:: Investeringsanalyse

:: Investeringsanalyse Patrick Henckes Business Development 19-03-2010 :: Inhoud Definitie Uitgangsprincipe Basisbegrippen Rendabiliteitscriteria TVT NPV KBE Invloedsfactoren investeringsanalyse Voorbeeld stookplaatsrenovatie :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 1

:: Definitie Investeren = Vastleggen van financiële middelen (die je anders ergens anders voor zou gebruiken) Hoe bepaal je of de investering rendabel is? Wanneer investeer je in energie-efficiëntie? :: Definitie Investeringsanalyse = Een methode om de economische impact van een project te beoordelen Een methode om de economische rendabiliteit van projecten te vergelijken. Een methode om investeringen te verantwoorden (Wat zijn de werkelijke kosten en de werkelijke opbrengsten) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 2

:: Uitgangsprincipe In het dagelijkse leven, in het bedrijfsleven moeten voortdurend beslissingen genomen worden Vaak vergen beslissingen ook investeringen Om een goede keuze te kunnen maken tussen de verschillende alternatieven, moet men een juiste vergelijking kunnen maken tussen de resultaten van elk alternatief. :: Uitgangsprincipe : voorbeeld Aanbod 1: de wagen kost 20.000 EUR, en je krijgt 1.000 EUR extra als je je huidige wagen inruilt. Aanbod 2: de wagen kost 20.000, maar je krijgt 10 % korting wegens salonvoorwaarden. Aanbod 3: de wagen kost 1.200 EUR per maand gedurende 5 jaar. Aanbod 4: de wagen kost 22.000 EUR, en je krijgt er gratis aluminium velgen, elektrische ramen, getinte ruiten, sneeuwkettingen en een GSM bij (waarde = 2.000 EUR). :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 3

:: Uitgangsprincipe Om alternatieven juist te kunnen vergelijken moeten er correcties of transformaties worden uitgevoerd met betrekking tot: de waarde de koopkracht de tijd het risico :: Doel van investeren Hoger rendement Hogere cash-flow :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 4

:: Basisbegrippen Kapitalisatie Actualisatie Maandelijkse interest Gelijkheidsprincipe van geld :: Basisbegrippen Kapitalisatie T = B(1 i) n Met: T = Gekapitaliseerde waarde B = Belegd bedrag i = intrestvoet n = duur van de belegging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 5

:: Basisbegrippen Kapitalisatie Kasstroom Duur van de kapitalisatie 0 1 2 3 n Belegd kapitaal B B B(1i) B(1i) 2 B(1i) n-1 interesten 0 ib ib(1i) ib(1i) 2 ib(1i) n-1 Gekapitaliseerde waarde B B(1i) B(1i) 2 B(1i) 3 B(1i) n Voorbeeld : je belegt 100 EUR voor 5 jaar aan een interestvoet van 5%. Hoeveel krijg je na 5 jaar? T = 100*(1 0,05) 5 = 100*1,2763 = 127,63 :: Basisbegrippen Actualisatie T AW = (1 a) n Met: AW = Actuele waarde T = Gekapitaliseerd bedrag a = actualisatievoet n = duur 1 ontvangen in de toekomst is momenteel minder waard bij een hoge rentevoet (a) en bij lange termijn (n) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 6

:: Basisbegrippen Actualisatie Kasstroom Geactualiseerde waarde Tijdstip van beschikbaarheid 0 1 n-2 n-1 n T/(1a) n T/(1a) n-1 T/(1a) 2 T/(1a) T Voorbeeld : hoeveel geld moet je op een rekening plaatsen als de rente 5% bedraagt, om na 5 jaar 100 EUR te bezitten? VA = 100/(1 0,05) 5 = 100 /1,2763 = 78,35 :: Basisbegrippen Maandelijkse interest versus jaarlijkse intrest: i e 12 = (1 i ) 1 i = 12 (1 i ) 1 Met: m i e = effectieve jaarlijkse intrestvoet i m = maandelijkse intrestvoet Voorbeeld 6: Welke lening is de interessantste? Een lening met een effectieve jaarlijkse intrestvoet van 6,1 % of een lening met een maandelijkse intrestvoet van 0,5 %? m e :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 7

:: Basisbegrippen Gelijkwaardigheidsprincipe van geld: Kasstroom Tijdstip van beschikbaarheid 0 1 2 3 n-1 n Beginsom B Obligatielening ib ib ib ib ib ibb Annuïteitenlening A A A A A A Eindsom T :: Rendabiliteitscriteria Terugverdientijd - TVT of PB Netto Contante Waarde - NCW of NPV Intern Rendement - IR of IRR KBE :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 8

:: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB De terugverdientijd is de tijd die nodig is om het geïnvesteerde bedrag terug te verdienen. TVT = I Oj Met: I = Begininvestering O j = Jaarlijkse netto opbrengsten Het project is rendabel indien de TVT kleiner is dan een vooropgesteld periode (bv. 2 of 5 jaar) Vooropgestelde periode kan = levensduur van het project :: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB Eenvoudige berekening - Er wordt geen rekening gehouden met de tijdswaarde van geld en met de levensduur van het project. - Kasstromen na de terugverdientijd worden niet in rekening gebracht. - Er wordt geen rekening gehouden met de grootte van de investering. => je neemt soms economisch onjuiste beslissing :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 9

:: Terugverdientijd - TVT of PB Terugverdientijd - TVT of PB Indien de opbrengsten variëren => gebruik de geactualiseerde TVT Bereken de gemiddelde opbrengst over de periode rekening houdend met de actualisatievoet Voorbeeld : je investeert 375.000 EUR en dit levert volgende kasstromen op J 1 J2 J3 J4 J5 Scen 1 50.000 60.000 95.000 110.000 200.000 Scen 2 200.000 110.000 95.000 60.000 50.000 TVT : scen 1 = 5,9 jaar, in scen 2 = 4,9 jaar (a=15%) :: Bestaande gebouwen optimaliseren: wat? Energie-audits: aandachtspunten Maximale TVT Type maatregel Levensduur (jaar) TVT hoge rendabiliteit (jaar) (*) TVT rendabel (jaar) (**) Maatregelen mbt elektrische apparaten (bv. energiezuinige pompen, elektrische apparaten,...) Installatiemaatregelen (bv. stookplaatsrenovatie, relighting,...) en nieuwe ramen 15 9 12 25 12 18 Isolatiemaatregelen (bv. plaatsen dak- of muurisolatie) 40 13 23 (*) Berekend uitgaande van een reëel financieel rendement van 7% per jaar, dit is het rendement op lange termijn van aandelen. Een investering die precies de vermelde TVT heeft zal dus even rendabel zijn als een belegging op lange termijn in aandelen. (**) Berekend uitgaande van een reëel financieel rendement van 3% per jaar, dit is het lange termijn rendement van overheidsobligaties. :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 10

:: Netto Contante Waarde - NCW Netto Contante Waarde - NCW of NPV NCW NCW = = n AW (opbr.) - O j n AW (kosten) -Inv. K j j j= 0 (1 a) j= 0 (1 a) j= 0 (1 j = n Cj a) j Met: O = Opbrengsten; K = Kosten C = Netto kasstromen of Cash-flow CRITERIA : De investering is rendabel indien NCW > 0 :: Netto Contante Waarde - NCW Netto Contante Waarde - NCW of NPV Alle baten én kosten worden geactualiseerd naar het beginjaar van de investering. NCW t = 0 t = 1 t = 2 t = 3 = Investerin g Besparing 1 Besparing 2 Besparing 3 ( ) 2 1 3 ( 1 ) ( 1 ) r r r 1 (1 r ) 1 (1 r ) 2 1 (1 r ) 3... Als NCW > 0 dan levert het project geld op! :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 11

:: Netto contante waarde Netto Contante Waarde corrigeert voor tijdswaarde van geld: NCW = Investering n t= 1 Besparing ( 1 a ) j t NCW = Investering Besparing 1 Besparing ( 1 a) 2 ( 1 a ) ( 1 a ) 2 Besparing 3 3... :: Netto contante waarde Netto Contante Waarde - NCW of NPV Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. De opbrengsten over de volledige levensduur van het project worden in rekening gebracht. - Ingewikkelde berekening - Herinvesteringsassumptie: er wordt verondersteld dat lenen en ontlenen aan dezelfde interestvoet kan (a=i) :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 12

:: Relatie NCW en TVT Bij constante cash-flows zijn beide methoden vergelijkbaar; bij een bepaalde levensduur en rendement. Bij NCW = 0, hoort één specifieke TVT (zie tabel) Rendement in % 10 12.5 15 17.5 20 25 Levensduur (jaren) 5 3.8 3.6 3.4 3.2 3.0 2.7 6 4.4 4.1 3.8 3.5 3.3 3.0 7 4.9 4.5 4.2 3.9 3.6 3.2 8 5.3 4.9 4.5 4.1 3.8 3.3 9 5.8 5.2 4.8 4.4 4.0 3.5 10 6.1 5.5 5.0 4.6 4.2 3.6 15 7.6 6.6 5.8 5.2 4.7 3.9 20 8.5 7.2 6.3 5.5 4.9 4.0 :: Oefening 1: rendabiliteit Projectgegevens: Levensduur van het project is 5 jaar Rentevoet lening = a = 15% Jaarlijkse besparing (cash flow) = 10.000,- Aanvangsinvestering is 35.000,- Vraag 1: Bereken de TVT en de NCW Vraag 2: Is het project rendabel volgens de criteria: - TVT < 5 jaar en NCW > 0? :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 13

:: Oefening 1: rendabiliteit Netto contante waarde corrigeert voor tijdswaarde en risico van geld (via rentevoet): NCW NCW NCW NCW = Investering = 35.000 10.000 10.000 10.000 10.000 2 3 4 5 1,15 1 ( ) a 2 ( ) 2 1 1,15 besparing 1,15 1,15 10.000 1,15 = 35.000 8696 7561 6575 5717 4972 = 1.500 besparing 1 a... :: Oefening 1: rendabiliteit Simpele TVT: TVT = Investering / besparing per jaar 35.000 / 10.000 = 3,5 jaar Netto contante waarde: NCW = 1.500 EUR Als NCW > 0 dan levert het project geld op! :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 14

:: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Het intern rendement van de investering is de actualisatievoet waarvoor de NCW = 0. De IR of IRR wordt berekend door middel van de iteratiemethode. De IR of IRR wordt vergeleken met een vooropgestelde rentevoet i*. De investering is rendabel indien IR > i*. :: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Wat is i*? Volgens de convenanten mag je rekenen met een vermogenskostenvoet van 15% voor energieinvesteringen :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 15

:: Intern Rendement Intern Rendement - IR of IRR Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. De opbrengsten over de volledige levensduur van het project worden in rekening gebracht. - Ingewikkelde berekening via iteraties - Herinvesteringsassumptie: er wordt verondersteld dat positieve kasstromen kunnen belegd worden aan de IRvoet :: Kost van Bespaarde Energie Definitie KBE kostprijs maatregel (EUR/jaar) vermeden kost(eur/jaar) KBE = energiebesparing (kwh/jaar) De kostprijs van de maatregel wordt omgezet in annuïteiten over de levensduur van de maatregel. De maatregel is rendabel indien de KBE kleiner is dan de eenheidsprijs (EUR/kWh). :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 16

:: Kost van Bespaarde Energie Eenvoudige berekening Er wordt rekening gehouden met de tijdswaarde van geld. Er wordt rekening gehouden met de levensduur van de maatregel. - Er wordt geen rekening gehouden met de grootte van de investering. :: Invloedsfactoren Welke actualisatievoet = a? 3 mogelijkheden Geld moet ontleend worden Intrestvoet = rentevoet van de lening Geld is beschikbaar Intrestvoet = financieel rendement (bv rentevoet op spaarrekening, obligatielening, ) Geld moet deels ontleend worden Intrestvoet = gewogen gemiddelde van rentevoet van de lening en het financieel rendement van de belegging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 17

:: Invloedsfactoren Investeringsbedrag Als men moet investeren = de meerprijs die men moet betalen voor energiezuinige technieken Als investeringen niet nodig zijn = de totale investeringskost de afbraakwerken De maatregel de bijkomende aanpassingswerken vb decentrale stookplaats = ketel brandveiligheid gasleiding, :: Invloedsfactoren Stijgende energieprijzen Verwachte prijsstijgingen kan je mee in rekening nemen Elektriciteit 3%/jaar Brandstof 3 à 6%/jaar Inflatie 2 à 3% /jaar (1p)/(1a) vervangt de factor 1/(1a) Met a = de actualisatiefactor p= de verwachte prijsstijging :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 18

:: Invloedsfactoren Stijgende energieprijzen Formule NCW wordt NCW = NCW = n AW (opbr.) C j * j= 0 (1 (1 p) j a) - AW (kosten) -Inv. Met: C = Netto kasstromen of Cash-flow Rendabel indien NCW > 0 :: Invloedsfactoren Afschrijvingsbedragen Indien niet onderworpen aan de belastingen : Worden niet in rekening gebracht want geen fiscale implicaties Indien er fiscale effecten zijn door de investering De kasstromen van deze effecten worden in rekening gebracht Subsidies Subsidies worden verrekend in de investeringsanalyse Naarmate ze sneller worden verkregen hebben ze meer effect op de rendabiliteit van een project :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 19

:: Voorbeeld Stookplaatsrenovatie Ketel 350 kw, 15 jaar oud, rendement 65% Verbruik 45.000 liter stookolie Prijs 0,6 EUR/liter Mogelijke maatregelen Scen 1 : Ketel met aangeblazen brander 92% rendement, investeringskost 26.000 EUR Scen 2 : Condensatieketel 101% rendement, investeringskost 32.000 EUR Scen 3 : Brandervervanging, rendement 80%, investeringskost 15.000 EUR :: Voorbeeld Verbruik (huidig verbruik/toekomstig rendement*huidig rendement) Actueel : 45.000 liter Scen 1 : 31.800 liter Scen 2 : 29.500 liter Scen 3 : 36.500 liter Besparing Scen 1 : 13.200 l of 7.920 Eur Scen 2 : 15.500 l of 9.300 Eur Scen 3 : 8.500 l of 5.100 Eur :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 20

:: Voorbeeld TVT Scen 1 : 26.000/7.920=3,2 jaar Scen 2 : 32.000/9.300=3,4 jaar Scen 3 : 15.000/5.100=2,9 jaar TVT van de ecologische meerinvestering (condensatie tov traditioneel) Meerinvestering 6.000 EUR Hogere besparing 1.380 EUR TVT van de meerinv. = 4,3 jaar :: Voorbeeld NPV Scen 1 : 62.058 EUR Scen 2 : 71.401 EUR Scen 3 : 7.704 EUR :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 21

:: Voorbeeld KBE Scen 1 : 1,7 ceur/kwh Scen 2 : 1,8 ceur/kwh Scen 3 : 3,9 ceur/kwh Prijs brandstof 60 ceur/kwh Scenario 1 heeft de laagste kost om 1 kwh te besparen = meest interessant :: Conclusie Economie is en blijft een menswetenschap. Een exacte bepaling van besparing, levensduur en rentevoet is normaal gezien niet mogelijk. Diverse methodes om de rendabiliteit van een project te bepalen: TVT Netto contante waarde IRR KBE Hou rekening met de waarde van geld, de koopkracht, het tijdsaspect en het risico bij elke analyse :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 22

:: Meer info : www.cenergie.be info@cenergie.be :: Gitschotellei 138 :: B-2600 Berchem :: 32(0)3/271.19.39 :: 32(0)3/271.03.59 :: info@cenergie.be :: www.cenergie.be :: p. 23