Stappenplan 2.1.2 Ontdekken van de Wereld In dit document lees je wat het beroepsproduct bij de onderwijseenheid Ontdekken van de Wereld inhoudt en volgens welke stappen je er aan kunt werken. Inleiding Je creëert onderwijsaanbod in een rijke leeromgeving. Deze rijke leeromgeving bestaat uit een themahoek of eventueel een ontdektafel (voor groep 3/4), waarin kinderen ontdekkend, interactief en spelend kunnen leren. Daarnaast verzorg je omgevingsonderwijs passend bij het thema, waarbij de schoolomgeving wordt gebruikt ter inspiratie voor het bouwen van een themahoek/ ontdektafel. Deze themahoek / ontdektafel en het omgevingsonderwijs worden vanuit het vak aardrijkskunde ingericht, waarbij de ontwikkeling van het jonge kind het uitgangspunt is en ICT een belangrijke ondersteunende rol speelt. De rol van jou als leerkracht is essentieel om de ontwikkeling en motivatie van kinderen te stimuleren en zal in deze onderwijseenheid een belangrijke plaats innemen. Voor het beroepsproduct maak je een schriftelijk verslag waarin verschillende onderdelen naar voren komen, waaronder het beschrijven van de themahoek / de ontdektafel, het omgevingsonderwijs, de bedoelingen en betekenissen, de materialen en jouw begeleiding van kinderen tijdens spelmomenten. Gebruik voor het schrijven het format voor het verslag! Leerdoelen De student ontwerpt een rijke leeromgeving, passend bij de leefwereld van kinderen, in de vorm van een themahoek en passend omgevingsonderwijs. Hierin kunnen kinderen ontdekkend en spelend leren en tevens worden passende (digitale) materialen toegevoegd. (kerntaak 2.6 en 2.8) De student onderbouwt de bedoelingen en de betekenissen voor kinderen vanuit de onderwijsbehoeften, beginsituatie en belevingswereld en gebruikt daarbij kennis van vakspecifieke inhouden en vaardigheden en evalueert deze. (kerntaken 2.1, 2.2, 2.4 en 3.1) De student verzorgt de rijke leeromgeving en voert interventies uit om de betrokkenheid bij kinderen te verhogen (kerntaak 1.1, 2.8, 3.1 en 3.5) Welke stappen moet je zetten? Onderstaande stappen helpen je om je voorbereidingen voor de toets op tijd en goed af te krijgen. Plan de stappen goed in de tijd met je rooster én communiceer het goed met je praktijkopleider! Stap 1: Verkennen van de mogelijkheden en het kiezen van het thema voor de hoek (week 36 en 37) Bepaal in overleg met je praktijkopleider welke mogelijkheden er zijn voor het bouwen van een themahoek of het inrichten van een ontdektafel en welk thema het beste past bij de stageklas. Kies het thema binnen het domein Ruimte (kerndoelen SLO), dus passend bij de leerlijn van aardrijkskunde. Het is de bedoeling dat de leefwereld van buiten de klas als het ware de klas in gehaald wordt. Je kunt denken aan onderwerpen als: wonen, verhuizen, de weg van school naar huis, beroepen, het openbaar vervoer, de supermarkt etc. Bedenk ook dat je met de kinderen de omgeving gaat verkennen in de vorm van een oriëntatietocht of excursie. Als je twijfelt of jouw thema geschikt is, leg je het thema voor aan je vakdocent aardrijkskunde. Vanuit het thema geef je invulling aan jouw hoek / ontdektafel. 1
Het is de bedoeling dat de hoek / ontdektafel een thema heeft dat past bij de interesses van de kinderen in de stageklas en uitnodigt tot spontane activiteit. De voorwaarde voor een goede hoek / ontdektafel is dat kinderen interactief en ontdekkend/spelend kunnen leren. De inrichting van de hoek /ontdektafel prikkelt leerlingen tot spel en onderzoekend leren. Themakeuze (onderdeel 1.1 format verslag) Stap 2: Ontwerpen van de themahoek/ ontdektafel (betekenissen en doelen)(week 37/38) Wanneer het thema voor de hoek /ontdektafel vast staat, maak je het ontwerpschema. Je geeft aan op welke manier je aansluiting vindt bij de belevingswereld en leefomgeving van de kinderen in de stageklas. Je beschrijft welke betekenis de hoek heeft voor de kinderen en welke bedoelingen je als leerkracht hebt met de hoek. Bij de betekenissen van de hoek kun je denken aan: Staat het thema genoeg in de belangstelling? Welke prikkelende materialen zijn er in de hoek? Hoe zorg je ervoor dat kinderen betrokken zijn bij de hoek? Hoe zie je dat? Hoe kun je de inbreng van kinderen zo groot mogelijk maken? Welk spel kunnen ze spelen en welke interacties zie je tussen kinderen? Is er genoeg uitdaging om spelend en onderzoekend te leren en geef aan hoe? Hoe sluit het thema aan op de leefomgeving en belevingswereld van de kinderen? Bij het bepalen van de bedoelingen kun je denken aan: Welke doelen ga je hanteren in de hoek en op welke manier wil je de doelen gaan realiseren? Bij welke bedoelingen vanuit de cirkel van Basisontwikkeling sluit je aan? Welke aardrijkskunde (gebruik ook tule.slo.nl) en ICT doelen passen bij het thema? Wat is de beginsituatie en hoe kun je aansluiten bij de zone van naaste ontwikkeling van de kinderen? Welke onderwijsbehoeftes zijn er in je stageklas? Hoe zorg je dat de hoek/ontdektafel aansluit bij de ontwikkelingsfase van de kinderen? Hoe ga je de doelen meten en evalueren? Verantwoord de antwoorden met behulp van de aangereikte bronnen of andere relevante literatuur. Ontwerpschema thema (1.2 format verslag) Betekenis en bedoelingen (1.3 format verslag) Stap 3: Ontwerpen activiteiten en materialen themahoek / ontdektafel en omgevingsonderwijs en (week 37/38) Bedenk en ontwerp een passende introductie van het thema met behulp van een digitaal product (bijvoorbeeld een digitaal prentenboek). Denk verder aan een kringgesprek of een inspirerende dramaactiviteit die aansluit bij de belevingswereld van de kinderen en het onderwerp. 2
Verzamel materialen en werk de activiteiten uit die nodig zijn om de themahoek / ontdektafel in te richten waarmee je tegemoet kunt komen aan bedoelingen en betekenissen en er voldoende mogelijkheden zijn voor spel. Denk na over hoe de hoek/tafel zich kan ontwikkelen in de loop van de tijd d.m.v. inbreng van de kinderen. Hoe borg je de vrije keuze en spontane activiteit van kinderen tijdens het spelen/werken met de hoek/ontdektafel? Hoe ga je zorgen voor een goed klassenmanagement in de hoek / bij de ontdektafel? Welke afspraken en regels gelden er en hoe maak je dit zichtbaar en/of spreek je dit met de kinderen af? Bedenk ook hoe duurzaam met materialen omgegaan kan worden en hoe alles netjes en overzichtelijk in de hoek of op de ontdektafel blijft. Verantwoording opzet hoek/ontdektafel met materialen en het klassenmanagement (1.4 format verslag) Digitale product voor introductie Leermiddelen en lesmaterialen die je gaat gebruiken Ontwerp een omgevingsactiviteit vanuit aardrijkskunde waarbij je ICT integreert. Het omgevingsonderwijs heeft tot doel om de hoek / ontdektafel extra betekenisvol te maken voor de leerlingen en de betrokkenheid te verhogen. Bepaal aardrijkskundige doelen zoals kaartvaardigheden bij jonge kinderen en welke kennis ze aan hand van de omgeving kunnen leren. Zorg ervoor dat dit onderwijs goed is onderbouwd vanuit de vakdidactiek van aardrijkskunde. Kijk met behulp van het TPACK model op welke manier ICT een meerwaarde kan bieden bij deze activiteit, waarbij leerlingen zelf actief met ICT aan de slag gaan, bijvoorbeeld met behulp van action bound, andere apps, QR codes, foto- of videoreportages. Wat moet je regelen en organiseren? Welke afspraken en regels gelden er en hoe maak je dit zichtbaar en/of spreek je dit met de kinderen af? Moeten er ouders geregeld worden voor het omgevingsonderwijs? (Wanneer het niet mogelijk is om dit tegelijkertijd met de hele stageklas te organiseren, ga je telkens met een klein groepje kinderen op pad. Een alternatief is dat jij één groepje begeleidt en je praktijkopleider of hulpouders de andere groepjes.) Verantwoording digitale producten (1.5 format verslag) Verantwoording omgevingsonderwijs (1.6 format verslag) Lesvoorbereiding omgevingsonderwijs Stap 4: Introductie en het bouwen van een hoek (week 38) Bereid de leerlingen voor op het bouwen van de hoek / ontdektafel. Je introduceert het thema op een pakkende wijze zodat je kinderen betrokken krijgt bij het onderwerp. Je bespreekt het thema samen met de kinderen, maakt bijvoorbeeld een woordweb aan de hand van de ideeën, bespreekt welke activiteiten en materialen in de hoek zouden passen en hoe deze ingericht kan worden. Deze punten die samen met de kinderen worden bedacht verwerk je in de hoek / ontdektafel, en daarop kom je terug als je de hoek introduceert. De volgende stagedag richt je samen met de kinderen de klas de themahoek / ontdektafel in. Geef hierbij voldoende ruimte aan initiatieven van de kinderen. Verzamel ook authentiek materiaal. Foto s van de hoek/tafel aan het begin van het traject. 3
Stap 5: Uitvoering themahoek en omgevingsonderwijs (sterk aanbevolen in stageweek week 39) Je observeert twee tot drie kinderen die spelen/ontdekken in de themahoek / ontdektafel. Denk hierbij aan het verzamelen van authentiek beeldmateriaal. Hoe betrokken zijn ze bezig? Welke interventies heb jij als leerkracht gepleegd om de betrokkenheid te verhogen en het (spel)leerrendement te verhogen? Denk hierbij aan het introduceren van nieuwe of andere materialen, begeleiding, invoegen ervaringen van omgevingsonderwijs. Observeer de spelontwikkeling en het samenspel. Hoe heb je dit op een hoger plan gebracht? Sloot je daarbij voldoende aan op initiatieven van de kinderen? Ook ga je bij deze stap naar buiten om het omgevingsonderwijs uit te voeren (mag ook na de stageweek). Probeer vervolgens de ervaringen die zijn opgedaan, materialen die zijn gemaakt en meegenomen in te brengen in de hoek of op de ontdektafel. Evaluatie spelbegeleiding en betrokkenheid themahoek/ ontdektafel (2.3 format verslag) Foto s van de hoek/tafel tijdens het traject. Foto s (eventueel link naar video) tijdens het proces (spelende kinderen, kinderen tijdens omgevingsonderwijs). Uitgewerkt interventieblad (2X) Stap 6: Afsluiting en evaluatie (week 40 tot aan toetsweek) Houd een korte terugblik op het verloop van de introductie van de themahoek / ontdektafel, jouw begeleiding, inbreng van de kinderen, keuze van het materiaal, betrokkenheid in de hoek en het verloop van het omgevingsonderwijs. Sluit ook met de kinderen de themahoek/ ontdektafel af door samen te bekijken wat er allemaal geleerd is samen met de omgevingsactiviteit. Evalueer vervolgens of de opgestelde bedoelingen zijn bereikt. Evaluatie bedoelingen rijke leeromgeving (2.1 format verslag) Evaluatie klassenmanagement themahoek/ontdektafel én omgevingsonderwijs (2.2 format verslag) Stap 7: verzamel feedback en verwerk dit in je verslag Vraag feedback aan je praktijkopleider middels het feedbackformulier. Je gebruikt hetzelfde formulier bij de feedbackbijeenkomst op de opleiding. Zo krijg je gericht feedback op de verschillende onderdelen waar je op wordt beoordeeld bij het beroepsproduct. Verwerk waar mogelijk punten uit de feedback die je gekregen hebt in je verslag. Stap 8: Schrijf het verslag Voeg alle activiteiten samen in één schriftelijk verslag. Voor het verslag dien je een vaste opbouw te hanteren. Gebruik hiervoor het format voor de verslag dat ook op de toetspagina te vinden is. 4
Zoveel mogelijk één pdf inclusief bijlagen (zoals interventiebladen, FB, leerlingenwerk, ontworpen), onderdelen die daar niet in passen neem je op als aparte link. Inleveren Op de toetspagina in HUbl staat een format dat je gebruikt voor het maken van dit product in jouw digitaal portfolio. Via het digitaal portfolio verstuur je een eindbeoordelingsaanvraag naar de beoordelende docenten. De namen hiervan staan op de toetssite. Beoordeling Het beroepsproduct wordt schriftelijk nagekeken aan de hand het beoordelingsformulier (zie HUbl). Bij een onvoldoende resultaat kun je jouw herkansing naar dezelfde beoordelaar sturen in periode B. Let op dat je bij aanvullingen altijd duidelijk aangeeft welke informatie nieuw is, bij voorkeur in een andere kleur. 5