Financieel Management De docent Ben Knoop b.knoop@hr.nl Vragen bij voorkeur tijdens college In noodgevallen per e-mail 2 1
Studiemiddelen Modulewijzer Studieboek + Opgavenboek Colleges Studietaken Tentamen week 9 3 Efficiënt studeren 65 70% voldoende 100% is mogelijk Cijfers 2 9 5,5 is voldoende Tijdverspilling: Colleges volgen en geen opgaven maken Hertentamen 4 2
Doel van de cursus Voldoende kennis en inzicht als niet financieel managers: voor in je werk voor je studieprojecten Balans Resultatenrekening Liquiditeitenbegroting Kengetallen berekenen Waarde van aandelen Jaarverslag lezen 5 Voldoende inzicht als manager juiste vragen stellen adviseurs begrijpen in eigen bedrijf financiën goed kunnen volgen een lening te krijgen plannen financieel te onderbouwen te investeren in bedrijven budgetten voor je afdeling opstellen enbewaken verantwoording af te leggen kengetallen /financieel te kunnen volgen inzicht in taken en functies financieel management om financiële jaarverslagen te lezen 6 3
Financieel expert? 7 Cijfers zeggen iets en niets 8 4
Inzicht in financiën essentieel Vandaag is rood, de kleur van je banksaldo 9 Financieel management en bedrijfsvoering Intern: ondernemer, directeur, manager > wat is de financiële situatie? medewerker (bijvoorbeeld projectleider) > wat is mijn restant budget? aandeelhouder > wat is het rendement op mijn investering? commissaris / toezichthouder > zijn we op koers? 10 5
Financieel management en bedrijfsvoering Extern: Fiscus > juiste belasting afgedragen UWV > juiste sociale verzekering afdragen Verzekeringsmaatschappijen > risico s inschatten Financiers > in staat rente en aflossing te betalen Overige, zoals KvK, jaarrekening deponeren e.d. 11 Financieel management 12 6
Financiële administraties Hoofd- en subadministraties Kasboeken Bankboeken Grootboekadministratie Debiteurenadministratie Crediteurenadministratie Salarisadministratie Urenregistratie Projectadministratie Voorraadadministratie 13 Theorie in boek Ondernemingsplan Investeringsplan Financieringsplan Balans Liquiditeiten 14 7
Ondernemingsplan 15 Marketing Inkoop Beleid Financieel Personeel 16 8
Van plan naar budget S T O Ondernemingsplan Jaarplan Begroting Afdelingsbudget Personeelsbudget 17 Resultatenrekening Meerjarenbalans Liquiditeitsbegroting Begroting 18 9
Rol van de begroting Financiële vertaling van jaarplannen Taakopdracht Controlemiddel Machtiging 19 Planning & Control Cyclus 20 10
Budgetten & Realisatie 21 Investeren en Financieren 22 11
Investeringsplan Meubilair 10.000 ICT+kopieerapp 7.000 Bedrijfsauto 15.000 Kantoorbenodigdheden 1.000 Brochures / drukwerk 2.000 Bank/kassaldo 5.000 Totaal 40.000 ===== 23 Financieringsplan Investering 40.000 ===== Spaargeld 10.000 Lening van familie 10.000 Lening van de bank 20.000 Totaal 40.000 ===== 24 12
Exploitatiebegroting / W&V Omzet consultancy 100.000 Loonkosten eigenaar 60.000 -/- Afschrijving inventaris 5jr 3.400 -/- Afschrijving auto 5 jr 3.000 -/- Kantoorbenodigdheden 1.000 -/- Brochures / drukwerk 2.000 -/- Rente lening familie 3% 300 -/- Rente lening bank 8% 1.600 -/- Overige bedrijfslasten 20.000 -/- Resultaat 8.700 25 Balans Beginbalans Debet Credit Meubillair 10.000 Eigen vermogen (spaargeld) 10.000 ICT+kopieerapparaat 7.000 Bedrijfsauto 15.000 Lening familie 10.000 Kantoorbenodigdheden 1.000 Lening Bank 20.000 Brochures 2.000 Bank/kassaldo 5.000 Totaal 40.000 Totaal 40.000 26 13
Balans Bedrijfseconomische balans Fiscale balans Staffelmodel (posten onder elkaar) Scontromodel (activa links en passiva rechts) 27 Balans Beginbalans Debet Credit Bezittingen (Productie)middelen Investeringsbegroting Eigen geld + schulden Eigen + vreemd vermogen Financieringsplan Vermogensbehoefte Financieringsbehoefte Kapitaalgoederen Activa Vermogen Passiva 28 14
Balans Debetzijde (Activa) Vaste activa Grond, gebouwen, machines, vervoermiddelen, inventaris Vlottende activa Voorraden, vorderingen (debiteuren), vooruitbetaald Liquide middelen (onderdeel vlottende activa) Bank, kas, beleggingen kort (bijv. deposito s) 29 Balans Creditzijde (Passiva) Eigen vermogen Aandelenkapitaal, reserves Vreemd vermogen lang Leningen, voorzieningen Vreemd vermogen kort Crediteuren, volgend jaar te betalen posten, bankkrediet 30 15
Balans Voorbeeld volledige balans 31 Voorbeeld boek eenmanszaak W&V Resultatenrekening eenmanszaak Omzet 160.000 Inkoopwaarde verkopen -70.000 Brutowinst 90.000 Bedrijfskosten -48.700 Nettowinst 41.300 Gewaardeerd loon -30.000 Economisch resultaat 11.300 Eigen vermogen = EV oud + nettowinst -/- privéopnamen 35.000 41.300-28.000 = 48.300 32 16
Liquiditeiten In liquiditeitsbegroting alleen wijziging in liquiditeiten (wat komt er en gaat er van je bankrekening) Alle inkomsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode ingeschat Afname of toename liquiditeiten hoeft geen invloed te hebben op eigen vermogen Kosten niet altijd gelijk aan uitgaven Ontvangsten en uitgaven eerder of later 33 Hoofdstuk 3 Ondernemingsvormen Aansprakelijkheid, fiscaal, samenwerken 34 17
Aansprakelijkheid Rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid eenmanszaak vennootschap onder firma (vof) commanditaire vennootschap (cv) maatschap Rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid besloten vennootschap (bv) naamloze vennootschap (nv) vereniging coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij stichting 35 Eenmanszaak Oprichting vormvrij Eén natuurlijk persoon als bestuur (eigenaar) Kapitaalsvereiste: geen. Privé hoofdelijk aansprakelijk voor schulden Weinig zekerheden voor bank, tenzij hoog privé vermogen Kwetsbaar, veelal afhankelijk van één persoon Fiscaal: inkomstenbelasting (extra aftrekposten) 36 18
Vennootschap onder firma (VOF) Oprichting vormvrij bij voorkeur met een akte (wel of niet notarieel) Twee of meer natuurlijke eigenaren (vennoten) Kapitaalsvereiste: geen Firmanten hoofdelijk aansprakelijk voor schulden Meer zekerheid voor bank omdat er twee of meer personen zijn Minder kwetsbaar door twee of meer personen Fiscaal onder de inkomstenbelasting (extra aftrekposten) 37 Commanditaire vennootschap (CV) Oprichting vormvrij bij voorkeur met een akte Twee of meer natuurlijke of rechtspersonen Beherende (bestuur) en commanditaire vennoten Commanditaire (of stille) vennoten brengen alleen geld in en mogen zich niet met bedrijfsbeleid bemoeien Kapitaalvereiste: geen. Beherende vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor schulden, commanditaire vennoten alleen voor ingelegd vermogen (tenzij) Fiscaal onder inkomstenbelasting bij natuurlijke personen, indien rechtspersonen eventueel vennootschapsbelasting 38 19
Besloten vennootschap (BV) Oprichting met notariële akte Rechtspersoon, eigen(a)ren privé niet hoofdelijk aansprakelijk alleen voor het ingebrachte vermogen, tenzij mismanagement Maatschappelijk vermogen in aandelen. Kapitaalsvereiste 0,01 was tot 1-10-2012 18.000 Eigenaar en bestuurder niet altijd dezelfde persoon Minder risico continuïteit bij wegvallen bestuurder (Eigenaar-)bestuurder ontvangt salaris Aandeelhouder ontvangt dividend en/of reservering winst BV betaalt over winst vennootschapsbelasting Nieuw: FLEX BV 39 Vereisten BV Notariële oprichtingsakte met Statuten BV Benoeming bestuurders Grootte van het aandelenkapitaal Inschrijving in Handelsregister KvK Aandelenregister met houders van aandelen BV kent geen vrij verhandelbare aandelen Startkapitaal van 0,01 voldoet Ministerie van Justitie verklaring van geen bezwaar 40 20
Totaaloverzicht ondernemingsvormen 41 Eenmanszaak - resultaten Omzet Inkoopprijs omzet = Brutowinst Brutowinst Bedrijfskosten = Nettowinst Nettowinst Gewaardeerd loon = Economisch resultaat Gewaardeerd Loon + Economisch resultaat = Inkomen Eigen vermogen begin jaar + Inkomen (of Nettowinst; maar één eigenaar) - Privé onttrekking --------------------------------------- Eigen vermogen einde jaar Opgave 3.2 en 3.4 maken 42 21
Voorbeeldsommen 3.1 en 3.3 Voorbeeld 3.1 eenmanszaak wordt VOF Geef de beginbalans Uitbreiding bij activa tellen Eigen vermogen vennoten aan passiva Overige (bestaande) passiva overnemen Voorbeeld 3.3 VOF wordt CV Balansgegevens hetzelfde Alleen toevoeging commanditair vermogen 43 Voorbeeldsommen 3.2 Eigen vermogen Garcia 140.0000 en Solero 120.000 Nettowinst 220.000 Gewaardeerd loon = vergoeding arbeid Garcia 55.000 en Solero 35.000 Verdeling economisch resultaat o.b.v. verhouding eigen vermogen Privé-onttrekking Garcia 75.000 en Solero 65.000 Bereken het inkomen van beide firmanten en hun nieuwe eigen vermogen 44 22
Voorbeeldsom 3.2 oplossing Nettowinst 220.000 Gewaardeerd loon Garcia en Solero 90.000 -/- -------------- Economisch resultaat 130.000 Aandeel Garcia 140.000 / 260.000 = 70.000 Aandeel Solero 120.000 / 260.000 = 60.000 Inkomen Garcia loon 55.000 + winst 70.000 = 125.000 Inkomen Solero loon 35.000 + winst 60.000 = 95.000 Controle nettowinst = 220.000 Eigen vermogen Garcia 140.000 + 125.000 -/- 75.000 = 190.000 Eigen vermogen Solero 120.000 + 95.000 -/- 65.000 = 150.000 Opgave 3.7 maken 45 Voorbeeldsom 3.4 CV wordt BV Vermogen vennoten wordt Geplaatst aandelenkapitaal Overige passiva en activa wijzigen niet 46 23
Voorbeeldsom 3.5 winst BV Winst voor belasting 220.000 Directieleden ontvingen 70.000 salaris Dividenduitkering 5% van geplaatst aandelenkapitaal van 670.000 Overige winst wort gereserveerd Vennootschapsbelasting: 20% over 0 tot 40.000 23% over 40.000-200.000 25% over 200.000 en meer Bereken toevoeging over eigen vermogen 47 Voorbeeldsom 3.5 oplossing Salaris directeuren is al verwerkt in het winstresultaat. Winst 220.000 VBP 20% van 40.000 8.000 -/- VPB 23% van 160.000 36.800 -/- VPB 25% van 20.000 5.000 -/- -------------- Winst na belastingen 170.200 Dividend 5% van 670.000 33.500 -/- -------------- Toevoeging aan eigen verm. 136.700 Opgave 3.8 maken 48 24
49 Huiswerk Bestuderen Theorie boek Deze presentatie Oefenopgaven maken 3.2 t/m 3.8 50 25