehulpverlenerspreektduidelijkhetwederzijdsvertrouwenuit.Detherapeut benadrukthetvertrouweninde jejvorm. Voorbeeld: *"Jemagvertrouwenhebbeninjezelf" *"Datbetekentdatjeinstaatbentom,alsjedatwilt,jedrinkgewoontete veranderen." *"Ikbenbenieuwd,maarikheberallevertrouwenindatjeditverantwoorde alcoholgebruikkuntvasthouden.zethemop" 59

60 7.Samenwerkingbenadrukken 0=Desamenwerkingwordtonvoldoendebenadrukt.Dituitzichinhetbenadrukkendat decliënthetzelfmoetdoen.ookgeeftdehulpverlenernietaandathij/zijdehulpvande cliëntnodigheeftomhemofhaartehelpen.hetkomtoveralsofdecliënt verloren en alleen is. Voorbeeld: * Vooronsvolgendecontactwilikgraagnogwatmeerzichtproberente krijgenopverschillendesituatieswaarinjemogelijkzinkrijgtinalcohol." 1=Desamenwerkingwordtvoldoendeinkaartgebracht.Dehulpverlenerbenadruktde samenwerkinginbeperktemate,waarinhetlijktdatderolvandecliëntbeperktis.ook wordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoed enaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. 2=Detherapeutbenadruktexplicietdesamenwerking.Hij/zijgeeftaandatdecliënthet nietalleenhoefttedoenen/ofdatdetherapeuteristerondersteuning. Voorbeeld: *Ikzalmijnbestdoenomjehierbijzogoedmogelijkteondersteunen'' *"Ikhoopsamenmetjedebehandelingsuccesvoltekunnendoorlopen" * Ikkanjedanbeteradviserenenjezultmeerprofijthebbenvande behandelmethode * Indeel1vanditprogrammagaanwejeaanleidingenvandrinken onderzoeken,aandehandvanonderanderedeopdrachtendieikjezal sturenenjealcoholschrift.meeruitleghieroververderopinditbericht) Aanheteindevandeel1zalikhiervaneensamenvattingmaken.Danwordt jouwsituatiebesprokeninonsbehandelteamendankunjedoornaardeel2. Indeel2gajegerichtaandeslagmetveranderen.Hierzaljedanookvolop tipskrijgendiejezullenhelpenomnaarjedoeltoetewerken.ditgebeurt ookweerdooropdrachten,jeregistratie,extratekstenmettipsen persoonlijkefeedbackvanmij * Eerstkijkenwenaardefunctievanhetgebruikenonderzoekenwewat voorjoudemomentenzijnwaaropjezinhebtomtedrinken * Dithelptmeomeengoedbeeldtekrijgenvanjouenjesituatieenzote bepalenwaarweaandachtaankunnenbestedenindebehandeling * Latenweookditsamenindegatenhouden * Wehebbendeeerstestappeninhetonderzoekenvanjegebruikgezetenje kunterzoveelbaatbijhebbenomnudoortegaan * Ikwilproberenjetesteuneningoede?eninmindergoedetijden.Magik ookindezewatminderetijdmetjemeelopen?

61 8.Transparantie 0=Detherapeutgeeftonvoldoendetransparantieoveroverlegenanderezakenziekte, excusesmakenenvakanties);hij/zijisvaag/nietduidelijkoverdegangvanzakendie betrekkinghebbenopdecliënt,zoalsoverlegoverzijnofhaarsituatie.ookisde therapeutonduidelijkwaaromhij/zijopbepaaldemomentennietaanwezigis. Voorbeeld: *"Inhetkadervanhetonderzoeknaardeeffectiviteitvanalcoholdebaas.nl, wilikjevragendeonderstaandelijstintevullenenaanmijterugtesturen.de gegevensdiedezelijstenopleveren,zijnvooronsvangrootbelang" 1=Detherapeutpasttransparantievoldoendetoe.Dituitzichinbeperkte)openheid omtrentdezakendiebetrekkinghebbenopdecliënt,maarisnietvolledigen/ofgaat gepaardmeteenonduidelijketoelichtingvanuitdetherapeut.ookwordtdezescore gegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeer onvoldoendeheefttoegepast. 2=Detherapeutpasttransparantiegoedtoe.Hij/zijverteltwanneerzakenomtrentde deelnemerbesprokenwordenmetanderenofwanneerhijofzijmeteencollegagaat overleggen.ookandereactiviteitenziekte,excusesmakenenvakanties)m.b.t.de deelnemerwordengedeeldenduidelijktoegelicht. Voorbeelden: * Inverbandmethetgroteaantalaanmeldingenopditmoment,lukthet helaasnietbinnendeafgesprokendriedagentereagerenopjeaanmelding enintakevragenlijst.wezullenonsbestdoenomjezospoedigmogelijkeen hulpverlenertoetewijzen * Vrijdagochtendbenikweeronline * Wezijnalsinternet?behandelteambereikbaarvia 9.Doelen 0=Dehulpverlenergaatonvoldoendeinopeerder)gesteldedoelen.Hij/zijbenoemt eerdergesteldedoelenkoppelthiernaarterug),maargaathiernietinhoudelijkopin. Hij/zijisvaag/onduidelijk,terwijldesituatieeromvraagtomdedoelentebesprekenen omfeedbacktegeven.ookkanhetvoorkomendatdecliëntexplicietzegtdathijeen bepaalddoelheeft,maardehulpverlenerhiervervolgensgeenfeedbackopgeeft. Voorbeelden: *"Jedoelstellingisheelduidelijkenconcreet" *"Uitjeregistratiemaakikopdatjejedoelweerhebtbereikt" *"Jehebtalsdoelingevuldtewillenminderenmetdrinken.Goeddatje wederomhetinitiatiefhebtgenomenomjeaantemeldenenje alcoholgebruikteonderzoekeneneventueelteveranderen" 1=Dehulpverlenergaatvoldoendeinopdeeerdergestelde)doelen,maargaathier inhoudelijknietvolledigopin.eveneenskanhetvoorkomendatdecliëntineeneerder

62 contacteendoelweergeeft,maardatdehulpverlenerhiernietvolledigopingaat:hij/zij blijftvaagenonduidelijk.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerde vaardigheideenaantalkeergoedeneenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeeld: * Ikziedatjegebruikongeveerhetzelfdeisgebleven.Kloptdat?Hoestaat hetmetjetrek?kunjeopeenschaalvan1?10aangevenhoegrootdetrek diejeervaartongeveeris? 2=Dehulpverlenergaatgoedinopdeeerdergestelde)doelen:hij/zijreflecteertgoed opdedoelendiededeelnemerheeftgesteldengaathierinhoudelijkgoedopin. Voorbeelden: *"Jehebtjeprimagehoudenaanjedoelstellingenjehebtelkeweekzelfs mindergedronkendandemaximalehoeveelheiddiejejezelftoegestaanhebt" *"Jedoelstellingisnuheelduidelijkenconcreet.Datisgoed.Hierdoormaak jevoorjezelfduidelijkwatjewiltbereiken.geenvageplannenmaareen concreet,werkbaar,meetbaardoel". * Injealcoholschriftzieikdatjevorigeweekeenmooieweekhebtgehad, watbetreftjealcoholgebruik.jehebteenduidelijkeafspraakmetjezelfen metjevrouwgemaakt:nietdrinken,alsjedevolgendedagmoetwerken. KnappeafspraakhoorDieafspraakmaaktookdirectduidelijkverschilinje alcoholgebruik.tweewekenterughebje41glazenperweekgedronken,met 1alcoholvrijedag.Vorigeweekdronkje8glazenperweek,metwel5 alcoholvrijedagendatiseenverschilvan4alcoholvrijedagenenwél33 glazenalcoholmindermooiresultaatzegcomplimentdaarvoor 10.Afspraken 0=Dehulpverlenermaaktinonvoldoendemategebruikvandezevaardigheid.De hulpverlenermaaktgeenduidelijkeafsprakenofhoudtzichhiernietaan.deafspraken kunnenookonsamenhangendzijnofnietrelevant. Voorbeeld: * [ ]lukthethelaasnietbinnendeafgesprokendriedagentereagerenop jeaanmeldingenintakevragenlijst. 1=Dehulpverlenermaaktvoldoendegebruikvandevaardigheid afspraken.hij/zij maaktwelafspraken,maardiezijnnietgeheelduidelijkvoordecliënt;zezijnniet concreetoferkanverwarringontstaanbijdecliëntoverdeafspraakdiegemaaktwordt. Ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeer goedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeeld: * Maandag4aprilhoopiktekunnenreagerenopjouwberichten 2=Dehulpverlenermaaktgoedgebruikvandevaardigheid afspraken.hij/zij bespreektenbenadruktafsprakendiehij/zijmetdedeelnemermaaktofwilmaken.de hulpverlenerdoeteenbelofteoveraankomendecontactenenhoudtzichhieraan.wel kanhetvoorkomendatdehulpverlenerzichvanwegeeengegronderedennietaaneen afspraakkanhouden,maarvervolgensweleennieuweafspraakmaakt.

63 Voorbeelden: * Ikzaljeindekomendecontactenstapvoorstapeenhandigemanierlaten zienwaaropjejealcoholgebruikkuntonderzoekeneneventueel veranderen * Wijkijkenenkelekerenperweekinjedossieromtezienofjeeen dringendevraaghebt * Alsjedezehebtteruggestuurd,krijgjeinhetvolgendecontactmijn behandeladvies * Dinsdagkijkikweerinjedossier * Opmaandag9meibenikerweer.Danbenikbenieuwdnaarjebericht

*Overigecommunicatievevaardigheden, Overige*communicatieve*vaardigheden** * * * *,, 0, 1, 2, n.v.t., 11, Empathie,,,,, 12, Reflectief,luisteren,,,,, 13, Reactie,geven,,,,, 14, Uitleggen,ideeën,en,concepten,,,,, 11.Empathie 0=Dehulpverlenerpastempathieonvoldoendetoe.Dehulpverlenerdoeteenpoging omdecliënttebegrijpen,maarblijftoppervlakkigen/ofzetnietdoor.detherapeutgaat bijvoorbeeldnietinophetgevoelvandecliënt,maarbenoemtweldathijofzijdecliënt snapt. Voorbeelden: *''Bedanktvoorjegeduldtijdensdewachttijd.Ikbegrijpdatwijenigszinsin gebrekezijngeblevendoorjeteattenderenophetfeitdatdewachtlijstenkele dagenlangerzouduren'' *"Sommigemensenvindenhetlastigdezetebedenken" *"Watvervelenddatjecomputerkapotis.Tegenwoordigbenjedanhelemaal onthand.maareennieuwecomputerkopenisnatuurlijkookleuk. Tenminste..." 1=Dehulpverlenerpastempathievoldoendetoe.Dehulpverlenervoldoetaanhet aspectmetbetrekkingtothetbegrijpenvandecliënt,maarhij/zijgaatnietvolledigin ophetgevoelvandecliënt.decliëntkanhetgevoelkrijgendathij/zijnietvolledig begrepenwordt.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlenerde vaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. Voorbeelden: * Fijndathetgoedgaatmetdekinderen.Hetzalweldrukzijn,eengezin met4kinderen * Ikbegrijpookweldatjeminderkanconcentrerenalsjijjeprikkelbaar voelt,enookdatontstaatwanneerjijnietkuntdrinken * Jeschrijftdatjegeenvriendenenkennissenhebtengeencontactmeer metjefamilie.datlijktmebestheftig * Jeschrijftdatjeoudersbezigzijnmeteenscheiding.Datiseeningrijpende gebeurtenisvoorhethelegezin.hoeervaarjijdat? 2=Dehulpverlenerpastempathiegoedtoe.Hij/zijbegrijpthetperspectiefvandecliënt en/ofdoeteenpoging.hij/zijbegrijpt,rechtvaardigtenkanzichbepaaldeemotiesvan decliëntgoedvoorstellen.debeoordelaarmoethetgevoelkrijgendatdecliëntwordt begrepen. 64

65 Voorbeelden: * Hetlijktalsofjejezelfzogrootmoethoudenenwegcijferen.Tenopzichte vanjekinderenisdatbegrijpelijk,wantzijhebbenjounodigenkunnenen moetennietvoorjouzorgen * Ikkanmeinderdaadjedubbelheidvoorstellenwaarjetegelijkertijdhet iedereennaardezinwiltmakenengedachtenhebtomjezelfvankantte makenomniemandtotlasttezijn * Ikkanmenamelijkvoorstellendathoeaantrekkelijkerhetalternatiefis, destegroterdekansisdatjeookkiestvoordatalternatiefinplaatsvan alcoholdrinken 12.Reflectiefluisteren 0=Devaardigheidwordtonvoldoendetoegepast.Menverwoordtdegevoelensvande anderonvoldoendeofmaakteenvolledigeverkeerdeinschatting.dehulpverlenerkan eensituatie/gebeurtenisnoemenvanwaaruithij/zijeengevoelsreflectiewilmaken, maarditkomtnietoverbijdecliënt.hierdoorkanhetbeeldontstaandatdecliëntzich onvoldoendebegrepenvoelt.daarnaastkandecliëntnietvollediginziendatde hulpverlenereenpogingdoettoteengevoels)reflectievandecliënt. Voorbeelden: * Ikstuurjedezedaarikinjeberichtendeindrukkreegdatjejezelfnogal watverwijtenmaakt,dathetjenietisgelukthetminderdrinkenvolte houdenzoalsjehadgewild * Ikbegrijpdatjegeentrekmomentenervaartendatjededrinkwijzerraar vond.datkan 1=Dehulpverlenerpast reflectiefluisteren voldoendetoe.hij/zijverwoordtde gevoelensvandecliënt,maarditkomtnietvolledigover.hetisnietvolledigduidelijk waardegevoelsreflectievandaankomt.daarnaastkandegevoelsreflectienietcompleet zijn,waarbijdehulpverlenerbepaaldeaspectenoverhethoofdziet.ookwordtdeze scoregegevenwanneerdehulpverlenerdevaardigheideenaantalkeergoedenaantal keeronvoldoendeheefttoegepast. 3=Dehulpverlenerpastdevaardigheid reflectiefluisteren goedtoe.hij/zijmaakteen korteopmerkingwaarmeemenverwoordtwelkegevoelenserbijdeanderworden waargenomen.hetverwoordtnietalleenwatdecliëntverteld,maarvooralwathijofzij bedoelt.dehulpverlenermaakteengoede,maarsubjectieve,reflectie. Voorbeelden: * Ikmerkdatjeopallerleimanierenonderdrukstaat.Jewerkverlooptniet naartevredenheid,jerelatieverlooptnietsoepelenjehebthetfinancieel zwaar * Nu,naafloop,lijkjejezelfverwijtentemaken * Injeberichtenlijkthetalsofjehetjezelfnogalverwijtdathetjenietis geluktomhetminderdrinkenvoltehouden

66 * Tussenderegelsdoorleesikookwelgevoelensvanboosheidtenopzichte vanjeouders 13.Reactiegeven 0=Erwordtonvoldoendereactiegegevenopberichtgevingvanuitdecliënt, vragenlijsten,opdrachtenofhetalcoholschrift.hetwordtwelbenoemd,maarniet uitgewerkt.ervolgtgeentoelichting,zodatdecliëntnietkanbegrijpenwaarhetover gaatofwatbepaaldedingenpreciesinhouden. Voorbeelden: * Ikziedatjealgebruikhebtgemaaktvanjealcoholschrift,waarinjekunt bijhoudenwanneerjezinindrinkenhebtenkuntnoterenhoeveeljedronk * Bedanktvoorjeaanmelding.Ikhebdeintakebekekenenjebenteen geschiktekandidaatomtestartenmetdeinternetbehandeling Alcoholdebaas.nl 2=Erwordtvoldoendereactiegegevenopberichtgevingvanuitdecliënt,vragenlijsten, opdrachtenofhetalcoholschrift.dereactielaatechtertewensenoverinvolledigheiden duidelijkheid.decliëntkanbegrijpenwaardereactievandaankomt/opisgebaseerd, maarisnietvolledigduidelijk.ookwordtdezescoregegevenwanneerdehulpverlener devaardigheideenaantalkeergoedenaantalkeeronvoldoendeheefttoegepast. 3=Dehulpverlenergeeftgoedreactieopdeberichtgevingvanuitdecliënt,vragenlijsten, opdrachtenofhetalcoholschrift.deuitlegenfeedbackiscompleet,waardoordecliënt goedkanbegrijpenwaarhetopisgebaseerd. Voorbeelden: * Ikleesdatjesinds2007onderbehandelingbentbijeenpsychiater vanwegedepressieenburn?out.jebenoemtzelfdatjejezelfmomenteelals eenprobleemdrinkerziet * Jebeschreefdatjejenahetdrinkenvanalcoholrustigerenminder sombervoelt * Uitwatjehebtingevuldblijktdusdatjeeenaantalprettigeeffecten ervaartalsjedrinkt 14.Uitleggenideeënenconcepten 0=Ideeënenconceptenwordenonvoldoendeuitgelegd.Dehulpverlenerlegt opdrachten,vragenlijsten,behandelstappenensysteemaspectennietgoeduit.hierdoor isvoordecliëntnietduidelijkhoehetadbprogrammagebruiktmoetwordenenwatde opdrachten,vragenlijsten,behandelstappenensysteemaspecteninhouden. Voorbeeld: * Hierondervindjedaarvooreenopdracht,deDrinkwijzer,waarinje verschillendesituatieskuntaanvinkenwaarbijjezinindrinkenhebt 1=Dehulpverlenerlegtideeënenconceptenvoldoendeuit.Dehulpverlenerkaarteen opdracht,vragenlijst,behandelstapofsysteemaspectaan,maarisnietvollediginde

uitleg.decliëntkanuitdebeschrijvingnietinzijngeheelopmakenhoeallesinelkaar zit,waardoorerenigeonduidelijkheidkanontstaanvanuitzijn/haarperspectief. 2=Dehulpverlenerlegtideeënenconceptengoeduit.Hij/zijlegtopdrachten, vragenlijsten,behandelstappenensysteemaspectenmetbetrekkingtotadbhelderen vollediguit.decliëntkanuitdeuitlegvandehulpverleneropmakenwatde vragenlijsten,behandelstappenensysteemaspectenpreciesinhouden. Voorbeelden: * Omdattedoen,kunjemijeenberichtjesturendooropdeknop beantwoorden teklikken * Indatgevalishetdebedoeling,datjedagelijksjealcoholregistratie bijhoudtineenschriftenderegistratieoverneemtinjeonlinedossier,zodra jedaardekansvoorhebt[ } Onafhankelijkebeoordeling, Onvoldoende* Voldoende* Goed* Cijfer,onafhankelijk,van,bovenstaande, 4, 5, 6, 7, 8, 9,,,,,,,, Erbestaateenmogelijkheiddatdescoreperonderdeeleenvertekendbeeldweergeeft vandealgehelekwaliteitvandehulpverlener:hetkanvoorkomendatdehulpverlener voordeaanwezigegesprekstechniekeneenredelijktotgoedebeoordelingkrijgt,maar datdealgeheleindrukonvoldoendeis.omhiervoorenigszinstecompenserenmoeter eencijferwordengegevenvoordealgeheleindrukdiedebeoordelaarheeftvande berichtgevingvanuitdehulpverlener.debeoordelaarkanervoorkiezenomeen4of5 tegevenwanneerhij/zijdetoegepastetechniekenoverdegeanalyseerdeberichten onvoldoendevindt,een6of7wanneerhetvoldoendeiseneen8of9wanneerereen goedealgeheletoepassingisgeweest. 67