Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 10 I. INLEIDING... 11 II. HET OBJECTIEVE RECHT...15 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 15 1. Het objectieve recht...15 2. Het subjectieve recht...16 B. OVERZICHT VAN HET OBJECTIEVE RECHT... 18 1. De opdeling in rechtstakken of rechtsgebieden...18 2. Het publiekrecht...21 a. Grondwettelijk recht of staatsrecht...21 b. Administratief recht of bestuursrecht...22 c. Strafrecht...25 d. Strafprocesrecht...27 e. Fiscaal recht...29 3. Het privaatrecht...30 a. Burgerlijk recht of gemeen privaatrecht...30 b. Handelsrecht...34 c. Privaatrechtelijk procesrecht...39 d. Internationaal privaatrecht...40 4. Gemengde rechtstakken...43 a. Sociaal recht...43 b. Financieel-economisch recht...44 C. GRENSOVERSCHRIJDEND RECHT... 45 1. Volkenrecht of internationaal publiekrecht...45 2. Europees Unierecht...46 3. Verdragsrecht...48 D. METARECHT... 50 III. DE FORMELE BRONNEN VAN HET RECHT... 51 A. WETGEVING... 51 1. Begrip...51 2. De normenhiërarchie...52 3. Bevoegdheidsverdeling in het federale België...55 4. Grondwet en bijzondere wetten...59 5. Wetten, decreten en ordonnanties...60 6. Uitvoeringsbepalingen...62 7. Verdrags- en internationaal recht...62 5
B. RECHTSPRAAK...63 1. Begrip...63 2. Rechtscolleges van de rechterlijke macht...65 a. Rechterlijke organisatie...65 b. Volstrekte bevoegdheid...68 3. Administratieve rechtscolleges...76 4. Het Grondwettelijk Hof...76 5. Internationale rechtscolleges...78 a. Rechtscolleges van de Europese Unie...78 b. Europees Hof voor de Rechten van de Mens...79 c. Benelux-Gerechtshof...80 d. Andere internationale rechtscolleges...81 6. Arbitrage en bemiddeling...81 C. RECHTSLEER...82 1. Begrip...82 2. Onderverdeling...83 a. Boeken...83 b. Tijdschriften...84 IV. EEN JURIDISCHE VRAAG BEANTWOORDEN...87 V. JURIDISCHE PUBLICATIES EN VERWIJZINGEN...95 A. JURIDISCHE PUBLICATIES IN GEDRUKTE EN DIGITALE VORM...95 B. JURIDISCHE VERWIJZINGEN...101 1. Bronvermelding en verwijzingen...101 2. Verwijzen naar digitale bronnen...104 VI. WETGEVING OPZOEKEN...107 6 A. TYPES VAN PUBLICATIES...107 1. Doorlopende en systematische publicaties...107 2. Officiële en officieuze publicaties...110 B. PARLEMENTAIRE VOORBEREIDINGSWERKEN...110 1. Wordingsgeschiedenis van een wet...110 2. Publicaties met parlementaire voorbereidingen...111 a. Parlementaire Stukken...111 b. Parlementaire Handelingen...113 c. Beknopt Verslag...113 d. Bulletin van Vragen en Antwoorden...113 e. Digitale bronnen...114 C. PUBLICATIES MET WETGEVENDE DOCUMENTEN...114 1. Verwijzing en afkorting...114 a. Individuele verwijzingen...114 b. Lijst met wetgeving...120 2. Publicaties met nationale wetgeving...121 a. Doorlopende publicaties met louter oorspronkelijke teksten...121
b. Doorlopende publicaties met geactualiseerde wetteksten...127 c. Systematische publicaties...134 3. Publicaties met internationale regelgeving...141 a. Internationale regelgeving...141 b. Europese regelgeving: het Publicatieblad...142 D. PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 145 1. Eerste hypothese: het opzoeken van een artikel in een wet(boek)...146 2. Tweede hypothese: het opzoeken van wetgeving op datum...147 a. De actuele tekst...147 b. De oorspronkelijke tekst...151 3. Derde hypothese: het opzoeken van wetgeving over een bepaald onderwerp...154 VII. RECHTSPRAAK OPZOEKEN... 159 A. TYPES VAN PUBLICATIES... 159 B. PUBLICATIES MET RECHTERLIJKE UITSPRAKEN... 161 1. Verwijzing en afkorting...161 a. Individuele verwijzing...161 b. Lijst met rechtspraak...164 2. Nationale rechtspraak...165 a. Pasicrisie belge...165 b. Arresten van het Hof van Cassatie...166 c. Digitale raadpleging van de rechtspraak van het Hof van Cassatie...167 d. Arresten Grondwettelijk Hof (voorheen Arresten Arbitragehof)...168 e. Verzameling van Arresten van de Raad van State...169 f. Andere tijdschriften...171 3. Internationale rechtspraak...173 a. Het Hof van Justitie en het Gerecht van de EU...173 b. Europees Hof voor de Rechten van de Mens...175 C. HULPINSTRUMENTEN BIJ HET OPZOEKEN... 176 1. Inleiding...176 2. Recueil annuel de jurisprudence belge (RAJB) - Permanent Overzicht van Juridische Tijdschriften (POJT) - Recueil Permanent des Revues Juridiques (RPRJ)...177 a. Gedrukt...177 b. Digitaal...178 3. Rechtsdocumentatie en Jura...179 a. Gedrukt: Jaarboek Rechtsdocumentatie...179 b. Digitaal: Jura...180 4. Juridat...181 5. Répertoire décennal de jurisprudence belge...181 D. PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 181 1. Voorafgaande opmerkingen...181 7
2. Eerste hypothese: opzoeken op datum...183 3. Tweede hypothese: rechtspraak over een bepaald thema opzoeken...185 VIII. RECHTSLEER OPZOEKEN...191 A. TYPES VAN PUBLICATIES...191 B. PUBLICATIES MET RECHTSLEER...191 1. Verwijzing en afkorting...191 2. Encyclopedische werken...195 a. Répertoire pratique du droit belge...196 b. Répertoire notarial...197 c. Les Novelles...199 d. Les Pandectes...200 e. Algemene Praktische Rechtsverzameling...200 f. Beginselen van Belgisch Privaatrecht...200 3. Handboeken...200 a. Burgerlijk recht...201 b. Andere rechtstakken...202 4. Losbladige commentaren...203 5. Monografieën...203 6. Bijdragen in tijdschriften...203 C. HULPINSTRUMENTEN BIJ HET OPZOEKEN...203 1. Digitaal...204 2. Gedrukt...204 a. Jaarboek voor Rechtsdocumentatie - Recueil annuel de jurisprudence belge - Permanent Overzicht van Juridische Tijdschriften...204 b. Annales de Droit de Liège...204 c. Annales de Droit de Louvain...205 3. Oudere referentiewerken...205 a. Bibliographie générale et raisonnée du droit belge I...205 b. Bibliographie générale et raisonnée du droit belge II...205 c. Répertoire bibliographique du droit belge...206 D. PRAKTISCHE VOORBEELDEN...206 1. Eerste hypothese: opzoeken op naam van de auteur...206 2. Tweede hypothese: rechtsleer over een bepaald thema opzoeken...207 a. Een eerste verkenning...207 b. Een volledige bibliografie...209 IX. DE RECHTSBIBLIOTHEEK...211 X. ZAAKREGISTER...213 8
Lijst van tabellen Tabel 1. Onderscheid publiek-privaatrecht...19 Tabel 2. Schematische voorstelling van het Belgisch objectief recht...20 Tabel 3. Grondwet...21 Tabel 4. Strafwetboek...26 Tabel 5. Wetboek van strafvordering...28 Tabel 6. Boek I BW Personen...32 Tabel 7. Boek II BW Goederen en verschillende beperkingen van eigendom...32 Tabel 8. Boek III BW Op welke wijze eigendom verkregen wordt...33 Tabel 9. Wetboek van Koophandel...35 Tabel 10. Wetboek van vennootschappen...36 Tabel 11. Wetboek van economisch recht...38 Tabel 12. Gerechtelijk Wetboek...39 Tabel 13. Wetboek van internationaal privaatrecht...42 Tabel 14. De normenhiërarchie...53 Tabel 15. Federale Staat, Gemeenschappen, Gewesten...57 Tabel 16. Rechterlijke organisatie...67 Tabel 17. Volstrekte bevoegdheid...69 Tabel 18. Classificatiestructuur in Jura...98 Tabel 19. UTU-classificatiestructuur...98 Tabel 20. Voorbeeld van een classificatiestructuur...99 Tabel 21. Selectie van internetbronnen...100 Tabel 22. Citeerwijze naar vindplaats op het internet...105 Tabel 23. Citeerwijze van parlementaire stukken...112 Tabel 24. Citeerwijze van parlementaire handelingen...113 Tabel 25. Citeerwijze van parlementaire vragen en antwoorden...113 Tabel 26. Afkortingen voor enkele courante wetten...115 Tabel 27. Afkortingen voor de voornaamste wetgevingsbronnen...116 Tabel 28. Citeerwijze van wetgeving...116 Tabel 29. Citeerwijze van aanvullende vindplaatsen van wetgeving...117 Tabel 30. Citeerwijze van internationale wetgeving...118 Tabel 31. Citeerwijze van Europese wetgeving...118 Tabel 32. Volgorde van verwijzingen wetgeving...120 Tabel 33. EU-wetgeving op het internet...145 Tabel 34. Afkortingen voor rechtscolleges...162 Tabel 35. Citeerwijze van rechtspraak...163 Tabel 36. Volgorde van verwijzingen rechtspraak...164 Tabel 37. Citeerwijze arrest Hof van Cassatie...167 Tabel 38. Citeerwijze arrest Arbitragehof...169 Tabel 39. Citeerwijze arrest Raad van State...170 Tabel 40. Citeerwijze arrest Hof van Justitie en Gerecht...175 9
Tabel 41. Citeerwijze arrest Europees Hof voor de Rechten van de Mens...176 Tabel 42. Citeerwijze van rechtsleer in een bibliografie...193 Tabel 43. Citeerwijze van rechtsleer in een voetnoot...194 Tabel 44. Gebruik van verkorte citeerwijze in voetnoten...195 Tabel 45. Citeerwijze van het Répertoire pratique du droit belge...197 Tabel 46. Citeerwijze van het Répertoire notarial...199 Tabel 47. Citeerwijze van Les Novelles...199 Tabel 48. Adressen van de rechtsbibliotheken in Vlaanderen...212 Lijst van praktische voorbeelden Voorbeeld 1. Zoek artikel 1733 BW...146 Voorbeeld 2. Zoek de actuele tekst van de wet van 8 april 1965...148 Voorbeeld 3. Zoek de oorspronkelijke tekst van het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur....152 Voorbeeld 4. Zoek de oorspronkelijke tekst van de Jeugdbeschermingswet van 8 april 1965...153 Voorbeeld 5. Zoek wetgeving betreffende de elektronische identiteitskaart...155 Voorbeeld 6. Zoek een arrest van het Hof van Cassatie van 19 september 1983 over goede trouw en rechtsmisbruik...183 Voorbeeld 7. Zoek recente (cassatie)rechtspraak over interne adoptie, meer bepaald over de voorwaarden voor adoptie...186 Voorbeeld 8. Zoek in het Répertoire pratique du droit belge de bespreking over handelshuur...197 Voorbeeld 9. Zoek in het Répertoire notarial de bespreking over handelshuur...198 Voorbeeld 10. Zoek de publicaties op van A. VAN OEVELEN gepubliceerd in 2012...206 Voorbeeld 11. Zoek recente rechtsleer betreffende adoptie...209 10