Voorbeeld Leermiddelenbeleidsplan
Format De activiteiten tijdens de werkbijeenkomsten helpen de werkgroep bij het opstellen van het leermiddelenbeleidsplan, voor een aantal thema s/onderwerpen. De activiteiten leiden tot opvattingen van de werkgroep en geven input voor het invullen van de tekstblokken. Elk tekstblok begint met een algemeen, inleidend deel van max. 100 woorden. Hierin wordt op hoofdlijnen de gedachte van de werkgroep over het onderwerp verwoord. Vervolgens is er een keuze mogelijk van één of meerdere items uit A. t/m D, afhankelijk van de situatie van de school. A. lopend beleid, dat ongewijzigd kan worden opgenomen Opbrengst: Actie: Afspraak: (delen van) beleidsdocumenten zijn opgenomen in het leermiddelenbeleidsplan of er wordt hiernaar verwezen beleidsdocumenten lokaliseren, bespreken en (delen hiervan) plaatsen in het leermiddelenbeleidsplan wie doet wat, wanneer, hoe verloopt het proces (tussen en/of na de werkbijeenkomsten) en wat is klaar als het klaar is? B. lopend beleid, dat moet worden aangevuld of aangescherpt Opbrengst: Actie: Afspraak: geactualiseerde beleidsdocumenten zijn opgenomen in het leermiddelenbeleidsplan (delen van) beleidsdocumenten analyseren en bediscussiëren, teksten aanvullen of aanscherpen en daarna opnemen in het leermiddelenbeleidsplan wie doet wat, wanneer, hoe verloopt het proces (tussen en/of na de werkbijeenkomsten) en wat is klaar als het klaar is? C. nieuw beleid Opbrengst: Actie: Afspraak: nieuw beleid is opgenomen in het leermiddelenbeleidsplan formuleren van nieuw beleid en hieruit voortkomende acties en afspraken wie doet wat, wanneer, hoe verloopt het proces (tussen en/of na de werkbijeenkomsten) en wat is klaar als het klaar is? D. oud beleid Opbrengst: Actie: Afspraak: overzicht van achterhaald beleid is opgenomen in het leermiddelenbeleidsplan, inclusief plan voor uitfasering achterhaalde beleidsdocumenten lokaliseren, bespreken en (delen hiervan) nietig verklaren wie doet wat wanneer, hoe verloopt het proces (tussen en/of na de werkbijeenkomsten) en wat is klaar als het klaar is? E. indien A. t/m/ D. niet voorzien in de situatie van uw school, kies dan E.
Visie Voorbeeld Missie Beschrijf kort de missie van uw school. Probeer daarin uw visie op leren en onderwijzen te verwerken. Missie Naast het optimaal ontwikkelen van ieders persoonlijke kwaliteiten vinden we goed leren samenwerken een belangrijk leerdoel. Leerlingen worden uitgedaagd het beste uit zichzelf te halen. Een succesvolle aansluiting op vervolgopleidingen is essentieel. Actief leren is kenmerkend voor het onderwijs op het College X. Leerlingen worden langzaam maar zeker zelf verantwoordelijk voor hun leerproces. Omdat leerlingen verschillende leerstijlen hebben, bieden we de lesstof op verschillende manieren aan. [ x ] A [ ] B [ ] C [ ] D [ ] E Afspraken De missie van de school is herzien en vastgesteld in een traject van april tot september 2009. In dit traject is de actuele situatie op het gebied van leermiddelen meegenomen in de beschouwingen. Alle geledingen van de school zijn betrokken geweest bij de totstandkoming van de missie. De werkgroep meent dat de huidige missie ongewijzigd kan worden opgenomen in het leermiddelenbeleidsplan 2011 2014. Voorbeeld Leermiddelen U beschrijft aan welke eisen de mix van leermateriaal moet voldoen om uw visie op leren en onderwijzen te kunnen realiseren. Uitgangspunten voor leermiddelen Onze missie en visie vormen het uitgangspunt van het integraal leermiddelenbeleid. Het leermiddel moet zo krachtig mogelijk bijdragen aan relevant leren: leerdoelen/examendoelendekkend, stimulerend, variërend en eigentijds [zie programma van eisen]. Leermiddelen moeten de samenhang tussen verschillende vakken bevorderen [bijv.vaardighedenlijn, leergebieden]. Teletop is leidend als educatieplatform. Alle [digitale] leermiddelen en informatie over leermiddelen die we gebruiken of willen gebruiken, zijn te vinden in of via de elektronische leeromgeving Teletop. Leermiddelen moeten voldoende flexibel zijn om aan de verschillende leerstijlen van leerlingen en de verschillende doceerstijlen van docenten tegemoet te komen. Dit geldt ook voor toetsing. Passend binnen de verschillende leersituaties en aansluitend bij verschillende leerstijlen en mogelijkheden/talenten van leerlingen, kunnen leerlingen een keuze maken tussen verschillende leermiddelen, ook over vakken heen.
De ambitie is 50% van de leermiddelen [ook] digitaal beschikbaar te hebben in 2013. We maken pro-actiever gebruik van de mogelijkheden van digitale toetsen. [ ] A [ x ] B [ x ] C [ ] D [ ] E Opbrengst Er is voldoende aanbod en verscheidenheid van leermateriaal dat gebruikt kan worden in verschillende leersituaties en dat recht doet aan de verschillen tussen leerlingen. Vijftig procent van het leermateriaal is digitaal in 2015. Al het digitale leermateriaal is toegankelijk via de ELO. Afspraken Het programma van eisen moet nader worden uitgewerkt, gecommuniceerd en getoetst (RV, JR bereiden dit voor). Er moet bepaald worden welke leermiddelen in aanmerking komen voor digitalisering (input docenten vragen). Er moet een plan van aanpak worden geformuleerd: elk team werkt uiteindelijk hierin mee. Volgorde moet nog bepaald worden. De stappen worden in projecten vastgelegd en er worden teamcontracten afgesloten. Team coördinatoren initiëren dit, de directie bewaakt de voortgang. Invoering van WinToets 4.0 EXP. (teamcoördinatoren + directie).
Beleid Voorbeeld ICT U beschrijft de ICT infrastructuur nodig voor de beoogde mix van leermateriaal. Opdracht 2 Voorbereiden voor werkbijeenkomst 1, uitwerken tijdens werkbijeenkomst 1 Aanpassingen ICT-infrastructuur In de periode 2011 2015 voeren we laptopklassen in bij de onderbouw en het VMBO [ ] A [ x ] B [ x ] C [ ] D [ ] E Opbrengst Verdere integratie van ict in de lespraktijk. Leerlingen leren op school en thuis veel en vaak m.b.v. ict. Het is ook een belangrijk middel om te kunnen differentiëren en verschillende uitdagende vormen en inhouden aan te bieden. Afspraken Het project Invoering laptopklassen wordt nader uitgewerkt in het ICP- en jaarplan. Het wordt bekostigd uit het leermiddelenbudget. Er moet nog worden uitgezocht of we eventueel ouders een bijdrage moeten vragen. Voorbeeld Financiën U beschrijft het leermiddelenbudget van de school; omvang, verdeling en inzet. Opdracht 4 Uitwerken tussen werkbijeenkomst 1 en 2, bespreken tijdens werkbijeenkomst 2 Omvang, verdeling en inzet leermiddelenbudget In het licht van onze visie op leren en leermiddelen en passend bij ons tempo van innovatie, gaat de school in het financiële beleid ruimte creëren voor nieuwe ontwikkelingen op gebied van leermiddelen en digitale didactiek. In de Meerjaren begroting van de school zullen hiertoe ombuigingen plaatsvinden. Ten aanzien van de leermiddelen overschrijdt de school op dit moment het beschikbare budget met zo'n 5%. De maximaal toelaatbare overschrijding schoolbreed wordt vastgesteld op 0% en per eenheid op 10%, met een afbouw naar 0% in 3 jaar. De sectordirecteuren zijn verantwoordelijk voor budgetneutraal leermiddelenbeleid en leggen hierover verantwoording af aan de algemeen directeur. Kosten voor Europese aanbesteding worden voortaan betaald uit de algemene middelen van de school. De school blijft werken met een intern boekenfonds, de kosten worden evenredig verdeeld over de eenheden. Afspraken De algemeen directeur gaat onderzoek doen naar de drukkosten (inclusief evt. deels extern uitbesteden) en rapporteert hierover uiterlijk dec. 2011 in het management. Uit het professionaliseringbudget wordt 40.000 euro specifiek ingezet voor alle inzet die te maken heeft met de landing van ICT in het primaire proces. De scholing zal specifiek en resultaatgericht moeten zijn en gericht op instrumenteel en didactisch gebruik.
De sectordirecteuren maken een projectopzet (mede namens de overige eenheden) en presenteren dit in het managementteam in okt. 2011 De normbedragen zijn vastgesteld op basis van ervaringen uit de laatste 5 jaar, gecombineerd met verwachte ontwikkelingen in de komende jaren. Vooralsnog wordt gewerkt met deze normbedragen. De algemeen directeur stelt een werkgroep in die nader onderzoek gaat doen naar de normbedragen en zit deze voor. In december 2011 komt deze werkgroep met een voorstel voor het managementteam. De overschrijding van 13% wordt in drie jaar teruggebracht tot 0%. De sectordirecteur presenteert hiervoor een stappenplan in sept. 2011 aan het managementteam. Belangrijk aspect dit plan is het werken naar het resultaat: binnen 3 jaar wordt in 20% van de contacttijd van leerlingen gewerkt met methodevervangende, digitale arrangementen en dit leidt tot een reductie van de boekenpakketprijs van 55 euro per leerling. [ ] A [ x ] B [ x ] C [ ] D [ ] E Voorbeeld Professionalisering U beschrijft welke competentieontwikkeling de medewerkers moeten doormaken om te kunnen werken met leermateriaal uit de leermaterialenmix. Opdracht 5 Voorbereiden tussen werkbijeenkomst 1 en 2, uitwerken tijdens werkbijeenkomst 2 Uitgangspunten voor competentieontwikkeling Vanaf 2009-2010 doen alle docenten ervaring op met het gebruik van digitale leermiddelen in de les. Ontwikkeling en gebruik van een breder palet/meer variëteit aan leermiddelen leidt tot taaken functiedifferentiatie voor docenten en onderwijsondersteunend personeel. Taken van docenten kunnen doorschuiven naar onderwijsassistenten en van onderwijsassistenten naar andere oop-functies of zelfs vrijwilligers. Initiatieven en projecten op het gebied van leermiddelen voeren we uit in samenwerking met andere scholen en organisaties, daar waar het meerwaarde heeft. Vaardigheden van docenten worden geïnventariseerd door ict-innovatoren/specialisten TeleTop en afdelingsleiders. Ontwikkeling van docenten wordt binnen de kaders van de wet BIO meegenomen in de gesprekscyclus. Scholing op individueel en groepsniveau zal worden aangeboden. Ict-innovatoren en TeleTop-specialisten ondersteunen collega s in het gebruik van TeleTop zodat zij van beide initiatieven gebruik kunnen maken. [ ] A [ x ] B [ x ] C [ ] D [ ] E Opbrengst Docenten zijn kundig in het didactisch en instrumenteel gebruik van ict. Er zijn voldoende docenten die methodevervangend digitaal lesmateriaal kunnen arrangeren.
Docenten verdelen taken, in overeenstemming met onderwijs- en begeleidingsbehoefte en hun individuele talenten en interesses. Het delen van kennis wordt in de organisatie geborgd. Afspraken Er moet duidelijkheid komen over nieuwe taken en eventueel functies die ontstaan vanuit de grotere variëteit aan leermiddelen. (Afdelingshoofden + teamcoördinatoren vragen om uitwerking, in overleg MT en directie. Voortgangsbewaking: directie. Loopt gedurende gehele beleidscyclus.) Driefasen ontwikkelingsmodel TeleTop als vast item opnemen in de gesprekscyclus. (MT, invoeren: schooljaar 2012 2013 voortgangsbewaking directie. Denk ook aan wet BIO.) Medewerkers worden optimaal ingezet binnen de effectieve leersituaties. Werkgroep werkt voorstel uit in periode jan mrt 2011, in overleg met MT. Er worden trainingen geselecteerd/ontwikkeld die medewerkers trainen in/opleiden voor een specifieke rol. Organisatie Voorbeeld Besluitvorming en monitoring U beschrijft wie het leermateriaal kiest en hoe de besluitvorming verloopt. Opdracht 3 - Uitwerken tussen werkbijeenkomst 1 en 2, bespreken tijdens werkbijeenkomst 2 Procedures aanschaf en besluitvorming leermiddelen Voor een verantwoorde besteding van de budgetten is het noodzakelijk dat directie en secties/teams met elkaar in overleg zijn over de keuze van de leermiddelen. De kern daarbij is: de sectie is verantwoordelijk voor de keuze en legt daarover verantwoording af aan de directie; de eindverantwoordelijkheid voor alle schooluitgaven (en dus ook van leermiddelen) ligt bij de algemeen directeur. De procedure voor de keuze van leermiddelen, meer in detail: De basis voor de keuze van leermiddelen is het programma van eisen waaraan leermiddelen moeten voldoen. Het programma van eisen is afgeleid uit de visie van de school (of sector of afdeling) op het onderwijs en de visie op leermiddelen. Het programma van eisen kan van jaar tot jaar worden bijgesteld en moet niet worden opgevat als een afvinklijst. Wel is het bedoeld als leidraad voor het gesprek tussen sectie en schoolleiding over de gemaakte keuze. De sectie doet een voordracht voor leermiddelen. De sectie doet de voordracht in januari van het betreffende schooljaar, als resultaat van een georganiseerd en gestructureerd keuzetraject. Belangrijke aandachtspunten in dit traject vanuit de sectie zijn: o de inzet van digitaal leermateriaal/nieuwe media o differentiatie o de focus op competenties (met name vmbo) Een belangrijk niet-inhoudelijk aandachtspunt bij de keuze en voordracht is de prijs van het leermiddel.
Gelet op de budgettaire kaders behoort het tot de verantwoordelijkheid van de sectie om kostenbewust te kiezen. De voordracht van de sectie wordt in februari van het betreffende schooljaar besproken met de directie van de locatie. De beoogde uitkomst van dit overleg is overeenstemming over de keuze en de prijs/kwaliteitverhouding ervan. Mogelijke goedkopere alternatieven worden geïnventariseerd. Onder regie van de boekenfondscoördinator wordt eind februari van het betreffende schooljaar een actueel overzicht van alle gewenste en in gebruik zijnde (digitale) leermiddelen verstrekt. Dit overzicht wordt eerst in de Adviescommissie Boekenfonds en de directies besproken. Als er financiële noodzaak is om niet alle inhoudelijk geaccordeerde wensen te kunnen honoreren, geeft de Adviescommissie in maart van het betreffende schooljaar een advies aan de directie. De directie bespreekt met het advies van de Adviescommissie Boekenfonds de financiële consequenties van de wensen met de betreffende sectie. De beoogde uitkomst is een oplossing van het geconstateerde financiële probleem. Eind maart van het betreffende schooljaar rapporteren de directies aan de algemeen directeur over het totaaloverzicht van aan te schaffen leermiddelen. Indien noodzakelijk wordt de algemeen directeur eerder in het traject ingeschakeld. Dit gebeurt vooral als er financiële items zijn die hierom vragen. De hierboven beschreven procedure geldt voor alle secties die vanaf schooljaar 2011-2012 voor de keuze staan van nieuwe leermiddelen. De procedure wordt na één jaar geëvalueerd en daar waar nodig of gewenst aangepast. [ ] A [ x ] B [ ] C [ ] D [ ] E Voorbeeld Planning en Monitoring U beschrijft de verdere ontwikkeling en uitvoering van het leermiddelenbeleid. Opdracht 6 - Uitwerken tijdens werkbijeenkomst 2 Planning en monitoring van leermiddelenbeleid Dit leermiddelenbeleidsplan geldt voor de periode 2011 2015. De werkgroep (bestaande uit de rector, een afdelingsleider, vier docenten (twee mentoren, een coördinator en een ambassadeur TeleTop) en een externe adviseur) toetst allereerst het draagvlak in de organisatie voor dit leermiddelenbeleidsplan en zet 10 projecten uit. Zes daarvan hebben betrekking op de onderwijskundige ambities, drie op de personele consequenties, een op de infrastructuur en een op de financiële consequenties. Doelen: Programma van Eisen voor leermateriaal: wordt gebruikt om aan te schaffen, te arrangeren en te ontwikkelen leermateriaal aan te toetsen 50% van het leermateriaal is digitaal taak- en functiedifferentatie in relatie tot grotere variëteit aan leermiddelen Globaal tijdspad: Plan Verkrijgen van informatie & analyse voor het concreet uitwerken van de onderscheiden
beleidstopics: Resultaat: Leermiddelenbeleidsplan met concept PvE, professionaliseringsplan, ICT-plan, incl. financierings- en besluitvormingsvoorstel: januari 2011 Do Communicatie en draagvlak creëren (docenten, onderwijsassistenten, leerlingen, MR) Resultaat: Aangepast en gedragen beleidsplan, met geadapteerde projecten en geprioriteerde aandachtspunten: feb april 2011 Check Rapportage, bijstellen en vaststellen van het leermiddelenbeleid. Resultaat: Vastgesteld beleidsplan, planning projecten: april/mei 2011 Act Uitvoeren projecten, cases. Resultaat: 10% digitaal leermateriaal, aantal docenten heeft betere compententies, trainingsaanbod, lijst met aandachtspunten en verbetervoorstellen, projectvoorstellen schooljaar 2012 2013: sept 2011 april 2012 Plan Rapportage en bijstelling van het beleid. Aangepast beleidsplan met projecten + planning + financiering schooljaar 2012-2013: mei - juni 2012 Actielijsten 50% van het leermateriaal is digitaal: Het programma van eisen moet nader worden uitgewerkt, besproken en getoetst: o Projectgroep werkt criteria uit (RV, JR bereiden voor, besluit projectgroep januari 2011) o Workshops met docenten organiseren, waarin ze criteria waarderen (RV + afdelingshoofden: feb mrt 2011) o enquête met leerlingen organiseren, waarin ze criteria waarderen (RV + afdelingshoofden: feb mrt 2011) o Aanpassen criteria en MR voorleggen (projectgroep + directie: april/mei 2011) Er moet bepaald worden welke leermiddelen in aanmerking komen voor digitalisering. o Docenten waarderen a.h.v. criteria huidig leermateriaal en geven wensen door aan afdelingshoofden, teamcoördinatoren (april mei 2011) Er moet bepaald worden op welke manier en wat er gemeten gaat worden. Percentage in tijd, aantal leermiddelen,? Er moet een plan van aanpak worden geformuleerd: elk team werkt uiteindelijk hierin mee. Volgorde moet nog bepaald worden. De stappen worden in projecten vastgelegd en er worden teamcontracten afgesloten. (Teamcoördinatoren initiëren dit. Gereed: mei 2011. Uitgangspunt: Materiaal afgestemd op PvE (op basis van aanschaffen, digitaliseren, arrangeren en ontwikkelen). Schooljaar 2011/12: 10% digitaal; 2012/13: 25% digitaal; 2014/15: 40% digitaal; 2014/2015: 50% digitaal. Evaluatie: teammiddagen + sectoroverleg. Voortgangsbewaking: directie). Teams vragen projecten aan om tot volgende resultaten te komen: o 50% leermateriaal is digitaal in 2015 o Er moet voldoende aanbod en verscheidenheid van leermiddelen komen, die te gebruiken zijn binnen de verschillende leersituaties. o Er moeten voldoende digitiale leermiddelen gearrangeerd/ontwikkeld worden die aansluiten bij vakoverstijgende projecten. De ICT-innovatoren zorgen voor scholingsaanbod op basis van de vraag van de gebruikers. (Eerste ronde start in september 2011) Vullen elektronische leeromgeving (Ict-innovatoren + vertegenwoordigers teams ondersteunen collega s hierbij, voortgangsbewaking ict-innovatoren + directie: start september 2011. Gereed schooljaar 2014-2015) Invoering van WinToets 4.0 EXP. (Start sep 2011. Gereed: schooljaar 2014 2015.) Voortgangsbewaking: teamcoördinatoren + directie
o Docenten maken toetsen, evt. na aanpassing, gereed voor plaatsing in WinToets o Toetsen worden gedigitaliseerd en in WinToets geplaatst (nog uitzoeken) o Docenten ontwikkelen zich in gebruik WinToets Taak- en functiedifferentiatie Er moet duidelijkheid komen over nieuwe taken en eventueel functies die ontstaan vanuit de grotere variëteit aan leermiddelen. (Afdelingshoofden + teamcoördinatoren vragen om uitwerking, in overleg MT en directie. Voortgangsbewaking: directie. Loopt gedurende gehele beleidscyclus.) Driefasen ontwikkelingsmodel TeleTop als vast item opnemen in de gesprekscyclus. (MT, invoeren: schooljaar 2012 2013. Voortgangsbewaking directie. Denk ook aan wet BIO.) Medewerkers worden optimaal ingezet binnen de effectieve leersituaties. Werkgroep werkt voorstel uit in periode jan mrt 2011, in overleg met MT. Er worden trainingen geselecteerd/ontwikkeld die medewerkers trainen in/opleiden voor een specifieke rol. (Directie en P&O nodigen externe adviseur uit om behoefte te bepalen en mogelijkheden van training in kaart te brengen (webtraining, on-the-job + intervisie, supervisie, participatie in projecten, seminars, etc.). Ook samenwerkingsmogelijkheden met andere scholen inventariseren. Aanbod bepalen en in gesprekscyclus bespreken: schooljaar 2011 2012 + invoeren 2012-2013. Looptijd training gedurende gehele beleidscyclus.) Bronvermelding bij afbeeldingen: http://www.inklaretaal.nl/afleveringen/leermiddelenbeleid, In Klare Taal.